İstanbul BAM 13. HD 2024/572 E. 2024/717 K.

T.C.

İSTANBUL

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

13. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO: 2024/572 Esas

KARAR NO: 2024/717 Karar

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ: İSTANBUL ANADOLU 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

NUMARASI: 2023/641 D.İş - 2023/641 Karar

TARİHİ: 14/12/2023 (Ek Karar)

TALEP: İhtiyati Haciz

KARAR TARİHİ: 25/04/2024

İlk derece Mahkemesinde yapılan inceleme sonucunda verilen karara karşı istinaf kanun yoluna başvurulmuş olmakla dava dosyası incelendi:

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMASININ ÖZETİ: İhtiyati haciz talep eden vekili talep dilekçesinde özetle, İcra İflas Kanunun 257. Maddesi uyarınca borçlu şirketlerin taşınır, taşınmaz malları ile üçüncü kişilerdeki hak ve alacakları üzerine borca yetecek miktarda ihtiyati haciz konulmasına, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin borçlulara yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir. İlk Derece Mahkemesinin 23/10/2023 tarihli kararı ile;"1-İbraz olunup incelenen talep dilekçesi ve eki belgeler münderecatına göre yukarıda adı yazılı bulunan alacaklının, talep dayanağı belgede yer verilen ve tutarı kararımızda gösterilen alacak bakımından vaki isteğine ilişkin yapılan incelemede ihtiyati haciz talep edenin alacağının taraflar arasında imzalanan ... Gaziantep Şubesine ait, 05/10/2023 vade tarihli, 480.000,00 TL bedelli, lehdarı ... olan, keşidecisi ... Limited Şirketi olan, ... seri numaralı senetle muaccel hale geldiği anlaşıldığından talebin İcra ve İflas Kanunun 257. Maddesinin l.fıkrasına uygun olduğu görülerek talebin kabulüne, 2-Davacının iddia ettiği alacak miktarı ile sınırlı kalmak kaydı ile aleyhine ihtiyati haciz istenilen ile üçüncü kişilerin muhtemel zarar ve ziyanlarını karşılamak üzere alacağın, % 15 oranında nakit veya kesin ve süresiz banka teminat mektubu ibraz olunduğunda, yukarıda isim ve adresi belirtilen borçlu-borçluların menkul, gayrimenkul ve üçüncü şahıslarda olan hak ve alacaklarının, yukarıda belirtilen borç tutarı ile sınırlı olmak kaydıyla ve İcra ve İflas Kanununda muayyen tahditler dairesinde İHTİYATEN HACZİNE," karar verilmiş ve verilen karara karşı borçlu vekili tarafından itiraz kanun yoluna başvurulmuştur. Aleyhine İhtiyati haciz kararı verilen ... Limited Şirketi vekili itiraz dilekçesinde özetle; mahkemenin 2023/641 D.İş 2023/641 K. 23.10.2023 tarihli kararı ile yokluklarında müvekkili şirketin malvarlığının ihtiyaten haczine karar verildiğini, işbu ihtiyati haciz kararının İstanbul Anadolu .... İcra Dairesi ... Esas sayılı dosya ile icra edildiğini, icra dairesi tarafından uygulanan hacizler yokluklarında yapıldığını ve taraflarına bu hacizlerle ilgili tebliğ yapılmadığını, 11/11/2023 tarihi itibari ile ihtiyati haczi öğrendiklerini, işbu ihtiyati haciz kararına karşı mahkememizin yetkisine itiraz ettiklerini, ihtiyati haciz kararının dayanağı olan çekin kambiyo senedi olduğunu, kambiyo senetlerine dayalı olarak ihtiyati haciz kararı vermeye yetkili mahkemelerin genel yetkili yer olan borçlunun yerleşim yeri mahkemesi, muhatap bankanın bulunduğu yer ödeme yeri sayıldığından buradaki yer mahkemesi İİK’nun 50/1. maddesi uyarınca çekin keşide edildiği yerdeki mahkeme, borçlu birden fazla ise, borçlulardan birinin yerleşim yeri mahkemesinin yetkili olduğunu, bu yasal düzenlemeler çerçevesinde yetkiye ilişkin bu seçimlik yerlerden hiçbirinin İstanbul Anadolu Adliyesi yargı sınırları içerisinde bulunmadığını, müvekkili şirketin adresinin Gaziantep ili yargı sınırlarında olduğunu, müvekkili şirket açısından Gaziantep Mahkemelerinin yetkili olduğunu, kambiyo senetlerine bağlı borçların aranacak borçlardan olduğunu, alacaklının yerleşim yerinin bulunduğu yer ve çekin ibraz edildiği yer mahkemesinin de yetkili olmadığını, tüm bu nedenler ile müvekkili şirket açısından yetki itirazının kabulünü, yetkili mahkemelerin Gaziantep Asliye Ticaret Mahkemeleri olduğunun tespitini, ihtiyati haciz kararının kaldırılmasını, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ettiği anlaşılmıştır.

İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARININ ÖZETİ: İlk Derece Mahkemesi 14/12/2023 (Ek Karar) tarih ve 2023/641 D.İş - 2023/641 Karar sayılı kararı ile:"Talep, İİK'nun 265.maddesine göre ihtiyati haciz kararının kaldırılması istemine ilişkindir. Mahkememizin 2023/641 D.İş sayılı ve 23/10/2023 tarihli ihtiyati haciz karar ve ekleri incelenmiştir. İhtiyati haciz talep eden alacaklı, çekten dolayı alacaklı olduğunu, bankaya ibraz edilen çekin karşılığı bulunmadığının şerh edildiğini, alacağın tahsili bakımından ihtiyati haciz kararı verilmesini talep etmiş, mahkememizce talebin kabulü ile teminat karşılığında ihtiyati haciz kararı verilmiştir. ...Ltd.Şti'nin yetki itirazında bulunması üzerine İİK m.265/IV hükmündeki usul uygulanmak suretiyle taraflar huzura çağrılmış ve beyanları alınmıştır. İİK’nın 258. maddesinde ihtiyati hacze 50. maddeye göre yetkili mahkeme tarafından karar verileceği belirtilmiş, aynı Kanunun 50. maddesinde ise ihtiyati hacizde yetkili mahkemenin belirlenmesi hususunda HMK’nın yetkiye ilişkin hükümlerine atıfta bulunulmuştur. Bu durumda, çekten kaynaklanan borcun alacaklısı, borçlunun yerleşim yerinde, birden fazla borçlu bulunması halinde borçlulardan birinin yerleşim yerinde, çekin keşide yeri veya ödeme yerinde ihtiyati haciz talebinde bulunabilir. Her ne kadar, Yargıtay 11. HD'nin önceki kararları ile Yargıtay 19. HD'nin (2016/7960 E., 2016/14415 K., ve 2017/1037 E., 2017/3223 K.) ve 23 HD'nin (2016/6861 E., 2016/4290 K.) kararları Kambiyo senetlerinin aranacak alacaklar niteliğinde olduğundan TBK'nın 89. maddesinin uygulanamayacağı yönünde ise de, Yargıtay 11 HD'nin "muhatap bankaya ibraz edilen ve karşılıksız kalan çeke dayalı borç, bu şekilde aranması tüketildikten sonra götürülecek borç niteliği kazanır ve HMK’nın 10. maddesi gereğince ifa yeri olarak 6098 sayılı TBK’nın 89. maddesinde belirtilen alacaklının yerleşim yeri mahkemesi de ihtiyati haciz talebinde yetkili mahkeme haline gelir. (Yargıtay 11. HD 2016/12815 E., 2016/9299 K.; 2016/12481 E., 2016/8797 K.; 2016/8892 E., 2016/7362 K.; 2017/2488 E., 2017/4324 K.) " şeklinde kararları bulunmaktadır. Somut olayda ne talep eden hamilin adresi, ne borçlulardan birinin adresi ne de muhatap bankanın bulunduğu yer mahkememizi yetki sınırı içerisinde değildir. Talep eden vekili tarafından ibraz edilen Pendik şubesinin bulunduğu yer mahkemesi olması dolayısı ile mahkememizin yetkili olduğu belirtilmiş ise de bu yönde bir yetki kuralı veya yüksek mahkeme içtihadı (aksi yöndeki Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi Dosya No: 2019/1289;Karar No: 2019/1796) bulunmamaktadır. Dolayısıyla ihtiyati hacze itiraz edenin yetki itirazı yerinde görülerek mahkememizce verilen karar yalnızca itiraz eden yönünden kaldırılarak aşağıdaki şekilde karar verilmiştir." gerekçesi ile, İhtiyati hacze itiraz eden borçlu ...Ltd.Şti'nin ihtiyati hacizde mahkememizin yetkisine ilişkin itirazının kabulü ile mahkememizin 23/10/2023 tarihli 2023/641 D.iş 2023/641 Karar sayılı ihtiyati haciz kararının anılan ihtiyati hacze itiraz eden yönünden kaldırılmasına, karar verilmiş ve karara karşı alacaklı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ: İhtiyati haciz talep eden vekili istinaf dilekçesinde özetle, yerel mahkeme kararının usul ve yasaya aykırı olduğundan istinaf kanun yoluna başvurma zorunluluğunun hasıl olduğunu, Taraflarınca İstanbul Anadolu ... İcra Dairesi ... E. sayılı dosyası ile kambiyo senetlerine mahsus icra takibi başlatıldığını, takibe konu olan ... seri nolu çekin 10/10/2023 tarihinde ... BANKASI A.Ş. Sahil/Pendik Şubesine ibraz edildiğini; HMK madde 6'da düzenlenen yetki kuralının kesin yetki kuralı değil, genel yetki kuralı olduğunu; yetki kuralları açısından çeke karşılıksızdır işlemi yapılması sonrası çekin aranacak borç niteliğini yitirerek götürülecek borç haline geldiğini; çekin ibraz yeri de yetkili olduğundan çekin ibraz edildiği bankanın bulunduğu yer icra dairesi olan İstanbul Anadolu Asliye Ticaret Mahkemesi ve İcra Dairelerinde işbu ihtiyati haciz işi ve buna müteakip icra takibi başlatıldığını; bu nedenden ötürü davalı tarafın yapmış olduğu yetki itirazının yerinde olmadığını, Yerel mahkemenin yukarıda belirtilen kararı ile davalının yetki itirazını kabul etmesinin hatalı ve hukuka aykırı olduğunu; yerel mahkemenin çeke karşılıksızdır işlemi yapılmamışcasına bir gerekçe sunarak hatalı bir karar vermiş olup yüksek mahkemece, aleyhine ihtiyati haczi istenen borçlunun itirazı sebebiyle verilen söz konusu kararın kaldırılarak ihtiyati haciz talebinin yetkili mahkemelerde açıldığına karar verilmesi gerektiğini, HMK madde 6'da düzenlenen yetki kuralının kesin yetki kuralı olmadığını, genel yetki kuralı olduğunu; yetki kuralları açısından; çekin aranacak borç olması nedeniyle borçlunun yerleşim yeri yetkili olduğu hususu çekin bankaya ibraz edilerek karşılıksızdır işlemi yapılmasına sebebiyet verilmesine kadar olduğunu; çeke karşılıksızdır işlemi yapılması sonrası çek aranacak borç niteliğini yitirerek götürülecek borç haline geldiğini; bu hususa ilişkin Yargıtay kararları ve İstanbul BAM kararının dilekçenin devamında sunulduğunu; İstanbul BAM 43. Hukuk Dairesi "İhtiyati haczin dayanağı çek bankaya süresinde ibraz edilmiş ve karşılıksız işlemi görmüş olup böylece götürülecek borç haline gelen alacak yönünden alacaklının yerleşim yeri mahkemesi de ihtiyati haciz talebinde TBK 89 maddesi uyarınca yetkili hale gelmiştir. Bu durumda mahkemece alacaklının yerleşim yeri mahkemesinin de yetkili hale geldiği gözetilerek ihtiyati hacze itirazın reddine karar verilmesi gerekirken mahkemece yanılgılı değerlendirme ile itirazın kabulüne karar verilmesi doğru bulunmamıştır." şeklinde hüküm kurduğunu, Bu karar ve Yargıtay Genel İçtihadı gereği alacaklının yerleşim yerinin bulunduğu yer icra dairesi olan İstanbul Anadolu Asliye Ticaret Mahkemelerinde işbu ihtiyati haciz işi başlatıldığını; bu nedenden ötürü davalı tarafın yapmış olduğu yetki itirazının yerinde olmadığını; yerel mahkemenin yetki itirazını kabul etmesinin hukuka aykırı olduğunu; mahkemece yerel mahkeme kararının kaldırılarak taraflarının istinaf başvurularının kabulünü talep etme zaruretinin hasıl olduğunu, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesi Esas: 2021 / 11 Karar: 2021 / 41 "Ancak muhatap bankaya ibraz edilen ve karşılıksız kalan çeke dayalı borç, bu şekilde aranması tüketildikten sonra götürülecek borç niteliği kazanacak olup bu durumda ihtiyati haciz talebinde 6098 sayılı TBK’nın 89. maddesinde belirtilen alacaklının yerleşim yeri mahkemeleri de yetkili hale gelecektir. (Y11 H.D 2016/8892 E., 2016/7362 K.; 2017/2488 E., 2017/4324 K.) İhtiyati hacze konu lehdarı ihtiyati haciz talep eden şirket , keşideci ve avalıstinin aleyhine ihtiyati haciz istenen borçlular olan 1.250.000 TL bedelli çekin keşide yeri , muhatap bankanın bulunduğu ve keşidecinin yerleşim yeri İzmir, ihtiyati haciz talep eden alacaklının yerleşim yerinin İstanbul olduğu görülmüştür. İhtiyati haczin dayanağı çek bankaya süresinde ibraz edilmiş ve karşılıksız işlemi görmüş olup böylece götürülecek borç haline gelen alacak yönünden alacaklının yerleşim yeri mahkemesi de ihtiyati haciz talebinde TBK 89 maddesi uyarınca yetkili hale gelmiştir. Bu durumda mahkemece alacaklının yerleşim yeri mahkemesinin de yetkili hale geldiği gözetilerek ihtiyati hacze itirazın reddine karar verilmesi gerekirken mahkemece yanılgılı değerlendirme ile itirazın kabulüne karar verilmesi doğru bulunmamıştır. Bununla birlikte dosyada yeniden yargılama yapılmasını gerektirir bir husus bulunmadığından, ihtiyatı haciz talep eden vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile, HMK 353(1)b-2 uyarınca ihtiyati hacze itirazın kabulüne ilişkin ilişkin kararını kaldırılmasına ve ihtiyati hacze yönelik itirazın reddine karar verilmiştir."İleri sürerek, yukarıda izah edilen nedenler ve dairemizce re'sen gözetilecek tüm diğer hususlarla birlikte; istinaf başvurularının kabulüne; İstanbul Anadolu 1. Asliye Ticaret Mahkemesi 2023/461D. İş 2023/461 K. 14/12/2023 tarihli kararının kaldırılmasına, işbu ihtiyati haciz işinin yetkili mahkemelerce açıldığı kararının verilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ: HMK'nın 355. maddesine göre istinaf incelemesi; istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırılık görüldüğü takdirde ise resen gözetilmek suretiyle yapılmıştır. Talep; çeke dayalı ihtiyati haciz istemine ilişkin olup, mahkemece ihtiyati haciz talebinin kabulüne karar verilmiş, karara, aleyhine ihtiyati haciz talep edilen ... Limited Şirketi vekili tarafından itiraz edilmesi üzerine mahkemece duruşma açılmak suretiyle itiraz incelenmiş ve 14/12/2023 tarihli ek karar ile; mahkemenin yetkisine yönelik itirazın kabulüne, ihtiyati haciz kararının ... Limited Şirketi yönünden kaldırılmasına karar verilmiş, bu ek karara karşı ihtiyati haciz isteyen vekilince istinaf kanun yoluna başvurulmuştur. İİK 257/1 maddesine göre "Rehinle temin edilmemiş ve vadesi gelmiş bir para borcunun alacaklısı, borçlunun yedinde veya üçüncü şahısta olan taşınır ve taşınmaz mallarını ve alacaklariyle diğer haklarını ihtiyaten haczettirebilir." İİK'nun 258 maddesi uyarınca; ihtiyati haciz talep eden alacaklı alacağı ve icabında haciz sebepleri hakkında mahkemeye kanaat getirecek deliller göstermeğe mecburdur. Burada aranan ölçü yaklaşık ispat ölçüdür. İİK'nun 265. maddesi hükmü gereğince, borçlu kendisi dinlenilmeden verilen ihtiyati haciz kararına yönelik haczin dayandığı sebeplere, mahkemenin yetkisine ve teminata, huzuru ile yapılan hacizlerde haczin uygulandığı, aksi halde haciz tutanağının kendisine tebliği tarihinden itibaren yedi gün içinde itiraz edebilir. Bu durumda mahkeme, gösterilen itiraz sebepleri ile bağlı inceleme yaparak itirazı kabul veya reddeder.İİK’nın 258. maddesinde ise ihtiyati hacze 50. maddeye göre yetkili mahkeme tarafından karar verileceği belirtilmiş, aynı Kanunun 50. maddesinde ise ihtiyati hacizde yetkili mahkemenin belirlenmesi hususunda HMK’nın yetkiye ilişkin hükümlerine atıfta bulunulmuştur. Bu durumda, çekten kaynaklanan borcun alacaklısı borçlunun yerleşim yerinde, birden fazla borçlu bulunması halinde borçlulardan birinin yerleşim yeri, çekin keşide yeri veya ödeme yerinde ihtiyati haciz talebinde bulunabilir. Ancak, muhatap bankaya ibraz edilen ve karşılıksız kalan çeke dayalı borç, bu şekilde aranması tüketildikten sonra götürülecek borç niteliği kazanır ve HMK’nın 10. maddesi gereğince ifa yeri olarak 6098 sayılı TBK’nın 89. maddesinde belirtilen alacaklının yerleşim yeri mahkemesi de ihtiyati haciz talebinde yetkili mahkeme haline gelir. (Emsal: Yargıtay 11. HD 2016/12815 Esas 2016/9299 Karar) Talep dayanağı 05/10/2023 keşide tarihli, 480.000,00-TL bedelli, ... Bankası Gaziantep Gatem Şubesi nezdindeki hesaptan keşide edilen, keşidecisi itiraz eden ... Limited Şirketi, lehdarı ... (... Mah. ... Cad. No:... İç Kapı No: ... Merkez/ BATMAN) olan çekte lehdarın cirosunun bulunduğu, lehdardan sonraki cirantaların sırasıyla ... Limited Şirketi (... Mah. ... Cad. ... Apt. Blok No:...Şehzadeler/ MANİSA), ... Limited Şirketi (... Mah. .... Sk. No:... Merkez/KARAMAN), ... (... Mah. ... Sk. No:... İç Kapı No:... Yenişehir/MERSİN), ... Anonim Şirketi ( ... Mah. ... Sok. No:... Gebze/ KOCAELİ ) olduğu, son hamilin ihtiyati haciz talep eden ... Limited Şirketi (... Mah. ... Cad. No: ... Dilovası / KOCAELİ) olduğu, çekin son hamil tarafından ibraz süresi içinde ibraz edildiği, karşılıksız çıkması nedeniyle tahsil edilemediği görülmüştür. Somut olaya dönüldüğünde; talep dayanağı çekin, ihtiyati haciz talep eden tarafından ... Bankası Pendik Şubesi'ne 10/10/2023 tarihinde ibraz edildiği ve karşılıksız çıktığı, ihtiyati haciz talep eden alacaklının yerleşim yerinin Kocaeli ili sınırlarında bulunduğu, ödeme yerinin muhatap banka Şubesi'nin bulunduğu Gaziantep ili sınırlarında olduğu, itiraz eden keşidecisinin yerleşim yerinin de Gaziantep ili sınırlarında bulunduğu, aleyhine ihtiyati haciz talep edilen cirantaların yerleşim yerlerinin ise sırasıyla Batman, Manisa, Karaman, Mersin ili ve Gebze ilçesi sınırları içerisinde bulundukları, buna göre ne alacaklının yerleşim yeri, ne borçluların yerleşim yerleri, ne keşide yeri ne de ödeme yerinin İstanbul Anadolu Asliye Ticaret Mahkemeleri'nin yetki sınırları dahilinde bulunmadıkları, ibrazın muhatap banka dışındaki bir bankaya yapılmış olmasının ibraz yerini ödeme yeri haline getirmeyeceği, mahkemece bu gerekçelerle yetki itirazının kabul edilmiş ve ihtiyati haciz kararının itiraz eden yönünden kaldırılmış olmasında isabetsizlik bulunmadığı, aksi yöndeki istinaf sebebinin yerinde olmadığı anlaşılmıştır. Sonuç itibariyle, ihtiyati haciz talep eden vekilinin ek karara yönelik istinaf başvurusunun HMK. 353/1-b1 maddesi uyarınca esastan reddine karar vermek gerekmiştir.

HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle; 1-İhtiyati haciz talep edenin istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b-1 maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE, 2-Harçlar Kanunu gereğince istinaf eden tarafından yatırılan istinaf kanun yoluna başvurma harcının hazineye gelir kaydına, 3-Karar tarihi itibariyle Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 427,60 TL istinaf karar harcı istinaf eden tarafından peşin olarak yatırıldığından yeniden harç alınmasına yer olmadığına, yatırılan harcın hazineye gelir kaydına, 4-İstinaf yargılama giderlerinin istinaf talep eden üzerinde bırakılmasına, 5-Artan gider avansı varsa talep halinde avansı yatıran tarafa iadesine, 6-Kararın ilk derece mahkemesince taraflara tebliğe gönderilmesine, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda 25/04/2024 tarihinde HMK' nın 362/1-f maddesi gereğince kesin olarak oy birliği ile karar verildi.