İstanbul BAM 13. HD 2023/1952 E. 2024/137 K.

T.C.

İSTANBUL

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

13. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO: 2023/1952 Esas

KARAR NO: 2024/137 Karar

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ: İSTANBUL 9. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

NUMARASI: 2023/628 Esas - 2023/644 Karar

TARİHİ: 29/09/2023

DAVA: Zayi Belgesi Verilmesi

KARAR TARİHİ: 01/02/2024

İlk derece Mahkemesinde yapılan inceleme sonucunda verilen karara karşı istinaf kanun yoluna başvurulmuş olmakla dava dosyası incelendi:

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMASININ ÖZETİ: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, müvekkili şirketin finans sektöründe faaliyet gösterdiğini, 02/09/2023 tarihinde, şirket merkezinin bulunduğu "... Mh. ... Sk. ... Han No:... Fatih/İst." adresinde tesisat borusunun patlaması sonucu meydana gelen su baskını neticesinde, saklamakla yükümlü olunan bir kısım evraklarda (pasaport, kimlik, ıslak imzalı formlar vb.) zayiat meydana geldiğini, müvekkili şirketin zemin katta bulunduğunu, şirketin kapalı olduğu 02/09/2023 cumartesi ve takip eden pazar günü su baskınının fark edilemediğini, durumdan 04/09/2023 pazartesi sabahı haberdar olunduğunu, evrakların muhafaza edildiği bodrum katında meydana gelen su baskını nedeniyle işyerinin zarar gördüğünü, işyerinde bulunan başvuru formları, abonelik sözleşmeleri, taahhütnameler, nüfus cüzdan fotokopileri vb. bir kısım ticari belgelerin zarar gördüğünü, kurutularak kurtarılabilenler dışında bir kısım belgelerin zayi olduğunu, müvekkili şirketin başta yurt içi ve yurt dışı ödeme hizmetlerini gerçekleştirecek ödeme kuruluşu faaliyetleri ile elektronik para hizmetlerini gerçekleştirecek elektronik para kuruluşu faaliyetleri olmak üzere, 6493 Sayılı Ödeme ve Menkul Kıymet Mutabakat Sistemleri, Ödeme Hizmetleri ve Elektronik Para Kuruluşları Hakkında Kanun ve mevzuat kapsamındaki sair hizmetleri yerine getirdiğini, müvekkili şirketin ödeme hizmetlerini gerek kendi bünyesinde, gerekse resmi temsilcilikler vasıtasıyla yerine getirdiğini, temsilcilikleri vasıtasıyla verilen hizmetler neticesinde muhafaza edilmesi gereken evrakların (formlar, sözleşmeler, pasaport ya da kimlikler vb) şirket merkezinde muhafaza edildiğini, Merkez Bankası ve BDDK müfettişleri tarafından yapılan yıllık rutin denetimlerde bu belgelerin kontrol edildiğini, eksiklik bulunması halinde müvekkili firmanın yüksek miktarda cezalar ile karşı karşıya kaldığını, firma çalışanlarının özverili çalışmalarıyla su baskınına maruz kalan evrakların titizlikle ayıklandığını, kurtarılabilen evraklar dışında kalanların listelendiğini ve bu zayi olan evraklar ile ilgili yasal süresi içinde zayi belgesi verilmesi içinmahkemeye başvurulması zorunluluğu hasıl olduğunu ileri sürerek, evraklara ilişkin taraflarına zayi belgesi verilmesi talep edilmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARININ ÖZETİ: İlk Derece Mahkemesi 29/09/2023 tarih 2023/628 Esas - 2023/644 Karar sayılı kararında; "Dava, TTK 82.maddesine dayalı olarak açılan zayi belgesi verilmesine ilişkindir TTK 82/7. Maddesi, "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde ziyaa uğrarsa tacir ziyaı öğrendiği tarihten itibaren 15 gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir." hükmüne havidir. Şirketin Fatih/İstanbul adresinde kurulu bulunduğu görüldüğünden TTK. 82/7. maddesi gereğince bu davaya bakma hususunda mahkememizin kesin yetkili olduğu anlaşılmıştır. Dava dilekçesinde, davacı şirketin "... finans sektöründe faaliyet gösterdiği, 02/09/2023 tarihinde, şirket merkezinin bulunduğu ".. Mh. ... Sk. ... No:... Fatih/İst." adresinde tesisat borusunun patlaması sonucu meydana gelen su baskını neticesinde, saklamakla yükümlü olduğu bir kısım evraklarda (pasaport, kimlik, ıslak imzalı formlar vb.) zayiat meydana geldiği, şirketin kapalı olduğu 02/09/2023 cumartesi ve takip eden pazar günü su baskınının fark edilemediği, durumdan 04/09/2023 pazartesi sabahı haberdar olunduğunun..." beyan edildiği, davacının 04/09/2023 tarihinde, davaya konu ticari kayıt ve belgelerinin zayi olduğunu kesin olarak öğrenmiş bulunduğu, davanın 27/09/2023 tarihinde açıldığı, dava tarihi itibariyle, TTK 82/7 maddesinde öngörülen 15 günlük hak düşürücü sürenin geçtiği anlaşıldığından, (İstanbul BAM 13.HD.,25/06/2020 T., 2020/52 E.-2020/697 K.) hak düşürücü süre içinde açılmayan davanın reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki hüküm kurulmuştur."gerekçesi ile, Davanın REDDİNE; karar verilmiş ve karara karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ: Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle, Yerel mahkeme tarafından tarafların yokluğunda verilen kararın açıkça usul ve yasaya aykırı olup, bozulması gerektiğini, Ayrıntısı dava dilekçesinde belirtildiği üzere, zayi belgesi talebi ile İstanbul 19. Asliye Ticaret Mahkemesine başvuru yapılmış olup, başvurunun "TTK. 82/7. Maddesi gereği 15 günlük hak düşürücü süre sonrasında" açıldığı gerekçesi ile reddedildiğini, TTK.82/7 maddesinde 05/07/2022 tarihinde değişiklik yapılmış olup, başvuru süresinin 30 güne çıkartıldığını, kanunen 30 günlük süre dolmadan yapmış oldukları başvurunun kabul edilerek esasa girilmesi gerekmekteyken, eski mevzuata göre davanın reddine karar verilmesinin usul ve yasaya açıkça aykırı olduğunu, İleri sürerek, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, dosyanın yerel mahkemeye iadesine karar verilmesini talep etmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ: HMK'nın 355. maddesine göre istinaf incelemesi; istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırılık görüldüğü takdirde ise resen gözetilmek suretiyle yapılmıştır. Dava; TTK'nun 82/7 fıkrası kapsamında zayi belgesi verilmesi istemine ilişkin olup, mahkemece davanın reddine hak düşürücü süre yönünden reddine karar verilmiş, karara karşı davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur. Davacı tarafından zıyaa hadisesinin öğrenildiği iddia olunan tarih ve dava tarihi itibariyle yürürlükte bulunan, 6102 Sayılı TTK'nun, 01/07/2022 tarih ve 7417 Sayılı Kanunun 55 inci maddesi ile değişik 82/7 fıkrası uyarınca; bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgelerin; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğraması halinde, tacirin zıyaı öğrendiği tarihten itibaren otuz gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu davanın hasımsız açılır ve mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını emredebilir. Davacının, su baskını ve zıyaa durumundan haberdar olduğunu iddia ettiği tarih 04/09/2023 olup, bu tarihten itibaren işlemeye başlayan otuz günlük hak düşürücü süre 27/09/2023 dava tarihi itibariyle henüz dolmadığından, ilk derece mahkemesince işin esasına girilerek bir karar verilmesi gerekirken, on beş günlük hak düşürücü sürenin dolduğundan bahisle davanın reddedilmesi doğru olmamış, davacı vekilinin buna yönelik istinaf sebebi yerinde bulunmuştur. TTK'nun ticari defter ve belgelerin saklanması ve ibrasına yönelik 82 maddesinin 1 inci fıkrasında tacirin saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgelerin neler olduğu sayılmıştır. Buna göre; tacir ticari defterlerini, envanterleri, açılış bilançolarını, ara bilançolarını, finansal tablolarını, yıllık faaliyet raporlarını, topluluk finansal tablolarını ve yıllık faaliyet raporlarını ve bu belgelerin anlaşılabilirliğini kolaylaştıracak çalışma talimatları ile diğer organizasyon belgelerini, alınan ticari mektupları, gönderilen ticari mektupların suretlerini, TTK'nun 64 üncü maddesinin 1 inci fıkrasına göre yapılan kayıtların dayandığı belgeleri,sınıflandırılmış bir şekilde saklamakla yükümlüdür. Aynı maddenin 2 inci fıkrasında; ticari mektupların, bir ticari işe ilişkin tüm yazışmalar olduğu hüküm altına alınmıştır. TTK'nun 64/1 fıkrasına göre tacir; ticari defterleri tutmak ve defterlerinde, ticari işlemleriyle ticari işletmesinin iktisadi ve mali durumunu, borç ve alacak ilişkilerini ve her hesap dönemi içinde elde edilen neticeleri, bu Kanuna göre açıkça görülebilir bir şekilde ortaya koymak zorundadır. Defterler, üçüncü kişi uzmanlara, makul bir süre içinde yapacakları incelemede işletmenin faaliyetleri ve finansal durumu hakkında fikir verebilecek şekilde tutulur. İşletme faaliyetlerinin oluşumu ve gelişmesi defterlerden izlenebilmelidir. TTK'nun 82/5 fıkrası uyarınca; aynı maddenin birinci fıkrasında öngörülen belgelerin saklanma süresi on yıldır. Davacı vekilinin dilekçesi ekinde, zayi olduğunu iddia ettiği evrak listesini içerir dilekçe sunduğu görülmüş olup, mahkemece yapılması gereken iş listedeki evrakın mahiyetinin davacı vekilince somutlaştırılmasının sağlanması ve öncelikle zayi belgesi istemine konu bu belgelerin yukarıdaki düzenlemeler çerçevesinde tacirin saklamakla yükümlü olduğu belgeler arasında bulunup bulunmadığının belirlenmesi, gerekirse bu konuda bilirkişi incelemesi yaptırılması, evrakın saklanması gereken belgeler arasında bulunduğunun tespiti halinde davacının evrakın saklanması için gereken tüm özeni gösterip göstermediğinin, evrakın saklandığı yerde gerekli önlemlerin alınıp alınmadığının, evrakın kurtarılma imkanının bulunup bulunmadığının özenle saklama yükümlülüğü yerine getirilmesine rağmen ziya hadisesinin gerçekleşip gerçekleşmediğinin buna göre zayi belgesi verilmesi koşullarının oluşup oluşmadığının, yine gerekli görülmesi halinde mahallinde keşif yapılarak tespiti ve sonucuna göre bir karar verilmesidir. Sonuç itibariyle, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının 6100 Sayılı HMK'nun 353/1-a6 maddesi uyarınca kaldırılmasına, dosyanın kaldırma kararı doğrultusunda, işin esasına girilmek üzere ilk derece mahkemesine iadesine karar vermek gerekmiştir.

HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;1-Davacının istinaf başvurusunun KABULÜ ile; İstanbul 9. Asliye Ticaret Mahkemesi 29/09/2023 tarih ve 2023/628 Esas - 2023/644 Karar sayılı kararının HMK'nın 353/1-a6 maddesi uyarınca KALDIRILMASINA, dosyanın mahkemesine İADESİNE,2-Harçlar Kanunu gereğince istinaf eden tarafından yatırılan istinaf kanun yoluna başvurma harcının hazineye gelir kaydına, 3-İstinaf talep eden tarafından yatırılan istinaf karar harcının talep halinde davacıya iadesine, 4-İstinaf başvurusu için yapılan yargılama giderlerinin esas hükümle birlikte ilk derece mahkemesince yargılama giderleri içinde değerlendirilmesine, 5-Artan gider avansı olması halinde yatıran tarafa iadesine, 6-Kararın ilk derece mahkemesince taraflara tebliğe gönderilmesine, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda 01/02/2024 tarihinde HMK'nın 362/1-ç maddesi gereğince kesin olarak oy birliği ile karar verildi.