Karar Detayı

T.C.

İSTANBUL

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

13. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO: 2024/905 Esas

KARAR NO: 2024/1256 Karar

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ: İSTANBUL 18. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

NUMARASI: 2023/185 Esas - 2024/35 Karar

TARİHİ:17/01/2024

DAVA: Alacak (Ticari Nitelikteki Trampa Sözleşmesinden Kaynaklanan)

KARAR TARİHİ: 12/07/2024

İlk derece Mahkemesinde yapılan inceleme sonucunda verilen karara karşı istinaf kanun yoluna başvurulmuş olmakla dava dosyası incelendi:

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMASININ ÖZETİ: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, müvekkil şirketin davalının yapmış olduğu, 2022/73 dosya numaralı "İdare Ambarındaki Kullanılmış DN20 mm Soğuk Su Sayaçlarının Teknik Şartnameye Uygun Yeni Hız Esaslı DN25mm Soğuk Su Sayaçları ile Değişimi" ihalesini aldığını, hale gereği ilk parti mal olarak davalı kuruma 4.650 adet su sayacını müvekkil şirket 27.09.2022 tarihinde teslim ettiğini, Davalı kurum tarafından davacı şirkete, Beyoğlu ... Noterliginin 27 Ekim 2022 tarih ... yevmiye nolu ihtarı çekildiğini, ihtarda şartnameye uygun olmadığı ileri sürülen malların müvekkil şirketçe teslim alınarak yeni mallarla değiştirilmesinin istendiğini, anılan su sayaçlarının teslimi için müvekkil şirketin yetkilendirdiği ... isimli şahsın, ... idaresine başvuruda bulunarak malların teslim edilmesini talep ettiğini, davalı kurum çalışanları tarafından, Şartname uyarınca, teslim edilen su sayaçlarının şartnameye uygun olmadığı, ayıplı olduğu şeklinde iddia içerir tutanak tutulması gerekirken, müvekkil şirketin temsilcisine, gerçekle ilgisi olmayan ve müvekkil şirketi "…teknik şartnameye uygun imal edilmemiş, idaremize hileli teslim edilmiş sayaçların teknik şartname ve sözleşme hükümlerine uygun olarak 10 gün süre içerisinde teslim edilmesi yüklenici firmaya 01/11/2022 tarihinde ihtar edilmiş ..." şeklinde "idaremize hileli teslim edilmiş" ithamı ile ve sözde hile iddiasını içerir tutanağı imzalatmaya çalıştıklarını, ısrarla sayaçların hileli şekilde idareye teslim edildiği ileri sürüldüğünü, içeriği suç teşkil eden tutanak müvekkil şirket temsilcisi tarafından imzalanmayınca bu defa ayıplı olduğu İddia edilen su sayaçları müvekkil şirkete teslim edilmediğini, ... tarafından ayıplı olduğu iddia edilen su sayaçlarının müvekkili şirkete teslim edilmemesi üzerini müvekkil şirketçe su sayaçları yenileri ile değiştirilemediğini, davalı kuruma Ankara ... Noterliğinin 11.11.2022 tarih ve ... yevmiye nolu ihtarnamesi ile müvekkil şirkete yönelik hukuka aykırı işlemlere son verilmesi ihtaren bildirildiğini, davalı ... Genel Müdürlüğü tarafından bu defa ihalenin feshedildiği ve tasfiye protokolü imzalanması için şirket yetkilisi kuruma davet edildiğini, davalının 08/12/2022 tarihli protokolü imzaladığını, tasfiye protokolünde hukuk ve gerçeğe aykırı içeriklerin olması ve protokolün davalı tarafından tek taraflı olarak hazırlandığını ve müvekkil şirketi tarafından protokolün içeriğine müdahale veya değişiklik talebinin kabul edilmemesi nedeniyle müvekkil şirket temsilcilisi tasfiye protokolünün içeriğini kabul etmediğine dair şerh düşerek imzaladığını, tasfiye protokolünün imzalanmasından dolayı müvekkil şirkete ait 4650 adet su sayacının müvekkil şirkete teslim edilmesinin talep edildiğini, davalı kurumun bu başvuruya herhangi bir cevap vermediğini, davalı şirketçe müvekkil şirkete 249.795,00 TL ihalenin feshi nedeniyle ceza uygulandığının bildirildiğini, müvekkil şirketçe bu cezanın yatırıldığını, ceza ödenmesine rağmen müvekkil şirkete sayaçların teslim edilmediğini, bunun üzerine arabulucuya gidildiğini, uzlaşmaya varılamadığını belirterek davanın kabulüne karar verilmesini, 4.560 adet soğuk su sayacının iadesini, dava tarihi itibariyle 30.000,00 TL'nin arabuluculuk tarihi olan 27/12/2022 tarihinden itibaren işleyecek olan ticari temerrüt faizi ile birlikte davalıdan tahsilin, yargılama ve vekalet ücretinin karşı tarafa hükmedilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle, davacı tarafından açılan davanın haksız ve mesnetsiz olduğunu, davacının haksızlığının İstanbul 5. Sulh Hukuk Mahkemesinin 2023/19 Değişik iş sayılı dosyas4ı ile kanıtlandığını, İstanbul 5. Sulh Hukuk Mahkemesinin dosyasında yapılan değerlendirme ve bilirkişi raporunda davacının haksız ve mesnetsiz ve sözleşmeye aykırı davrandığının tespit edildiğini, sayaçların teslim edilmemesinin söz konusu olmadığını, sayaçların teslim almayanın davacı olduğunu, davanın hukuki menfaat yokluğundan reddinin gerektiğini belirterek davanın reddini yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasını karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARININ ÖZETİ:İlk Derece Mahkemesi 17/01/2024 tarih ve 2023/185 Esas - 2024/35 Karar sayılı kararında; "Dava, taraflar arasındaki sözleşme gereğince davacı tarafından davalıya teslimi, akabinde de iadesi talep edilen su sayaçlarının aynen iadesi olmadığı takdirde bedelinin iadesi talebine ilişkindir. Yargılama devam ederken taraf vekillerince dava konusu su sayaçlarının davalıya iade edildiğine dair beyan dilekçeleri ve 05/09/2023 tarihli teslim tutanağının dosyaya sunulduğu görülmüştür. Davacının asıl isteminin talebe konu su sayaçlarının aynen iadesi olduğu ve yargılama devam ederken talebe konu su sayaçlarının davalı tarafça davacıya iade edildiği ve davanın konusuz kaldığı anlaşılmakla esas hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar vermek gerekmiştir. HMK'nın "Esastan sonuçlanmayan davada yargılama gideri" başlığını taşıyan 331. Maddesinin 1. Fıkrasının "(1) Davanın konusuz kalması sebebiyle davanın esası hakkında bir karar verilmesine gerek bulunmayan hâllerde, hâkim, davanın açıldığı tarihteki tarafların haklılık durumuna göre yargılama giderlerini takdir ve hükmeder." şeklindeki düzenlemesi uyarınca yargılama esnasında davalının uyuşmazlığa konu su sayaçlarını davacıya iade etmiş olması nedeniyle davanın konusuz kalmış olduğu, dosya kapsamındaki belgelerden her ne kadar davalı tarafça davaya cevap dilekçesinde su sayaçlarını teslim almayanın davacının kendisi olduğu beyan edilmiş ve yargılama gideri ve vekalet ücret isteminde bulunulmuş ise de; davacı tarafça su sayaçlarının, davalı tarafça teslim tutanağına düşülmek istenen şerh nedeniyle teslim alınamadığının bildirildiği, davalı tarafın iş bu davadan önce arabuluculuk aşamasında da iadeyi gerçekleştirmediği, iadesi gereken ürünlere ilişkin dava öncesinde tevdi mahalli talebinin de bulunmadığı anlaşılmakla davanın açıldığı tarih itibari ile davacının haklı olduğu kanaatine varılmış olup yargılama giderlerinin davalı üzerinde bırakılmasına karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur."gerekçesi ile, Davanın konusuz kalması sebebiyle esas hakkında KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA, karar verilmiş ve karara karşı davalı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ: Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle, 2022/73 Dosya Numarası ile yapılan "İdare Ambarındaki Kullanılmış DN20mm Soğuk Su Sayaçlarının Teknik Şartnameye Uygun Yeni Hız Esaslı DN25mm Soğuk Su Sayaçları ile Değişimi" trampa ihalesi yüklenicisi olan davacı tarafından açılan işbu davada mahkemece davanın konusuz kaldığından karar verilmesine yer olmadığına karar verildiğini ancak davacının davayı açmakta haklı olduğu iddiasıyla aleyhlerine vekalet ücretine hükmedildiğini; kararın haksız ve mesnetsiz olduğunu, Davacının sözleşmeye aykırı davrandığını; idareleri tarafından 2022/73 dosya numarası ile yapılan "İdare Ambarındaki Kullanılmış DN20mm Soğuk Su Sayaçlarının Teknik Şartnameye Uygun Yeni Hız Esaslı DN25mm Soğuk Su Sayaçları ile Değişimi" trampa ihalesi, 1.982.500,00 TL+KDV bedelle (4.650 Adet Yeni Sayaç) ... Tic. Ltd. Şti. uhdesinde kalmış olup 21/06/2022 tarihinde sözleşme imzalandığını, sözleşme kapsamında 4.650 adet DN25mm Soğuk Su Sayaçları 04/08/2022 tarihinde idareleri ambarına teslim edildiğini, M.22.11.2.2 Nolu Teknik şartname gereği yapılması gereken kontroller ve Tablo-4: parti büyüklüğüne göre yapısal gösterge hatası için alınacak numune sayaç sayısına göre, sondaj usulü ile seçilen 80 adet numuneden; 38 adet sayacın gramajının 1.900 gr. altında olduğu, sayaçların QR kodlarının kamera tarafından okunamadığı, yüklenicinin durumu fark etmesi üzerine sayaçların kapaklarına etiket ile QR kodu yapıştırdığı, boya ve yüzeylerde çatlak, oyuk, karıncalanma, çizik vb. kusurlar bulunduğu, boyanın sayaç yüzeyine tam tutunmadığı, sayaçların camlarının ve camın iç kısımlarının kirliliği, bazı QR kodların cam yüzeye basıldığı, sayaç seri numaraların okunmasını zorlaştıracak bir numaratör ile seri numara yazıldığı, bazı sayaçların mühürlerinde, mühür yılının okunamadığı, bazılarında yarım yazıldığı idaremizce tespit edilerek, bu sebepler neticesinde sayaçların teknik şartnameye uygun olmadığı tespiti muayene ve kabul heyeti tarafından tutanak altına alındığını, İstanbul 5. Sulh Hukuk mahkemesinin 2023/19 d. iş sayılı dosyası işbu dosyada hakkaniyete aykırı olarak dikkate alınmadığını, 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 53 üncü maddesine dayanılarak hazırlanan "Mal Alımları Denetim Muayene ve Kabul İşlemlerine Dair Yönetmelik"in "Muayenede izlenecek yöntem" başlıklı 15 inci maddede “..fiziksel niteliklerinin tamamı ihale dokümanında belirtilen hükümlere uygun bulunmayan malın numuneleri, laboratuvar muayenelerine gönderilmez.” hükmü açıkça belirtilmiş olup sayaçların bağımsız bir labaratuvara test edilmesi için gönderilmesini gerektirecek bir aşamaya gelinemediğini; söz konusu sayaçların fiziksel muayenesi esnasında yapılan HİLE tespit edilmiş olup, süreç normal bir fiziksel muayeneden HUKUKİ süreçlerin başlatılmasını gerektirecek bir hale geldiğini; bunun neticesinde de İstanbul 5. Sulh Hukuk Mahkemesinin 2023/19 D. İş sayılı dosyası ile tespit davası açıldığını, bilirkişi tarafından değerlendirilmesinin yapıldığını, davacının haksız, mesnetsiz ve sözleşmeye aykırı davrandığının tespit edildiğini ancak buna rağmen işbu dosyada bilirkişi raporunun dikkate alınmadığını, verilen karar ile bilirkişi tespiti yapılmadan sayaçların teslimini yapmadıklarından dolayı müvekkili kamu kurumunun cezalandırıldığını, Davacının yaptığı itiraz üzerine bilirkişi tarafından dosyaya sunulan ek raporun davacının haksızlığını ayrıyeten vurguladığını, Davacının kök rapora yaptığı itirazlar sonucu tanzim edilen ek raporda davacının sözleşmeye aykırı tutumunun ne denli büyük ve ağır olduğunun açıkça belirtildiğini, İstanbul 5. Sulh Hukuk Mahkemesinin 2023/97 D. iş sayılı dosyasının da işbu dosyada dikkate alınmadığını, hukuka aykırı şekilde delillerimiz ve sözleşmeye aykırılık mahkemece es geçildiğini, İdarece tespit edilen yeni kusurlar neticesinde İstanbul 5. Sulh Hukuk Mahkemesinin 2023/97 D. İş Sayılı dosyası ile yeni bir tespit talep edildiğini, bilirkişi raporunda da davacının ne denli sözleşmeye ve hakkaniyete aykırı ürün teslim ettiğinin tespit edildiğini; buna rağmen işbu dosyada davacının sözleşmeye aykırılığı ve aykırılığın ciddiyeti dikkate alınmayarak son derece haksız şekilde karar verildiğini, İşbu davanın açılmasına sebebiyet verenin davacının kendisi olduğunu, İleri sürerek, arz edilen ve resen nazara alınacak nedenlere binaen mahkeme kararının Ankara ... Genel İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyası üzerinden icraya verildiğinden Tehir-i icra kararı verilmesi, İstanbul 18. Asliye Ticaret Mahkemesinin 17.01.2024 tarih E:2023/185 K:2024/35 sayılı kararın kaldırılarak davanın reddine karar verilmesi ve lehlerine ücreti vekalete hükmedilmesi, aksi takdirde davanın açılmasına davacı sebebiyet verdiğinden idare aleyhine verilen vekalet ücreti ve yargılama giderinin kaldırılarak idare lehine vekalet ücretine hükmedilmesini talep etmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ: HMK'nın 355. maddesine göre istinaf incelemesi; istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırılık görüldüğü takdirde ise resen gözetilmek suretiyle yapılmıştır. Dava; taraflar arasındaki ticari satış sözleşmesinin feshedilmesi nedeniyle, satım konusu su sayaçlarının davacıya iadesi istemine ilişkindir. Mahkemece yargılama sırasında su sayaçlarının iade edilmiş olması nedeniyle konusuz kalan davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiş, davalı aleyhine yargılama gideri ve vekalet ücretine hükmedilmiş olup, karara karşı davalı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur. Davacı yan; davalı tarafından açılan su sayacı teminine ilişkin ihaleyi aldığını, ihale konusu 4.650 adet su sayacını davalıya teslim ettiğini, davalı tarafından su sayaçlarının ihale şartnamesine uygun olmadıkları ve ayıplı oldukları gerekçesi ile, su sayaçlarının teslim alınarak yenileri ile değiştirilmesinin istenildiğini, davacı tarafından yetkilendirilen ...'ün önceki sayaçları teslim almak için kuruma başvurduğunu, ancak davalının şirket temsilcisine "…teknik şartnameye uygun imal edilmemiş, idaremize hileli teslim edilmiş sayaçların teknik şartname ve sözleşme hükümlerine uygun olarak 10 gün süre içerisinde teslim edilmesi yüklenici firmaya 01/11/2022 tarihinde ihtar edilmiş ..." ibaresini içeren bir tutanak imzalatmak istediğini, bu tutanak imzalanmak istenmediğinden sayaçların da geri alınamadığını ve yenileri ile de değiştirilemediğini, bu konuda davalı kuruma ihtar çekildiğini, bu kez davalının ihalenin feshedildiğini bildirerek davacı şirket yetkilisine tasfiye protokolü imzalattığını, davacı şirket yetkilisi tarafından tasfiye protokolünün içeriği kabul edilmediği şerhi ile imzalandığını, davalı şirkete ihalenin feshi nedeniyle 249.795,00 TL ceza ödendiğini, buna rağmen sayaçların teslim edilmediğini ileri sürmüştür.Davalı yan; davacı tarafından davalıya teslim edilen sayaçlar üzerinde yapılan labotauar incelemesi sonucu sayaçların hileli olduklarının tespit edildiğini, bunun üzerine davacıdan ihlal şartnamesine uygun yeni sayaçlarla eldeki sayaçların değiştirilmesinin istenildiğini, davacı şirket yetkilisinin önceki sayaçları teslim almaya geldiğinde, davacıya gönderilen ihtarnamede yer alan hileli teslim ibaresini kabul etmediğinden sayaçları teslim almayacağını belirttiğini, davacının itirazı nedeniyle İstanbul 5 Sulh Hukuk Mahkemesi'nin 2023/19 değişik iş sayılı dosyası üzerinden delil tespiti yaptırıldığını, davacı itirazları üzerine bu dosyada ek rapor da alındığını, hem kök hem de ek rapordan dava konusu sayaçların ihale şartnamesine uygun olmadıklarının, hileli şekilde üretilmiş olduklarının tespit edildiğini, önceki sayaçları teslim almayanın davacının kendisi olduğunu ileri sürerek davanın reddini talep etmiştir. Yargılama sırasında 4.650 adet sayacın 05/09/2023 tarihinde davacıya teslim edildiğine dair tutanağın dosyaya sunulduğu, mahkemece konusuz kalan davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verildiği, davalı tarafça cevap dilekçesinde su sayaçlarını teslim almayanın davacının kendisi olduğu beyan edilmiş ve yargılama gideri ile vekalet ücret isteminde bulunulmuş ise de; davacının su sayaçlarını davalı tarafından teslim tutanağına düşülmek istenen şerh nedeniyle teslim almadığını bildirdiği, davalının davadan önce arabuluculuk aşamasında da iadeyi gerçekleştirmediği, tevdi mahalli talebinin de bulunmadığı, dava tarihi itibariyle davacının haklı olduğu gerekçesi ile yargılama giderleri davalı üzerinde bırakılmış ve davalı aleyhine maktu vekalet ücretine hükmedilmiştir. Davanın devamı sırasında, dava konusu alacağın ödenmesi, menkul malın davacıya teslim edilmesi, gayri menkulün tahliye edilmesi gibi nedenlerle veya davanın açılmasından sonra yürürlüğe giren yeni bir kanun yada Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararı nedeniyle davanın konusuz kalması mümkündür. Davanın konusuz kaldığının tespit edilmesi halinde, mahkemece; esas (asıl talep) hakkında "Davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına" ilişkin hüküm kurulması gerekmektedir. Bu tür kararlar, hükümler gibi (eda, tespit, inşai) nihai kararlardandır. Mahkeme kararı, aynı zamanda dava konusu hakkın mevcut olmadığını da tespit ettiği için tespit hükmü niteliğindedir. Davanın konusuz kalması halinde 6100 Sayılı HMK'nun 331/1 maddesi uyarınca yargılamaya devam edilerek davanın açıldığı tarih itibariyle hangi tarafın haklı olduğunun tespit edilmesi, o taraf lehine yargılama giderleri ve vekalet ücretine karar verilmesi gerekir. Somut olayda, davacı yan iade tutanağında yer alan "hileli teslim" ifadesi nedeniyle tutanağı imzalamadığını ve sayaçları teslim almadığını belirtmiş, davalı yan tutanakta yer alan ifadeye itiraz üzerine yaptırılan delil tespiti üzerine alınan kök ve ek raporlarla sayaçların ihale şartnamesine uygun olmadığının ve hileli üretildiklerinin tespit edildiğini savunmuş olmasına göre, mahkemece davalı yanın delil olarak dayandığı İstanbul 5 Sulh Hukuk Mahkemesi'nin 2023/19 D. İş sayılı delil tespiti dosyası ile taraflarca dayanılan diğer tüm deliller toplanarak, dava tarihindeki haklılık durumunun tespiti gerekirken, tüm deliller toplanmadan eksik inceleme ile davalı aleyhine yargılama gideri ve vekalet ücretine hükmedilmesi yerinde olmamış, davalı yanın istinaf başvurusu bu yönden yerinde bulunmuştur. Sonuç itibariyle, davalı yanın istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının 6100 Sayılı HMK'nun 353/1-a6 maddesi uyarınca kaldırılmasına, dosyanın mahkemesine iadesine karar vermek gerekmiştir.

HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle; 1-Davalının istinaf başvurusunun KABULÜ ile; İstanbul 18. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 17/01/2024 tarih ve 2023/185 Esas - 2024/35 Karar sayılı kararının HMK'nın 353/1-a6 maddesi uyarınca KALDIRILMASINA, dosyanın mahkemesine İADESİNE,2-Harçlar Kanunu gereğince istinaf eden tarafından yatırılan istinaf kanun yoluna başvurma harcının hazineye gelir kaydına, 3-İstinaf talep eden tarafından yatırılan istinaf karar harcının talep halinde davalıya iadesine, 4-İstinaf başvurusu için yapılan yargılama giderlerinin esas hükümle birlikte ilk derece mahkemesince yargılama giderleri içinde değerlendirilmesine, 5-Artan gider avansı olması halinde yatıran tarafa iadesine, 6-Kararın ilk derece mahkemesince taraflara tebliğe gönderilmesine, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda 12/07/2024 tarihinde HMK'nın 362/1-g maddesi gereğince kesin olarak oy birliği ile karar verildi.