Karar Detayı

T.C.

İSTANBUL

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

13. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO: 2024/742 Esas

KARAR NO: 2024/1253 Karar

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ: İSTANBUL ANADOLU 13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

NUMARASI: 2022/781 Esas - 2023/566 Karar

TARİHİ:14/09/2023

DAVA: Ticari Defterlerin Ziyaı Halinde Belge Verilmesi

KARAR TARİHİ: 12/07/2024

İlk derece Mahkemesinde yapılan inceleme sonucunda verilen karara karşı istinaf kanun yoluna başvurulmuş olmakla dava dosyası incelendi:

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMASININ ÖZETİ: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, Davacı müvekkili firmanın, yolcu taşımacılığı ve seyahat acentesi faaliyetleri (yurt içinde ve yurt dışında bir yerden bir yere yolcu yük posta canlı hayvan ve her türlü ticari veya gayri ticari veya ticari emtiaya ilişkin tarifeli veya tarifesiz hava taşımacılığı yapmak) ve anonim şirket esas mukavelesinde yazılı olan diğer işlerle iştigal ettiğini, elektronik defter genel tebliği kapsamında defterlerini elektronik ortamda tutan ve vergi mükellefi olan davacının müvekkili firmaya ait muhasebe kayıtlarının tutulduğunun bilgisayarda teknik bir arıza meydana geldiğini, bu arızanın giderilmesi ve sabit sürücülerdeki verilerin kurtarılması amacıyla ... Merkezine başvurulduğunu, ... Merkezi tarafından hazırlanan 30/09/2022 Tarihli ... sayılı Sabit Sürücüden Veri Kurtarma Raporuna göre, şirket cihazına bağlı olan ... ve ... seri numaralı ... marka sabit sürücülerde işlem yapıldığını ancak okuyucu kafa arızasından ve yüzeyinde mikro çiziklerden dolayı veriler kurtarılamadığını, diğer taraftan, söz konusu e-Defter ve Beratlarının Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB) sistemine yeniden yüklenebilmesi ve yeniden yüklenecek e-Defter ve Beratlarının vergisel anlamda herhangi bir kayba sebebiyet verip vermeyeceği ve bu kaybın bir daha yaşanmaması için alınacak gerekli tedbirlerin ne olabileceği hususlarında yeminli mali müşavirden özel amaçlı tespit raporu alındığını, yeminli mali müşavir ... tarafından davacı müvekkili firmanın 2021/04 dönemi yevmiye kayıtları ve beyannameleri üzerinde yapılan incelemeler neticesinde hazırlanan 2022/01 sayılı 07/10/2022 tarihli yeminli mali müşavirlik özel amaçlı tespit raporu uyarınca; kayıtların tutulduğu bilgisayarların server barındırma merkezine taşındığı ve düzenli olarak üç ayrı yere yedek alındığı ve bu kaybın bir daha yaşanmaması için gerekli önlemlerin alındığının kanaat ve sonucuna varıldığının rapor edildiğini, vergi mükellefi olan davacı müvekkilin firmaya ait muhasebe kayıtlarının tutulduğu bilgisayarda müvekkilin iradesi dışındaki mücbir sebeplerden dolayı meydana gelen teknik arızanın giderilemediği ve sabit sürücülerdeki verilerin kurtarılamadığının, bu durumun bir mücbir sebep niteliğinde olduğunu, söz konusu e-defter ve beratlarının gib sistemine yeniden yüklenebileceği ve yeniden yüklenecek e-defter ve beratlarının vergisel anlamda herhangi bir kayba neden olmayacağını, kayıtların tutulduğu bilgisayarların server barındırma merkezine taşınmak ve düzenli olarak üç ayrı yere yedek alınmak suretiyle bu kaybın bir daha yaşanmaması için gerekli önlemlerin alınmış olduğu dikkate alındığında davacının müvekkili firmaya 2021/Nisan dönemine ait e-Defter ve Beratlarına ilişkin zayi belgesi verilmesi için gerekli yasal hal ve şartların oluştuğu görüldüğünü, sonuç itibariyle, davacının vergi mükellefi müvekkilinin firmaya 2021/Nisan dönemine ait e-Defter ve Beratlarına ilişkin Zayi Belgesi verilmesi amacıyla işbu davayı açma zorunluluğu hasıl olduğunu, fazlaya ilişkin haklar ve diğer haklar saklı kalmak kaydıyla, arz ve izah edilen nedenler ile davacı vergi mükellefi müvekkilinin ... (VN:...) 2021/Nisan dönemine ait e-Defter ve Beratlarının şirket muhasebe kayıtlarının tutulduğu bilgisayarlarda meydana gelen mücbir sebep niteliğindeki teknik arıza nedeniyle zayi olduğunun tespit ve kabulü ile bu hususta davacıya zayi belgesi verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARININ ÖZETİ: İlk Derece Mahkemesi 14/09/2023 tarih 2022/781 Esas - 2023/566 Karar sayılı kararında;"Talep, 6102 sayılı TTK'nin 82/7 maddesi gereğince ticari defter ve belgelerin zayi nedeniyle belge verilmesi istemine ilişkindir. 6100 Sayılı HMK'nin 382 (2) e-1 maddesi gereğince zayi belgesi verilmesi talebi çekişmesiz yargı işi olup aynı yasanın 385. maddesine göre 316-322 maddeleri kapsamında basit yargılama usulüne tabidir. 6100 Sayılı HMK'nin 316 ilâ 322 maddelerinde düzenlenen basit yargılama usulüne tabi işbu davada talep dilekçesine göre hukuki dinlenilme hakkı kapsamında davacıya zayi olduğu beyan edilen deftere ilişkin açıklama yapması için süre verilmiş, ve TTK'nin 82/7 uyarınca şirketin bağlı bulunduğu Ümraniye Vergi Dairesi Müdürlüğünden şirkete ilişkin getirtilen bilgi ve belgeler ile Gelir İdaresi Başkanlığı yanıtları ve tüm dosya kapsamı değerlendirilmiştir. 6102 sayılı TTK'nin 82.maddesi uyarınca işbu talep ticari işletmenin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden istenebileceğinden davacı şirketin merkezine göre Mahkememizin kesin yetkili olduğu anlaşılmıştır. Dosyaya sunulan bilgi ve belgeler esas alındığında tevzi formuna göre davanın öğrenme tarihinden itibaren otuz günlük yasal süre içinde açıldığı kabul edilmiştir. Mahkememizce ön inceleme duruşması icra edilmiş akabinde tahkikat iş ve işlemleri yerine getirilerek tahkikat tamamlanmış ve son celse talep eden şirket vekilinin son sözleri dinlerek aşağıdaki hüküm sonucuna ulaşılmıştır. 6102 sayılı TTK'nin 82. maddesinde belgelerin saklanması ve saklama süresi başlığı altında düzenleme yapılmış bu kapsamda her tacirin ticari defterlerini sınıflandırılmış şekilde saklamakla yükümlü olduğu belirtilmiştir. Talep eden şirketin e-Defter uygulamasına tabi olduğu ve 6102 Sayılı TTK'nin 64/3 maddesinde işbu davada zayi nedeniyle iptali istenen 2021/Nisan E-defter ve beratların ticari defter olarak kabul edilmesi gerektiği anlaşılmıştır. 6102 sayılı TTK'nin 18/3 maddesine göre her tacirin ,ticarethanesine ait bütün faaliyetlerinde basiretli bir iş insanı gibi hareket etmesi gerektiği düzenlenmiştir. Dava tarihinde yürürlükte olan 6102 sayılı TTK'nin 82. maddesinin 7. Fıkrasında ise ; bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren otuz gün içinde ticari işletmenin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilmektedir. Bu dava hasımsız açılır, Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını emredebilir.' düzenlemesine havidir. Anılan hükümde "yangın, su baskını, veya yer sarsıntısı gibi bir afet sebebiyle" defter ve belgelerin ziyaa uğramasından söz edildiği dikkate alınarak, sınırlayıcı bir düzenleme yapılmadığı kabul edilmelidir. Bu nedenle hükümdeki "gibi" sözcüğünden de anlaşılacağı üzere, tacirin elinde olmayan benzer olaylar da maddenin kapsamında düşünülmüştür. Bu nedenle tacirin, söz konusu hükümdeki defter ve belgelerin korunması amacıyla gereken dikkat ve ihtimamı göstermiş bulunması, diğer taraftan da ziyaa uğramanın onun iradesi dışında, elinde olmayan bir nedenle meydana gelmiş olması zorunludur (Yargıtay HGK'nın 25/09/1985, E. 1984/11-12, K. 1985/728 tarih ve sayılı kararı). Bundan ayrı olarak, ticari defter ve belgelerin kaybedilmiş olduğu iddiasının, samimi ve inandırıcı bulunması da lâzımdır (Arkan, Sabih: Ticarî İşletme Hukuku, 24. Basıdan Tıpkı Basım, Ankara 2018, s. 382).Elektronik Defter Genel Tebliği'nin 4.4.1.e) maddesine göre; e-defter dosyaları ile bunlara ilişkin berat dosyalarının ikincil kopyalarının, gizliliği ve güvenliği sağlanacak şekilde e-defter saklama hizmeti yönünden teknik yeterliliğe sahip ve Başkanlıktan bu hususta izin alan özel entegratörlerin bilgi işlem sistemlerinde ya da Başkanlığın bilgi işlem sistemlerinde 01/01/2020 tarihinden itibaren asgari 10 yıl süre ile muhafaza edilmesi zorunludur. Tebliğin 7.1. Maddesine göre ise, e-defter tutanlar, Vergi Usul Kanununda belirtilen “mücbir sebep” halleri nedeniyle e-defter veya beratlarına ait kayıtlarının bozulması, silinmesi, zarar görmesi veya işlem görememesi ve e-defter ve berat dosyalarının muhafaza edildiği e-defter saklama hizmeti veren özel entegratör kuruluşlardan veya Başkanlıktan ikincil örneklerinin temin edilemediği hallerde, söz konusu durumların öğrenilmesinden itibaren tevsik edici bilgi ve belgeleri ile birlikte 15 gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yetkili mahkemesine başvurarak kendisine bir zayi belgesi verilmesini istemelidir. 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 13. maddesinde, sahibinin iradesi dışındaki sebepler dolayısiyle defter ve vesikalarının elinden çıkmış bulunması mücbir sebepler olarak kabul edilmiştir. Ancak Vergi Usul Kanunundaki bu düzenleme vergisel yükümlülüklerle ilgili olup, 6102 sayılı TTK'nin 82/7. maddesinde ticari defterlerin sahibinin elinden rızası dışında çıkmış olması hali, zayi belgesi verilmesini gerektiren bir olay olarak sayılmamış olduğu gibi tahdidi olarak sayılan bu sebeplerle de benzerlik göstermediğinden sırf ticari defterlerin sahibinin elinden rızası dışında çıkmış olmasının ticari defterlerin 6102 sayılı TTK'nin 87/2 maddesinin aradığı şartlarda zayi olduğunun kabulü mümkün değildir. Elektronik Defter Genel Tebliği'nin 7.1 maddesinde sadece Vergi Usul Kanununda belirtilen “mücbir sebep” ve ikincil örneklerin temin edilememesi halinin aranmış olması 6102 sayılı TTK'nın 82/7. maddesindeki hususların aranmayacağı anlamına gelmez. Zira Elektronik Defter Genel Tebliği'nin 7.1 maddesindeki düzenleme 6102 sayılı TTK'nin 82/7. maddesindeki düzenlemenin kapsamını değiştirecek nitelikte değildir. Dolayısıyla tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgelerin kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğradığı iddiasına dayalı zayi belgesi verilmesi isteminde 6102 sayılı TTK'nın 82/7. maddesindeki koşullar aranmalıdır. Bilgi işlem sistemlerinde muhafaza edilen elektronik defter ve beratların silinmesi, zarar görmesi, virüs bulaşması, siber saldırı v.b. nedenlerle ulaşılamaz hale gelmelerini önlemek için mükelleflerin, e-defter ve beratlarının muhafaza ve ibrazı konusunda ve ayrıca kullandıkları bilgi işlem sisteminin sağlıklı biçimde çalışabilmesi ile ilgili yeterli teknik ve güvenlik önlemlerini almaları(örn. Güvenlik açıklarına karşı güncelleme desteği olan işletim sistemi kullanılması, gelişmiş bir antivirüs programının yüklü olması vb.), bu kapsamda bilgi işlem sistemlerinde yaşanabilecek sorunlar nedeniyle elektronik defter ve beratlarını farklı ortamlarda yedeklemeleri basiretli bir iş adamından beklenen bir davranış olup Elektronik Defter Genel Tebliği'ne de uygundur.Yukarıdan beri açıklanan hususlar ve değinilen yasal düzenlemeler ışığında somut olaya bakıldığında ; talep dilekçesinde temel sebep olarak bilgisayarın sabit sürücülerinde teknik bir arıza meydana geldiği ve veri kurtarma merkezi tarafından verilerin kurtarılamadığı ileri sürülmüştür. Ne var ki, dosyada bulunan Gelir İdaresi Başkanlığına yazılan müzekkereye verilen 23/05/20223 tarihli yanıta göre talep eden şirketin zayi nedeniyle iptal talep edilen 2021/Nisan dönemine ilişkin e/defter ve beraat dosyalarının ikincil kopyalarını saklanmak üzere bilgi işlem sistemine yüklemediği gibi farklı ortamlarda ve kuruluşlarda yedeklerini de tutmadığı tartışmasızdır. Buna göre talep eden şirketin 3 Sıra No'lu Elektronik Defter Genel Tebliği (Sıra No: 1)'nde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğin 4.4.1-e maddesinde öngörülen yükümlülüğü yerine getirmediği, e-Defter dosyaları ile bunlara ilişkin berat dosyalarının ikincil kopyalarının muhafazası hususunda özel entegratör bir firmadan destek almadığı, basiretli tacir gibi davranma yükümlülüğüne uymadığı sabit olup talep edildiği üzere bilirkişi raporu alınmasının sonuca bir etkisi görülmemiştir. (HMK,30,266 vd) Hemen belirtilmelidir ki; kimse kendi ihmal ve/veya kusurundan yararlanamaz ve bundan hukuki bir hak elde edemez. Binaenaleyh; kanunda tahdidi olarak sayılmamakla birlikte isteme konu ticari defterlerin yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sonucu ya da bunlara benzer bir sebepten dolayı basiretli bir iş adamının göstereceği tüm dikkat ve özenin gösterilmesi halinde dahi önlenemeyen bir sebepten ötürü zıyaa uğradığının TMK'nin 6. ile HMK'nin 190 ve 194. maddeleri nazarında ispatlanamadığı sonuç ve kanaatiyle talebinin reddine karar verilmek suretiyle; 6100 sayılı HMK'nin 297/2 maddesi gereğince aşağıdaki şekilde hüküm ihdas edilmiştir.(AY,138/1)"gerekçesi ile, Davanın/talebin REDDİNE, karar verilmiş ve karara karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ: Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle, müvekkillerinin ... A.Ş tarafından 2021 Nisan ayı dönemine ait E-defter ve beratlarının şirket muhasebe kayıtlarının tutulduğu bilgisayarlarda meydana gelen mücbir sebep niteliğindeki teknik arıza nedeniyle zayi olduğunun fark edildiğini, defter ve beratların kurtarılmasına dönük tüm teknik çabalara rağmen bir sonuç elde edilemediğini; söz konusu defter ve beratların müvekkili tarafından gerekli tüm dikkat ve özenin gösterilmiş olmasına rağmen elde olmayan ve irade dışı bir sebeple zayi olduğunu, Müvekkilinin hak düşürücü süre içerisinde derhal yerel mahkemede dava açtığını ancak anılan davanın reddedildiğini, verilen kararın usul ve yasaya aykırı olup, istinaf yolu ile ilgili ret kararının kaldırılması gerektiğini, TTK 82/7 maddesinin “Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde ziyaa uğrarsa tacir ziyaı öğrendiği tarihten itibaren on beş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden (ziyaya dair) kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir.” şeklinde olduğunu, Müvekkili şirkete ait 2021 Nisan ayı dönemine ait E-defter ve beratlarının müvekkili şirketin tüm özen ve dikkatine rağmen kayıtların tutulduğu bilgisiyarlarda meydana gelen mücbir sebep niteliğindeki teknik arıza nedeniyle zayi olduğu farkedildiğinden, zayi olan şirket genel kurul karar defteri ve ortaklar pay defteri için zayi belgesinin verilmesi talebiyle görülen davanın açıldığını, ancak; anılan dava, dosyada bulunan Gelir İdaresi Başkanlığına yazılan müzekkereye verilen 23/05/2023 tarihli yanıta göre; ''talep eden şirketin zayi nedeniyle iptali talep edilen 2021 Nisan dönemine ilişkin E-Defter ve beratların ikincil kopyalarını saklanmak üzere bilgi-işlem sistemine yüklemediği gibi farklı ortam ve kuruluşlarda yedeklerini de tutmadığı tartışmasızdır." denilmek suretiyle reddedildiğini, Müvekkilinin defterler hususunda tüm özveriyi gösterdiğini ve tüm iyi niyetiyle ziyayı anladığı andan itibaren yasal süresi içinde hemen iş bu davayı açtığını; kanunun çizdiği genel çerçeve dahilinde hareket eden müvekkili tarafından açılan işbu davanın yukarıda arz ve izah olunan nedenlerle davanın kabül edilmesi gerekmekte iken reddi yönündeki yerel mahkeme kararının usul ve yasaya aykırı olup, istinaf yolu ile ilgili kararın kaldırılarak işbu davanın kabulüne karar verilmesi gerektiğini, İleri sürerek, yukarıda arz ve izah edilen ve resen gözetilecek nedenlerle, usul ve yasaya aykırı yerel mahkeme kararının, istinaf dilekçeleri dahilinde, ortadan kaldırılarak, talepleri doğrultusunda davanın kabulüne dair yeniden bir hüküm tesis edilmesini ya da yerel mahkeme kararının kaldırılarak davanın yeniden görülmek üzere yerel mahkemeye gönderilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ: HMK'nın 355. maddesine göre istinaf incelemesi; istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırılık görüldüğü takdirde ise resen gözetilmek suretiyle yapılmıştır. Dava, TTK 82/7 m. uyarınca tacirin saklamakla yükümlü olduğu ticari defter ve belgelerin zayi olduğuna dair belge verilmesi istemine ilişkin olup, mahkemece yukarıda açıklanan gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir. TTK'nın 82/7. maddesinde; "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren otuz gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir.” şeklinde düzenlenmiştir. Yukarıdaki düzenleme uyarınca tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler için, tacire zayi belgesi verilebilmesi, tacirin defter ve belgelerinin korunması amacıyla gereken dikkat ve ihtimamı göstermiş bulunmasına, ayrıca zıyaanın, tacirin iradesi dışında bir durum nedeniyle meydana gelmiş olmasına bağlıdır. TTK'nın 64/3. maddesinin son cümlesi "Fiziki ortamda veya elektronik ortamda tutulan ticari defterlerin nasıl tutulacağı, defterlere kayıt zamanı, onay yenileme ile açılış ve kapanış onaylarının şekli ve esasları Gümrük ve Ticaret Bakanlığı ile Maliye Bakanlığınca müştereken çıkarılan tebliğle belirlenir." şeklindedir.19 Ekim 2019 tarih ve 30923 sayılı resmi gazetede yayınlanan Elektronik Genel Defter Tebliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğin 4.4.1-e maddesi ile, elektronik ortamda tutulan defterlerin, vergi güvenliğini sağlamak ve virüs, siber saldırısı vb. diğer teknolojik ataklara karşı tedbir almak amacıyla ikincil kopyalarının gizliliği ve güvenliği sağlanmış şekilde Gelir İdaresi Başkanlığı sistemlerinde ya da Başkanlıktan izin alabilen güvenli saklamacı kuruluşlar bünyesinde de saklanması zorunluluğu getirilmiştir. Tebliğin 7.1. maddesinde "e-Defter tutanlar, Vergi Usul Kanununda belirtilen “Mücbir Sebep” halleri nedeniyle e-Defter veya beratlarına ait kayıtlarının bozulması, silinmesi, zarar görmesi veya işlem görememesi ve e-Defter ve berat dosyalarının muhafaza edildiği e-Defter saklama hizmeti veren özel entegratör kuruluşlardan veya Başkanlıktan ikincil örneklerinin temin edilemediği hallerde, söz konusu durumların öğrenilmesinden itibaren tevsik edici bilgi ve belgeleri ile birlikte 15 gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yetkili mahkemesine başvurarak kendisine bir zayi belgesi verilmesini istemelidir." düzenlemesi yapılmıştır.Tebliğ hükmü ile e-defter veya beratların ne şekilde zayi olduğunun kabul edileceği açıklanmıştır. Buna göre e-defter veya beratlara ait kayıtların bozulması, silinmesi, zarar görmesi veya işlem görememesi zayi olduğunun kabulü için yeterli olmayacak, aynı zamanda söz konusu e-defter ve berat dosyalarının muhafaza edildiği e-defter saklama hizmeti veren özel entegratör kuruluşlardan veya Başkanlıktan ikincil örnekler de temin edilememiş olacaktır.Davacının 2021 yılı Nisan ayına ilişkin e-defter ve beratlarının kayıtlarının tutulduğu bilgisayarın ... ... model ... seri numaralı ve ... model ... seri numaralı sabit sürücülerindeki diskte meydana gelen depolama birimlerindeki yüzeylerde hasar olduğu ve okuyucu arızasının bulunduğu, okuyucu manyetik kafa değiştirilerek sabit diskteki 2021 yılı Nisan ve Mayıs dönemlerine ait verilerin kurtarılamadığı bilirkişi raporu ile tespit edilmiştir. Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından gönderilen 20/10/2022 tarihli yazı cevabında; davacı şirketin 01/01/2021 tarihinden itibaren e-defter uygulamasına geçtiği, en son 2022/06 dönemine ait e-defter berat dosyalarının GİB sistemine aktarıldığı, yazı tarihi itibariyle 2021 yılına ve 2022/01-06 dönemlerine ait e defter ve beratlarının ikincil kopyalarının GİB saklama programına aktarıldığının tespit edildiği, davacının Başkanlığa gönderdiği dilekçenin yazıya ekli olduğu hususlarının bildirildiği, yazı ekinde davacı şirket tarafından, 12/10/2022 tarihinde Başkanlığa başvurularak 2021/04 dönemi e-defter ve beratlarının 30/09/2022 tarihinde zayi olduğu, bu dönem e-defter kayıtlarının yeniden oluşturulabilmesi için GİB sisteminde yüklü bulunan e-defter beratlarının silinmesinin talep edildiğini gösterir dilekçe mevcut olduğu görülmüştür. Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından gönderilen 24/10/2022 tarihli yazı cevabında, davacının 2021/Nisan dönemine ait e-defter ve beratların zayi edildiğine ilişkin başvuruda bulunmadığı belirtilmiştir. Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından gönderilen 23/05/2023 tarihli yazı cevabında bu kez, davacının 2021/Nisan dönemine ait e-defter ve beratların ikincil kopyalarının saklanmak üzere GİB sistemine yüklenmediğinin bildirildiği anlaşılmıştır. Mahkemece davacı vekiline anılan döneme ilişkin e defter ve beratların özel entegratör kuruluşlarda saklanıp saklanmadığı veya Gelir İdaresi Başkanlığı'ndan ikincil kopyaların temin edilip edilemediğini açıklamak üzere süre verilmiş, davacı vekili 20/02/2023 tarihli dilekçesi ile dava konusu olay tarihinde e-defter ve beratların özel entegratör firmalarda saklanmadığını, özel yedekleme ünitesinde saklandığı, gelir idaresine ikincil kopyaların temini için başvuru yapılmasına rağmen sonuç alınamadığını belirtmiştir. Somut olayda; davacı tarafından ziyaa nedeniyle zayi belgesi verilmesi talep edilen e-defter ve beratların, davacı bilgisayarındaki diskin donanımsal arızası nedeniyle zayi olduğu, bu e-defter ve beratlara ait Gelir İdaresi Başkanlığı nezdinde ikincil kopyaların da kayıtlı bulunmadığı sabittir. Çözülmesi gereken husus davacı bilgisayarındaki disk arızasının neden olduğu ziyaa olgusunun, defter ve belgelerinin korunması amacıyla gereken dikkat ve ihtimamı gösterilmiş olmasına rağmen ve davacının iradesi dışında gerçekleştiğinin kabul edilip edilemeyeceğidir. Davacının e defter kullanımına geçtikten sonra, tebliğin 4.4.1 maddesi uyarınca elektronik ortamda tutulan defterlerin, vergi güvenliğini sağlamak ve virüs, siber saldırısı vb. diğer teknolojik ataklara karşı tedbir almak amacıyla ikincil kopyalarının gizliliği ve güvenliği sağlanmış şekilde Gelir İdaresi Başkanlığı sistemlerinde ya da Başkanlıktan izin alabilen güvenli saklamacı kuruluşlar bünyesinde de saklanmasının zorunlu olduğu, davacının zayi belgesi talep ettiği defterlerin ikincil kopyalarını saklamak için gerekli tedbirleri almadığı, bu nedenle davacı bilgisayarındaki diskin donanımsal arızasından ötürü eldeki kayıtların da geri döndürülemez biçimde zayi olduğu anlaşılmış olup, mahkemece davacının gerekli tüm dikkat ve özeni göstermiş, gerekli tüm tedbirleri almış olmasına rağmen iradesi dışında ziyaa olgusunun gerçekleştiğini ispat edemediği yönündeki gerekçesinde bir isabetsizlik mevcut değildir. Davacı vekilinin istinaf sebebi bu nedenle yerinde görülmemiştir. Yukarıda açıklanan gerekçelerle, ilk derece mahkemesi karar ve gerekçesi usul ve yasaya uygun olup, kamı düzenine aykırılık da tespit edilmediğinden, davacının istinaf başvurusunun 6100 Sayılı HMK'nun 353/1-b1 maddesi uyarınca esastan reddine karar verilmesi gerektiği kanaatine varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle; 1-Davacının istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK' nın 353/1-b-1 maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE, 2-Harçlar Kanunu gereğince istinaf eden tarafından yatırılan istinaf kanun yoluna başvurma harcının hazineye gelir kaydına, 3-Karar tarihi itibariyle Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 427,60-TL istinaf karar harcı istinaf eden tarafından peşin olarak yatırıldığından yeniden harç alınmasına yer olmadığına, yatırılan harcın hazineye gelir kaydına, 4-İstinaf yargılama giderlerinin istinaf talep eden üzerinde bırakılmasına, 5-Artan gider avansı varsa talep halinde yatıran tarafa iadesine, 6-Kararın ilk derece mahkemesince taraflara tebliğe gönderilmesine, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda 12/07/2024 tarihinde HMK'nın 362/1-a maddesi gereğince kesin olarak oy birliği ile karar verildi.