İstanbul BAM 12. HD 2021/1001 E. 2024/47 K.

T.C.

İSTANBUL

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

12. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO: 2021/1001

KARAR NO: 2024/47

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

İ S T İ N A F K A R A R I

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ: İSTANBUL 17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ: 10/12/2019

NUMARASI: 2015/502 ESAS 2019/497 KARAR

DAVA: Menfi Tespit

İSTİNAF KARAR TARİHİ: 08/01/2024

Davanın kısmen kabulüne ilişkin kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA: Davacı vekili; davacı şirketin ... IMO numaralı ... gemisinin donatanı olduğunu, müvekkilinin donatma iştirakinde bulunan ve aralarında ... gemisinin de bulunduğu gemilerin bir kısmını dava dışı ... Ltd’ye kiraya verdiğini, fakat dava dışı kiracının kira akdine ve ticari teamüllere aykırı bir şekilde davacı zararına hareket ettiğinin tespiti üzerine kira akdinin feshedildiğini, halihazırda taraflar arasındaki hesapların geçmişe dönük olarak bağımsız denetim şirketi tarafından incelenmesinin devam ettiğini, kira akdinin feshinin başlıca nedenleri arasında, kiracının kendi gemileri için tamirat, akaryakıt, ikmal, yedek parça ve iaşe gibi kalemler nedeniyle yaptığı harcamaları da davacının donatanı olduğu ... gemisine fatura ettirmesi olduğunu, davanın konusu İstanbul ... İcra Dairesinin ... esas sayılı icra dosyası ile davacı aleyhine ... Ltd. Şti. tarafından 31.08.2015 tarihinde 49.203,39-TL tutarındaki cari hesap alacağından bahisle takip başlatıldığını, ödeme emrinin 01.09.2015 tarihinde ismi okunmayan kişiye tebliğ edildiğini, tebellüğ eden acentenin kötü niyetli olarak davacıyı zarara uğratma kastıyla süresinde ödeme emrine ve borca itiraz etmeyerek takibin kesinleşmesini sağladığını,dayanak faturaların tamamının ... Tic. Ltd. Şti. adına düzenlendiğini,mal ve hizmetlerin davacıya ait ... isimli gemi için yapıldığını gösterir bir ibare bulunmadığını, takip talebinde borcun dayanağı olarak gösterilen faturalarda belirtilen mal ve hizmetlerin davacının mülkiyetinde bulunan ... gemisi tarafından alınmadığını, mal ve hizmetlerin alındığına dair gemi kaptanı tarafından düzenlenen imzalı ve kaşeli belge sunulmadığını,adına fatura düzenlenen ... Tic. Ltd. Şti’nin ... gemisine acentelik ettiğine dair bilgi bulunmadığını, bu şirketin müvekkilinin acentesi olmadığını, ayrıca acentenin aracılık etmediği bir işlemden kaynaklandığı iddia edilen alacağa dayalı ödeme emrinin acenteye tebliğinin acentelik hükümlerine aykırı olduğunu, davacı donatana ait gemilerin tamamı hakkında asılsız icra takipleri başlatılarak kardeş gemiler de dahil olmak üzere ihtiyati haciz kararı almak yerine icra takiplerini muvazaalı olarak kesinleştirmek suretiyle bütün gemilerin seferden men edilmesi gibi bir yolun benimsendiğini, bir geminin kısa süre içerisinde fahiş fiyatla ve ihtiyaçtan fazla miktarda yedek parça ve hizmet satın almasının denizcilik pratiği açısından kabul edilebilir olmadığını belirterek, müvekkilinin borçlu olmadığının tespiti ile davalı aleyhine alacağın % 40'ından aşağı olmamak üzere tazminata hükmedilmesini talep etmiştir.

CEVAP: Davalı vekili; davaya konu alacağın davacı firmanın takip talebinde isimleri belirtilen gemilerine verilen servis hizmetinden doğduğunu, davacının seferden men kararı alınan ... isimli geminin maliki ve donatanı olduğunu, hizmet verilen gemilerin de davacının mal varlığında olduğunu, davaya konu alacağın deniz alacağı olduğunu, icra takibinde temsilci olarak gösterilen ... Tic. Ltd. Şti’nin...'nın ve diğer gemilerin acentesi olduğunu, ... Ltd'nin ise gemilerin kiracısı olduğunu,icra takibinde davacının temsilcisi sıfatı ile bulunduğunu, donatana izafeten acenteye karşı başlattıkları icra takibinin usule uygun olduğunu, ödeme emrini kimin aldığı, süresi içinde neden itiraz etmediği, temsil ettiği borçluya neden bildirmediği hususlarının bu davanın konusu olmadığı gibi alacağın muvazaalı olduğu anlamına da gelmediğini,faturalar ve servis fişlerinden anlaşılacağı üzere servis hizmetlerinin tamamının borçlunun maliki ve donatanı bulunduğu gemilere verildiğini, servis fişlerinde ilgili geminin kaşesi ve yetkilisinin imzasının bulunduğunu, verilen hizmetlerin bahsi geçen gemilere çıkılmadan yapılabilecek hizmetler olmadığını, borçlunun kiraya verdiği gemileri henüz alacaklılar harekete geçmeden Türkiye dışına çıkardığını, ... isimli geminin borçlunun Türkiye'de bulunan tek gemisi olduğunu, bu nedenle alacakların bu gemi üzerine konulan seferden men kararları ile güvence altına alınabildiğini, davacının kiracısı ile düştüğü ihtilafı bahane ederek küçük ölçekli bir firma olan müvekkiline olan borcunu ödememek maksadı ile onun danışıklı bir işin içinde olduğunu, gerçekte kendilerine ait gemiye hizmet verilmediğini ileri sürdüğünü, alacağın sadece ... isimli gemiye verilen hizmetlerden doğmadığını, hizmet tarihleri itibari ile bu gemi de dahil olmak üzere tüm gemilerin İstanbul liman sahası içinde olduklarını belirterek, davanın reddi ile davacı aleyhine alacak tutarının %20’sinden aşağı olmamak üzere tazminata hükmedilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI: Mahkemece; dava dosyasında ... isimli gemiye ait 4 adet fatura bulunduğu, 24/05/2013 tarihli 708-TL tutarlı, 17/07/2013 tarihli 590-TL tutarlı, 05/08/2013 tarihli 708-TL tutarlı ve 05/08/2013 tarihli 1.357-TL tutarlı faturalardan 2 adedine ait iş raporunda kaptan kaşe ve imzasının bulunduğu, 05/08/2013 tarihli 708-TL tutarlı ve 1.357-TL tutarlı faturalara ait hizmetin verildiğine ilişkin kaptan kaşe ve imzalı servis fişlerinin dosyada bulunmadığı görülmekle, toplam 1.298-TL bedel için hizmetin verildiğinin kabul edildiği, hizmetin, geminin işletilmesine ve/veya tamirine ilişkin olarak verilmesi durumunda ... adına hareket eden gemi yöneticisi ...'in sorumlu olacağını, aksi takdirde TTK 932 maddesi anlamında denize elverişliliğine etki eden bir hizmet sayılarak gemi kira sözleşmesi uyarınca geminin teslimi anında gemiyi denize elverişli teslim etme borcunun geminin sicile kayıtlı malikinde olması nedeniyle geminin kayıtlı malikinin sorumlu olacağı, benimsenen bilirkişi raporuna göre, davacının gemi bakımından bütünleyici hizmetlerden sorumlu olduğu, ..., ..., ..., ... isimli gemilere ait ... sistem kablo donatımı konulu hizmetler nedeniyle düzenlenen toplam 2.832-TL tutarlı fatura bakımından davacı ... malikinin sorumlu olduğu, söz konusu faturalar acenteye hitaben düzenlenmiş ise de, hükme esas alınan bilirkişi raporunda belirtildiği üzere fatura konusu işlerin gemilerin denize ve yola elverişliliği için yapıldığı, bu durumda takip alacaklısı davalı lehine gemi alacağı hakkı oluşturduğu, bundan dolayı da yapılan iş ile iş bedellerinden dolayı donatanın da sorumlu olduğu, iş teslim belgelerinde yer alan kaşe ve imzaların söz konusu hizmetlerin alındığını gösterdiği, gemilerin denize ve yola elverişliliği için yapılan hizmetleri kiracı ... firması almış olmakla birlikte, söz konusu işler gemilerin denize ve yola elverişliliği için yapıldığından, bu işler için düzenlenen fatura bedelinden kiracı ile birlikte donatanın da müteselsilen sorumlu olduğunun kabul edildiği, davacı ... donatanının sorumlu olduğu kabul edilen bedeller düşülerek hesap edilen 37.075-TL bakımından takibin haksız olduğu kanaatine varıldığı gerekçesiyle, davanın kısmen kabulüne, davacının dava konusu icra takip dosyası nedeniyle 37.075-TL borçlu olmadığının tespitine, fazla istemin reddine, şartları olmadığından davacının kötü niyet tazminatı talebinin reddine, reddedilen kısım yönünden İİK 72/4 maddesi gereği takdiren %20 oranda hesaplanan tazminatın davacıdan alınarak davalıya ödenmesine karar verilmiştir.

İSTİNAF NEDENLERİ: Davacı vekili; mahkemece 2.832-TL alacak bakımından red kararı verilmesine rağmen işlemiş faiz yönünden red kararı verilmemesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu, geminin çıplak kiraya verilmesinin geminin teknik ve ticari idaresinin devri anlamına geldiğini, müvekkilinin geminin teknik idaresinden kaynaklanan masraflardan sorumlu tutulamayacağını, zira geminin teknik yönetiminde geminin denize elverişliliğinin sağlanmasının da kiracının sorumluluğunda olduğunu, kiracı ... firmasının da müvekkilinin gemilerinin teknik sevk ve idaresini yaptığını, redde konu ... sisteminin 01.07.2011 tarihinden itibaren tüm uluslararası gemilerde donatılmasının zorunlu hale getirildiğini, ancak müvekkilinin gemilerinin tonajlarına göre montajın 01.07.2012 tarihinden sonraki ilk teçhizat emniyet belgesi sörveyinde yapılması gerektiğini, kira sözleşmesi ise daha önce 29.11.2011 tarihinde imzalanmış olmakla, gemiler kiraya verildiğinde denize elverişli durumda olduğunu, bu nedenle müvekkiline ait gemilere davalı tarafından verildiği iddia edilen hizmetlerden müvekkilinin sorumlu olmadığını, müvekkilinin sorumlu olduğunun kabulü halinde dahi kiracının donanım montesinden müvekkiline bildirim yapılmadığını, müvekkilinin onayı alınmadan yapılan işlemin kira ilişkisinin doğasına aykırı olduğunu, dayanak fatura ve servis fişlerinde müvekkilinin imzası bulunmadığını, kaptanın ise malikin değil kiracının temsilcisi olduğunu, kaptanın kiracı adına hareket ettiğini, bu nedenle borçtan ... firmasının sorumlu olacağını, ... firmasının kiracı ... firmasının acentesi olduğunu, söz konusu faturalar ... firmasına kesildiğinden ve servis raporlarında da ... yer aldığından, müvekkilinin faturalardan sorumlu tutulmayacağını, bu iki firma arasında organik bağ bulunduğunu, şirketlerin adres, ortak ve yöneticilerinin aynı olduğunu belirterek, kararın kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE: Dava, kira sözleşmesine konu gemilere verilen hizmetler nedeniyle düzenlenen faturalara dayalı olup kesinleşen takip nedeniyle, gemi malikinin borçlu olmadığının tespiti istemine ilişkindir. Mahkemece yapılan yargılama sonucunda; davacının maliki bulunduğu ..., ..., ..., ... isimli gemilere ait ... sistem kablo donatımı konulu hizmetler nedeniyle düzenlenen toplam her biri 708-TL olan toplam 2.832-TL tutarlı faturalar bakımından, fatura konusu işlerin gemilerin denize ve yola elverişliliği için yapıldığı, bu durumda takip alacaklısı davalı lehine gemi alacağı hakkı oluştuğu, bu nedenle söz konusu fatura bedellerinden davacı ... malikinin sorumlu olduğu gerekçesiyle, 2.832-TL tutar dışında kalan asıl alacak bakımından davacının borçlu olmadığının tespitine karar verilmiştir. Somut olayda; 29.11.2011 tarihli 'Barecon 89' kodlu gemi kiralama sözleşmesi ile ... isimli kuru yük gemisinin maliki olan davacı ... tarafından ... Ltd. (...) şirketine çıplak olarak kiraya verildiği, 6 aylık dönemlere binaen kira sözleşmesinin 4 kez uzatıldığı, geminin 29.11.2011 tarihinden 29.11.2013 tarihine kadar olan dönem için kiralandığı, davalı alacaklı davalı tarafından 31.08.2015 tarihinde borçlu davacı ... İMO numaralı ... gemisi donatanı ...'ye izafeten ...Ltd. Şti. aleyhine, davacı-borçlunun maliki ve donatanı bulunduğu ..., ..., ..., ... ve ... isimli gemilere verilen elektrik bakım onarım hizmetleri ile ... sistem kurulumu nedeniyle düzenlenen faturalara dayalı 39.907-TL asıl alacak ile 9.296,39-TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 49.202,39-TL alacağın tahsili istemiyle İstanbul ... İcra Dairesinin ... esas sayılı dosyasında ilamsız takip başlatıldığı, ödeme emrine itiraz edilmeksizin takibin kesinleştiği anlaşılmaktadır. 6102 sayılı TTK'nın 1061. maddesine göre; "Donatan, gemisini menfaat sağlamak amacıyla suda kullanan gemi malikine denir. Kendisinin olmayan bir gemiyi menfaat sağlamak amacıyla suda kendi adına bizzat veya kaptan aracılığıyla kullanan kişi, üçüncü kişilerle olan ilişkilerinde donatan sayılır. Malik, geminin işletilmesinden dolayı gemi alacaklısı sıfatıyla bir istemde bulunan kişiyi, bu işletilme malike karşı haksız ve alacaklı da kötüniyet sahibi olmadıkça, hakkını istemekten engelleyemez." Yine TTK'nın 1122 maddesine göre de, kiracı üçüncü kişilerin geminin işletilmesinden dolayı kiraya verene karşı yöneltecekleri tüm istemleri karşılamak yükümlülüğü altındadır. Eldeki davada davalı alacaklı tarafından, davacı hakkında ilamsız takip takip başlatılmış, takipte borçlu taraf olarak davacı gösterilmekle birlikte, davacıya izafeten acentesi sıfatıyla ... firmasına ödeme emri tebliğ edilmiştir. Başlatılan takipte davacının gemilerine kurulan sistemin davacıdan tahsili talep edilmekte ise de, davacının bu bedelden sorumlu tutulabilmesi için sözleşmenin tarafı olması gerekmektedir. Yargılama sırasında ... firmasının davacının acentesi olduğu ispatlanamamıştır. Kiracı ... ve acente ... firmasının aynı adresde faaliyette bulundukları, davalının faturaları ... adına düzenlediği ve akdi ilişkiye de ... ile girdiği, dolayısıyla satım akdinin diğer tarafının ... olduğu anlaşılmaktadır. Faturaların düzenlendiği dönemlerde gemilerin davacı tarafından işletilmediği sabit olmakla, davacı ... malikinin donatan sıfatı bulunmadığı halde borçtan sorumlu tutulması sözleşmelerin nispiliği ilkesine aykırıdır. Mahkemece, uyuşmazlık konusu ... sisteminin geminin denize ve yola elverişliliği için yapıldığı belirtilmiştir. Bu niteliği itibariyle ... sisteminin kurulmasından kaynaklanan alacak TTK'nın 1352 maddesi uyarınca deniz alacağı niteliğindedir. Ancak bir alacağın deniz alacağı niteliğinde olması,ihtiyati haciz aşamasında gözönünde bulundurulacak bir husustur. TTK'nın 1320. maddesinde gemi alacaklısı hakkı veren alacaklar sayılmış olup, faturalar konusu iş gemi alacaklısı hakkı vermemektedir.Gemi malikinin, geminin işletilmesi nedeniyle doğan alacaklardan ancak gemi alacaklısı hakkı veren alacaklar nedeniyle ayni yükümlülüğü bulunmaktadır. Malik ancak bu alacaklar nedeniyle gemisine el atılmasına katlanmak zorundadır. Buna karşılık somut olayda olduğu gibi gemi kiralayanı tarafından davalıya yaptırılan işten kaynaklanan borç nedeniyle davacının şahsi sorumluluğu bulunmadığı açıktır. Davalı, alacağını sözleşmenin tarafı olan borçludan isteyecek iken işin gemiye yapıldığından bahisle takibin gemi malikine yönlendirilerek acente sıfatını haiz olmayan şirket aracılığıyla tebligat tamamlanarak takibin kesinleştirildiği anlaşılmakla, davanın tümüyle kabulüne karar verilmesi gerekirken yazılı gerekçeyle kısmen kabulüne karar verilmesi doğru görülmemiştir. Açıklanan nedenlerle; davacı takip konusu borçtan sorumlu olmadığını ispat etmiş olduğundan, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile kararın kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm verilmesine, davanın kabulüne, dosya kapsamına göre davalı haksız ise de kötü niyeti ispatlanamadığından kötüniyet tazminatı talebinin reddine karar verilmiştir.

HÜKÜM:Yukarıda açıklanan nedenlerle: Davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2015/502 Esas - 2019/497 Karar sayılı 10/12/2019 tarihli kararının, HMK'nın 353(1)b-2 gereği KALDIRILMASINA; "Davanın kabulü ile, davacının İstanbul ... İcra Dairesinin ... esas sayılı dosyası kapsamında davalıya borçlu olmadığının tespitine, Koşulları olmadığından davacının kötü niyet tazminatı talebinin reddine" İlk derece mahkemesine ilişkin olarak; Alınması gereken 3.361,08-TL karar ve ilam harcından, yatırılan 840,28-TLpeşin harcın mahsubu ile bakiye 2.520,80‬‬-TL harcın davalıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına, Davacı tarafça ödenen 867,98‬-TL peşin harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine, Davacı tarafından sarf edilen 8.300-TL bilirkişi ücreti, 403‬-TL tebligat ve müzekkere gideri olmak üzere toplam 8.703-TL yargı giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, Davacı vekili için AAÜT uyarınca takdir olunan 17.900-TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, Talep halinde kullanılmayan gider avansının yatıran tarafa iadesine" Davacı tarafından yatırılan 59,30-TL peşin istinaf karar harcının istek halinde kendisine iadesine, Davacı tarafından yapılan 51,8‬0-TL istinaf yargı giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK'nın 362(1)-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 08/01/2024