Karar Detayı

T.C.

İSTANBUL

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

12. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO: 2021/2187

KARAR NO: 2024/1024

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

İ S T İ N A F K A R A R I

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ: İSTANBUL ANADOLU 10. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ: 22/06/2021

NUMARASI: 2021/25 Esas - 2021/512 Karar

DAVA: İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan)

İSTİNAF KARAR TARİHİ: 02/07/2024

Davanın kabulüne ilişkin kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA: Davacı vekili; müvekkili şirket yetkilisinin müşterilerden tahsilat amaçlı 17.01.2020 tarihinde davaya konu olan çek de dahil olmak üzere bir takım çekleri alarak cüzdanına koyduğunu, ardından cuma namazını kılmak için abdest alırken montunun içinde bulunan cüzdanı ile birlikte çeklerin de çalındığını, müvekkili şirket yetkilisinin aynı gün olay hakkında şikayette bulunduğunu, ayrıca Çerkezköy 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2020/26 Esas sayılı dosyası ile çalınan tüm çekler hakkında zayi nedeniyle iptal davası açıldığını, bu dava konusu çeklerden birisinin ... Esenyurt Şubesine ait 25.09.2020 keşide tarihli, 32.939-TL miktarlı, ... seri numaralı çek olduğunu belirterek, çekin müvekkiline iadesine karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP: Davalı vekili; iade davasına konu 25/09/2020 keşide tarihli, ... seri no'lu 32.939-TL bedelli çekin müvekkili tarafından ciro edilerek 13/01/2020 tarihinde ... Tic. AŞ'ye teslim edildiğini, çekin ciro yolu ile ... devir ve teslim edildiğini, çekteki cirantalardan olan müvekkilinin, aleyhine icra takibi başlatılmasını önlemek ve ödeyeceği bedelin artmamasını sağlamak amacıyla çek borcunu ciro zincirinde yetkili hamil olarak görünen ... firmasına ödediğini, zira çekin ödemeden men kararı üzerine elinde bulundurana ödenmemesinin çekin icra takibi yoluyla tahsilini engellemediğini, müvekkilinin çek bedeline ilave olarak icra takibi ile karşı karşıya kalmamak ve bundan kaynaklı masrafları ödememek için bu ödeme yaptığını, çekteki ödeme yasağının kaldırılması taleplerine istinaden Çerkezköy 1. AHM'ce davacıya işbu davayı açması için kesin süre verildiğini ve bu ara karara istinaden davacı tarafça bu davanın açıldığını, davacının çeki müvekkilinden teslim almasına imkan sağlayacak hukuki bir dayanağı bulunmadığı gibi, bütün bu süreçte mağdur olan ve üçüncü şahıslara ödeme yapmak mecburiyetinde kalanın müvekkili olduğunu, çek aslının, müvekkili tarafından ciro zincirine göre yetkili görünen hamile ödeme yapılarak teslim alındığını belirterek, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI: Mahkemece; dava konusu çekin davalı şirketçe davacı şirkete ciro edilerek teslim edildiğine dair taraflar arasında bir ihtilaf bulunmadığı, davacı tarafça çekin rızası hilafına elinden çıktığından bahisle Çerkezköy 1. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2020/26 esas sayılı dosyası ile çek iptali davası açıldığı, davalının açılan iş bu davadan haberdar olmasına ve çeke ilişkin ödeme yapıldığı sırada ciro silsilesinde davacının yer almadığını tespit edebilecek durumda olmasına rağmen, dava konusu çeke ilişkin ödeme yaparak çeki teslim aldığı, oysa basiretli bir tacir olarak davacının dava konusu çekin rızası hilafına elinden çıktığını beyanla dava açtığını ve ciro silsilesinde de yer almadığını tespit edebilecek durumda olmasına rağmen, dava dışı şirkete ödeme yaparak çekin zilyetliğini kazanmasının iyi niyet kuralları ile bağdaşmayacağı, her ne kadar davalı şirket icra tehdidi altında kalmamak amacı ile ödeme yaptığını bu nedenle iyi niyetli olduğunu savunmuş ise de örneğin tediye mahalli tayin ederek meşru hamil alacaklıya ilişkin ihtilafın giderilmesini bekleyebilme imkanına sahip olmasına rağmen, basiretli bir tacir gibi davranmaksızın ödemeyi gerçekleştirdiği, bu haliyle ileride dava konusu çeke ilişkin olası bir ikinci kez ödeme yapmak zorunda kalma haline kendi kusuru ile düştüğü gerekçesiyle, davanın kabulü ile davaya konu çekin davalıdan istirdadı ile davacıya iadesine karar verilmiştir.

İSTİNAF NEDENLERİ: Davalı vekili; müvekkilinin çek bedelini ciro zincirinde yetkili hamil ... ödediğini,çekin müvekkili tarafından ciro edilerek 13/01/2020 tarihinde davacıya teslim edildiğini, davacı tarafça çekin çalındığı iddiasıyla iptal davası açıldığını, fakat çekin ciro ile ...'e devir edildiğini, ciro silsilesi usulüne uygun olup ... yetkili hamil olduğunu, ciranta olan müvekkilinin ödeme yaparken yalnızca ciro zincirinde kopukluk olup olmadığını incelemekle yükümlü olduğunu, müvekkilince, hamil tarafından kendisi aleyhine icra takibi başlatılmasını önlemek amacıyla ödeme yapıldığını, zira çek bedelinin ödemeden men kararı nedeniyle çeki elinde bulundurana ödenmemesinin çekin icra takibi yoluyla tahsilini engellemediğini, yetkili hamilin kendisine ulaşması üzerine, kendisine karşı icra takibi yapılmasına hiç bir engel bulunmadığını bilen müvekkilinin çek bedelini ödemek zorunda kaldığını ve ödeyerek çeki teslim aldığını,davalının iyi niyetli olmadığının kabulü mümkün olmadığı gibi, ispat yükünün de davacıda olduğunu, ancak davacının bu konuda delil sunmadığını, davanın kabulü halinde müvekkilinin aynı çek bedelini iki defa ödemek zorunda kalacağını belirterek, kararın kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE: Dava, 6102 sayılı TTK’nın 792. maddesine dayalı olarak çekin davalıdan istirdadı istemine ilişkindir.Dava konusu ... Esenyurt Şubesine ait 25.09.2020 keşide tarihli, 32.939-TL bedelli ve ... seri numaralı, keşidecisi dava dışı ... AŞ olan çekin, dava dışı ... lehine keşide edildiği, cirantaların lehtar sonrasında sırasıyla davalı, ..., ... ve ... olduğu, çekin 13.01.2020 tarihli çek alındı bordrosuyla davalı tarafından davacıya teslim edildiği, davacı tarafından teslim alınan çekin davacı uhdesinde iken çalındığı, çek üzerinde davacının cirosunun bulunmadığı, davacı tarafından Çerkezköy 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2020/26 esas sayılı dosyasında açılan zayi nedeniyle iptal davasında ödeme yasağı kararı verildiği,davalıdan sonra araya giren cirantalardan sonra çekin ... tarafından 28.09.2020 tarihinde bankaya ibrazında ödeme yasağı nedeniyle bankaca ödeme yapılmayarak bu hususta çek arkasına şerh düşüldüğü, ... tarafından kendisine başvurulması üzerine davalı tarafından çek bedelinin 30.09.2020 tarihinde ... ödenerek çekin teslim alındığı anlaşılmaktadır.TTK'nın 645. maddesi; "Kıymetli evrak öyle senetlerdir ki bunların içerdikleri hak, senetten ayrı olarak ileri sürülemediği gibi başkalarına da devredilemez.” Bu tanıma göre, bir hak kıymetli evraka bağlanmışsa, senetsiz hakkın ileri sürülmesi mümkün değildir.Kıymetli evraka bağlanan hakkın senetten ayrı ileri sürülebilmesi için ya senedin kıymetli evrak vasfını kaybetmesi ya da senedin zayi edilmesi nedeniyle mahkemeden "zayi nedeniyle iptal davası” açılarak bu hususta iptal kararı alınması veyahut senedin borçluya iade edilmesi gerekir.TTK nın 638. Maddesi, Poliçe bedelini ödemiş olan kimse kendisinden önce gelen borçlulardan, Ödemiş olduğu meblâğın tamamını; Ödeme tarihinden itibaren bu meblâğın yüzde on hesabiyle fazini; yaptığı masrafları; komisyon ücretini isteyebilir.TTK'nın 818. maddesi ile atıf yapılan 724. maddesi; "Bir poliçeyi düzenleyen, kabul eden, ciro eden veya o poliçeye aval veren kişiler hamile karşı müteselsil borçlu sıfatıyla sorumludurlar. Hamil, bunların borçlanmadaki sıraları ile bağlı olmaksızın her birine veya bunlardan bazılarına ya da hepsine birden başvurabilir. Poliçeden dolayı borç altına girmiş olup da poliçeyi ödemiş bulunan herkes aynı hakkı kullanabilir. Hamil borçlulardan yalnız birine başvurmakla, diğer borçlularla ilk önce başvurduğu borçludan sonra gelenlere karşı haklarını kaybetmez" şeklindedir. Bu düzenleme gereği hamil kendisinden önce gelen cirantadan başlamak üzere keşideciye kadar hepsine karşı senetten doğan hakkını talep edebileceği gibi, yalnız birine veya birkaçına karşı da başvurabilir. Ayrıca senet borçlularından birine karşı başvurusu ondan sonra gelen borçlulara başvurusunu ortadan kaldırmaz. Açılan zayi nedeniyle iptal davasında verilen ödeme yasağı kararı çekin icra takibine konulmasına,hamilin çek borçlularına başvurusuna engel değildir.Çek borçlusu olarak sorumluluğu bulunan davalının, çekin aleyhine takibe konulmasına engel olmak ve daha fazla zarara uğramamak bakımından çekte yetkili hamile ödeme yaptığı ,çeki elinde bulundurana ödeme yapan çek borçlusu davalının kusurlu olmadığı gibi ,davacı tarafından hak sahipliğini teşhis bakımından iptal kararı da ibraz edilmiş değildir.Davalı ,istirdada yönelik taleplerini ancak ödeme alan hamile karşı ileri sürebilir.Davalı yetkili hamile ödeme yapmakla çek ile ilgili sorumluluğu sona ermiştir.Davalıyı kusurlu addederek ,çek bedelini ödeyerek çeki hamilden teslim alan davalıdan çekin istirdadına karar verilmesi doğru olmamıştır.Açıklanan nedenlerle; davanın reddi gerekirken kabulüne karar verilmesi doğru değil ise de, yapılan hata yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden, davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile kararın kaldırılarak "davanın reddine" karar verilmiştir.

HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle: Davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne; İstanbul Anadolu 10. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 22/06/2021 Tarih 2021/25 Esas - 2021/512 Karar sayılı kararın HMK.'nın 353(1)b-2 gereği KALDIRILMASINA;"Yerinde olmayan davanın reddine"İlk derece mahkemesine ilişkin olarak ;"Alınması gereken 427,60-TL harcın; davacı tarafından peşin yatırılan 562,52-TL harçtan mahsubu ile fazla olan 134,92-TL'nin davacıya iadesine,

Davacı tarafından yapılan giderlerin üzerinde bırakılmasına,Davalı lehine takdir olunan 17.900-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,Talep halinde kullanılmayan gider avansının yatıran tarafa iadesine," Yatırılan 562,51-TL peşin istinaf karar harcının istek halinde davalıya iadesine,Davacı tarafından yapılan giderlerin üzerinde bırakılmasına, davalı tarafından yapılan 50-TL yargı giderinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK 362(1)-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 02/07/2024