İstanbul Anadolu 9. Asliye Ticaret Mahkemesi 2024/189 E. 2024/491 K.

T.C. İstanbul Anadolu 9. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO: 2024/189 Esas

KARAR NO: 2024/491

DAVA: Zayi Belgesi Verilmesi

DAVA TARİHİ: 11/03/2024

KARAR TARİHİ: 27/05/2024

DAVA:Davacı vekili mahkememize sunduğu 11/03/2024 tevzi tarihli ve aynı tarihte harçlandırdığı dava dilekçesinde özetle; Müvekkilinin, yıllarca otel işletmeciliği yaptığını, ancak meydana gelen ekonomik devalüasyon ve şirketin tek ortağının yaşının ilerlemiş olması sebebiyle müvekkilinin aktif çalışmayı bıraktığını, sadece kira geliri elde ettiğini, bu sebeple müvekkilinin resmi adresini ortak kullanım olan e-ofise taşıdığını, bu e-ofiste arşiv yapılacak veya evrak depolanacak bir bölüm bulunmadığını, bu sebeple şirketin tek ortağı olan --------, ---------Ş.'nin evraklarını yine kendine ait olan --------- Mah. --------- Bulvarı No:-------- --------- adresinde tek bir arşiv deposunda saklandığını, -------- ilindeki aşırı yağışın su baskını ve sel felaketine sebep olduğu 13.02.2024 tarihinde davacının evraklarının bulunduğu -------- Mah. -------- Bulvarı No:-------- --------- adresini sel bastığını, sel baskını nedeniyle itfaiyeye haber verildiğini ve zemin kattaki tavana kadar ulaşılan sel suyu iki günde güçlükle tahliye edilebildiğini, sel baskınına konu olan dört katlı bina komple kiralandığını, evrakların bulunduğu zemin depo katı girişi --------- sokak tarafından olduğunu, binanın depo katına giriş arkadan olduğu için adres farklıymış gibi göründüğünü, 13.02.2024 tarihinde müvekkilinin iradesi dışında meydana gelen bu su baskını sebebiyle işyeri ile ilgili resmî evrak ve belgeleri yok olduğunu, kullanılamaz hale gelen belgelerin listesini gösterir tutanağın sunulduğunu, meydana gelen sel felaketi neticesinde işletmenin zemin kat deposunun içerisindeki tüm malzemelerin ve belgelerin tamamen kullanılamaz hale geldiğini gösterir nitelikteki fotoğraflar da yine mahkemenin değerlendirmesi için sunulduğunu, selden sonra belgelerin bulunduğu zemin kata müvekkili tarafından hiç dokunulmadığını, hala olduğu gibi durduğunu, küf, koku ve farelenme başladığını, öncelikle mahkemece ivedilikle keşif için talimat yazılmasını, zayi olan belgelerin tespitini, aksi halde tutanaklar ve resimler ile yetinilecekse zayi olan belgeler için zayi belgesi verilmesini talep ettiğini, müvekkilinin ticari işletmesinde bulunan ve sunulan resmi evrakların bu sel felaketi sebebiyle zayi olduğundan Türk Ticaret Kanunu m.82/d-7 uyarınca mahkemeden ilgili belge ve defterlerin zayi olduğuna dair tarafına zayi belgesi verilmesini talep ettiğini, öncelikle tensip zaptı ile keşfe gelinmesi için talimat yazılmasını, aksi halde 2022 yılı ocak-şubat-mart-nisan aylarına ait gelir-gider fatura ve gider belgeleri (alış ve satış faturaları), 2005 yılı resmi defterleri zayi olmuş olup, işbu resmî evrakların zayi olduğuna dair tarafına zayi belgesi verilmesini talep ve dava etmiştir. Davacı vekili 23/03/2023 tarihli beyan dilekçesi ile ; "Arşivde bulunan ilgili defter, selde komple zayi olduğundan noter bilgisine ulaşılamamıştır. Ancak müvekkilin defter saklama yükümlülüğü son bulduğundan 2005 yılı defterine dair zayi talebimizden feragat ediyoruz. Davamızın kabulü ile 2022 yılı ocak-şubat-mart-nisan aylarına ait gelir-gider fatura ve gider belgeleri (alış ve satış faturaları) hakkında zayi belgesi verilmesini arz ve talep ederiz." şeklinde beyanda bulunmuştur.

DELİLLER :-------- Başkanlığı'nın 22/03/224 tarihli müzekkere cevabı,

--------- Başkanlığı'nın 15/03/2024 tarihli yazı cevabı ve su baskını raporu,

--------- Vergi Dairesi Müdürlüğü'nün 15/03/2024 tarihli müzekkere cevabı,

---------- Ticaret Sicil Müdürlüğü'nün 19/03/2024 tarihli müzekkere cevabı ile ... ait ticaret sicil kayıtları,

---------- Müdürlüğü'ne ait 25/03/2024 tarihli müzekkere cevabı ile numarataj belge ve krokisi ,

---------Amirliği'ne ait 29/04/2024 tarihli müzekkere cevabı ile "-------- Mah. --------- Sokak No:---------- ---------" adresine ait tahkikat evrakı,

--------- Esas sayılı dosyasına ait bilirkişi raporu ve keşif zaptı,

--------- Esas sayılı dosyasına ait bilirkişi raporunda özetle "Dava dosyasında yer alan bilgi ve belgeler doğrultusunda yapılan inceleme ve değerlendirme neticesinde; 17 Nisan 2018 tarihinden itibaren ---------- Şirketi ticari unvanının, ----------- Şirketi olduğu, 13 Nisan 2021 tarihinden itibaren ---------- Şirketi ticari unvanının, --------- Şirketi olduğu, --------- Şti. depo adresinin --------- Mah. ------- Sok. No:--------- -------- Kat ---------- olduğu, Dava Dosyası İçerisinde Yer Alan Davacı ile İlişkili Tutanakların incelenmesi neticesinde, 13 Şubat 2024 tarihinde sel felaketi nedeniyle zayi olduğu bildirilen belgelerin dökümünün;

--------- Şti. Evrak ve Belgeler;

1.2015 Yılı Resmi Defterleri,

---------- Şti. Evrak ve Belgeler,

1. 2020 — 2021 Yıllarına ait gelir — gider fatura ve gider belgeleri (alış ve satış faturaları)

2.2022 Yılı ocak, şubat, mart, nisan aylarına ait gelir — gider fatura ve gider belgeleri (alış ve satış faturaları)

-------- şirketi ve ---------- Evrak ve Belgeleri;

1. 2018, 2019, 2020, 2021 Yıllarına ait gelir — gider fatura ve gider belgeleri (alış ve satış faturaları)

2. 2018, 2019, 2020, 2021 Yıllarına ait günlük kasa masraf fişleri.

3. 2018, 2019, 2020, 2021 Yıllarına ait tahsilat ve tediye makbuzları.

4. 2018, 2019, 2020, 2021 Yıllarına ait çek, senet fotokopileri ve kredi kartı slipleri.

5. 2018, 2019, 2020, 2021 Yıllarına ait banka ekstreleri.

6. 2020, 2021 Yıllarına ait personel özlük dosyaları.

7. 2020, 2021 Yıllarına ait iş güvenliği evrakları.

8. 2019, 2020, 2021 Yıllarına ait hukuk dosyaları olduğu,

--------- T.C. kimlik numaralı ---------- ifadesinde; sel nedeniyle depoda bulunan bilgi ve belgelerin zayi olduğunu ifadesinde beyan ettiği,

--------- Başkanlığı tarafından düzenlenen Su Baskını Raporu ile evrakların selden zarar gördüğünü doğruladığı, 18.03.2024 tarihli mahallinde yapılan keşifte Davacı Vekilinin; şirketlerin ticari defter ve belgelerin saklanması için depo tutulduğunu, yağmurda su bastığını, belirtilen belgelerin zayi olduğunun beyan ettiği,

-------- Mah.-------- Sok. No:-------- -------- adresinin Zemin Katında yapılan neticesinde; Kiraya Veren depo sahibinin -------- şirketi girişinden zemin katın olduğu bölüme inen yolun 94 30 civarı eğimli olduğu, asfalt ve kaldırım arasında çökme ve tahrip nedeniyle kanal oluştuğu, yolun yan eğiminin zemin kattaki depoya meyilli olduğu, yol tarafından zemin kat kısmına gidilen parke taşından oluşan yolda da 96 40 civarı eğim bulunduğu, depo kapısının yıpranmış olduğu su geçirgenliğine karşı dayanıksız olduğu, sel olması durumunda yapının mevcut halinden kaynaklı su baskını olması muhtemel yerlerden olduğu, depo içerisinde yer alan tüm bilgi ve belgelerin sudan zarar görerek tahrip olduğu, defter, makbuz, fiş, fatura vb.belgelerin su kaynaklı okunamaz hale geldiği, depoda yoğun rutubet ve nem kokusunun bulunduğu, deponun detaylı kontrol için imkansız durumda ve dağınık olduğu" sonucuna varıldığı şeklinde rapor ibraz edilmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:Dava, TTK 82/7 maddesi uyarınca zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir.Talep eden vekili talep dilekçesinde; müvekkili şirketin adresinin -------- olduğunu bu adresin e - ofis olması nedeniyle , ---------Ş.'nin evraklarının yine kendine ait olan --------- Mah. -------- Bulvarı No:------- -------- adresinde tek bir arşiv deposunda saklandığını, --------- ilindeki aşırı yağışın su baskını ve sel felaketine sebep olduğu 13.02.2024 tarihinde davacının evraklarının bulunduğu -------- Mah. ------- Bulvarı No:-------- -------- adresini sel bastığını meydana gelen sel nedeniyle 2022 yılı ocak-şubat-mart-nisan aylarına ait gelir-gider fatura ve gider belgeleri (alış ve satış faturaları), 2005 yılı resmi defterleri zayi olmuş olup, işbu resmî evrakların zayi olduğuna dair tarafına zayi belgesi verilmesini talep etmiş olup Mahkememizce davacı vekilinden 2005 yılı resmi defterlerinin tasdik bilgileri talep edilmiş ancak davacı vekili 23/03/2023 tarihli beyan dilekçesi ile defter saklama yükümlülüğü son bulduğundan 2005 yılı defterine dair zayi talebinden feragat ettiğini beyan etmiştir.TTK'nın 82/1. maddesi gereğince, "Tacir, ticari defterlerini, envanterleri, finansal tablo, bilanço ve faaliyet raporlarını, aldığı mektupları (bir ticari işe ait yazışmaları), gönderdiği mektup suretlerini, kayıtlara esas olan belgeleri, sınıflandırılmış şekilde saklamakla yükümlüdür."Saklama süresi on yıl olup sürenin başlangıcı da kanunda belirtilmiştir (TTK m.82/5-6). Defter ve belgelerin saklanması yükümü, gerçek kişi tacirlerde ticaretin terk edilmesinden sonra sürdüğü gibi, tacirin ölümü halinde mirasçılar bakımından da devam eder. Mirasın resmi tasfiyesi veya tüzel kişiliğin sona ermesi durumlarında, defter ve belgeler Sulh Hukuk Mahkemesince saklanır (TTK m.82/8).

Saklanması gereken defter ve belgeler, saklama süresi içinde, yangın, deprem, su baskını gibi bir afet veya hırsızlıktan dolayı zayi olursa, tacirin (ölmüşse mirasçılarının), durumu öğrendikten itibaren otuz gün içerisinde işletmenin olduğu yerdeki mahkemeye başvurarak zayi belgesi alması gerekir. Kanun’da “isteyebilirler” denmiş ise de bu bir zorunluluk niteliğindedir. Zayi belgesi için açılan dava, çekişmesiz yargı işidir (TTK m.82/7).Tüm dosya kapsamı bitlikte değerlendirildiğinde ; talep eden şirket adresinin Mahkememiz yargı çevresinde yer alması nedeniyle Mahkememizin yetkili olduğu ve TTK 82/7 maddesi gereğince hak düşürücü süre içerisinde talep bulunulduğu anlaşılmıştır Tacirin yukarıda bahsedilen kanun maddesinden yararlanabilmesi için ticari defter ve belgelerinin korunabilmesi amacıyla gerekli dikkati ve ihtimamı göstermiş olması gerekmektedir. Ayrıca, ziya durumunun tacirin iradesi dışında meydana gelmesi zorunludur. Hasımsız açılan zayi belgesi iptali davasında, TTK'nın 82/7. maddesi gereğince mahkemece resen araştırma ilkesi çerçevesinde delillerin toplanarak değerlendirilmesi gerekir. Mahkememizce davacı vekilinden 2005 yılı resmi defterlerinin tasdik bilgileri talep edilmiş ancak davacı vekili 23/03/2023 tarihli beyan dilekçesi ile defter saklama yükümlülüğü son bulduğundan 2005 yılı defterine dair zayi talebinden feragat ettiğini beyan etmiş olup talep eden -------- şirketine ait 2005 yılı resmi defterlerine ilişkin zayi belgesi talebinin usulüne uygun feragat nedeni ile reddine karar verilmiştir. Yapılan yargılama sonucunda dosya kapsamındaki tüm delillere göre, --------Ş.'nin evraklarının yine kendine ait olan ------- Mah. -------- Bulvarı No:-------- -------- adresindeki depoda saklandığı ,----------Başkanlığı'nın 13/02/2024 tarihli su baskını raporu ile -------- Mah.--------- Sk. No:--------- --------- adresinde sel meydana geldiğinin tespit edildiği ,------------ Müdürlüğü'ne ait 25/03/2024 tarihli müzekkere cevabı ile numarataj belge ve krokisi ile "--------- Mah. -------- Sokak No:------- ---------" adresi ile --------- Mah. --------- Bulvarı No:-------- ---------- adresinin numarataj krokisindeki giriş yönü nedeni ile farkı olduğu ve her iki adresin de aynı yere ilişkin olduğu belirtilmiştir.--------- İlçe Emniyet Müdürlüğü yazı cevabı ve dosyaya sunulan tahkikat evraklarında "--------- Mah. --------- Sokak No:------- ---------" adresinde meydana gelen sel olayında tanzim edilen tutanaklara göre talep eden -------- şirketine ait 2005 yılı resmi defterleri ve 2022 yılı ocak-şubat-mart-nisan aylarına ait gelir-gider fatura ve gider belgeleri (alış ve satış faturaları)nın depoda yer aldığı ve zayi olduğu hususunda tutanak tanzim edilmiş olup tanzim edilen tutanaklar, su baskını raporu, --------- Esas sayılı dosyasına ait bilirkişi raporu ve keşif zaptı birlikte değerlendirildiğinde talep eden -------- şirketine ait 2022 yılı Ocak , Şubat, Mart ve Nisan aylarına ait gelir gider fatura ve gider belgelerinin ( alış ve satış faturaları) iradesi dışında zayi olduğu anlaşıldıığndan zayi olduğunun tespiti ile TTK 82/7 maddesi uyarınca zayi belgesi verilmesinin şartları oluştuğu sonucuna varılarak aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere:

1. Davanın KISMEN KABULÜ ile;

a-Talep eden -------- şirketine ait 2005 yılı resmi defterlerine ilişkin zayi belgesi talebinin usulüne uygun feragat nedeni ile reddine,

b-Talep eden -------- şirketine ait 2022 yılı Ocak , Şubat, Mart ve Nisan aylarına ait gelir gider fatura ve gider belgelerinin ( alış ve satış faturaları) zayi olduğunun tespiti ile TTK 82/7 maddesi uyarınca zayi belgesi verilmesine,

3. 492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gerekli 427,60 TL harç başlangıçta peşin alındığından yeniden alınmasına yer olmadığına,

4. Talep sahibi tarafından yapılan yargılama masraflarının kendi üzerinde bırakılmasına,

5. Talebin niteliği gereği talep eden lehine vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,

6. Artan gider avansının karar kesinleştiğinde HMK Gider Avansı Tarifesinin 5. Maddesi uyarınca talep edene iadesine,

Dair, talep eden vekilinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın t tebliğinden itibaren 2(iki) hafta içinde Mahkememize veya Mahkememize gönderilmek üzere bulunulan yer yada başka bir yer Asliye Ticaret Mahkemesine verilecek bir dilekçe ile başvurmak ve istinaf harç ve masraflarını karşılamak koşulu ile --------- Bölge Adliye Mahkemesi'ne istinaf yasa yolunun açık olduğu, istinaf dilekçesinde istinaf yoluna başvuru konusu edilen hususlar ile nedenlerinin belirtilmesinin gerektiği, istinaf yoluna başvurulmasının İİK'nın 36. maddesi saklı kalmak kaydıyla kararın icrasını durdurmayacağı, süresi içerisinde karara karşı istinaf yoluna başvurulmaması halinde hükmün kesin hüküm ve kesin delil oluşturacağı açıklanmak suretiyle açık duruşmada verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 27/05/2024