İstanbul Anadolu 5. Asliye Ticaret Mahkemesi 2022/911 E. 2024/206 K.

T.C. İstanbul Anadolu 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO:2022/911 Esas

KARAR NO:2024/206

DAVA:Tazminat (Haksız Fiilden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ:10/10/2022

KARAR TARİHİ:05/03/2024

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Haksız Fiilden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle;22.10.2019 tarihinde müvekkile ait ----- plakalı araç ile yine aynı mevkide seyir halinde olan davalı sigortalı şirket ile sigortalanmış ---- plakalı araç arasında maddi hasarlı trafik kazası meydana geldiğini, ----- plakalı aracın kazada kusurlu olduğunu, müvekkilinin ise işbu kazada kusuru bulunmadığını, bunun üzerine ---- sayılı dosyası ile değer kaybı tazminatı talep ettiklerini, dosyada ----- numarasıyla "1. Başvurunun kabulü ile; 1.910,00TL değer kaybı bedelinin 20/01/2021 temerrüt tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile sigorta kuruluşundan alınarak başvuru sahibine verilmesine, 2. HMK’nın 442. maddesinin 4. fıkrası gereğince; başvuru sahibi tarafından ödenen 100,00 TL başvuru ücreti, 350,00 TL bilirkişi ücreti, 7,80 vekalet harcı olmak üzere toplamda 457,80 TL yargılama giderinin sigorta kuruluşundan alınarak Başvuru Sahibine verilmesine, 3. Başvuru sahibi vekil ile temsil edildiğinden Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinin 12. maddesi ve Sigortacılık Kanunu’nun 30. maddesinin 17. Fıkrası gereğince 1.910,00 TL Avukatlık ücretinin sigorta kuruluşundan alınarak başvuru sahibine ödenmesine" şekilde karar verildiğini ve davalı ------- sorumluluğuna karşı hüküm kurulduğunu, müvekkilinin borcu tahsil etmek amacıyla 22.10.2019 tarihinde borçluyu temerrüde düşürdüğünü ancak borcunu 07.05.2021 tarihinde tahsil edebildiğini, sigorta şirketi kanunun emrettiği 8 iş günü içerisinde ödemekle zorunda olduğu tazminatı ödemediğini, müvekkilinin haklarını (tazminatını) sebepsiz yere ödemeyerek ihlal ettiğini, ödemekle zorunlu olduğu tazminatı sürüncemede bırakarak sebepsiz zenginleşmeye gittiğini, tahsil etmeleri gereken tazminat alacağının yasal süresinde tahsil edilemediğini belirterek HMK 107. Maddesi uyarınca fazlaya ilişkin talep ve dava hakları saklı kalmak kaydı ile müvekkilinin alacağını zamanında tahsil edememesinden kaynaklanan belirsiz olan munzam zararının şimdilik 500,00 TL'sinin davalıdan avans faizi ile tahsiline, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalı yana tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.

SAVUNMA:Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Davacının alacağını geç alması gibi durum olmadığı gibi geç almasından dolayı bir zarara uğramasının da bu dosya için maalesef mümkün olmadığını, değer kaybı talepli davalarda değer kaybı hesaplanırken zaten kaza tarihindeki veriler baz alınarak zararın tespit edilmesinin zorunluluk olduğunu,------- dosyası ile müvekkilinden aracındaki değer kaybı talep edilmiş olup çıkan tazminatın davacıya ödendiğini, değer kaybı tazminatı ile alım gücü arasında bir bağlantı olmadığından davacının uğradığı bir zarar da olmadığını, nitekim davacı tarafından fiilen uğranılan zararın somut veri ve belgelerle tevsik edilmesi gerektiğini, sonuç olarak görüleceği üzere davacı tarafından uğradığı zararı somut olarak ispat etmesinin zorunlulukolup davacı tarafından uğradığı zarar somut olarak ispat edilmediğinden davanın reddini talep ettiklerini, Talep edilen zarar dolaylı zarar olduğundan Ve dolaylızararlar teminat dışı olduğundan ---- sorumluluklarının bulunmadığını, tüm bu nedenlerle davanın reddine, yargılama masrafları ve vekâlet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:Dava, TBK 122. maddesinde düzenlenen aşkın (munzam) zarar talebine ilişkindir.Davacı, dava konusu kaza sebebiyle aracının hasara uğradığını, sigorta şirketine başvuru yapılmasına rağmen zararın ödenmediğini, bunun üzerine ---- başvuru yapıldığını, trafik kazası sebebiyle uğramış olduğu zararını------- kararı sonrasında icra takibi yoluyla sigorta şirketinden tahsil edebilediğini, sigorta şirketinin kazanın kendisine başvuru yapılmasından 8 iş günü sonrasında kanunen temerrüte düştüğünü, kaza tarihindeki araçta oluşan zarar ile tazminatı tahsil ettiği tarihteki tutarın döviz ve enflasyonun vb. artması sebebiyle paranın alım gücünün düştüğünü ve aşkın zararının ortaya çıktığını, davalının aşkın zarardan sorumlu olduğunu, bilirkişi marifetiyle tespit edilecek aşkın zararın davalı sigorta şirketinden tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Dosyanın safahatı incelendiğinde; ilk olarak açıldığı --------sayılı ilamıyla yetkisizlik kararı verildiği, usulüne uygun gönderme talebine istinaden dosyanın mahkememize tevzi edilerek mahkememizde -------- sayılı numarasına tevzi edilmiştir. Davanın açıldığı tarihte yürürlükte bulunan usul hükümleri doğrultusunda basit yargılama usulüne tabi olarak oluşturulan tensibe istinaden yargılamaya başlanmış yöntemine uygun ön inceleme duruşması açılarak öncelikle dava şartları ve ilk itirazlar incelenmiş, hukuki ihtilaf noktaları belirlenmek suretiyle tahkikat aşamasında deliller toplanmış, sigorta poliçesi, hasar dosyası celp edilmiş, davaya konu sigorta tahkim komisyonu dosyaları örnekleri celp edilmiş,--------sayılı dosyası uyap üzerinden dosya arasına alınmış, 28.12.2023 tarihli bilirkişi raporu alınmış ve dava sonuçlandırılmıştır.Bilirkişi heyetinin 28.12.2023 tarihli raporunda özetle, "...Davacı tarafından aşkın zararın varlığının somut ispat yöntemine göre ispatlanamadığı, Soyut ispat yönteminin uyuşmazlığa uygulanması ihtimalinde aşkın zararın hesaplanabileceği, -------- daireleri arasında ispat yöntemleri konusunda görüş birliği olmaması sebebiyle sayın mahkemece soyut ispat yönetiminin varlığının yeterli olması durumunda; aşkın zarar hesabına -------- kararları gereğince esas alınması gereken tarihin, “temerrüt tarihi ile ftili ödeme süresi arasında geçen zaman dilimi olduğu, Davalı tarafından icra müdürlüğüne 03.05.2021 tarihinde ödeme yapıldığı, Aşkın zarar hesabında davalı tarafından yapılan ödemede hakem heyetince maddi tazminat olarak hükmedilen 1.910,00-TL'nin esas alınması gerektiği, davalının hakem heyeti kararı gereğince aşkın zarara sebep olduğu iddia edilen 1.910,00 TL maddi tazminat yönünden 20.01.2021 tarihinde temerrüde düştüğünün kabulünün gerektiği, iş bu davanın belirsiz alacak davası olarak açıldığı ve aşkın zarar konusunda davalının dava değeri yönünden temerrüde düşürüldüğüne ilişkin dosya kapsamında ihtarname bulunmadığı, bu nedenle arabuluculuk son tutanak tarihi itibariye (20.07.2022) dava değeri açısından temerrüde düştüğü, davalının temerrüt tarihi ile davacıya ödeme yapılan tarih arasındaki enflasyon verilerini gösterir altın ve döviz kurları, -----oranları, banka vadeli mevzuat faiz oranları, asgari ücrete ilişkin değişim verileri dikkate alınarak yapılan hesaplama sonucu; 2.039,68-TL olarak hesaplandığı, Bu tutardan davacı tarafından icra dosyasından tahsil edilmiş 90,37 TL işlemiş faiz tutarının ve tahsil edilen maddi tazminat tutarı 1.910,00 TL'nin düşülmesi neticesinde davacının talep edebileceği munzam zararının 39,31 TL olduğuna ilişkin..." yönünde görüşlerini bildirmişlerdir.Aşkın (munzam) zarar, alacaklının temerrüt faizini aşan zararlarını ifade eder. Başka bir deyişle, aşkın (munzam) zarar, borçlu temerrüde düşmeden borcunu ödemiş olsaydı, alacaklının mal varlığının kazanacağı durum ile temerrüt sonucunda ortaya çıkan ve oluşan durum arasındaki farktır.--------Doktrinde aşkın zararın ispatı hususunda soyut veya somut olmak üzere iki tane yönteminin olduğu kabul edilmektedir. Somut yöntemde, davacı aşkın zararının açık bir şekilde ispat etmesi gerekirken, soyut yöntemde enflasyon, develüasyon vb hususlardan yararlanarak paradaki alım gücü düşüklüğü sebebiyle aşkın zararının ispat edilebileceği belirtilmektedir. Soyut yöntem ile alacaklıya ispat kolaylığı sağlanmaktadır. Bu yöntemde belli ekonomik göstergeler dikkate alınarak değerlendirme yapılır. Alacaklı bu yöntemde uğradığı zararı somut vakıalarla ispat etmek zorunda değildir.Yargıtayın süre gelen uygulamasında aşkın zarar talebi için kişinin somut zararının bulunmasını ve aşkın zararın davacı tarafça somut olarak ispat edilmesi gerektiği hususunu katı bir biçimde uygulamaktaydı. Ancak --------- aşkın zararla ilgili vermiş olduğu kararında TBK 122. maddesinde düzenlenen “Aşkın Zarar” müessesi ile paradaki alım gücü düşüşüne (enflasyon vb.) bağlı taleplerin değerlendirilebileceğini açıkça beyan edilmiştir.----- bu kararından sonra ---- arasında görüş farklılığı ortaya çıkmıştır. Ancak ------ içtihatlarına bakıldığında, aşkın zararın ispatı için alacaklının mevcut olan zararını açık ve somut bir biçimde ispat edilmesi gerektiği yönündedir. Başka bir deyişle, ----ihlal kararından sonra somut ispata ilişkin katı tutumunu biraz yumuşatmış ise de son kararlarında tekrar somut ispat hususunu katı bir şekilde aradığı görülmektedir.-------Şunu ifade etmek gerekir ki aşkın zararın ispatında salt bir yöntemin seçilmesi hukuken mümkün değildir. Gerçekten de, ------paranın enflasyon karşısında değer kaybetmesi sebebiyle ilgili aşkın zarar talebine ilişkin içtihatlarda açık farklılığın bulunması sebebiyle içtihatların birleştirilmesi için ------ gündemine gelmiş, kurul somut olayın özellikleri dikkate alınarak maddi olguların kanıtlanması hususunun hakim tarafından değerlendirilmesi gerektiğini, kaynağı çok ve çeşitli olan maddi olguların tek bir ispat vasıtasına bağlanmasının hakimin delilleri serbestçe takdir etmesi ve vicdani kanaate göre hüküm kurması kuralını sınırlayacağını, aşkın zararda ispatın tek bir koşula bağlanmasının hukukun zaman içinde gelişimini de önleyeceğini belirterek içtihatların birleştirilmesine yer olmadığına karar vermiştir. ------ O halde aşkın zararın ispatı bakımından her somut olayda borcun kaynağı, kanunun emredici hükümleri vb. hususlar dikkate alınarak kendi özelinde değerlendirme yapılmalıdır. Ayrıca ------- geçmişten günümüze kararları incelendiğinde uyuşmazlığın bir tarafının bireylere göre güçlü konumda olan devlet veya kamu tüzel kişisi olması halinde paranın satın alma gücünün azalmasına ilişkin aşkın zarar taleplerini genellikle olumlu karşılamakta, devlete bu konuda pozitif yükümlülükler yüklemekte ve başvurucuların aşkın zarar taleplerini kabul etmektedir. Örneğin kamulaştırma kanununda yapılan kanuni düzenlemelerin ve değişikliklerin çoğu -----bu yönde vermiş olduğu iptal ve hak ihlali kararlarına daynmaktadır.----------Yukarıda zikredilen---------kararları gereğince borcun kaynağına ilişkin aşkın zarar talepleri yönünden iradi şekilde oluşturulan borç ilişkileri (araç satış sözleşmesi vb.) ile iradi olmaksızın (trafik kazasına bağlı haksız fiil, kamulaştırma vb,) oluşan borç ilişkileri bakımından ikili bir ayrım yapılması gerekmektedir. Hukukumuzda hakim olan sözleşme serbestliği ilkesi gereğince iradi borç ilişkilerinde kural olarak somut ispat yöntemi esas alınmalı, iradi olmayan borç ilişkilerinde ise soyut ispat yönteminin kabul edilmesi adalet duygusuna ve hakkaniyete daha uygun olacaktır. Çünkü trafik kazası gibi haksız fiil sebebiyle kendi iradesi olmaksızın zarar gören kişiye, enflasyon, develüasyon vb. sebeplerden kaynaklı paranın alım gücünün düşmesi sebebiyle oluşacak aşkın zararını ayrıca somut olarak ispat etmesini istemek (beklemek) TBK haksız fiil hükümleri gereği kazanın gerçekleştiği anda oluşan zarar tazmin edilmesi ilkesine aykırılık teşkil etmekte, ---- tabiriyle zarar görene aşırı külfet yüklemektedir. ---- kararlarının özü dikkate alındığında kanaatimizce iradi olmayan borç ilişkilerinde, bir tarafı kamu, devlet veya banka, sigorta şirketi gibi güven kuruluşları yönünden diğer şartların mevcut olması halinde aşkın zarar bakımından soyut ispat yönteminin kabul edilmesi gerekmektedir. -----Ayrıca------- güncel kararı, ---------da benzer yöndedir.Somut olay bakımından değerlendirme yapıldığında; alınan bilirkişi raporu gereğince davacının aşkın zararının oluşmadığı (çok cüzi miktarın aşkın zarar kapsamında değerlendirilemeyeceği) sabit olduğundan davacının aşkın zarar talebinin reddine karar verilmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1. Davanın reddine,

2. Alınması gerekli karar harcı 427,60. TL'den davacı tarafça peşin olarak yatırılan 80,70. TL harcın mahsubu ile bakiye 346,9‬0. TL harcın davacıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,

3. Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,

4. Davalı tarafından yapılan yargılama gideri bulunmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,

5. TTK 5/A maddesi ve 6325 Sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu 18/A fıkrası ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca 1.560,00. TL arabuluculuk ücreti davacıdan alınarak hazineye irat kaydına,

6. Davalı kendisini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihinde geçerli A.A.Ü.T. 13/2 maddesindeki esaslara göre belirlenen 500,00. TL nispi vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,

7. Taraflarca dosyaya yatırılan ve sarf edilmeyen gider avansının karar kesinleştiğinde Hukuk Muhakemeleri Kanununun 333.maddesi uyarınca ilgili tarafa iadesine,

Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı miktar itibariyle KESİN olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı.05/03/2024