İstanbul Anadolu 5. Asliye Ticaret Mahkemesi 2022/789 E. 2023/1009 K.

T.C. İstanbul Anadolu 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO:2022/789 ESAS

KARAR NO:2023/1009

DAVA:Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız))

DAVA TARİHİ: 05.10.2022

KARAR TARİHİ:12.12.2023

Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

İDDİA: Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; davacılardan ----- diğer davacı -----aralarındaki ticari ilişkinin karşılığı olarak; ------- bedelli çek düzenlendiğini, keşideci ----- söz konusu çekleri diğer davacının adresine teslim edilmek üzere ----- teslim ettiğini, dava dışı -----firması tarafından ------adresine teslim edilen kargo açıldığında zarf içerisinde çek asıllarının olmadığını, çeklerden biri olan --- seri no.lu muhatabı ------- tutarlı çekin renkli fotokopisinin bulunduğunu, konuya ilişkin olarak davacılar arasında görüşme yapıldığını ve lehtara iletilmek üzere ----- firmasına verilen çek asıllarının, lehtarın eline geçmeden kaybolduğu/çalındığı anlaşıldığını, konuya ilişkin -------- şikayette bulunulduğunu ancak çeklerin üçüncü şahısların eline geçmesi davacılar açısından telafisi imkânsız zararlar doğurabileceğinden, çek bedellerinin bankadan tahsil edilmemesi için öncelikle ve ivedilikle tedbiren ödeme yasağı kararı verilmesini, neticede de zayi olan çeklerin iptaline karar verilmesini talep etme zarureti doğduğunu, dava konusu keşidecisi ----- tarafından düzenlenmiş ----- tutarlı çek ile dava konusu keşidecisi ----- tarafından düzenlenmiş ----- Seri no.lu muhatabı ----- tutarlı çekin; lehtarı ----- eline geçmeden kargoda kaybolmak/çalınmak suretiyle zayi olduğunu, tüm bu nedenle ve re’sen gözetilecek nedenlerle; çeklerin üçüncü şahısların eline geçmesi halinde davacılar açısından telafisi imkânsız zararlar doğabileceğinden, çek bedellerinin bankadan tahsil edilmemesi için öncelikle ve ivedilikle tedbiren ödeme yasağı kararı verilmesini, davanın kabulü ile dava konusu edilen -------- seri no.lu zayi olan çeklerin TTK md. 651 uyarınca iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

DELİLLERİN İNCELENMESİ VE GEREKÇE;

Dava, TTK'nın 818/s atfıyla uygulanması gereken 757-764. madde hükümlerine göre açılmış zayi nedeniyle çek iptali isteğine ilişkindir.TTK'nın 757-764. maddelerinde yer alan yasal düzenlemelere göre, çek keşidecisinin zayi nedeniyle iptal davası açma hakkı bulunmamaktadır. Zayi nedeniyle kıymetli evrakın iptalini isteme hakkı TTK.'nın 651/2. maddesi uyarınca senet üzerinde hak sahibi bulunan hamile aittir. Kıymetli evrakta hakkın senede bağlı olması nedeniyle, senedin zayi olması halinde hak sahibi hamile iptal kararı alarak, hakkını senetsiz olarak ileri sürme ya da yeni bir kıymetli evrak tanzimini isteme olanağı tanınmak istenmiştir. (TTK.652. madde)Keşidecinin, muhatap bankayı ödemeden men yetkisi bulunmamaktadır. Çek ibraz edildiği takdirde, hak talep eden hamile karşı İİK'nın 72. maddesi uyarınca olumsuz tespit davası açma imkanı da mevcuttur. Yine TTK'nın 651/2. maddesi uyarınca iptal davasını açmakta hukuki menfaati olan kişi, senede bağlı alacak hakkı olan hamildir. Somut olayda davacı -------eklerin hamili değil, çeklerin bağlı olduğu hesabın sahibidir. Zayi nedeniyle iptal davası açma hakkı çek hamiline tanınmış bir hak olup, keşidecinin işbu davayı açma hakkı bulunmadığından, davacının aktif husumet ehliyeti bulunmadığı anlaşılmakla, bu davacı yönünden davanın usulden reddine karar vermek gerekmiştir.Diğer davacı -------- Yönünden ise; bu davacının yasal hamil olup çek iptali davasını açmakta aktif husumetinin bulunduğu, ancak davaya konu ----- bedelli çekin ibraz edilmiş olduğu, davacı vekiline istirdat veya menfi tespit davası açmak üzere süre verildiği, süresinde dava açılmadığı anlaşılmakla bu çek yönünden davanın reddine; davaya konu -----bedelli çekin ibraz edildiği, davacının bu çekle ilgili menfi tespit davası açtığı, bu suretle davanın konusuz kaldığı anlaşılmakla, bu çek yönünden konusuz kalan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur:

HÜKÜM : Yukarıda açıklanan nedenlerle;

1. Davacı . . . . . . . davaya konu çeklerin keşidecisi olup, çek iptali davası açamayacağı anlaşılmakla bu davacının davasının USULDEN REDDİNE,

2. Davaya konu . . . . . bedelli çek ibraz edilmiş olup, istirdat veya menfi tespit davası açılmadığından bu çek yönünden davanın REDDİNE,

3. Davaya konu . . . . . . . bedelli çek ibraz edilmiş olup, menfi tespit davası açıldığından bu çek yönünden KONUSUZ KALAN DAVA HAKKINDA KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA,

4. Çeklere konan ödeme yasağının kaldırılmasına,

5. Harçlar Kanununa göre alınması gerekli 269,85. TL karar harcının, davacılar tarafından yatırılan 80,70. TL peşin harçtan mahsubu ile bakiye 189,15. TL'nin müştereken ve müteselsilen davacalardan tahsili ile HAZİNEYE GELİR KAYDINA,

6. Davacılar tarafından yatırılan 80,70. TL peşin harcın davacılar üzerinde bırakılmasına,

7. Davacılar tarafından başvurma harcı, vekalet harcı, tebligat, posta ve müzekkere gideri olarak sarf edilen 106,95. TL yargılama giderinin davacılar üzerinde bırakılmasına,

8. Davacı . . . . . . tarafınca dosyaya yatırılan teminatın Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 392/2 maddesi gereği yasal süre sonunda davacı . . . . iadesine,

9. Dosyada mevcut gider avansının karar kesinleştiğinde ve talep halinde yatıran tarafa iadesine,

Dair, davacı ---- vekilinin yüzüne karşı, talep eden vekilinin e duruşma ile yüzüne karşı kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık yasal süre içerisinde ------------- Adliye Mahkemesine istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar, açıkça okunup usulen anlatıldı.12.12.2023