İstanbul Anadolu 4. Asliye Ticaret Mahkemesi 2022/1051 E. 2024/526 K.

T.C.

İstanbul Anadolu 4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO: 2022/1051 Esas

KARAR NO: 2024/526

DAVA: Tazminat (Rücuen Tazminat)

DAVA TARİHİ: 26/12/2022

KARAR TARİHİ: 27/06/2024

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Rücuen Tazminat) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, müvekkilinin kamu bankası olduğunu, yapılan ihaleler kapsamında 4857 sayılı İş Kanunu’nun 112. Maddesi gereği tazminat ödemelerini gerçekleştirdiğini,

dava dışı işçi -------- iş akdinin tazminat almaya hak edecek şekilde sona erdiğini ve müvekkili bankada çalışmış olduğu 15.09.2007-04.05.2021 dönemine ilişkin 12 yıl 11 ay 20 gün karşılığı Brüt 78.749,17-TL kıdem tazminatı, Brüt 11.331,79-TL ihbar tazminatı, Brüt 4.047,07-TL yıllık izin ücreti olmak üzere toplamda Brüt 94.128,03-TL, Net 91.106,76-TL’nin kamu kurum ve kuruluşlarına yüklenen hukuki sorumluluk gereği 21.05.2021 tarihinde müvekkil banka tarafından ödendiğini, Türk Borçlar Kanunu ve İş Kanunu hükümleri gereğince ödenen tutarın ihale sözleşmeleri kapsamında davalı alt işverenlere rücu edilebileceğini, davalı alt işverenlerin kendi dönemleri ile sorumlu olduğunu, brüt kıdem tazminatı açısından firma bazında çalıştığı gün sayısı dikkate alınarak yapılan hesaplama çerçevesinde sorumluluk tutarları yönünden; 13.421,60-TL’nin davalı -------- Şti.’nden, 3.625,09-TL’nin davalı -------- Şti.’nden, 9.031,36-TL’nin davalı ----------, 815,33-TL’nin davalı -------- Şti.’nden, 9.043,90-TL’nin davalı --------- Şti.’nden, 14.048,78-TL’nin davalı --------, 4.741,46-TL’nin davalı ------- Şti.’nden, (toplam 54.727,52-TL) ödeme tarihinden itibaren tahsiline kadar işleyecek kanuni faiziyle birlikte davalı alt işverenlerden tahsilini” talep etmiştir. Davalı taraflar davaya herhangi bir savunmada bulunmamışlardır.06/11/2023 tarihli bilirkişi raporunda; "Hukuki sonuç ve delillerin takdiri Sayın Mahkemeye ait olmak üzere; davacının dava dışı

işçi --------- adına 21.05.2021 tarihinde ödemiş olduğu ve 26.12.2022 tarihinde işbu davayı açarak talep ettiği Toplam Brüt 54.727,52-TL’nin davalı şirketlere rücu edebileceği bedeller

aşağıdaki gibi belirlenmiştir.

Davacı Talebi;

13.421,60-TL’nin davalı --------- Şti.’nden,

3.625,09-TL’nin davalı -------- Şti.’nden,

9.031,36-TL’nin davalı ---------,

815,33-TL’nin davalı ---------- Şti.’nden,

9.043,90-TL’nin davalı ---------- Şti.’nden,

14.048,78-TL’nin davalı ---------,

4.741,46-TL’nin davalı --------- Şti.’nden,

5.1. --------- ŞTİ.

Sayın Mahkeme tam sorumlu olduğu kanısında ise 18.026,31-TL Yarı yarıya sorumlu olduğu kanısında ise 9.013,15-TL

5.2.---------- ŞTİ.

Sayın Mahkeme tam sorumlu olduğu kanısında ise 4.856,48-TL

Yarı yarıya sorumlu olduğu kanısında ise 2.428,24-TL

5.3.--------- ŞTİ. (Ortaklığı)

Sayın Mahkeme tam sorumlu olduğu kanısında ise 12.141,20-TL

Yarı yarıya sorumlu olduğu kanısında ise 6.070,60-TL

5.4. --------- ŞTİ.

Sayın Mahkeme tam sorumlu olduğu kanısında ise 1.096,08-TL

Yarı yarıya sorumlu olduğu kanısında ise 548,04-TL

5.5. --------- ŞTİ.

Sayın Mahkeme tam sorumlu olduğu kanısında ise 12.141,20-TL

Yarı yarıya sorumlu olduğu kanısında ise 6.070,60-TL

5.6. --------- ŞTİ. & --------- ŞTİ. (Ortaklığı)

Sayın Mahkeme tam sorumlu olduğu kanısında ise 18.970,62-TL

Yarı yarıya sorumlu olduğu kanısında ise 9.485,31-TL

5.7. -------- ŞTİ.

Sayın Mahkeme tam sorumlu olduğu kanısında ise 6.390,99-TL

Yarı yarıya sorumlu olduğu kanısında ise 3.195,50-TL" şeklinde hesaplama ve değerlendirmelerde bulunulmuştur.

HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:

Dava, dava dışı işçiye ödenen bedelin davalılardan rücuen tahsili talebine ilişkindir.

Taraf teşkili sağlanmış, deliller toplanmıştır. Davacı tarafından dava dışı işçi ----------- adına 15.09.2007-04.05.2021 dönemi dikkate alınarak 12 yıl 11 ay 20 gün (4670 gün) karşılığı Brüt 78.749,17-TL kıdem tazminatı, Brüt 11.331,79-TL ihbar tazminatı, Brüt 4.047,07-TL yıllık izin ücreti olmak üzere toplamda Brüt 94.128,03-TL / Net 91.106,76-TL hesabı yapıldığını gösteren belgeler görülmüştür. Davacı tarafından dava dışı işçi ---------- adına 21.05.2021 tarihinde --------- Bankası aracılığıyla 91.106,76-TL ödendiğini gösteren dekont görülmüştür. . Dava dışı işçi -------- davacı idareye ait işyerinde 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 62/e maddesi uyarınca 15.09.2007-30.06.2020 tarihleri arasında çalıştığının tespit olunduğu, bu hususta bir ihtilaf bulunmadığı anlaşılmaktadır. Dava dosyası içeriğinde yer alan tüm ihale dokümanları tek tek incelenmiş, taraflar arasındaki rücu kapsamının belirlenmesi bakımından alt işverenlerin sorumluluklarının düzenlediği düşünülen maddelere rastlanmıştır.15.09.2007-31.08.2010 / ---------- / ---------- Hizmet Alım Sözleşmesi Md. 7: “Sözleşme bedeline dâhil olan giderler”: Taahhüdün yerine getirilmesine ilişkin sözleşmenin uygulanması sırasında, ilgili mevzuat gereğince yapılacak ulaşım, sigorta, vergi, resim ve harç giderlerinin tamamı sözleşme bedeline dahil olup, işçilik ücreti, yemek, yol ve giyecek gibi giderler, makine amortisman gideri ile ekipman ve malzeme bedelleri sözleşme bedeline dâhildir. Hizmet Alım Sözleşmesi Md. 22: “Yüklenicinin sözleşme konusu iş ile ilgili çalıştıracağı personele ilişkin sorumlulukları”: Yüklenicinin sözleşme konusu iş ile ilgili çalıştıracağı personele ilişkin sorumlulukları, ilgili mevzuatın bu konuyu düzenleyen emredici hükümleri ve Genel Şartnamenin Altıncı Bölümünde belirlenmiş olup, yüklenici bunları aynen uygulamakla yükümlüdür. Teknik Şartname Md. 6.h: Tüm personelin sorumluluğu yükleniciye aittir. Teknik Şartname Md. 6.m: Sosyal Sigortalar mevzuatına göre her türlü işçi ve işveren haklarından dolayı işçi alınması veya işçi haklarının ödenmesi, işçi çıkarılması gibi tüm sorumluluklar yükleniciye ait olup, idare bu konularda hiçbir sorumluluk taşımayacaktır. 01.09.2010-18.06.2011 / -------- / ------- Hizmet Alım Sözleşmesi Md. 7: “Sözleşme bedeline dâhil olan giderler”: Taahhüdün yerine getirilmesine ilişkin sözleşmenin uygulanması sırasında, ilgili mevzuat gereğince yapılacak ulaşım, sigorta, vergi, resim ve harç giderlerinin tamamı sözleşme bedeline dahil olup, ayrıca işçilik ücreti, yemek, yol ve giyecek gibi giderler, makine, ekipman ve malzeme giderleri sözleşme bedeline dâhildir. Hizmet Alım Sözleşmesi Md. 22: “Yüklenicinin sözleşme konusu iş ile ilgili çalıştıracağı personele ilişkin sorumlulukları”: Yüklenicinin sözleşme konusu iş ile ilgili çalıştıracağı personele ilişkin sorumlulukları, ilgili mevzuatın bu konuyu düzenleyen emredici hükümleri ve Genel Şartnamenin Altıncı Bölümünde belirlenmiş olup, yüklenici bunları aynen uygulamakla yükümlüdür. Teknik Şartname Md. 6.h: Tüm personelin sorumluluğu yükleniciye aittir. Teknik Şartname Md. 6.m: Sosyal Sigortalar mevzuatına göre her türlü işçi ve işveren haklarından dolayı işçi alınması veya işçi haklarının ödenmesi, işçi çıkarılması gibi tüm sorumluluklar yükleniciye ait olup, idare bu konularda hiçbir sorumluluk taşımayacaktır. 19.06.2011-18.06.2013 / -------- & --------- / --------- Hizmet Alım Sözleşmesi Md. 7: “Sözleşme bedeline dâhil olan giderler”: Taahhüdün yerine getirilmesine ilişkin sözleşmenin uygulanması sırasında, ilgili mevzuat gereğince yapılacak ulaşım, sigorta, vergi, resim ve harç giderlerinin tamamı sözleşme bedeline dahil olup, çalıştırılacak personelin tamamı için günlük yemek ihtiyacı idare tarafından çıkarılan öğlen tabldotu ile ayni olarak karşılanacak, ayrıca işçilik ücreti, yemek, yol ve giyecek gibi giderler, ekipman ve malzeme bedelleri sözleşme bedeline dâhildir. Hizmet Alım Sözleşmesi Md. 22: “Yüklenicinin sözleşme konusu iş ile ilgili çalıştıracağı personele ilişkin sorumlulukları”: Yüklenicinin sözleşme konusu iş ile ilgili çalıştıracağı personele ilişkin sorumlulukları, ilgili mevzuatın bu konuyu düzenleyen emredici hükümleri ve Genel Şartnamenin Altıncı Bölümünde belirlenmiş olup, yüklenici bunları aynen uygulamakla yükümlüdür. Teknik Şartname Md. 6.h: Tüm personelin sorumluluğu yükleniciye aittir. Teknik Şartname Md. 6.m: Sosyal Sigortalar mevzuatına göre her türlü işçi ve işveren haklarından dolayı işçi alınması veya işçi haklarının ödenmesi, işçi çıkarılması gibi tüm sorumluluklar yükleniciye ait olup, idare bu konularda hiçbir sorumluluk taşımayacaktır.  19.06.2013-12.12.2013 / -------- / 2013/Bila Hizmet Alım Sözleşmesi Md. 7: “Sözleşme bedeline dâhil olan giderler”: Taahhüdün yerine getirilmesine ilişkin sözleşmenin uygulanması sırasında, ilgili mevzuat gereğince yapılacak ulaşım, sigorta, vergi, resim ve harç giderlerinin tamamı sözleşme bedeline dahil olup, ayrıca işçilik ücreti, yemek, yol ve giyecek gibi giderler, ekipman ve malzeme giderleri sözleşme bedeline dâhildir. Hizmet Alım Sözleşmesi Md. 20: “Yüklenicinin sözleşme konusu iş ile ilgili çalıştıracağı personele ilişkin sorumlulukları”: Yüklenicinin sözleşme konusu iş ile ilgili çalıştıracağı personele ilişkin sorumlulukları, ilgili mevzuatın bu konuyu düzenleyen emredici hükümleri ve Genel Şartnamenin Altıncı Bölümünde belirlenmiş olup, yüklenici bunları aynen uygulamakla yükümlüdür. Teknik Şartname Md. 6.h: Tüm personelin sorumluluğu yükleniciye aittir.Teknik Şartname Md. 6.m: Sosyal Sigortalar mevzuatına göre her türlü işçi ve işveren haklarından dolayı işçi alınması veya işçi haklarının ödenmesi, işçi çıkarılması gibi tüm sorumluluklar yükleniciye ait olup, idare bu konularda hiçbir sorumluluk taşımayacaktır. 13.12.2013-12.12.2015 / ---------- / ---------- Hizmet Alım Sözleşmesi Md. 7: “Sözleşme bedeline dâhil olan giderler”: Taahhüdün yerine getirilmesine ilişkin sözleşmenin uygulanması sırasında, ilgili mevzuat gereğince yapılacak ulaşım, sigorta, vergi, resim ve harç giderlerinin tamamı sözleşme bedeline dahil olup, ayrıca işçilik ücreti, yemek, yol ve giyecek gibi giderler, ekipman ve malzeme giderleri sözleşme bedeline dâhildir. Hizmet Alım Sözleşmesi Md. 22: “Yüklenicinin sözleşme konusu iş ile ilgili çalıştıracağı personele ilişkin sorumlulukları”: Yüklenicinin sözleşme konusu iş ile ilgili çalıştıracağı personele ilişkin sorumlulukları, ilgili mevzuatın bu konuyu düzenleyen emredici hükümleri ve Genel Şartnamenin Altıncı Bölümünde belirlenmiş olup, yüklenici bunları aynen uygulamakla yükümlüdür. Teknik Şartname Md. 6.h: Tüm personelin sorumluluğu yükleniciye aittir. Teknik Şartname Md. 6.m: Sosyal Sigortalar mevzuatına göre her türlü işçi ve işveren haklarından dolayı işçi alınması veya işçi haklarının ödenmesi, işçi çıkarılması gibi tüm sorumluluklar yükleniciye ait olup, idare bu konularda hiçbir sorumluluk taşımayacaktır. 13.12.2015-12.06.2019 / -------- & --------- (Ortaklığı) / --------- Hizmet Alım Sözleşmesi Md. 7: “Sözleşme bedeline dâhil olan giderler”: Taahhüdün yerine getirilmesine ilişkin işçilik ücretleri, yemek, yol ve giyecek gibi giderleri, makine, ekipman ve temizlik malzemesi giderleri sözleşme bedeline dâhildir. Hizmet Alım Sözleşmesi Md. 22: “Yüklenicinin sözleşme konusu iş ile ilgili çalıştıracağı personele ilişkin sorumlulukları”: Yüklenicinin sözleşme konusu iş ile ilgili çalıştıracağı personele ilişkin sorumlulukları, ilgili mevzuatın bu konuyu düzenleyen emredici hükümleri ve Genel Şartnamenin Altıncı Bölümünde belirlenmiş olup, yüklenici bunları aynen uygulamakla yükümlüdür. Teknik Şartname Md. 6.h: Tüm personelin sorumluluğu yükleniciye aittir. Teknik Şartname Md. 6.m: Sosyal Sigortalar mevzuatına göre her türlü işçi ve işveren haklarından dolayı işçi alınması veya işçi haklarının ödenmesi, işçi çıkarılması gibi tüm sorumluluklar yükleniciye ait olup, idare bu konularda hiçbir sorumluluk taşımayacaktır. 13.06.2019-30.06.2020 / --------- / 2019/Bila Hizmet Alım Sözleşmesi Md. 7: “Sözleşme bedeline dâhil olan giderler”: Taahhüdün yerine getirilmesine ilişkin işçilik ücretleri, yemek, yol ve giyecek gibi giderleri, makine, ekipman ve temizlik malzemesi giderleri sözleşme bedeline dâhildir. Hizmet Alım Sözleşmesi Md. 22: “Yüklenicinin sözleşme konusu iş ile ilgili çalıştıracağı personele ilişkin sorumlulukları”: Yüklenicinin sözleşme konusu iş ile ilgili çalıştıracağı personele ilişkin sorumlulukları, ilgili mevzuatın bu konuyu düzenleyen emredici hükümleri ve Genel Şartnamenin Altıncı Bölümünde belirlenmiş olup, yüklenici bunları aynen uygulamakla yükümlüdür. Teknik Şartname Md. 6.h: Tüm personelin sorumluluğu yükleniciye aittir.Teknik Şartname Md. 6.m: Sosyal Sigortalar mevzuatına göre her türlü işçi ve işveren haklarından dolayı işçi alınması veya işçi haklarının ödenmesi, işçi çıkarılması gibi tüm sorumluluklar yükleniciye ait olup, idare bu konularda hiçbir sorumluluk taşımayacaktır. Hizmet alım sözleşmesinin 20. 22. Maddelerine atıf yapılan Hizmet İşleri Genel Şartnamesinin 6. Bölümünün 38. Maddesi şu şekildedir.ALTINCI BÖLÜM Yüklenicinin Çalıştırdığı Personel, Çalışanların Hakları ve Çalışma Şartları Çalışanların özlük hakları Madde 38-Yüklenici çalıştırdığı işçilerin, işin yapılmakta olduğu bir işkolu veya meslekte aynı tipteki bu iş için mevzuatla kabul edilenlerden daha az elverişli olmayan şartlarda çalışmalarını ve ücret almalarını sağlayacaktır. Ücret, yan ödeme ve çalışma şartlarının toplu sözleşme veya mevzuatla tespit edilmemiş olması halinde yüklenici, en yakın ve uygun bir bölgedeki işkolu veya meslekteki aynı tip bir iş için mevzuatla tespit edilenlerden daha az elverişli olmayan ücret, yan ödeme ve çalışma şartlarını sağlayacaktır. Yüklenici, varsa alt yüklenicilerinin bu çalışma şartlarına uymalarını sağlamak için gerekli tedbirleri alacaktır. Kontrol teşkilatı işyerinde çalışanlar arasında yüklenici veya alt yüklenicilerce ücretleri ödenmeyenlerin bulunup bulunmadığını, vasıflı personel çalıştırılması ihale dokümanında öngörülen işlerde bu personele asgari ücretin üzerinde bir ödeme yapılması istenmişse, belirlenen asgari ödeme tutarının ilgili personele ödenip ödenmediğini kontrol ederek veya bu konuda kendisine gelen talep ve ihbarları değerlendirerek, yükleniciden ve alt yüklenicilerden istenecek bordrolara göre bu ücretlerin yüklenicinin hakedişinden ödenmesini sağlar. Bu amaçla yüklenicinin hakediş istemesi üzerine, bu istek ve hakedişin ödeneceği tarih (yaklaşık olarak), şantiye şefliği, işyeri ilan tahtası veya işçilerin toplu bulunduğu yerler gibi işçilerin görebileceği yerlere yazılı ilan asılmak suretiyle duyurulur. İlanın yapıldığı, kontrol teşkilatının ve yüklenici veya vekili ile işçi temsilcisinin imzaladıkları bir tutanakla tespit edilerek bu tutanağın bir kopyası hakedişin ödeme yerine gönderilir. Personel alacakları, hakediş raporunun düzenlendiği tarihten önceki (işçi ücretleri ödeme günü öncesindeki) günler için belirlenmiş sayılır. Bu tür alacakların üç (3) aylık tutarından fazlası hakkında idareye herhangi bir sorumluluk düşmez. Bildirilen alacak iddiaları, yüklenici veya alt yüklenicinin kayıtları ile varsa puantaj ve daha önceki hesap pusulalarından incelenip anlaşmaya varılan miktarların (üç aylık ücret tutarını geçmemek üzere) yüklenici tarafından bordroya bağlanması sağlanır ve bu bordrolar hakediş raporu ile birlikte ödeme yerine gönderilir. Yüklenicinin hakedişinin ödenmesi gereken kısmından indirilen bu bordro tutarı ayrı bir çekle ödeme biriminin ilgili mutemedine verilir ve bordroda gösterilen alacaklar ilgililere kontrol teşkilatı, yüklenici veya vekili ile işçi temsilcisinin önünde ödenir. Bu husus ayrıca bir tutanakla tespit olunur. Yapılacak tebligata rağmen yüklenici veya vekili ödemede hazır bulunmazsa bu husus tutanakta belirtilir. Yüklenicinin iş verdiği alt yüklenicilerin gündelikçi, haftalıkçı veya aylıkçı olarak işyerinde çalıştırdığı işçi, personel ve teknik elemanların tamamı da yüklenicinin elemanları hükmünde olup, bunların ücretlerinin ödenmesinden de doğrudan doğruya yüklenici sorumludur. Yüklenici, bunların ücretleri hakkında da aynen kendi elemanları gibi ve yukarıda belirtildiği şekilde işlem yapmak zorundadır. Personel alacaklarının kontrol edilebilmesi için yüklenici, teknik ve yönetici personeli ile işçilerine yaptığı ödemelerin bordrolarından birer kopyasını, bordroların düzenlenmesi tarihinden başlayarak en çok bir ay içinde, kontrol teşkilatına verecek ve bu bordrolarda teknik ve yönetici personel ile işçilerin sanatları ve çalıştıkları yerler, ad ve soyadları ile doğum yerleri ve tarihleri belirtilecektir Bordrolarda yüklenicinin veya vekilinin imzası bulunacaktır.

Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; Dava, dava dışı işçiye ödenen bedelin davalılardan rücuen tahsili talebine ilişkindir. Davacı tarafından dava dışı işçi -------- adına 15.09.2007-04.05.2021 dönemi dikkate alınarak 12 yıl 11 ay 20 gün (4670 gün) karşılığı Brüt 78.749,17-TL kıdem tazminatı, Brüt 11.331,79-TL ihbar tazminatı, Brüt 4.047,07-TL yıllık izin ücreti olmak üzere toplamda Brüt 94.128,03-TL / Net 91.106,76-TL hesabı yapıldığını gösteren belgeler görülmüştür. Davacı tarafından dava dışı işçi -------- adına 21.05.2021 tarihinde -------- Bankası aracılığıyla 91.106,76-TL ödendiğini gösteren dekont görülmüştür. Dava dışı işçi --------- davacı idareye ait işyerinde 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 62/e maddesi uyarınca 15.09.2007-30.06.2020 tarihleri arasında çalıştığının tespit olunduğu, bu hususta bir ihtilafın bulunmadığı anlaşılmaktadır.

6552 sayılı Yasanın 8. maddesi ile 4857 sayılı İş Kanunu 112. maddesine eklenen fıkralar çerçevesinde kıdem tazminatlarının kamu idareleri tarafından ödeneceği düzenlenmiştir. Öte yandan 4857 sayılı sayılı İş Kanunu’nun 2/6. maddesinde asıl işveren-alt işveren tanımı yapıldıktan sonra; “Bu ilişkide asıl işveren, alt işverenin işçilerine karşı o işyeri ile ilgili olarak bu Kanundan, iş sözleşmesinden veya alt işverenin taraf olduğu toplu iş sözleşmesinden doğan yükümlülüklerinden alt işveren ile birlikte sorumludur.” düzenlemesi yapılmıştır. 4857 sayılı İş Kanunu 112. maddesine eklenen hüküm ile asıl işveren niteliğinde olan kamu kurum ve kuruluşlarına, iş akdi 1475 sayılı Kanun’un 14. maddesi hükmüne uygun olarak sona eren alt işveren işçilerine kıdem tazminatı ödeme yükümlülüğü getirilmiştir. Bu durum, 4857 sayılı İş Kanunu’nun 2. maddesinde belirtilen alt işverenin işçilerine karşı o işyeri ile ilgili olarak bu Kanundan, iş sözleşmesinden veya alt işverenin taraf olduğu toplu iş sözleşmesinden doğan yükümlülüklerinden alt işveren ile birlikte sorumludur hükmünün de doğal sonucudur. Ancak 4857 sayılı İş Kanunu’nun 112. maddesine eklenen fıkralar incelendiğinde, alt işverenlerin ödenen kıdem tazminatlarından sorumlu olmayacakları yolunda bir muafiyet hükmünün öngörülmediği açıktır. Dolayısıyla dava dışı işçinin alacaklarından, işvereni olan davalı alt işverenlerin sorumlulukları teselsül içinde devam etmektedir. Dava dışı işçinin hak kazandığı işçilik alacaklarının hesaplanması ve işçilik alacaklarından asıl işveren ve alt işverenlerin sorumluluk esaslarının belirlenmesi hususu İş Hukuku kurallarına; Rücu ilişkisinde asıl işveren ile alt işverenler arasında sorumluluğun belirlenmesi hususu ise Borçlar Hukuku kurallarına tabidir. Asıl işveren-alt işveren ilişkisinin mevcut olduğu durumlarda; asıl işveren, alt işverenin işçilerine karşı o işyeri ile ilgili olarak İş Kanunundan kaynaklanan yükümlülükler nedeniyle, alt işverenle birlikte müteselsilen sorumludur. Burada 4857 sayılı İş Kanunu’nun 2/6. maddesinden kaynaklanan bir teselsül hali söz konusu olup asıl ve alt işverenler, dış ilişki itibariyle (dava dışı işçiye karşı) müteselsilen sorumludurlar. İç ilişkide (müteselsilen sorumlu olan borçlular arasındaki ilişkide) ise, bu husustaki nihai sorumluluğun hangi tarafa ait olduğu konusunda taraflar kendi aralarında sözleşme yapabilirler. 6098 sayılı TBK Md.167 (Mülga 818 sayılı BK Md.146) uyarıca müteselsil sorumlulardan her birinin alacaklıya yapılan ifadan birbirlerine karşı genel olarak eşit paylarla sorumlu oldukları, ancak bunun aksinin kararlaştırılabileceği de açıkça belirtilmiştir. Bu durum hem eski hem de yeni yasada aynı şekilde düzenlenmiştir. Bu açıklamalara göre, dava dışı işçinin işçilik alacakları için davacı idarenin sorumlu tutulması İş Kanunundan (asıl işveren ile alt işverenin birlikte sorumluluğundan) kaynaklanan bir zorunluluktur. Davacı tarafından ödenen kısmın rücuuna ilişkin işbu davada ise taraflar arasındaki sözleşme hükümlerine bakmak gerekir. --------- sayılı kararında: “Müteselsilen sorumlu olan borçlular arasındaki iç ilişkide, bu konudaki sorumluluğun tamamen borçlulardan birine ait olacağı yönünde bir sözleşme yapılmış ise, tarafların serbest iradeleri ile düzenlemiş oldukları sözleşme hükümleri kendilerini bağlayacağından, dış ilişkide kanundan doğan teselsül gereğince borcu ödemiş olan müteselsil borçlunun, ödediği miktarın iç ilişkide borcun nihai yükümlüsü olan borçludan rücuen tahsilini talep edebileceği kabul edilmelidir.” -------- sayılı kararında: “…Hizmet alımı tip sözleşmelerinde işverenin, yüklenici tarafından çalıştırılan işçinin ücretinin ödenmesi, sosyal haklarının takibi gibi denetim dışında işçiye karşı bir sorumluluğu yoktur. İşveren ile yüklenicinin İş Kanunu’na göre işçiye karşı müteselsilen sorumlu olmasına rağmen rücu ilişkisinde taraflar arasında imzalanan sözleşmenin uygulanması sözleşme hukukunun en temel ilkelerindendir. İşçilik alacakları işveren tarafından ödenen işçinin; yüklenici işçisi olması, sözleşme ücretine işçinin ücret ve sosyal haklarının dahil olması, işverenin işçilik alacaklarından sorumlu olacağına dair sözleşmede bir hüküm bulunmaması hususları nazara alındığında davacı işverenin işçiyi çalıştıran yüklenicilerden ödediği bedeli ve ferilerinin tamamını talep etme hakkı bulunduğunun kabulü gerekir. Hizmet alım ihaleleri aynı yüklenici tarafından alındığı gibi, değişik yükleniciler tarafından da alınabilmektedir. Bu halde işyeri devri suretiyle işçiler yeni yükleniciye devredildiği için hizmet akitleri kesintiye uğramadan devam etmekte ve işçilik alacakları da bu doğrultuda hesaplanmaktadır. İşçiye ödenen kıdem tazminatı iş sözleşmesinin feshedildiği tarihteki giydirilmiş ücret üzerinden hesaplanmakta olup bu kıdem tazminatının tamamından işçiyi çalıştırdıkları dönemle orantılı olarak yükleniciler işverene karşı sorumludurlar. Yıllık izinler kullanılmadığı takdirde iş sözleşmesinin feshi ile ücrete dönüşmektedir. Sözleşmeyi feshedenin son yüklenici olduğu ve yıllık izinlerinde bu fesih ile ücrete dönüştüğü göz önüne alındığında yıllık izin ücretinden son yüklenici sorumlu olacaktır. İhbar tazminatından son işveren sorumludur. Bunların dışında hafta tatil ücreti, ücret alacağı, fazla mesai ücreti gibi işçiye ödenen tazminatlardan yükleniciler işverene karşı işçiyi çalıştırdıkları dönemle sınırlı olarak sorumlu olacaklardır. İşveren tarafından bu ödemelerin feri mahiyetinde yapılan ödemeler de ayrı esasla yüklenicilerden tahsil edilebilecektir. Yükleniciler aleyhine açılan rücu davalarında ayrı sözleşmelerle hizmet ifa eden yükleniciler mecburi dava arkadaşı olmadığı gibi borçtan müteselsilen sorumlu olacaklarına ilişkin kanun hükmü veya sözleşme bulunmamaktadır. Bu nedenle alacak davalarında her davalı aleyhine ayrı tahsil hükmü kurulmalıdır.” Dava dışı işçiye ödenen alacaklar bakımından taraflar arasında akdedilen sözleşme ve eklerinde davalıların sorumluluklarının düzenlediği maddelerde sorumluluk tamamen yükleniciye ait olduğundan denetlenebilir bilirkişi raporunda hesaplanan bedeller üzerinden tamamından yüklenici davalı şirketlerin sorumlu olduğu kabul edilerek davanın kabulüne dair aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere:

Davanın KABULÜ ile,

1. 13.421,60 TL'nin davalı . . . . . . . . Şirketi'nden,

2. 3.625,09 TL'nin davalı . . . . . . . . Şirketi'nden,

3. 9.031,36 TL'nin davalılar . . . . . . . . Şirketi, . . . . . . . . Şirketi ortak girişimi adına her iki şirket yönünden birlikte ve müteselsilen,

4. 815,33 TL'nin . . . . . . . . . Şirketi'nden,

5. 9.043,90 TL'nin davalı . . . . . . . . . Şirketi'nden,

6. 14.048,78 TL'nin davalılar . . . . . . . . . Şirketi ile . . . . . . . . . Şirketi ortak girişimi adına her iki şirket yönünden birlikte ve müteselsilen,

7. 4.741,46 TL'nin . . . . . . . . . . Şirketi'nden,

Ödeme tarihi olan 21/05/2021 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan alınarak davacıya ödenmesine,

8. Harçlar Kanunu uyarınca kabul edilen dava değeri (54.727,52 TL) üzerinden hesaplanan ve alınması gereken 3.738,43 TL karar ve ilam harcının davalılardan alınarak Hazineye gelir kaydına,

9. Davacı tarafından sarf edilen yargılama giderlerinin davalılardan alınarak davacıya verilmesine,

10-Artan gider avansının HMK'nun 333. maddesi uyarınca hükmün kesinleşmesinden sonra resen ilgilisine iadesine,

11-Davacı yapılan yargılamada kendisini vekille temsil ettirdiğinden kabul edilen dava değeri (54.727,52 TL) üzerinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT uyarınca hesaplanan 17.900,00 TL vekalet ücretinin birlikte ve müteselsilen davalılardan alınarak davacıya verilmesine,

12-6325 sayılı Yasa uyarınca genel bütçeden sarf edilen 1.320,00 TL arabuluculuk ücretinin davalılardan birlikte ve müteselsilen alınarak Hazineye gelir kaydına,

Dair davacı vekilinin yüzüne karşı, davalıların yokluğunda, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde ---------- Bölge Adliye Mahkemesinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı.27/06/2024