İstanbul Anadolu 4. Asliye Ticaret Mahkemesi 2018/553 E. 2024/331 K.

T.C. İstanbul Anadolu 4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO: 2018/553 Esas

KARAR NO: 2024/331

DAVA: Tazminat (Kooperatif Üyeliğinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ: 18/05/2017

KARAR TARİHİ: 07/05/2024

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Kooperatif Üyeliğinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

İDDİA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle: müvekkil ..., davalı kooperatife 08/06/2014 tarihinde kooperatif ortaklarından ------- -------Blok ------- nolu işyerini bedelini ödemek suretiyle bütün hak ve yükümlülükleriyle devralmak suretiyle ortak olduğunu, --------, devir ibranamesinde ''Kooperatifteki tüm üyelik haklarını tamamen, eksiksiz ve gereği gibi ...'ne devrettiğini'' beyan ettiğini, ''kooperatiften hiç bir ortaklık hak ve alacağı kalmadığını'' ibra ettiğini, akabinde Kooperatif yönetim kurulunun 10/06/2004 tarih ve ------- sayılı kararı ile müvekkilin ortaklık hakkı kesinleşmiş ve ortak kayıt defterine kaydolduğunu, 14/12/2009 tarihinde Kooperatif Yönetim Kurulundan Başkan --------- ve muhasip üye -------- imzalı ''Yetkili makama; ... Kooperatifimizin üyesi olup ------- Blok ------- numaralı işyerinin sahibi olduğunu, Davanın kabulü ile müvekkil aleyhine alınan üyelikten ihraç kararının iptali ile müvekkilin davalı kooperatif nezdinde ortaklığının devamına, müvekkilin davalı kooperatif nezdinde hak sahibi olduğu yer olan ------- Blok ------- no'lu işyerinin müvekkile ait olduğunun tespiti ile müvekkile teslimine, haksız ve hukuksuz şekilde müvekkilden alıkonulan iş yerinin, ihraç kararından itibaren geriye dönük kira bedelinin ve işlemiş faizinin tespiti ile müvekkile ödetilmesine, aksi kanaatte ise, müvekkilin davalı kooperatif nezdinde hak sahibi olduğu yer olan ------- Blok ------ no'lu işyerinin keşfen tespit edilecek rayiç bedelinin müvekkile ödenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

SAVUNMA:Davalı vekilinin cevap dilekçesinde, özetle, davaya konu --------Blok, ------ no’lu işyerinin tamamının kendisine kooperatif ortaklarından -------- “bedelini ödemek suretiyle” devralmak suretiyle ortak olduğunu iddia ettiğini, davacının bu iddiası ve beyanı da tamamen asılsız ve mesnetsiz olduğunu, dava konusu edilen -------Blok ------- no’lu işyerinin 1/2 hissesi ----------, diğer 1/2 hissesi ise --------- ait iken ------- 1/2 hissesi kredi alabilmesi için "muvazaalı" olarak davacı adına kayıt edilmiş, diğer hisse ise ------- adına kaldığını, davacının eşi ... davalı kooperatifte 2002-2012 tarihleri arasında Yönetim Kurulu asil üyeliği yaptığını, davacı ile birlikte eşi ve çocuklarının sahibi oldukları -------- Şti. ‘nin kredi alabilmesi için davacının eşinin kooperatifte ortak olduğu işyerinin değeri almak istediği kredinin teminatını karşılamaya yetmemesi üzerine o dönemde davacının eşinin yönetim kurulunda olması sebebiyle yakın arkadaşı olan kooperatif başkanı -------- dava konusu edilen --------Blok -------- No’lu işyerindeki 1/2 hissesinin “muvazaalı” olarak davacının üzerine gösterilmek suretiyle kredi alınması sağladığını, davacı bu muvazaalı hisse devrinden dolayı hissesini davacıya devreden kooperatif başkanına devraldığı hisse karşılığında herhangi bir ücret ödemediğini, davacının bu yöndeki iddiaları tamamen asılsız olup gerçek dışı olduğunu, davacının kredi alabilmek için kendisine devredilen muvazaalı hisse devrine rağmen birkaç yıl bekledikten sonra eşi ve çocuklarıyla birlikte sahibi oldukları -------- Şti. ‘nin ------- şirketi adına --------Ş. ‘den kredi alarak kredinin teminatı olarak kendisine devredilen 1/2 hissesi üzerine muvafakati alınarak gerekli “rehin şerhi” 23.12.2009 tarihinde işlendiğini, davacının haksız ve kötü niyetle hareket ettiğini davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İNCELEME ve GEREKÇE :------- Asliye Ticaret Mahkemesi ,--------- Asliye Ceza Mahkemesi'ne, --------- Hukuk Dairesi, -------- Sulh Hukuk Mahkemesi'ne, -------- Tapu Müdürlüğüne, ...ne müzekkereler yazıldığı görüldü. Mahkememizce alınan tarihli bilirkişi raporunda özetle; "Davalı kooperatifin ana sözleşmesinin dava dosyasına sunulmadığı dolayısı ile davalı kooperatif yönetim kurulunun ortaklıktan çıkarma yetkisinin olup olmadığının bilinmediği, yine aynı şekilde Kooperatifler Kanunu'nun 16 Maddesinde “Kooperatif ortaklığından çıkarılmayı gerektiren sebepler ana sözleşmede açıkça gösterilir” hükmüne göre davalının ana sözleşme hükümlerine atıfta bulunmadığı dolayısı ile Ortaklıktan Çıkarma Kararının Genel Kurul yetkisinde olduğunun düşünülebileceği, Davalı Kooperatif tarafından ortaklardan toplanan aidatın kooperatifin genel yönetim giderlerinin karşılanması amacıyla toplanan ödentiler olduğu, davalı yönetim kurulunun 04.04.2007 tarihli kararında dava konusu yapının inşaatının bitmiş olduğu işletmeye açıldığı, aidatların Kat Mülkiyeti Kanununa göre alınması yönünde karara aldığı, dosya kapsamında da görüldüğü dolayısı ile Kooperatifler Kanunu' nun 27. Maddesi kapsamında değerlendirilemeyeceği nihai hukuki değerlendirmenin Sayın Mahkemenin takdirinde olduğu,Kooperatifler Kanunu madde 16'nin ikinci fıkrasına göre; ortağın kooperatif ortaklığından çıkartılmasına, yönetim kurulunun teklifi üzerine genel kurul karar vereceği, Ancak, ana sözleşmeye konulacak hüküm ile, ortağın, ortaklıktan çıkartılmasıyla ilgili genel kurula başvurma hakkı saklı kalmak koşulu ile, ortağı ortaklıktan çıkarması için yönetim kuruluna da yetki verilebileceği, ana sözleşmede, ortağın ortaklıktan çıkartılması yetkisi açık bir biçimde yönetim kuruluna verilmemiş ise, yönetim kurulu ortağın ortaklıktan çıkartılmasına karar veremeyeceği. Aksi takdirde, böyle bir karar yetkisiz organ tarafından verildiği için, geçersiz yani batıl olacağı ve bu kararın geçersizliği her zaman ve süresiz olarak dava konusu edilebileceği nihai hukuki değerlendirmenin Sayın Mahkemenin takdirinde olduğu,-Dava dosyasında davaya konu --------blok------- nolu dairenin devir edildiği tarihi belirten bir delilin olmadığı davaya konu işyerinin kiraya verildiği 01.05.20011 tarihinin davacının ortaklıktan çıkarılma tarihi olarak kabulünün makul olduğu, aksini ispat yükünün tarafların uhdesinde olduğu, -Sayın Mahkemece davacının; ortaklıktan çıkarma tarihinden itibaren dava tarihine kadar -------- Blok -------- nolu işyerinin bedelinin işlemiş faizi ile ve kira bedelinin işlemiş faizi ile birlikte verilmesine karar verildiği takdirde, - Davacının aidat borçlarının 01.05.2011 tarihine kadar 6.410,00 TL olduğu, 01.05.2005-18.05.2017 tarihleri arası işlemiş faizinin 8.275,92 TL, aidat borcu İşlemiş Faizin toplam 14.685,92 TL olması gerekeceği,

• Davacının bedelini talep ettiği ------- blok ---------- nolu işyerinin rayiç bedelinin 450,000,00 TL olduğu, Kamu Bankalarının Uyguladığı En Yüksek Mevduat Faizi üzerinden arta oranlarda yapılan hesaplama sonucunda 14.06.2004- 18.05.2017 tarihleri arası işlemiş faizinin 884.347,03 TL, Davacının Toplam Alacağının 1.027.484,38 TL olacağı,- Davacının aidat borcu * İşlemiş Faizinin toplam 14.685,92 TL olduğu, Davacının talep ettiği Taşınmaz bedeli ve işlemiş faizi toplamı olan 1.027.484,38 TI tutardan mahsubu sonucunda davacının talep etmesi gereken alacak tutarının Asıl Alacak * İşlemiş Faizi ile birlikte toplam 1.012.798,46 TL olacağı, Davacının kira talebinin Gayrimenkul Değerleme Uzmanı tarafından -------- Blok ------- nolu işyerinin rayiç kira bedelinin tespiti sonucunda kira alacağı + işlemiş faizinin hesaplanmasının makul olacağı," hususları tespit edilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE:Dava, kooperatif üyeliği kapsamında sahip olunduğu iddia edilen ------- Blok-------- numaralı iş yerinin, ihraç kararından itibaren geriye dönük kira bedelinin ve işlemiş faizinin tespiti ile tahsili ve davacının davalı kooperatif nezdinde hak sahibi olduğu yer olan -------- Blok-------- no'lu işyerinin keşfen tespit edilecek rayiç bedelinin tahsiline dair başlatılan tazminat davasıdır. Eldeki davanın ilk olarak --------- Esas sayılı ile açıldığı görülmüştür. --------- Esas sayılı dosyasında dava dilekçesindeki talep sonuçları aşağıdaki gibidir: "1-Davanın kabulü ile müvekkil aleyhine alınan üyelikten ihraç kararının iptali ile müvekkilin davalı kooperatif nezdinde ortaklığının devamına, müvekkilin davalı kooperatif nezdinde hak sahibi olduğu yer olan --------Blok --------- no'lu işyerinin müvekkile ait olduğunun tespiti ile müvekkile teslimine, 2-Haksız ve hukuksuz şekilde müvekkilden alıkonulan iş yerinin, ihraç kararından itibaren geriye dönük kira bedelinin ve işlemiş faizinin tespiti ile müvekkile ödetilmesine,3-Şayet sayın mahkeme aksi kanaatte ise, müvekkilin davalı kooperatif nezdinde hak sahibi olduğu yer olan --------- Blok --------- no'lu işyerinin keşfen tespit edilecek rayiç bedelinin müvekkile ödenmesine,"Mahkemece -------- Esas ve ------- Karar sayılı ilamla "Dava, kooperatif ortaklığından çıkarma kararının iptali, mümkün olmaz ise konut karşılığı tazminat ve kira kaybının tahsili istemlerine ilişkindir. Davacının, ihraç kararının iptali istemi işbu dosya üzerinden yargılama yapılmak suretiyle karara bağlanmış, diğer istemler yönünden ise, aktif dava ehliyetinin değerlendirilmesi gerektiğinden bahisle işbu dosyanın kesinleşmesinin beklenmesi amacıyla dosyanın tefrikine karar verilmiştir . Davacının talebine konu edilen taşınmaz hakkında,-------- Esas sayılı dosyası ile yapılan yargılama neticesinde, taşınmazın dava dışı------- adına tapuya tesciline karar verildiği ve kararın kesinleştiği görülmekle açılan davanın konusuz kaldığı anlaşılmıştır. Açıklanan tüm bu nedenlerle, davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur." gerekçeleriyle "1-Kooperatif ortaklığından çıkarma kararının iptali istemi ile açılan davanın konusuz kalmış olması sebebiyle ESASI HAKKINDA KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA, 2-Davacının, konut karşılığı tazminat ve kira kaybının tahsili istemi ile açılan davanın HMK 167.md gereğince işbu davadan TEFRİKİNE, tefrik edilen dosyanın ayrı bir esasa kaydına," hükmedildiği, hükmün taraflarca istinaf edilmeden kesinleştiği görülmüştür. Mahkemece kooperatif genel kurulu tarafından alınan ihraç kararının iptali talebinin konusuz kalmasının --------- Esas sayılı dosyasında dava konusu ------- Blok -------- no'lu işyeri hakkında ortaklığın kat mülkiyeti kurulmak suretiyle giderilmesi hükmü verilmesi hususuna bağlandığı görülmüştür. Yukarıda anılan tefrik kararı sonucu davanın Mahkememizin görülmekte olan ------- Esas numarasını aldığı anlaşılmıştır. Dolayısıyla eldeki davanın konusu yukarıda da açıklandığı üzere kooperatif üyeliği kapsamında sahip olunduğu iddia edilen -------Blok --------numaralı iş yerinin, ihraç kararından itibaren geriye dönük kira bedelinin ve işlemiş faizinin tespiti ile tahsili ve davacının davalı kooperatif nezdinde hak sahibi olduğu yer olan -------Blok ------- no'lu işyerinin keşfen tespit edilecek rayiç bedelinin tahsiline dair başlatılan tazminat davasıdır. Mahkememizce yapılan değerlendirmede, davanın kooperatif üyeliği kapsamında sahip olunduğu iddia edilen------- Blok -------- numaralı iş yerinin, ihraç kararından itibaren geriye dönük kira bedelinin ve işlemiş faizinin tespiti ile tahsili ve davacının davalı kooperatif nezdinde hak sahibi olduğu yer olan ------- Blok -------- no'lu işyerinin keşfen tespit edilecek rayiç bedelinin tahsiline dair başlatılan tazminat davası olduğu, davacının eldeki davayı açabilmesi için kooperatif üyesi olması gerektiği, dava dilekçesinde de belirtildiği ve bilirkişi raporunda da tespit edildiği üzere davacının kooperatif yönetim kurulu tarafından üyelikten ihraç edildiği, bu karara karşı davacının açtığı,--------- Esas sayılı davasında ------- Blok --------- no'lu işyerinin --------- Esas sayılı dosyasında ortaklığın kat mülkiyeti kurulmak suretiyle giderilmesi hükmü verilmesi nedeniyle ihraç kararının iptali davasının konusuz kalması nedeniyle karar verilmesine yer olmadığı kararı verildiği, anılan hükmün kanun yoluna başvurulmaksızın kesinleştiği, esasında bu hüküm ihraç kararının iptalini sağlayacak nitelikte olmadığı gibi kooperatif üyeliğinin kooperatif kapsamında verilmesi gereken taşınmazın elde edilmesi ya da elden çıkartılmasına da bağlı olmadığı, kooperatif üyeliğinin bu hususta yetkili organlarca alınacak karara bağlı olduğu, belirtilen sebeplerle davacının kooperatif üyeliğinin yönetim kurulu kararıyla sona erdirildiği, bu kararın iptaline ilişkin herhangi bir mahkeme hükmü bulunmadığı, davacının kooperatif üyesi olduğuna dair yetkili organca başka bir karar da alınmadığı, davacının kooperatife aidat ödediği hususunu da ispatlayamadığı, bu sebeple davacının dava tarihi itibariyle kooperatif üyesi olmadığı ve bu sebeple eldeki davanın reddinin gerektiği kanaatine varılmış, tüm bu gerekçelerle aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM: Gerekçesi açıklandığı üzere,

1. Davanın REDDİNE,

2. Harçlar Kanunu uyarınca alınması gereken 427,60 TL karar ve ilam harcının davacıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına,

3. Davacı tarafça yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,

4. Davalı tarafından yapılan 364,00 TL yargılama giderinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,

5. Artan gider avansının HMK'nun 333. maddesi uyarınca hükmün kesinleşmesinden sonra resen ilgilisine iadesine,

6. Davalı yapılan yargılamada kendisini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT uyarınca hesaplanan 17.900,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,

Dair, davacı vekilinin ve davalı vekilinin yüzüne karşı kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde mahkememize verilecek veya mahkememize gönderilmek üzere başka yer mahkemesine sunulacak dilekçe ile------- Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf yolu açık olmak üzere karar verildi. 07/05/2024