İstanbul Anadolu 3. Asliye Ticaret Mahkemesi 2023/824 E. 2024/466 K.

T.C. İstanbul Anadolu 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO: 2023/824 Esas

KARAR NO: 2024/466

DAVA: Tazminat (Sigorta Ödemesine Dayanan Rücuen)

DAVA TARİHİ: 27/10/2023

KARAR TARİHİ: 05/06/2024

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Sigorta Ödemesine Dayanan Rücuen) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

İDDİA, SAVUNMA ve DOSYA KAPSAMI:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili şirket -------- şirketi ile dava dışı sigortalı -------- şirketi arasında akdedilen sigorta sözleşmesine binaen sigortalı --------- yapacağı ihracat sevkiyatları Nakliyat Abonman Blok Poliçesi ile nakliye rizikolarına karşı sigortalandığını, dava dışı ---------- yerleşik --------sigortalı ------- firmasından alıcının -------- ----------- şehrindeki 172 mw gücündeki ----------- enerji santrali projesi için toplam 20 adet transformatör sipariş ettiğini, bunlardan 6900kVA gücündeki 4 tanesi 2 ayrı flat rack konteyner üzerinde aynı sevkiyat ile ihraç edildiğini, her bir konteyner içinde taşınan eşya için ayrı toplamda iki fatura düzenlendiğini, anılan satım konusu transformatörlerden -------- ile--------- seri numaralı olanlar -------- numaralı fatura ile--------- ile--------- seri numaralı olanların ise ---------- numaralı fatura ile ihraç edildiğini, bahse konu emtia, 15.06.2021 tarihinde taşıma işleri komisyoncusu Davalılardan ---------- Şti. organizasyonuyla ------------ numaralı 40’lık flat rack konteyner içerisinde, ilk olarak 09.06.2021 de sigortalının --------tesisinden karayolu ile ---------- limanına sevk edilmiş, 11.06.2021 tarihinde de gümrük işlemleri tamamlanmış (Ek-2(b): 11.06.2021 tarihli Gümrük Beyannamesi), burada 15.06.2021 tarihinde dava dışı ----------- tarafından “----------” isimli gemiye yüklenerek --------- ---------- limanına nakledilmiş ve 24.06.2021 tarihinde de --------- karayolu ile alıcı firmanın ---------, --------- tesislerine taşındığını, konşimentoda belirtilen --------- numaralı konteyner üzerindeki söz konusu transformatörlerin, diğer fatura muhteviyatı ve ----------- numaralı ---------- konteyner üzerindeki --------- ve ---------- seri numaralı konteynerler ile birlikte 24.06.2021 tarihinde nihai alıcının tesislerine ulaşmasına müteakip alıcı tarafından yapılan kontrollerde 4 transformatörde hasar tespit edildiğini, hasarın tespit edilmesinin ardından alıcı tarafından --------- ---------- arasındaki taşımaya ilişkin düzenlenen karayolu taşıma senedine ------- numaralı Karayolu Taşıma Senedi ve Tercümesi) hasar notu düşüldüğünü ve transformatörlerin konteynerler içerisindeki hasar fotoğraflarının sigortalı --------- iletildiğini, akabinde alıcı tarafından 30.06.2021 tarihinde Sigortalı ---------- talep yazısı 30.06.2021 tarihli Yazı) iletildiğini, alıcı firmanın hasarlı transformatörlerin onarım yapılarak üretici garantisinin sağlanması durumunda dahi söz konusu transformatörlerin hiçbir şekilde kabul edilmeyeceğinin bildirildiğini, yapılan ekspertiz çalışmalarında; hasarların esasen, başka bir konteynerin ve/veya yükün üzerlerine hatalı şekilde konulması ve/veya flat rack konteynerlerin, söz konusu transformatörlerin taşma yüksekliği açısından uygun olmayan kaldırma aparatları ile elleçlenmeleri sırasında ataşmanların üstten taşan kısımları ezmesi suretiyle oluşan aşağı yönlü bir kuvvetin etkisi ile meydana gelmiş oldukları tespit edildiğini belirterek sonuç olarak davalılar tarafından --------- İcra Müdürlüğü'nün --------- Esas sayılı dosyasına yapılan haksız itirazın iptalini ve takibin devamını, İİK 67 maddesi gereği alacağın %20'sinden aşağı olmamak üzere hükmedilecek tazminatın davalılardan tahsilini, tüm yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalılara yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davalılar ---------- vekili cevap dilekçesinde özetle; Öncelikle davanın görevsiz ve yetkisiz mahkemede ikame edildiğini, bunun yanında 1 yıllık süre içerisinde ikame edilmeyen huzurdaki davanın zamanaşımı nedeniyle reddi gerektiğini, hak düşürücü süreye dair de itirazları bulunduğunu, taşımaya konu emtiaların ne zaman nasıl ve ne şekilde hasarlandığının belli olmadığını, huzurdaki davada, müvekkili ----------şirketinin, ----------- numaralı konişmento kapsamında taşınan emtiaların --------- --------- taşınması hususunda akdi taşıyan olarak taşıma işini üstlendiğini, davacı tarafından, davaya konu hasarın deniz taşımacılığı ya da devamındaki kara taşıması sırasında meydana geldiğine dair herhangi somut bir belge sunulmadığını, dava konusu hasara ilişkin, gemi kaptanı, liman yetkilileri tarafından tutulan herhangi bir tutanak da bulunmadığını, Mahkememizce takdir olunacağı üzere dava konusu hasarın ne zaman ne şekilde meydana geldiğine dair bir belirsizlik halinin mevcut olduğunu, taşımanın deniz taşımacılığı sırasında meydana geldiğini ispata yarar herhangi bir bilgi ve belge sunamayan davacının davasında taşıyan lehine sorumsuzluk karinesinin varlığı kabul edilmesi gerektiğini, kaldı ki ---------- teslim şeklinde, belirlenen yerde, satıcının yükümlülüğü boşaltılmaya hazır durumdaki taşıma aracı içerisindeki malları alıcının tasarrufuna hazır etmek olduğunu, böylece satıcının teslim yükümlülüğünü yerine getirmiş olduğunun kabul edilir olduğunu, riskin alıcıya geçişi de tam olarak bu anda gerçekleştiğini, malın hasarlı teslim alındığına dair herhangi bir tutanak veya raporun mevcut olmadığını, konteyner taşımacılığında taşıyanın yükü kontrol etmesinin mümkün olmadığını, usulüne uygun survey ve hasar ihbarının yapılmadığını, hasara ilişkin bildirimin teslim anında yapılması gerektiğini belirterek davanın -------- şirketine ihbar edilmesini, usuli itirazları doğrultusunda davanın hak düşürücü süre ve zamanaşımı nedeniyle reddine, bu kabul edilmez ise itirazları neticesinde davanın esastan reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacıya tahmiline karar verilmesini talep etmiştir. Davalı -------- şirketi vekili cevap dilekçesinde özetle; Müvekkili ---------Ş.'nin, ---------- no.lu Nakliyat Aracısı/Komisyoncusu Sigorta Poliçesi tahtında 1. Davalı ---------Şti.'nin sorumluluk sigortacısı olduğunu, dava konusu olayda, dava dışı -------- şirketi tarafından dava dışı ---------- 9 Haziran 2021 tarihli -------- ve ---------- no.lu 2 farklı fatura tahtında toplamda 4 adet transformatör satıldığını, akabinde ise, ----------, emtiaların -------- ---------- taşınması konusunda müvekkili sigortalısı ---------- konumundaki --------- ile anlaştıklarını, ----------- ise söz konusu emtiaların taşınması için dava dışı, hat taşıma firması olarak 2. davalı ---------- İle anlaştığını, nihayetinde taşıma fiili taşıyan olarak ---------- tarafınddan gerçekleştirildiğini, söz konusu taşıma işinin ----------- kara taşımasına ilişkin bölümü ise ---------- firması tarafından gerçekleştirildiğini, uyuşmazlığa konu emtiaların, 15 Haziran 2021 tarihinde öncelikle “----------” isimli gemiye yüklendiğini ve ----------- limanına taşındığını, akabinde, 24 Haziran 2021 tarihinde söz konusu yüklerin, kara taşıması ile --------- dava dışı ----------- yer alan tesislerine nakledildiğini, davacı tarafın iddiaları uyarınca, dava dışı alıcının tesislerinde yapılan kontrollerde 4 transformatörde de hasar tespit edildiğini, bunun üzerine söz konusu transformatörler alıcısı tarafından teslim alınmadığını ve --------- geri gönderildiğini, bunu müteakip ise, dava dışı-------- tarafından Davacı sigortacıya başvurulduğunu, davacı tarafından hasar gören transformatörler nedeniyle sigortalısına sigorta tazminatı ödemesi yapılmış ve söz konusu hasarın rücuen tazmini için 24 Haziran 2022 tarihinde müvekkiline, 1. davalı ----------, 2. Davalı ---------- izafeten ------------, dava dışı ----------- ve ---------- karşı ---------- İcra Müdürlüğü'nün --------- Esas sayılı dosyası tahtında icra takibi başlatıldığını, ödeme emrine davalılarca itiraz edilmesi neticesinde ise arabuluculuk sürecini takiben davacı tarafından bu davanın ikame edildiğini, Mahkememizin işbu uyuşmazlık bakımından milletlerarası yetkisi bulunmadığını, davacının talebinin zamanaşımına uğradığını, deniz taşımasından doğan taleplerin TTK 1246 maddesi uyarınca 1 yıllık zamanaşımına tabi olduğunu, TTK 1185 maddesi uyarınca ihbar yükümlülüğünün yerine getirilmediğini, her halükarda sigorta poliçesinde öngörülen muafiyetin tenzili hasar tutarından düşülmesi gerektiğini, davacı tarafın sunmuş olduğu ---------- ve ---------- no.lu faturalar uyarınca, dava dışı ----------- firması ile alıcı ----------- firması emtia bedellerinin yarısının taşıma öncesi geri kalan kısmının ise taşıma sonrasında yapılmasını kararlaştırdıklarını, dolayısıyla, kabul anlamına gelmemekle birlikte, davacı tarafın sigortalısına bir ödeme yapılmış ise, söz konusu tutar hasar miktarından düşülmesi gerektiğini, kabul anlamına gelmemekle birlikte, hasarın karada meydana gelmesi halinde müvekkilinin sorumluluğunun kilogram başına 8,33 -------- ile; denizde meydana gelmesi halinde kilogram başına 2 SDR koli başına 666,67 SDR ile sınırlı olduğunu belirterek davanın usul ve esastan reddine, kabul anlamına gelmemekle birlikte her halükarda sigorta poliçesindeki muafiyet tutarının tenziline, yargılama giderleri ve sair sonuçların davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir. Davacı vekili cevaba cevap dilekçesinde özetle; Davalıların görev itirazının reddi gerektiğini, hasarın denizyolu nakliyesi esnasında meydana geldiğine ilişkin herhangi bir beyanı bulunmadığını, davalıların yetki itirazının da reddine karar verilmesi gerektiğini, ayrıca davalıların zamanaşımı ve hak düşürücü süreye ilişkin itirazlarının da yerinde olmadığını, esasa ilişkin beyanlarına ilişkin olarak; meydana gelen zarara ilişkin karayolu taşıma senedine şerh düşüldüğünü, “---------” kaydının somut uyuşmazlığa uygulanamayacağını, transformatörler nezdinde meydana gelen zarara ilişkin hasarlı transformatörlerin onarım yapılarak üretici garantisinin sağlanması durumunda dahi söz konusu transformatörlerin hiçbir şekilde kabul edilmeyeceğini bildirdiğini, dava konusu zararın sorumluluk sınırının altında kaldığını belirterek davalılar tarafından icra dosyasına yapılan haksız itirazın iptaline, takibin devamına, %20'den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesine, tüm yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalılardan tahsilini talep etmiştir.

İNCELEME ve GEREKÇE :Dava, taşımacılık sözleşmesinden kaynaklı rücuen tazminat istemine ilişkindir.Tır- gemi- tır yoluyla --------- -------- ----------- taşınan 4 adet transformatörün alıcı tarafından hasarlı olduğunun ileri sürüldüğü; davacı sigorta şirketinin dava dışı sigortalısı satıcıya 1.226.350,89 TL ödeme yaptığı ve TTK.nun 1472. maddesine sigortalısına halef olarak davalılar aleyhine icra takibi başlattığı ve takibe itiraz üzerine i bu itirazın iptali davasını açtığı görülmüştür.Davalılardan --------- Şti.'nin görev, yetki, zamanaşımı, hak düşürücü süre itirazlarında bulunduğu, ayrıca davanın esastan reddini talep ettiği görülmüştür. Davalı -------Ş'nin de, yetki, zamanaşımı itirazlarında bulunmuştur.Davacı ile davalı -------- şirketi arasında CMR hükümlerinin uygulanacağına işaret eden bir kara taşıma sözleşmesi aktedilmemiş; davalı --------- taşıma işleri komisyoncusu olarak emtianın kara ve deniz yolu boyunca (kapıdan kapıya) taşınması işini üstlenmiştir. Emtianın ---------- --------- tesisinden kara yolu ile--------- limanına kara yoluyla taşındığı, deniz konişmentosu düzenlenerek --------- gemisine yüklendiği, geminin ------- -------- limanına vardığı, gemiden tıra yüklenerek ---------- götürüldüğü ve burada alıcıya teslim edildiği açıktır. Dosyada mübrez eksper raporunda, hasarın nakliye sırasında aktarmalarda, üzerlerine başka bir emtianın veya konteynerin istiflenmesi ve/veya hatalı/ uygunsuz ataşmanlar ile elleçlenmeleri sırasında taşıma üst kısımlarının darbeye maruz kalması ve ezilmesi suretiyle hasar görmüş olduğu kanaati bildirilmiştir. Hasarın taşımanın hangi aşamasında meydana geldiği belli değildir. Hasar, alıcıya teslim anında tespit edilmiştir. Bu durumda taşınan emtiaya ilişkin ziya ve hasarın deniz yolundan mı, kara yolundan mı olduğu, dosya kapsamıyla belirli olmayıp; bu husus görevli mahkemenin tayininde önem arz eder. Bu konudaki uyuşmazlığın çözümünde deniz ticaretine ilişkin hükümlerin uygulanmasının gerekip gerekmediğine dair tartışma görevi Denizcilik İhtisas Mahkemesi'ne aittir.Denizcilik İhtisas Mahkemesi sıfatlı ticaret mahkemesi ile diğer ticaret mahkemeleri arasındaki ilişki görev ilişkisi olup, Denizcilik ihtisas mahkemelerinin görev alanının tayininde uyuşmazlığın deniz ticaretinden kaynaklanıp kaynaklanmadığı esas alınır. Görev hususu resen ve davanın her aşamasında incelenmesi gereken hususlardan olup, somut olayda deniz ticaretine ilişkin hükümlerin uygulanmasının gerekip gerekmediğini tartışma görevi Denizcilik İhtisas Mahkemesi'ne ait olduğu anlaşılmış; aşağıdaki şekilde davanın görev dava şartı yokluğundan usulden reddine karar verilmiştir.

HÜKÜM:Yukarıda açıklandığı üzere;

1. Davanın HMK.nun 114/1. (c), 115/2 maddesinde belirtilen görev dava şartı noksanlığı nedeniyle usulden REDDİNE,

2. Görevli Mahkemenin Deniz Ticaretinden doğan davalara bakmakla görevli . . . . . . . . . Asliye Ticaret Mahkemesi olduğuna,

3. HMK 20. Maddesi gereğince süresi içerisinde kanun yoluna başvurulmayarak kesinleşmesi halinde iki hafta içinde mahkememize müracaat ile dosyanın görevli mahkemeye gönderilmesine, başvurulmaması halinde davanın açılmamış sayılmasına,

4. Mahkememizce verilen görevsizlik kararının kesinleşmesinden sonra dava yetkili ve görevli mahkemede devam edilmemesi ve talep halinde yargılama giderlerinin değerlendirilerek HMK' nun 331/2. maddesi gereğince bir karar verileceğinin ihtaratına,

Gerekçeli kararın taraf vekillerine tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içinde İstinaf Kanun yolu açık olmak üzere davacı vekili, davalı --------- vekili ile davalı --------- vekilinin yüzüne karşı oy birliği ile verilen karar açıkça okundu, usulen anlatıldı. 05/06/2024