İstanbul Anadolu 3. Asliye Ticaret Mahkemesi 2022/653 E. 2023/1062 K.

T.C. İstanbul Anadolu 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO: 2022/653 Esas

KARAR NO: 2023/1062

DAVA: Sigorta (Trafik Sigortası Kaynaklı)

DAVA TARİHİ: 07/09/2022

KARAR TARİHİ: 19/12/2023

Mahkememizde görülmekte olan Sigorta (Trafik Sigortası Kaynaklı) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle;

13.05.2022 tarihinde, davalının KZMSS teminatı altındaki, sürücü ------- idaresindeki------ plakalı kamyonet ile davacının sürücüsü ve sahibi olduğu ------- plakalı otomobilin kazaya karıştığı; sürücü -------- kazanın meydana gelmesinde kusurlu olduğu; --------- plakalı otomobilin kaza nedeniyle 20.000 TL değer kaybettiği, arabuluculuk görüşmelerinin uyuşmazlıkla sonuçlandığı açıklanan nedenlerle -------- plakalı otomobilin değer kaybının 10 TL kısmının kaza tarihi 13.05.2022 itibariyle yasal faizi ile tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.Davacı vekili ıslah dilekçesinde özetle, 7.848,75- TL üzerinden davayı ıslah ettiklerini bildirmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle;

Kazaya karışan ---------- plakalı kamyonetin KZMSS teminatları altında olduğu, -------- plakalı otomobilin hasar tutarı karşılığı servise 19.470 TL ve değer kaybı karşılığı davacıya 641,25 TL ödendiği ve de başkaca borçlarının kalmadığı, kusur ve zararı bilirkişinin belirlemesi gerektiği; kaza tarihi itibariyle faiz talep edilemeyeceği açıklanan nedenlerle davanın reddi talep edilmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:

Dava; hukuki niteliği itibariyle 13/05/2022 tarihinde -------- plakalı araç ile ------- plakalı araç arasında meydana gelen trafik kazası nedeniyle davacıya ait -------- plakalı araçta değer kaybı meydana geldiği iddiasıyla açılan maddi tazminat davasıdır. Mahkememizce dosyanın kusur ve değer kaybı konusunda uzman bilirkişiye tevdine karar verilmiş olup,

Alınan 18/10/2023 tarihli raporun sonuç kısmında,"

1. Dava dışı sürücü -------- idaresindeki-------- plakalı kamyoneti ile sola dönerken sağdan kavşağa gelen ve normal ileri yönde seyreden -------- plakalı otomobile yol vermediği ve arkadan çarptığı için KTK 53/b/4 - 57/b – 84/f - 84/h ve KTY 102/b/5 – 109/b/8 – 157/a/6 - 157/a/8 maddelerinde açıklanan kusurları işlediği; kazanın meydana gelmesinde asli ve %85 kusurlu olduğu;

2. Davacı sürücü -------- idaresindeki -------- plakalı otomobili ile kavşaklara yaklaşırken yeterince yavaşlamadığı ve kavşağa kontrolsüz giren --------- plakalı kamyonet ile kazaya karıştığı için KTK 52/a ve KTY 101/a maddelerinde açıklanan kusurları işlediği; kazanın meydana gelmesinde tali ve %15 kusurlu olduğu;

3. Tazminata konu ---------- plakalı, ---------- marka tipi, 09.05.2000 tarihinde trafiğe çıkmış, -------- model, 13.05.2022 tarihinde, yaklaşık 22 yıl ve 254.472 km kullanıldıktan sonra kazaya karışmış, -------- adına tescilli otomobilin, a) Rayiç değerinin kaza öncesinde 102.000 TL, onarıldıktan sonra 92.000 TL ve piyasa şartlarında değer kaybının 102.000 – 92.000 = 10.000 TL olduğu; b) Sigortalı sürücünün %85 kusur oranına denk değer kaybının %85 x 10.000 = 8.500 TL olduğu; c) Davalı sigorta şirketi tarafından 22.09.2022 tarihinde ödenen 641,25 TL değer kaybının mahsubundan sonra bakiye ödenmemiş değer kaybının 8.500,00 – 641,25 = 7.858,75 TL kaldığı;

4. Davalı ------- şirketinin --------- numaralı KZMSS poliçesiyle,-------- şirketi adına tescilli --------- plakalı kamyonetin 17.07.2021 – 17.07.2022 tarihleri arasında, kazanın meydana geldiği 13.05.2022 tarihini de kapsayacak şekilde sigorta teminatı altında ve maddi teminat limitinin araç başına 50.000-TL olduğu

5. KZMSS genel şartların A.3 maddesi gereğince mağdur aracın değer kaybının sigortalı araç sürücüsünün kusuru oranında ve teminat limitine kadar sigorta teminatı altında olduğu; b) Bakiye teminat miktarının, bakiye değer kaybının ödenmesi için yeterli olduğu;c) Sigorta şirketinin KTK 99 gereğince temerrüde düşürülmesi gerekir. Ancak davacının sigorta şirketinden değer kaybını talep ettiği tarihi ispatlayan dosyada belge yoktur. Bu nedenle, KTK 99 gereğince temerrüt tarihi belirlenememiştir. d)------- şirketinin kısmı değer kaybı ödeme tarihi 22.09.2022 itibariyle yasal faiz talep edilebileceği; e) ------- plakalı otomobilin 7.858,75 TL bakiye değer kaybının temerrüt tarihi 22.09.2022 itibariyle yasal faizi ile talep edilebileceği" Yönünde görüş bildirmiştir.Davanın esası haksız fiil sorumluluğuna dayanmaktadır. Haksız fiil sorumlusu olarak sürücünün sorumluluğu TBK’nın 49. maddesinde düzenlenen kusur sorumluluğudur. Madde; “Kusurlu ve hukuka aykırı bir fiille başkasına zarar veren, bu zararı gidermekle yükümlüdür. Zarar verici fiili yasaklayan bir hukuk kuralı bulunmasa bile, ahlaka aykırı bir fiille başkasına kasten zarar veren de, bu zararı gidermekle yükümlüdür.” belirlemesi ile kusur, haksız fiilin kurucu bir unsuru olarak düzenlemiştir.Bir motorlu aracın işletilmesinden doğan sorumluluk ise tehlike sorumluluğudur. İşletenin sorumluluğu2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun (KTK) 85. maddesinde düzenlenmiştir. 85. maddeye dayalı sorumluluktan bahsedebilmesi için sorumlu olacak kişinin öncelikle KTK’nın 3. maddesinde tanımlanan “işleten” sıfatına haiz olması gerekmektedir. Karayolları Trafik Kanunu’nun 3. maddesine göre, "İşleten, araç sahibi olan veya mülkiyeti muhafaza kaydıyla satışta alıcı sıfatıyla sicilde kayıtlı görülen veya aracın uzun süreli kiralama, ariyet veya rehni gibi hallerde kiracı, ariyet ve rehin alan kişidir. Ancak, ilgili tarafından başka bir kişinin aracı kendi hesabına ve tehlikesi kendisine ait olmak üzere işlettiği ve araç üzerinde fiili tasarrufu bulunduğu ispat edilirse, bu kimse işleten sayılır." Karayolları Trafik Kanunu’nun 85/1. maddesi, "Bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın işleteni bu zarardan sorumlu olur." hükmü ile KTK, zarara, motorlu aracın işletilmesinin sebep olması hâlinde, işleten hakkında tehlike sorumluluğunu öngörmüştür. Karayolları Trafik Kanunu’nun 85. maddesine göre, işletenin, aracın işletilmesinin sebep olduğu zararlardan doğan sorumluluğu, kusur sorumluluğu olmadığı gibi, objektif özen ödevinin ihlâline dayanan olağan sebep sorumluluğu da değildir. Bu itibarla, işleten hiç bir kusuru bulunmasa bile, aracın işletilmesinin sebep olduğu zararları tazmin etmek zorundadır. Sorumluluk kusura dayanmadığı için, kendisi veya eylemlerinden sorumlu olduğu kimseler, temyiz kudretine sahip olmasalar da işleten, doğan zarardan sorumludur. Karayolları Trafik Kanunu’nun 86. maddesinde, bu Kanun’un 85. maddesinde düzenlenen sorumluluktan kurtulma ve sorumluluğu azaltma şartlarına yer verilmiştir. Bu düzenlemelere göre, araç işleteni veya araç işleteninin bağlı bulunduğu teşebbüs sahibi, kendisinin veya eylemlerinden sorumlu tutulduğu kişilerin kusuru bulunmaksızın ve araçtaki bozukluk kazayı etkilemiş olmaksızın kazanın bir mücbir sebepten veya zarar görenin veya üçüncü kişinin ağır kusurundan ileri geldiğini ispat ederse sorumluluktan kurtulabilecek; sorumluluktan kurtulamayan işleten veya araç işleticisinin bağlı olduğu teşebbüs sahibi ise kazanın oluşunda zarar görenin kusurunun bulunduğunu ispat ederse, hâkim, durum ve şartlara göre tazminat miktarını indirebilecektir. Burada kanun koyucu zarar görenin kusuru nispetinde indirim yapılabileceğini öngörmüş ve indirimi zorunlu tutmayarak hâkimin takdirine bırakmıştır. Uygulama ve öğretide de bu husus kabul edilmektedir. Kanun koyucu, açıklanan düzenlemeler yanında KTK’nın 91. maddesiyle de; işletenin aynı Kanun’un 85. maddesinin 1. fıkrasına göre olan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere malî sorumluluk sigortası (Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Malî Sorumluluk Sigortası) yaptırma zorunluluğunu getirmiştir. Hemen belirtmelidir ki, işletenin sorumluluğu hukukî nitelikçe tehlike sorumluluğuna ilişkin bulunmakla birlikte, işletenin hukukî sorumluluğunu üstlenen zorunlu sigortacının 91. maddede düzenlenen sorumluluğunun ise, sözleşmeye dayalı bir sorumluluk olduğu tartışmasızdır. Sorumluluk sigortasının konusu, sözleşmede aksine bir hüküm yoksa sigortacının, sigorta sözleşmesinde öngörülen bir olayın gerçekleşmesi nedeniyle zarar görenlere karşı sigortalının sorumluluk riskinin üstlenilerek zarar gören üçüncü kişiye sigorta sözleşmesinde öngörülen miktarda tazminat ödenmesidir.

Sorumluluk sigortası bir yandan sigorta ettirenin üçüncü kişilere verebileceği zararlardan ötürü bu zararların giderilmesi için sigorta ettirenin malvarlığındaki azalmayı önlemeyi amaçlarken, diğer yandan da sigorta ettirenin eyleminden zarar gören üçüncü kişilerin zararlarının giderilmesini hedeflediğinden sorumluluk sigortası, sigorta ettiren ile onun eylemlerinden zarar görenlerin menfaatlerini dengeleyen -------- bir sigorta türü olarak kabul edilmelidir.Karayolları Trafik Kanunu’nun 91. maddesi “İşletenlerin, bu Kanunun 85 inci maddesinin birinci fıkrasına göre olan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere malî sorumluluk sigortası yaptırmaları zorunludur.” ifadesi ile karayolları motorlu araçlar malî sorumluluk sigortası işletenin KTK’nın 85/1. maddesinden kaynaklanan sorumluluğunu poliçe teminatı kapsamında karşılamak amacıyla yapılması zorunludur. Karayolları Trafik Kanunu’nun 85/1. maddesinde işletenin hukukî sorumluluğunu üstlenen ve sigorta sözleşmesi teminat kapsamında olan tazminatlara ilişkin talepleri, kaza tarihi itibariyle geçerli zorunlu sigorta limitleri dâhilinde karşılamakla yükümlü olan sigortaya karayolu motorlu araçlar malî sorumluluk sigortası denilmektedir. Sigorta hukuku, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 6. Kitabında 1401. maddesi ilâ 1520. maddeleri arasında düzenlenmiştir. Bu düzenlemede sigorta hukukunun genel hükümleri, zarar sigortalarından mal sigortaları ve sorumluluk sigortaları ile can sigortaları düzenlenmiştir.Türk Ticaret Kanunu’nun 1483. maddesi gereği, sigortacılar, diğer kanunlardaki hükümler saklı kalmak üzere, faaliyet gösterdikleri dalların kapsamında bulunan zorunlu sigortaları yapmaktan kaçınamazlar. Türk Ticaret Kanunu’nun 1425/1. maddesine göre; “Sigorta poliçesi, tarafların haklarını, temerrüde ilişkin hükümler ile genel ve varsa özel şartları içerir, rahat ve kolay okunacak biçimde düzenlenir.” ifadesiyle sigorta poliçesinin, mutlaka genel şartları, taraflar isterlerse özel şartları içereceği belirtilmiştir. Bu maddeye göre, her sigorta dalında sigorta poliçesinin temel şartlarını oluşturan genel şartların düzenlenmesi zorunluluğu getirilmiştir. Genel şartların nasıl belirleneceği ise Sigortacılık Kanunu’nun 11/1. maddesinde düzenlenmiştir. Bu maddeye göre; “Sigorta sözleşmelerinin ana muhtevası, Müsteşarlıkça onaylanan ve sigorta şirketlerince aynı şekilde uygulanacak olan genel şartlara uygun olarak düzenlenir.” ifadesiyle, sigorta sözleşmesinin ana muhtevasını içeren genel şartlar Hazine Müsteşarlığı tarafından belirlenecektir. Ayrıca sigorta sözleşmeleri (poliçeleri) genel şartlara uygun olarak düzenlenecektir. Bir başka deyimle sigorta sözleşmesi (poliçesi) düzenlenecekse mutlaka o dalda Hazine Müsteşarlığı tarafından belirlenen ve sözleşmenin ana ilkelerini içeren genel şartlar bulunması zorunludur. 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu’nun 11. maddesinin 4. bendine göre; “Sigorta sözleşmelerinde kapsam dahiline alınmış olan riskler haricinde, kapsam dışı bırakılmış riskler açıkça belirtilir. Belirtilmemiş olan riskler teminat kapsamında sayılır.” Bu maddeye göre genel şartlarda sigorta poliçesinin kapsam dahilinde olan rizikolar ile sigorta poliçesi kapsam dışı yani teminat dışı rizikolar açıkça belirtilmek zorundadır. Kapsam dışında sayılmayan rizikolar teminat kapsamında sayılmaktadır. Sigorta genel şartlarını diğer sözleşme şartlarından ayırt eden en önemli özellik, sözleşmenin her iki tarafının da bu şartlara uymak zorunda olmasıdır. Bu durum Sigortacılık Kanunu’nun 11. maddesinde açık bir şekilde hükme bağlanmıştır. Taraflar, istese de bu sözleşme şartlarının dışına çıkamamaktadır. Özellikle de sigorta şirketleri tarafından aynı şekilde uygulanması emredici bir hükme bağlanmıştır. Sigorta genel şartlarının emredici olduğu, birçok genel şartta da açıkça belirtilir. Aslında diğer bir yorumla, Hazine taraf menfaatlerini genel şartlarla dengelemekte, bu dengenin de özel şartlarla sigorta ettiren aleyhine bozulmasını istememektedir.01.06.2015 tarihinde --------- yayımlanarak yürürlüğe giren Karayolu Motorlu Araçlar Zorunlu Malî Sorumluluk Sigortası Genel Şartları 12.08.2003 tarihli Genel Şartları yürürlükten kaldırılmış ve birçok yeni düzenleme getirmiştir. Genel Şartların “Tanımlar” başlıklı A.2. maddesinin (d) bendinde zarar; “Motorlu bir aracın işletilmesi ile oluşan bir trafik kazası sonucunda üçüncü şahısların ekonomik değeri olan mal varlığında doğrudan azalma olmasına veya vücut bütünlüğünde eksilmeye, sürekli sakatlığa veya ölümüne sebebiyet verilmesi nedeniyle ilgililerin uğradıkları bu Genel Şartlar ile içeriği belirlenen maddi kayıpları” olarak tanımlanmıştır. Bu tanıma göre zorunlu malî sorumluluk sigortasının sorumlu olduğu zarar, motorlu bir aracın işletilmesi ile oluşan trafik kazasında üçüncü bir şahsın ölmesi veya bedensel zarara uğraması yahut malına bir zarar gelmesi durumunda ortaya çıkan zarardır.Sigortanın kapsamı ise A.3 maddesinin 1. fıkrasında “Sigortacı, poliçede tanımlanan motorlu aracın işletilmesi sırasında, üçüncü şahısların ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına sebebiyet vermiş olmasından dolayı, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununa göre sigortalıya düşen hukukî sorumluluk çerçevesinde bu Genel Şartlarda içeriği belirlenmiş tazminatlara ilişkin talepleri, kaza tarihi itibariyle geçerli zorunlu sigorta limitleri dahilinde karşılamakla yükümlüdür. Sigortanın kapsamı üçüncü şahısların, sigortalının Karayolları Trafik Kanunu çerçevesindeki sorumluluk riski kapsamında, sigortalıdan talep edebilecekleri tazminat talepleri ile sınırlıdır.” ifadesi ile düzenlenmiştir. Bu maddeye göre zorunlu malî sorumluluk sigortasının kapsamı, motorlu aracın işletilmesi sırasında üçüncü kişinin ölümüne veya yaralanmasına veya malına zarar gelmesi ile yöneltilecek tazminat talepleri ile sınırlıdır. Ayrıca bu maddeye göre zarar gören üçüncü şahıslar ancak sigortalının KTK’nın 85/1. maddesindeki sorumluluk riski kapsamında, sigortacıdan tazminat talep edebileceklerdir. Bir başka deyimle zarar gören üçüncü şahıslar KTK’nın 85/1. maddesi kapsamında sigortalıya başvurabileceği tazminatları sigortacıya karşı ileri sürebilecekler, sigortalıya karşı ileri süremeyecekleri tazminat taleplerini sigortacıya karşıda ileri süremeyeceklerdir. Başka bir ifade ile Sigortacı, kendisinden sigorta tazminatı talep edenlere karşı işletenin yapabileceği tüm savunmaları ileri sürebilir. Yani sigortalı işleten hangi oranda sorumlu ise sigortacıda aynı oranda sorumludur.Yukarıda belirtilen yasal mevzuat hükümleri uyarınca somut olay değerlendirildiğinde; Dava dışı sürücü -------- idaresindeki -------- plakalı kamyoneti ile sola dönerken sağdan kavşağa gelen ve normal ileri yönde seyreden -------- plakalı otomobile yol vermediği ve arkadan çarptığı için KTK 53/b/4 - 57/b – 84/f - 84/h ve KTY 102/b/5 – 109/b/8 – 157/a/6 - 157/a/8 maddelerinde açıklanan kusurları işlediği; kazanın meydana gelmesinde asli ve %85 kusurlu olduğu ,davacı sürücü --------- idaresindeki --------- plakalı otomobili ile kavşaklara yaklaşırken yeterince yavaşlamadığı ve kavşağa kontrolsüz giren --------- plakalı kamyonet ile kazaya karıştığı için KTK 52/a ve KTY 101/a maddelerinde açıklanan kusurları işlediği; kazanın meydana gelmesinde tali ve %15 kusurlu olduğu bilirkişi raporundan anlaşılmaktadır.Davalı-------- şirketinin ---------- numaralı KZMSS poliçesiyle, -------- şirketi adına tescilli--------- plakalı kamyonetin 17.07.2021 – 17.07.2022 tarihleri arasında, kazanın meydana geldiği 13.05.2022 tarihini de kapsayacak şekilde sigorta teminatı altında olduğu ve maddi teminat limitinin araç başına 50.000-TL olduğu poliçeden anlaşılmaktadır.Davalı sigorta şirketi tarafından davacıya 22.09.2022 tarihinde ödenen 641,25 TL değer Kaybı bedeli olarak ödediği ancak araçtaki gerçek değer kaybının ise kusura oranlanmış şekli ile 8.500 TL olduğu ödenen bedel düşüldükten sonra bakiye 7.848,75 TL araç değer kaybını davacı tarafça talep edebileceği değerlendirilerek davacı tarafça dosyaya sunulan talep arttırım dilekçesi de nazar alınarak bu miktar üzerinden davanın kabulüne karar vermek gerekmiştir. Davacı taraf dava açılış tarihinden itibaren yasal faize hükmedilmesini talep ettiğinden taleple bağlı kalınarak aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM:Yukarıda açıklandığı üzere;

1. Davanın Kabulü ile;

7.848,75 TL araç değer kaybının dava tarihi olan 07.09.2022 Tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

2. Alınması gerekli 536,15. TL harçtan davacı tarafından yatırılan 80,70. TL peşin harç, 135,00. TL ısah harcı olmak üzere toplam 215,70. TL harçtan mahsubu ile bakiye 320,45. TL'nin davalıdan tahsili ile hazineye irad kaydına,

3. Davacı tarafından dava açılırken yatırılan 80,70. TL başvurma harcı, 80,70. TL peşin harç , 135,00. TL tamamlama harcı toplamı olan 296,40. TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

4. Davacı tarafından sarfedilen toplam 2.337,75. TL yargılama giderlerinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

5. Davacı kendisini vekille temsil ettirdiğinden Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre davacı vekili için takdir olunan 7.848,75. TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

6. Uyap'ta yapılan kontrolde Arabuluculuk için sarf kararı düzenlenmediği anlaşıldığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,

7. Kullanılmayan gider avansının karar kesinleştikten sonra yatırana iadesine,

Dair, davacı ve davalı vekillerinin yokluklarında verilen karar KESİN olmak üzere açıkça okundu, usulen anlatıldı.19/12/2023