İstanbul Anadolu 2. Asliye Ticaret Mahkemesi 2023/914 E. 2024/49 K.

T.C. İstanbul Anadolu 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO: 2023/914 Esas

KARAR NO: 2024/49

DAVA: Alacak (Ticari Nitelikteki Taşınır Kira Sözleşmesinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ: 22/12/2023

KARAR TARİHİ: 24/01/2024

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Ticari Nitelikteki Taşınır Kira Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

DAVA : Davacı vekili dava dilekçesi özetle ; Müvekkilinin, çeşitli şirketlere ------- kiralaması yaptığını, davalı taraf ile 2023 yılı ocak ayı başından itibaren karşı tarafın ------- ------- ve ------- sayılı depolarında kullanılmak üzere bir kısım ------- ve --------asansörünün kiralanması konusunda anlaştıklarını, makineler için aylık kullanım bedeline karşı ödenen kira bedeli 470.738,56.TL olduğunu, bilahare 2023 mayıs ayı sonunda müvekkilinden makinelerin geri alınması istendiğini, makinelerin müvekkiline teslimi sırasında makinelerde ekspertiz işlemi yapılarak hasarlar tespit edildiğini, eksper tutanaklarının bir örneği de davalı tarafa aktarıldığı ve hasar bedellerinin ödenmesi talep edildiğini, müvekkilinin davalı taraf yetkilileri ile defalarca telefon ve -------- üzerinden görüştüğünü, ancak olumlu dönüş alamadığını, yapılan görüşmelerden netice alınamaması üzerine 19.09.2023 tarihinde ------- Noterliğinin -------Yev. Sayılı ihtarnamesi keşide edilerek ------- ve --------asansörlerin hasar bedelleri ile munzam zarar bedelinin tazmini ihtar edildiğini, ihtarname 21.09.2023 tarihinde tebliğ edildiğini, davalı tarafın verilen sürede ödeme yapmadığını, --------- Arabuluculuk Bürosunun --------- Büro , --------- arabuluculuk numarası ile yapılan başvuru sonrası 27.10.2023te anlaşamama ile sonuçlandığını, makineler davalı tarafın kullanımında iken hasarlandığını, hasarı tazmin yükümlülüğü karşı tarafta olduğunu, ayrıca müvekkilinin 31.05.2023 tarihinden beri makineleri kullanamadığı için elde ettiği kira gelirinden de mahrum kaldığını, 2023 yılı ağustos ayında makinelerden pek çoğunu hasarlı halde satmak zorunda kalarak maddi yönden iyice zora girdiğini, mağduriyetinin giderilmesinin temini için hasarlanan makine bedelleri 1.182.564,60.TL ve 31.05.2023'ten itibaren işleyen 179.602,00.TL avans faizinin, dava tarihinden itibaren işleyecek en yüksek banka avans faizi, yargılama giderleri vekalet ücreti ile birlikte ödenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP : Davalı vekili cevap dilekçesi özetle ; 6100 sayılı HMK'nın 4/1-a maddesi gereğince kira ilişkisinden doğan alacak davaları da dâhil olmak üzere tüm uyuşmazlıkları konu alan davalar ile bu davalara karşı açılan davalara bakmak görevi Sulh Hukuk Mahkemelerine ait olduğunu, bu nedenle Mahkememizin görevli olmadığını, " -------- göre;"Taraflar arasındaki uyuşmazlık kira ilişkisinden kaynaklandığından, Asliye Ticaret Mahkemesince görevsizlik kararı verilerek dosyanın Sulh Hukuk Mahkemesine gönderilmesine karar verilmesi usul ve yasaya uygun bulunmuş ve H.M.K'nun 353/1-b-1 maddesi gereğince davacı vekilinin istinaf başvurusunun reddine karar vermek gerekmiştir." yine --------- sayılı kararında ; "Davacı, taraflar arasında araç kiralama sözleşmesi imzalandığını, kira süresi sonunda teslim edilen araçlarda hasar ve eksiklikleri davalı şirket yetkilisi ile birlikte tespit ettiklerini, davalının fatura bedelini ödemediğini belirterek 60.340,60 TL alacağın fatura tarihlerinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.1-) 01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 Sayılı HMK'nun 4/1-a maddesine göre “Kiralanan taşınmazların, 09.06.1932 tarihli ve 2004 sayılı İcra ve İflas Kanununa göre ilamsız icra yoluyla tahliyesine ilişkin hükümler ayrık olmak üzere, kira ilişkisinden doğan alacak davaları da dâhil olmak üzere tüm uyuşmazlıkları konu alan davalar ile bu davalara karşı açılan davalarda” Sulh Hukuk Mahkemesi görevlidir. Hal böyle olunca, mahkemece; uyuşmazlığın çözümünde Sulh Hukuk Mahkemesinin görevli olduğu gözetilerek, görevsizlik nedeniyle HMK'nın 114/1-c ve 115/2. maddeleri uyarınca davanın usulden reddine karar verilmesi gerekirken, bu yön gözardı edilerek davanın esası hakkında hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozmayı gerektirmiştir." Kararları da göz önünde bulundurularak öncelikle yetkisizlik nedeniyle davanın reddini talep ettiği,Dava dilekçesinde dava konusu ürünlerin satıldığından bahsedildiğini, davacı, bu araçları artık mülkiyetinde barındırmadığından ve maliki de olmadığından dava ehliyeti bulunmadığını, iş makinesi niteliğindeki bu araçlar tescile tabi ise ilgili tescil kayıtları da celp edilerek davacının dava ehliyeti hakkında karar verilmesi gerektiğini, davacı artık maliki olmadığı araçlar için dava açamayacağından davanın reddini gerektiğini, Müvekkili ile davacı arasında yazılı bir sözleşme olmadan kiralama ilişkisi mevcut olduğunu, bu sebeple de dava konusu taleplere dair kiralamaya dair genel hukuk kuralları uygulanabileceğini, davacının da kabulünde olduğu üzere, müvekkiline kiralanan iş makineleri hiç kullanılmamış, sıfır hatasız ürünler olmadığını, netice olarak ürünler uzun süre ile bir başka üçüncü firma tarafından kullanılmış ve yıpranmış olup ürünlerin yenisi ile değişim maliyeti müvekkiline yüklenmeye çalışıldığını, ürünlerin toplam kira bedeli yaklaşık 500.000 TL dolayında iken iddia olunan zarar bedelinin 1.3 milyon dolayında olması mantıklı ve tutarlı olmadığını, zaten yıpranmış ve uzun süre kullanılmış durumda müvekkiline kiraladığı bu makinelerin yenisi ile değişim maliyetini müvekkilinden talep etmeye çalıştığını, müvekkilinin teslim aldığı şekli ile makineleri yine çalışır vaziyette iade ettiğini, talep edilen bedelin dayanağı objektif biçimde sunulmadığını, TBK md. 334 uyarınca "Kiracı kiralananı ne durumda teslim almışsa, kira sözleşmesinin bitiminde o durumda geri vermekle yükümlüdür. Ancak, kiracı sözleşmeye uygun kullanma dolayısıyla kiralananda meydana gelen eskimelerden ve bozulmalardan sorumlu değildir. Kiracının, sözleşmenin sona ermesi hâlinde, sözleşmeye aykırı kullanmadan doğacak zararları giderme dışında, başkaca bir tazminat ödeyeceğini önceden taahhüt etmesine ilişkin anlaşmalar geçersizdir." hükmü gereği müvekkilinin sözleşmeye uygun kullanım dolayısıyla meydana gelen eskimelerden ve bozulmalardan sorumlu olmadığını, davacının talebi de, zaten yıpranmış durumda teslim edilen ürünlerin yenilenmesine ilişkin olduğunu, davacı belki de daha önce yüzlerce kez kiralanmış ve eski durumdaki makinelerin yenileri ile değişim maliyetini en son kiracı müvekkiline yüklemek gayesinde olduğunu, dava konusu makinelerin ağır işlerde kullanılan iş makineleri olduğu göz önünde bulundurulursa yıpranma ve bozulma olasılıkları oldukça yüksek olduğunu, bu makinelerden para kazanan davacı söz konusu yıpranma ve rutin kullanım nedeniyle bozulma maliyetlerinden de sorumlu olduğunu, nitekim müvekkilinin anlaşmanın aksine mutat kullanımdan doğan zararları karşılamak gibi bir taahhüdünün de olmadığını, Müvekkilinin TBK.da belirtilen özenle kullanma borcunu eksiksiz şekilde yerine getirdiğini, buna karşılık kiralananın rutin ve amacına uygun kullanım nedeniyle oluşan yıpranma ve bozulmalardan sorumlu tutulamayacağını, zaten davacı, ürünlerin hasar ve zararının ne olduğundan da bahsetmediğini, sübjektif değerlendirme ile makinelerin zarar gördüğü yönündeki afaki iddiası ispata muhtaç olduğunu, Mutat kullanım nedeniyle oluşan yıpranma zarar olmadığını, kaldı ki bu ürünler iş makinesi olduğundan sıradan kullanım sebebiyle oluşacak yıpranmalar ve aşınmalar kiraya verenin katlanması gereken sonuçlar olduğunu, müvekkilinden hem kira bedeli ödeyip hem de davacının ürünlerinin yenisi ile değişim maliyetine katlanması beklenemeyeceğini, Davacı, makineleri müvekkiline kusursuz teslim ettiğini ispat edemediğini, zaten yıpranmış ve kullanılmış durumdaki araçların müvekkiline kullanımı öncesindeki aşınmalarının da müvekkiline yüklenmesi amaçlandığını, kiralananın teslimi esnasında makinelerin ayıpsız ve yeni olduğuna dair herhangi bir tespit yapılmadığını, geri teslimi esnasında da sözde bir ekspertiz raporu alınarak makinelere ait tüm hasar ve bakım onarım giderlerinin müvekkili tarafından tazmini talep edildiğini, bu durum kiralık makineler üzerinden kar elde etme niyetiyle gerçekleştirilmiş olup iyi niyetli olmadığını, nitekim, geri teslim sırasında makinelerde herhangi bir arıza bulunmadığı ve tamamının depo sahasında aktif olarak çalışmakta olduğu davacının da bilgisi ve kabulünde olduğunu, Ekspertiz raporu olarak adlandırılan ve tümüyle davacı yanca hazırlanmış olan tutanaktaki 1.182.564,60-TL hasarın ne zaman oluştuğu, bu hasarın hangi kirterlere göre belirlendiği, iddia olunan zararın tam olarak ne olduğu, araçların mutat çalışması esnasında meydana gelen yıpranmalardan ibaret olup olmadığı, müvekkilinin kullanımı esnasında gerçekleştiğine dair herhangi bir emare bulunmadığını, zaten kullanılmış ve yıpranmış durumda müvekkiline teslim edilen araçlar alındığı hali ile davacıya iade edildiğini, ayrıca söz konusu araçların iade tarihi ve hasar raporunun düzenlenme tarihi arasındaki süreçte makinelerin akıbetiyle ilgili herhangi bir bilgi olmadığını, bir hasar varsa bile bu süreçte gerçekleşmediğinin davacı tarafça ispatı gerektiğini, davacı taleplerinin dayanağını sunamamış, sorumluluğu neden müvekkiline yüklediğini somut şekilde ispat edemediğini, davaya konu ürünler satıldığı ifade edildiğini, bu halde davacının zarar iddiasını kabul anlamına gelmemek kaydıyla satış bedelinin her durumda iddia olunan zarardan mahsubu sonrası dava bedeli belirlenebilir. Dava ehliyetine ilişkin itirazları saklı olmak üzere bu hususun da araştırılması gerektiğini, Delil olarak sunulan ekspertiz raporu, haricen ve bağımsız bir bilirkişi tarafından değil davacının kendisi düzenlediğini, bu sebeple rapor olarak adlandırılan belge tarafsız, şeffaf bir şekilde düzenlenmediği için bu belgenin davamızda delil olarak kullanılması mümkün olmadığını, davacının iade sonrası bu araçları hangi koşullarda sakladığı, yeniden 3.kişlere kiralayıp kiralamadığı, yedieminde muhafaza ettirip ettiremediği belirsiz olduğunu, araçlar satıldığı için artık keşif ve bilirkişi incelemesi de yapılamayacağından davacının beyanlarından yola çıkılarak karar verilmesi imkansız olduğunu,

Müvekkiline dava konusu hasara ilişkin herhangi bir bildirim yapılmadığını, haklı temerrüt oluşmadan belirlenmiş işlemiş faize ve faiz oranının kabul edilemeyeceğini, bu hususa itirazlarının olduğunu, davacının asıl alacağı bile haksız ve mesnedi bulunmuyorken bunun işlemiş faizi adı altında ne şekilde hesaplandığı belirsiz faiz talebi de hukuka aykırı olduğunu, dava konusu asıl alacak ile birlikte kanuna aykırı şekilde istenen faizin de reddine, haksız davanın öncelikle usulden, aksi halde esastan reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE :Dava ; hukuki niteliği itibariyle taraflar arasındaki kira sözleşmesi kapsamında davalıya teslim edilen ------- ve -------- asansörlerinde meydana gelen hasar bedelinin davalıdan tahsiline karar verilmesi isteğine ilişkindir.HMK.nun 115 maddesi gereğince mahkeme, dava şartlarının mevcut olup olmadığının davanın her aşamasında kendiliğinden araştırır. Taraflar da dava şartı noksanlığını her zaman ileri sürebilirler.HMK.nun 114/1-c madde hükümlerinde mahkemenin görevli olması dava şartı olarak düzenlenmiştir.

01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 Sayılı HMK.nun 4/1-a maddesine göre " Kiralanan taşınmazların, 09.06.1932 tarihli ve 2004 sayılı İcra ve İflas Kanununa göre ilamsız icra yoluyla tahliyesine ilişkin hükümler ayrık olmak üzere, kira ilişkisinden doğan alacak davaları da dahil olmak üzere tüm uyuşmazlıkları konu alan davalar ile bu davalara karşı açılan davalarda " Sulh Hukuk Mahkemesi görevlidir. Mahkemelerin görevi kamu düzenine ilişkin olup yargılamanın her aşamasında re'sen gözetilmesi gerekir. Somut olayda , davacı kiraya veren -------- ------- ve -------- sayılı depolarında kullanılmak üzere davalı tarafından kiralanan -------ve -------- asansörlerinde mey dana gelen hasar bedelinin tahsili talebinde bulunulmuştur.Dava dilekçesindeki açıklamalara göre taraflar arasındaki uyuşmazlık kira ilişkisinden kaynaklandığından davada görevli mahkeme Sulh Hukuk Mahkemesidir. Bu itibarla mahkememizin görevsizliği nedeniyle davanın HMK 114/1-c ve 115/2 maddeleri gereği usulden reddine, karar kesinleşip talep halinde dava dosyasının ---------- Sulh Hukuk Mahkemesine gönderilmesine karar verilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

HÜKÜM : Gerekçesi Yukarıda Açıklandığı Üzere :

1. Göreve ilişkin dava şartı yokluğundan davanın usulden reddi ile Mahkememizin GÖREVSİZLİĞİNE,

2. HMK.20 maddesi uyarınca karar kesinleştiğinde ve talep halinde dosyanın görevli . . . . . . . . Sulh Hukuk Mahkemesine gönderilmesine,

3. HMK 331/2. maddesi uyarınca yargılama giderlerinin görevli mahkemece değerlendirilmesine,

HMK 138 maddesi gereği dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda kararın taraflara tebliğinden itibaren 2(iki) hafta içinde Mahkememize veya Mahkememize gönderilmek üzere bulunulan yer yada başka bir yer Asliye Ticaret Mahkemesine verilecek bir dilekçe ile başvurmak ve istinaf harç ve masraflarını karşılamak koşulu ile --------Bölge Adliye Mahkemesi'ne istinaf yasa yolu açık olmak üzere karar verildi.. 24/01/2024