Karar Detayı

T.C. İstanbul Anadolu 13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2024/319

KARAR NO : 2024/664

DAVA : Ticari Şirket (Bilgi Alma Ve İnceleme Hakkı İhlali)

DAVA TARİHİ : 09/05/2024

KARAR TARİHİ : 10/10/2024

Tarafları yukarıda belirtilen davanın Mahkememizde yapılan açık yargılaması sonunda:

GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:

Davacı vekili tarafından ibraz edilen ve gerekli kısımları:

''...

KONU : TTK m.392 ve m. 614 kapsamında Bilgi Alma ve İnceleme Hakkı talebimizin kabulü hk.

AÇIKLAMALAR :

Davacı müvekkil ----- ile davalı ---- 20 seneyi aşkın süredir davalı ----Şirketi'ne ortaklardır. Davacı Müvekkil, ----- Şirketi nezdinde %50 pay sahibi olup şirketin ortağı ve şirket ile ilgili alınan tüm kararlarda imzaya yetkili müşterek temsilcidir.Müvekkil ---- ile ---- Şirketini'nin diğer ortağı olan ----- arası, mali sebepler ve yaşanan bir takım problemler nedeniyle bozulmuş ve iletişim sona ermiştir.

---- ; Müvekkil ile ortak olduğu ---- Şirketi'ni iflasın eşiğine getirmek için var gücüyle çabalamaktadır. Müvekkilimin ticari kimliğine zarar vermek ve prestijini sarsmak için şirkette Müvekkilden habersiz iş ve sözleşmeler yapıldığı duyumu alınmıştır. Müvekkilimin temsil yetkisini ortadan kaldırma amacına matuf geçersiz ve uydurma belgelerle şirketi borç batağına sürüklemiştir.----, Müvekkilden hiçbir rıza almadan ---- Şirketi'ni yetkisiz temsil ile temsil ettirip 3. Kişilere olağan dışı yetkiler vermiştir. Bu nedenle bahsi geçen şirket büyük zararlara uğramış, uğramaya da devam etmektedir.Müvekkil ---- 2018 yılından itibaren %50 ortağı olduğu şirkete dair yeterli bilgi ve belge verilmemeye başlanmıştır. Şirket yetkililerine sözlü ve yazılı olarak defalarca bilgi alma ve inceleme talebinde bulunmuşsa da hiçbir olumlu geri dönüş olmamıştır.Ortakların haklarını bilinçli bir biçimde kullanabilmesi ve genel kurulda iradesini doğru verilerle kullanabilmesi amacına hizmet eden bilgi alma hakkının konusunu, yönetim ve denetim faaliyetleri içinde değerlendirilebilecek tüm işler ve işlemler oluşturur. Bilgi alma hakkı, şirketin ekonomik ve mali durumunun, egemenlik ilişkilerinin ve çoğunluğu oluşturan ve şirkete hakim olan pay sahiplerinin elde ettiği menfaatlerin tam olarak anlaşılması ve bu yolla hakların bilinçli olarak kullanılabilmesi amaçlarına hizmet eder.Türk Ticaret Kanununda, limited şirketlerde müdürlerin bilgi edinme hakları, “Bilgi alma ve inceleme hakkı” başlığı altında 392. maddede düzenlenmiştir. Söz konusu hükme göre;

Bilgi alma ve inceleme hakkı

MADDE 392- (1) Her yönetim kurulu üyesi şirketin tüm iş ve işlemleri hakkında bilgi isteyebilir, soru sorabilir, inceleme yapabilir. Bir üyenin istediği, herhangi bir defter, defter kaydı, sözleşme, yazışma veya belgenin yönetim kuruluna getirtilmesi, kurulca veya üyeler tarafından incelenmesi ve tartışılması ya da herhangi bir konu ile ilgili yöneticiden veya çalışandan bilgi alınması reddedilemez. Reddedilmişse dördüncü fıkra hükmü uygulanır.

(2) Yönetim kurulu toplantılarında, yönetim kurulunun bütün üyeleri gibi, şirket yönetimiyle görevlendirilen kişiler ve komiteler de bilgi vermekle yükümlüdür. Bir üyenin bu konudaki istemi de reddedilemez; soruları cevapsız bırakılamaz.

(3) Her yönetim kurulu üyesi, yönetim kurulu toplantıları dışında, yönetim kurulu başkanının izniyle, şirket yönetimiyle görevlendirilen kişilerden, işlerin gidişi ve belirli münferit işler hakkında bilgi alabilir ve görevinin yerine getirilebilmesi için gerekliyse, yönetim kurulu başkanından, şirket defterlerinin ve dosyalarının incelemesine sunulmasını isteyebilir.

(4) Başkan bir üyenin, üçüncü fıkrada öngörülen bilgi alma, soru sorma ve inceleme yapma istemini reddederse, konu iki gün içinde yönetim kuruluna getirilir. Kurulun toplanmaması veya bu istemi reddetmesi hâlinde üye, şirketin merkezinin bulunduğu yerdeki asliye ticaret mahkemesine başvurabilir. Mahkeme istemi dosya üzerinden inceleyip karara bağlayabilir, mahkemenin kararı kesindir.

(5) Yönetim kurulu başkanı, kurulun izni olmaksızın, yönetim kurulu toplantıları dışında bilgi alamaz, şirket defter ve dosyalarını inceleyemez. Yönetim kurulu başkanının bu isteminin reddedilmesi hâlinde başkan, dördüncü fıkraya göre mahkemeye başvurabilir.

(6) Yönetim kurulu üyesinin bu maddeden doğan hakları kısıtlanamaz, kaldırılamaz. Esas sözleşme ve yönetim kurulu, üyelerin bilgi alma ve inceleme haklarını genişletebilir.

(7) Her yönetim kurulu üyesi başkandan, yönetim kurulunu toplantıya çağırmasını yazılı olarak isteyebilir.

TTK m.614- (1) Her ortak, müdürlerden, şirketin bütün işleri ve hesapları hakkında bilgi vermelerini isteyebilir ve belirli konularda inceleme yapabilir. (2) Ortağın, elde ettiği bilgileri şirketin zararına olacak şekilde kullanması tehlikesi varsa, müdürler, bilgi alınmasını ve incelemeyi gerekli ölçüde engelleyebilir; bu konuda ortağın başvurusu üzerine genel kurul karar verir. (3) Genel kurul, bilgi alınmasını ve incelemeyi haksız yere engellerse, ortağın istemi üzerine mahkeme bu hususta karar verir. Mahkeme kararı kesindir.Tasarı’nın 614. maddesine göre her ortak, müdürlerden, şirketin bütün işleri hakkında bilgi talep edebilir. Bu hüküm uyarınca her ortak eşit olarak bilgi alma hakkına sahiptir ve hak sahibi olmak için ortak sıfatı dışında hiç bir şart aranmamaktadır. Bilgi alma hakkı bireysel ve ortağın diğer haklarından bağımsız bir üyelik hakkıdır. Limited şirket müdürlerinin bilgi alma hakkının kanunla düzenlenmesinin amacı şirket faaliyetlerinin usulüne uygun olarak gerçekleştirilip gerçekleştirilmediğini daha yakından gözlemleyebilmek, kontrol edebilmek, şirkete getirilmiş olan sermayenin nelere harcandığı ve nasıl kullanıldığını öğrenebilmek ve genel kurul toplantılarından önce alınması muhtemel kararlara karşın daha bilinçli bir şekilde görüş açıklayıp, oy kullanabilmektir. Ama davalı şirket yetkilileri müvekkil ---- bu haktan yoksun bırakıp gerekli bilgi alma ve incelemeyi yaptırmamışlardır. 03.07.2023 tarihinde ----Noterliği aracılığıyla , tarafımızca ---- yevmiye no ile şirket müdürü ----- bilgi alma ve inceleme talepli ihtar çekilmiştir. ( EK:1) İhtarnamede; müvekkil ---- ortağı olduğu ---- ŞİRKETİ hakkında bilgi alma ve inceleme hakkı kanun hükmüyle sabit olduğundan şirketin hesaplarını gösteren belgelerinin, mali denetim raporlarının, ticari defterlerinin , şirketin mal varlığına ilişkin bilgi ve belgelerin, bilançonun, alacak ve borç ilişkilerini, diğer kamu kuruluşları ile olan ilişkilerini gösteren belgelerin, şirketin aktif ve pasifini gösteren belgelerin, mevcut sözleşmelerin, raporların, taslakların, planlaması yapılan sözleşmelerin, toplantı notlarının ve şirket aleyhine veya şirket tarafından ikame edilen dava, icra takibi, şikayetlerin bilgilerini tarafımıza bu ihtarın tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içerisinde ----- adresine gönderilmesini, yerinde incelenmesi gereken belgelerin 28.08.2023 tarihinde şirket merkezinde yerinde incelenmesi hususunda tüm kayıtların hazır edilmesini ve incelemeye tabi tutulmasına müsaade talep edilmiştir. Şirket müdürü tarafından ihtara hiçbir şekilde cevap verilmemiştir. Şirket merkezinde belirlenen günde de hiçbir evrak hazır edilmemiştir. Makul bir süre beklendikten sonra 15.08.2023 tarihinde ----. Noterliği aracılığıyla ---- yevmiye no ile ----- Şirketi Genel kuruluna Bilgi alma ve İnceleme talepli ihtar çekilmiştir. ( EK:2 ) Çekilen bu ihtarda da şirketin hesaplarını gösteren belgelerinin, mali denetim raporlarının, Ticari Defterlerini , şirketin mal varlığına ilişkin bilgi ve belgelerin, bilançonun, Alacak ve Borç İlişkilerini, diğer kamu kuruluşları ile olan ilişkilerini gösteren belgelerin, şirketin aktif ve pasifini gösteren belgelerin, mevcut sözleşmelerin, raporların, taslakların, toplantı notlarının ve şirket aleyhine veya şirket tarafından ikame edilen dava, icra takibi, şikayetlerin bilgileri talep edilmiştir. Bu ikinci ihtara da cevap verilmemiş ve evraklar belirlenen günde hazır edilmemiştir.

“Dava, limited şirket yönetiminden bilgi istemine ilişkindir. Mahkemece 6102 sayılı ... 437/5. maddesinde öngörülen on günlük sürede açılmayan davanın reddine karar verilmiştir. Her nekadar davacı vekili dava dilekçesinde, ... 437. maddesi uyarınca dava açtıklarını ifade etmiş ise de 6100 sayılı HMK 33. maddesinde ifade edildiği üzere hâkim bir dava hakkında doğru hukuk kurullarını bulmak ve Türk Hukukunu re'sen uygulamakla görevlidir. ...'nın 437. maddesi Anonim Şirketler ile ilgili bir düzenleme olup anonim şirketlere ilişkin hükümlerin limited şirketlere de uygulanacağına ilişkin ...'nın 644. maddesinde de 437. maddeye atıf bulunmamaktadır. Bu nedenle davalı şirketin limited şirket olduğu gözetildiğinde 437. maddenin bu davada uygulanması doğru olmamıştır. Kaldı ki limited şirketlerde bilgi alma ve inceleme hakkı ... 614. maddesinde ayrıca ve açıkça düzenlenmiştir. Aynı maddenin .... bendinde genel kurul, bilgi alınmasını ve incelemeyi haksız yere engellerse, ortağın istemi üzerine mahkemenin bu hususta karar vereceği hükmüne yer verilmiş ve dava açılması için bir süre öngörülmemiştir. Bu durumda, mahkemece ... 437/5. Maddesi gözetilerek on gün içinde açılmayan davanın reddine karar verilmesi doğru olmamış, yazılı emir isteminin kabulü ile hükmün bu nedenle kanun yararına bozulması gerekmiştir.” Yargıtay ----. HD. 07.03.2018 tarih ve -----sayılı ilamıŞirket ortağından veya genel kuruldan işbu dava tarihine kadar hiçbir cevap veya açıklama gelmemiştir. Ortak, bilgi alma talebini haksız olarak kısmen veya tamamen reddeden yahut talebi yetersiz olarak karşılayan ortaklar kurulunun kararma karşı, mahkemeye başvurarak talep ettiği bilgileri mahkeme yoluyla elde etme hakkına sahiptir.Şirketin borçluluk durumları , alacakları, malvarlığı yönetimi, şirkete karşı ikame edilen davalar, ödenen borçlar, borçlanılan kalemler, borçlanılan kişiler, borcun kaynağı, şirketin mali kayıtları, şirketin vekille temsil ettirildiği davaları, şirketin şu andaki aktif-pasif kayıtları, şirketin vergi idarelerine teslim edilen beyannameleri, şirketin taraf olduğu dava dosyaları, şirketin taraf olduğu icra dosyaları, şirketin bankalar nezdindeki işlemleri ödemeleri ve kayıtları ile her nevi bilgi belge ve dokumanın Mahkemeniz aracılığıyla ilgili yerlerden celbine , akabinde kayıtlar üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılmasını talep etme gereği hasıl olmuştur.Açıkladığımız nedenlerle sayın mahkemeniz nezdinde dava ikame etme zorunluluğu doğmuştur.

TEDBİR TALEPLERİMİZ

Dava sonuna kadar müvekkilin hak kaybına uğramaması ve ileride açılma ihtimali bulunan davaların sürüncemede kalmaması açısından davalının elinde bulunan iş ortaklığına ilişkin defter, belge ve kayıtların Sayın Mahkemeniz nezdinde muhafaza altına alınmasını tedbiren talepederiz.

SONUÇ VE İSTEM : Yukarıda arz ve izah edilen nedenlerle;

Sayın Mahkemenin resen dikkate alacağı sebeplerden ötürü öncelikle tedbir talebimizin kabulü ile şirkete ait defter, belge ve kayıtların dava sonuna kadar tedbiren muhafaza altına alınmasına,

Bilgi Alma ve İnceleme Talepli açılan davamızın KABULÜNE,

Müvekkil ---- ortağı ve müdürü olduğu ----- Şirketine dair; şirketin hesaplarını gösteren belgelerinin, mali denetim raporlarının, ticari defterlerinin, şirketin mal varlığına ilişkin bilgi ve belgelerin, bilançonun, alacak ve borç ilişkilerini, diğer kamu kuruluşları ile olan ilişkilerini gösteren belgelerin, şirketin aktif ve pasifini gösteren belgelerin, mevcut sözleşmelerin, raporların, taslakların, planlaması yapılan sözleşmelerin, toplantı notlarının ve şirket aleyhine veya şirket tarafından ikame edilen dava, icra takibi, şikayetlerin bilgilerine dair kayıtlara ilişkin tarafımıza bilgi alma, inceleme, örnek alma ve özet çıkarma yetkisi verilmesine, Yargılama gideri ve vekalet ücretinin davalıya bırakılmasına karar verilmesini talep ederiz.

...''şeklinde olup yukarıya aynen aktarılan dava dilekçesinde ileri sürülen sebeplere bağlı olarak dava dilekçesinde belirtilen konularla ilgili olarak bilgi alma, inceleme, örnek alma ve özet çıkarma yetkisi verilmesine karar verilmesi talep ve dava edilmiştir.Ön inceleme duruşması öncesi aşamada davacı vekili tarafından UYAP üzerinden gönderilen 08/10/2024 tarihli dilekçe ile vekaletnamedeki özel yetkiye dayalı olarak davadan feragat edildiği anlaşıldığından davayı sona erdiren taraf işlemi ve dosya kapsamı gözetilerek resen ele alınan bu dosya üzerinden işlem gören davanın feragat nedeniyle reddine ilişkin olmak üzere aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM:Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere:

Davanın FERAGAT NEDENİYLE REDDİNE,

Vazgeçme aşamasına göre belirlenen maktu karar harcının peşin harçtan mahsubu ile artan 284 TL harcın kararın kesinleşmesine bağlı olarak ve talep halinde davacı tarafa iadesine,

Davacı tarafça yapılan harç ve yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,

Davalı tarafça yapılan bir gider olmadığından bu konuda başkaca bir karar oluşturulmasına yer olmadığına,Artan avansın karar kesinleştiğinde ilgilisine iadesine,İlişkin olmak üzere dosya üzerinden yapılan inceleme sonunda gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içinde ---- Bölge Adliye Mahkemesinde İstinaf yolu açık olmak üzere oy birliği ile karar verildi.