İstanbul Anadolu 13. Asliye Ticaret Mahkemesi 2022/982 E. 2024/463 K.

T.C. İstanbul Anadolu 13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2023/139

KARAR NO : 2024/369

DAVA : İtirazın İptali (Haksız Eylemden Kaynaklanan Zarar Nedeniyle)

DAVA TARİHİ : 28/02/2023

KARAR TARİHİ : 27/05/2024

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Haksız Eylemden Kaynaklanan Zarar Nedeniyle) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

DAVA:

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili şirkete ----- nolu poliçe ile trafik sigortalı (ZMM) davalı-sigortalı ----- Şirketi'nin maliki bulunduğu ----- plaka no’lu araç, ehliyetsiz kusurlu sürücü sevk ve idaresindeyken 11.08.2021 tarihinde yapmış olduğu kaza neticesinde dava dışı ----- plakalı araçta hasar meydana getirdiğini, kaza sırasında müvekkili şirkete trafik sigortalı bulunan----plaka no’lu aracı sevk ve idare eden sürücünün kusurlu ve ehliyetsiz olduğu anlaşıldığını, meydana gelen trafik kazası neticesinde----plaka no’lu aracın yapmış olduğu kaza neticesinde ----plakalı araçta meydana gelen hasara ilişkin sigortalı/davalının kusuruna tekabül eden kısmının tamamı olan 7.485,00 TL müvekkili şirket tarafından karşı tarafa ödendiğini, müvekkili şirket tarafından ilgilisine ödenen toplam 7.485,00 TL’ nın sigortalıdan Türk Ticaret Kanununun halefiyet ilkeleri uyarınca rücuen tahsili amacıyla davalı şirket aleyhine ----. İcra Müdürlüğü’nün ---- Sayılı dosyası ile yasal takip başlatılmış ise de, davalı şirketin süresi içerisindeki itirazı ile takibin durduğunu ve huzurdaki davanın açılması zorunluluğu doğduğunu, bu nedenlerle; dava hakları saklı kalmak kaydıyla; davalı şirketin itirazının iptali ile yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı yan üzerine bırakılmasına ve ayrıca davalı şirket aleyhine %20 den az olmamak üzere icra-inkar tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP:

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Kiralık aracın, ----- kiralandığını, müvekkili şirket aracın işleteni sıfatına haiz olmadığını, meydana gelen kazada müvekkili şirketin herhangi bir kusur veya sorumluluğu bulunmadığını, meydana gelen kazada kusurlu olan araç sürücüsü olduğunu, bu sebeple meydana gelen kazadan sorumlu olan ----- olduğunu, bu nedenlerle;

öncelikle davanın husumet itirazı doğrultusunda usulden reddine,

Haksız ve hukuki dayanaktan yoksun davanın müvekkili şirket yönünden esastan reddine,haksız ve kötü niyetli bir şekilde müvekkili şirket hakkında icra takibi başlatan davacının %20'den aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesine,yargılama gideri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

DELİLLER:

----İcra Müdürlüğü’nün----. Sayılı dosyası,-----plaka sayılı araca ilişkin 20/05/2021 - 19.11.2022 tarihleri arasına ait faturalar.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:

Dava; davacı tarafça davalı aleyhine başlatılan----. İcra Müdürlüğü’nün ----Esas sayılı dosyasına vaki itirazın iptali talebine ilişkindir.

"Mahkemece, araç üzerinde ekonomik olarak davalı şirketin faaliyetinin bulunmadığı, yolcu taşımak amacıyla ihbar edilen -----uzun süreli kiralandığı sabit olduğundan davanın husumet yokluğundan reddine ve yargılama giderleri yönünden de davacının başlangıçta araç malikini işleten olarak kabul etmesi olağan olduğundan dava dışı şirketle ile aradaki iç ilişkiyi bilme imkanı bulunmadığından davalı lehinde vekalet ücreti hükmedilmesine yer olmadığına karar verilmiş; hüküm, davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir. Dosya içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre,... ONANMASINA... Karar verildi." Y.----HD. ----- Karar

Taraf sıfatı, bir başka deyişle husumet ehliyeti dava konusu hak ile kişiler arasındaki ilişkiyi ifade eder. Sıfat, bir maddi hukuk ilişkisinde tarafların o hak ile ilişkisinin olup olmadığının belirlenmesi anlamına gelir. Davacı sıfatı, dava konusu hakkın sahibini, davalı sıfatı ise dava konusu hakkın yükümlüsünü belirler. Yargısal uygulamada davacı sıfatı, aktif husumeti, davalı sıfatı ise pasif husumeti karşılayacak şekilde değerlendirilmektedir. Dava konusu şey üzerinde kim ya da kimler hak sahibi ise, davayı bu kişi veya kişilerin açması ve kime karşı hukukî koruma isteniyor ise o kişi veya kişilere davanın yöneltilmesi gerekir.Bir kimsenin davacı veya davalı sıfatına sahip olup olmadığı tıpkı hakkın mevcut olup olmadığının tayininde olduğu gibi maddi hukuka göre belirlenir. Sıfat dava şartı olmayıp, itirazdır. Zira bir kimsenin hak sahibi veya borçlu olup olmadığı ancak davanın esasına girildikten sonra tespit edilebilir ve bu durumda dava ret veya kabul ile sonuçlanır. Başka bir anlatımla dava şartların işin esasının incelenmesine engel teşkil eder mahiyetteyken, bir davada, taraflardan birinin, davacı ya da davalı sıfatının (aktif ya da pasif husumet ehliyetinin) olmadığı belirlenirse, artık taraflar arasındaki uyuşmazlığın çözümüne girilmeden, davanın sıfat yokluğundan reddi gerekir.

Somut olayda; davacı şirket nezdinde ZMM Sigorta Poliçesi ile sigortalı davalı tarafın maliki olduğu -----plakalı araç ile dava dışı araç sürücüsünün sevk ve idaresinde olan -----plakalı araç arasında 11/08/2021 tarihinde meydana gelen maddi hasarlı trafik kazası nedeni ile davacının dava dışı araç malikine ödeme yaptığı, huzurdaki dava ile yapılan ödemenin rücuen tahsilinin talep edildiği,Davalı tarafın mülkiyetinde olan ----- plaka sayılı aracın 1.04.2021 tarihli ----- nolu Uzun Dönem Araç Kiralama Sözleşmesi ile dava dışı ----- şirketine kiralandığı ve 20.05.2021 tarihinde fiilen teslim edildiği, davalı tarafça kiralama ilişkisine ilişkin fatura ve ödeme belgelerinin dosyaya ibraz edildiği anlaşılmakla davalı ve dava dışı ----- şirketi arasında uzun süreli kiralandığı sabit olduğundan davanın husumet yokluğundan reddine, davacının başlangıçta araç malikini işleten olarak kabul etmesi olağan olduğundan ve dava dışı şirketle aradaki iç ilişkiyi bilme imkanı bulunmadığından davalı lehinde vekalet ücreti hükmedilmesine yer olmadığına karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm tesis olunmuştur. 6100 Sayılı HMK'nin 332/1 maddesine göre, 323. maddesinde sayılan yargılama giderlerinden, 326/1. maddesi gereğince tamamen aleyhinde hüküm verilen davacı sorumlu tutulmuştur. Ayrıca Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A maddesi ile Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliğinin 26/2. maddeleri gözetilerek dava öncesi Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen arabuluculuk ücretinin de yargılama gideri kapsamında davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına da karar verilmek suretiyle 6100 Sayılı HMK'nin 297/2 maddesi gereğince aşağıdaki şekilde hüküm ihdas edilmiştir.

HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1. Davalının davada, davalı 'taraf sıfatı' (Pasif Husumet Ehliyeti) bulunmadığından davanın REDDİNE,

2. Yapılan yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına,

3. Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 427,60 TL karar ve ilam harcının, başlangıçta peşin olarak alınan 179,90 TL harcın mahsubuyla bakiye 247,70 TL harcın davacıdan alınarak hazineye irad kaydına,

4. Davalı lehine vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,

5. Arabuluculuk Kanununun 18/A. (13).maddesi ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği’nin 26/2. Maddeleri ile AÜT uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 3.120,00 TL arabuluculuk ücretinin davacı taraftan tahsili ile hazineye gelir kaydına,

6. 6100 sayılı HMK'nın 333. maddesi gereğince hükmün kesinleşmesinden sonra kullanılmayan gider avansının yatırana iadesine, ( Yazı İşleri Müdürü tarafından Bölge Adliye ve Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri İle Cumhuriyet Başsavcılıkları İdari ve Yazı İşleri Hizmetlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmeliğin 207/1 maddesi gereğince resen işlem yapılmasına,)Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı: 6100 sayılı HMK 341/2 maddesi uyarınca miktar itibarıyle kesin olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.