İstanbul Anadolu 13. Asliye Ticaret Mahkemesi 2023/807 E. 2024/111 K.

T.C. İstanbul Anadolu 13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2024/164

KARAR NO : 2024/200

DAVA : Menfi Tespit (Kira İlişkisinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ : 06/03/2024

KARAR TARİHİ : 12/03/2024

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kira İlişkisinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili --- lojistik depolama ve antrepo işi ile uğraşan bir şirket olduğunu, ulusal ve uluslararası alanda faaliyet gösteren firmalara hizmet verdiğini, bu sebeple ihtiyacı olan depoyu kiralamak için arayışa geçmiş ve şikayet edilen ----yetkilisi olduğu -----firmasına ait -----adresinde bulunan depoyu ticari amaçla kiralamak için bu şahısla görüşmelere başladıklarını ve deponun müvekkili şirkete kiralanmasını kabul ettiklerini,-----Türkiyede yerleşik bir kişi olmadığını, ----- yaşadığını, bu sebeple kira gelirlerini yurtdışına transfer ettiğini söyleyerek, deponun mülkiyet hakkına sahip olan ----- isimli şirketi ile kiralama işlemini gerçekleştirdiğini, bu şekilde taraflar arasında kiralama ilişkisi ilk olarak 2013 yılında başladığını ve kira bedelinin son derece yüksek miktarlı olması sebebiyle; ----- talebi üzerine ilgili yıla ait kira bedelini karşılayacak şekilde şikayet edilenlerin gösterdikleri kendi idarelerinde olan şirketleri lehine teminat senetleri müvekkili kiracı tarafından düzenlendiğini ve kendisine teslim edildiğini, müvekkilleri, başta ------ olmak üzere diğer tüm davalılara olan kiralamadan kaynaklanan yakın ticari ilişkileri sebebiyle bu şekilde istenilen uygulamayı ticari hayatın bir parçası olarak itiraz etmeksizin kabul ettiklerini ve teminat senedi lehdarının ne sebeple kiralayan yerine onun bağlantılı olduğu söylenen başka bir firma olarak düzenlettirilmesinin istendiğini sorgulamadıklarını, bu şekilde teminat verilmesi ve kira bedelinin ödenmesiyle geri alınma işlemleri kiralama ilişkisinin doğrudan -----firması ile müvekkili şirket arasında süre gelen kiralama döneminde; 2013, 2014, 2015, 2016, 2017, 2018 ve 2019 yılları için düzenli şekilde banka yoluyla düzenlenen senetler, yine banka yoluyla bedelleri ödenerek iadesi gerçekleştirildiğini, Zaman içerisinde ----- çeşitli finansal kazançlar ve vergisel avantajlar elde etme amacıyla, mülkiyet hakkı sahibi olan ---- firması üzerinden kiralama ilişkisini sürdürmek istemediğini, bu nedenle, ---- firması organik bağ içerisinde olduğu şirketlerden olan -----. firmasına "alt kiralama hakkı verdiklerini, bu sebeple, taraflar arasındaki bu kez alt kiralamaya dayalı yeni kiralama ilişkisi, 2019 yılı itibariyle ----- firmasının verdiği alt kiralama yetkisi neticesinde müvekkili ---- bu kez alt kiralayan unvanına sahip olan ----- firması arasında yıllara saril şekilde kurulan kira sözleşmeleriyle devam ettiğini, kurulan kira ilişkisi 31.12.2023 tarihinde sona ereceğinden yeni döneme yönelik kira sözleşmesi yapılması istendiğini, taraflar bu kez Temmuz 2023 tarihinde bir araya gelerek yeni kira dönemi ve kira bedelini kararlaştırtıklarını, Temmuz 2023 tarihinde KDV dahil kira bedeli 162.000-USD olarak tespit edildiğini, yine önceki dönemde olduğu gibi her ay ödenmesi gereken kira bedelinin karşılığı olarak toplam 36 adet her biri 162.000-USD tutarında teminat senetleri düzenlenerek, bu senetler davalı -----muhasebecisi -----teslim edildiğini, bu senetlerde de yine alacaklı olarak -----isimli ------ yerleşik olan ve aynı zamanda alt kiralamayı yapan ----- şirketinin %20 hissedarı olan şirket gösterildiğini, tüm bu işlemlerin yapılmasına müteakip, ----- bulunan depoda 09.12.2023 tarihinde çok büyük bir yangın çıkmış, depo tamamen zarar gördüğünü ve yıkıldığını, yangından sonra kiralanan yerin depo olarak kullanılmasının mümkün olmaması, kira ilişkisinin de hukuki ve fiili imkansızlık nedeniyle sona ermesi neticesinde davalı -----kendisine teslim edilen teminat senetlerinin iade edilmesi talep ettiğini, ancak -----teminat amacıyla verilen senetler ile bir ilgisinin olmadığını belirttiğini, 2015 yılından bu yana esasen kendi yönetimiyle gerçekleştirilen kira ilişkisindeki süreçten habersizmiş gibi "senetleri kime verdiyseniz gidin ondan isteyin" şeklinde cevap verdiğini, ancak yangından sonra kiralanan yerin depo olarak kullanılmasının mümkün olmaması sebebiyle, müvekkili şirket söz konusu kira sözleşmesinde alt kiralayan olan -----Noterliğinin 25.12.2023 tarihli, -----yevmiye nolu ihtarnamesi ile kira konusu mecurun yanmış, yok olmuş olması sebebiyle kira sözleşmesinin konusuz kaldığı ve sona erdiği, yangın tarihi itibariyle de kendilerine herhangi bir başkaca kira ödemesi yapılmayacağı hususunu açıkça ihtar ettiklerini, kiralanan depoda yangın çıkmasıyla taraflar arasındaki tek ticari ilişki olan kira ilişkisi sona erdiğini, bu ilişki nedeniyle verilen işbu davanın konusu olan teminat senetleri de bedelsiz kaldığını, dava konusu senetlere ilişkin olarak ciro ve devir yasağı getirildiğini, kambiyo senedine dayalı takibin henüz kuruluş aşamasında olduğu belirtilen firma tarafından yapıldığı dikkate alındığında, alacaklı olduğu iddiasıyla takip yapan firmanın alacaklı/ taraf sıfatı bulunmadığının sabit olduğunu beyan ederek müvekkili tarafından düzenlenen bedelsiz kalan senetlerle ilgili -----İcra Müdürlüğünde -----sayılı dosyada başlatılan haksız takibin ivedilikle durdurulmasına, haklı ve hukuka uygun davanın kabulü ile 08.03.2024 vade tarihli 162.000-USD bedelli, bedelsiz kalan teminat senedi nedeniyle davacıların borçlu olmadıklarının tespitine, senedin iadesi ve iptaline, senedin icra takibine konulmaması amacıyla ihtiyati tedbir kararı verilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Delillerin değerlendirilmesi ve gerekçe:

Dava kira ilişkisinden kaynaklanan menfi tespit davasıdır.6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 4.maddesinde,bu kanundan doğan hukuk davalarının ticari dava sayıldığı, aynı kanunun 5. maddesinin 2. fıkrasında, bir yerde ticaret mahkemesi varsa asliye hukuk mahkemesinin vazifesi içinde bulunan ve bu kanunun 4. maddesi hükmünce ticari sayılan davalara, Ticaret Mahkemesinde bakılacağı hususları düzenlenmiştir.6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 4.maddesine göre tarafların sıfatına veya bir ticari işletme olup olmamasına bakılmaksızın kanun gereği ticari dava olarak sayılan davalar mutlak ticari dava; tarafların tacir sıfatını haiz olduğu ve her iki tarafın da ticari işletmesiyle ilgili uyuşmazlıklardan doğan davalar ise nispi ticari davadır. 6100 Sayılı HMK.nun 4/1-a maddesine göre "Kiralanan taşınmazların, 09/06/1932 tarihli ve 2004 sayılı İcra ve İflas Kanununa göre ilamsız icra yoluyla tahliyesine ilişkin hükümler ayrık olmak üzere, kira ilişkisinden doğan alacak davaları da dahil olmak üzere tüm uyuşmazlıkları konu alan davalar ile bu davalara karşı açılan davalarda" Sulh Hukuk Mahkemesi görevlidir. Mahkemelerin görevi kamu düzenine ilişkin kurallardan olup, yargılamanın her aşamasında istek üzerine, ya da re'sen gözetilmesi gerekir.Yukarıda belirtilen kanun maddeleri ve yerleşik içtihatlar ışığında somut olaya gelindiğinde; taraflar arasındaki uyuşmazlığın kira ilişkisinden kaynaklanan menfi tespit davası olduğu, kira sözleşmesindeki aylık kira bedeline ilişkin bilgilerle davaya konu edilen bono bilgilerinin uyumlu olması, organik bağ iddiası, alt kira ilişkileri, fiili kira ilişkisi bir bütün olarak değerlendirildiğinde, davanın kira ilişkisine ilişkin olduğu, uyuşmazlığın kira hukukuna göre aydınlatılması gerektiği, davanın kambiyo hukukuna ilişkin bir dava olmadığı, dava türü bakımından TTK'da sayılan mutlak ve nispi ticari davanın şartlarının oluşmadığı anlaşıldığından mahkememizin görevsizliğine, görevli mahkemenin -----Nöbetçi Sulh Hukuk Mahkemeleri olduğuna karar vermek gerekmiştir.(Aynı yönde -----Bam ----- HD 22.10.202 tarih -----sayılı ilamı).6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 138. Maddesi Gereğince: ''(1) Mahkeme, öncelikle dava şartları ve ilk itirazlar hakkında dosya üzerinden karar verir; gerektiği takdirde kararını vermeden önce, bu konuda tarafları ön inceleme duruşmasında dinleyebilir. ''Ayrıca her ne kadar iş bu dosyaya henüz ön inceleme günü tayin edilmemiş ise de usulen dinlenmesi mümkün olmayan davanın dava şartı yokluğundan usulden reddine karar verilmiş olup, dava şartlarının hakim tarafından yargılamanın her aşamasında resen incelenmesi gerektiğinden dosya üzerinden yapılan inceleme sonucu karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1. Davanın 6100 sayılı HMK 114/1. c ve 115/2 maddeleri gereği usulden REDDİNE,

2. Mahkememizin GÖREVSİZLİĞİNE,

3. Görevli ve yetkili mahkemenin . . . . . . Nöbetçi Sulh Hukuk Mahkemeleri olduğuna,

4. İhtiyati tedbir talebinin görevli mahkemece değerlendirilmesine,

5. Hukuk Muhakemeleri Kanunu 20. Maddesi gereğince kararın kesinleşmesine müteakiben iki hafta içinde talep halinde dava dosyasının yetkili ve görevli mahkeme olan . . . . . Nöbetçi Sulh Hukuk Mahkemesi'ne gönderilmesine, aksi halde aynı madde gereğince davanın açılmamış sayılmasına karar verileceğinin ihtarına (kararın tebliği ile ihtarat yapılmış sayılmasına), bu usuli kararın verilmesi ve bu kararla birlikte harç hususunun re'sen karara bağlanması hususlarının re'sen gözetilmesine; re'sen gözetilmesi gereken hususlar dışında kalan yönlerden ise gerekirse talebe bağlı olarak değerlendirme yapılmasına,

6. Süresinde başvuruda bulunulması halinde yargılama harç ve giderlerinin 6100 Sayılı HMK 331/2. maddesi gereğince görevli ve yetkili mahkemede verilecek nihai kararla birlikte değerlendirilmesine,Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde . . . . . Bölge Adliye Mahkemesi İlgili Hukuk Dairesi nezdinde İstinaf yasa yolu açık olmak üzere oy birliği ile karar verildi.