İstanbul Anadolu 12. Asliye Ticaret Mahkemesi 2022/997 E. 2024/281 K.

T.C. İstanbul Anadolu 12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2022/997

KARAR NO : 2024/281

TALEP : Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız))

TALEP TARİHİ : 28/12/2022

KARAR TARİHİ : 29/03/2024

Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ :

TALEP

Talep eden vekili talep dilekçesinde özetle; ----- Çek Hesap Numaralı, ----- Çek Sıra Nolu, 30/09/2007 Keşide Tarihli, 6.500,00 TL Tutarlı Çek, ----- Çek Sıra Nolu, 08/09/2007 Keşide Tarihli, 10.000,00 TL Tutarlı Çek, ---- - -- Şubesi; ---- Çek Hesap Numaralı, ----- Çek Sıra Nolu, 30/08/2007 Keşide Tarihli, 6.500,00 TL Tutarlı Çek,----Şubesi; ----- Çek Hesap Numaralı, ----- Çek Sıra Nolu, 25/08/2007 Keşide Tarihli, 1.500,00 TL Tutarlı Çek, ---- -, - Şubesi;----- Çek Hesap Numaralı, ----- Çek Sıra Nolu, 21/08/2007 Keşide Tarihli, 7.000,00 TL Tutarlı Çek, ----Şubesi;----- Çek Hesap Numaralı, ----- Çek Sıra Nolu, 25/08/2007 Keşide Tarihli, 2.600,00 TL Tutarlı Çek, -----Şubesi;----- Çek Hesap Numaralı, ----- Çek Sıra Nolu, 10/08/2007 Keşide Tarihli, 2.700,00 TL Tutarlı Çek, - ----- Şubesi;----- Çek Hesap Numaralı, ----- Çek Sıra Nolu, 15/08/2007 Keşide Tarihli, 2.700,00 TL Tutarlı Çek, ----- Şubesi;----- Çek Hesap Numaralı, ------ Çek Sıra Nolu, 25/07/2007 Keşide Tarihli, 4.000,00 TL Tutarlı Çek-----Şubesi;----- Çek Hesap Numaralı, -----Çek Sıra Nolu, 25/07/2007 Keşide Tarihli, 10.000,00 TL Tutarlı Çek, -----Şubesi;----- Çek Hesap Numaralı, ----- Çek Sıra Nolu, 20/07/2007 Keşide Tarihli, 7.600,00 TL Tutarlı Çek, ------- Şubesi;---- Çek Hesap Numaralı, ------ Çek Sıra Nolu, 15/07/2007 Keşide Tarihli, 4.600,00 TL Tutarlı çeklerin kaybolduğunu, tüm aramalara rağmen bulunamadığını beyanla çekin zayi nedeniyle iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE: Talep, TTK.nun 818/s,757-765. madde hükümlerine göre zayii nedeniyle çek iptali isteğine ilişkindir.

Dava, zayi nedeniyle çek iptali istemine ilişkindir.Davanın dayanağı, 6102 sayılı T.T.K'nun 818. maddesi delaletiyle aynı Kanunun 757, 762, 763, 764. maddeleridir.Dava dilekçesi içeriğinden anlaşıldığı üzere iptali istenen çekler, davacının sahibi olduğu şirketin banka hesabı üzerinden aldığı imzalı ve boş çeklerdir.TTK nun 780.madde de çek'in senet metninde "çek" kelimesini, kayıtsız şartsız belirli bir bedelin ödenmesi için havaleyi, muhatabın ticaret unvanını, ödeme yerini, düzenleme tarihini ve yerini, düzenleyenin imzasını taşımak zorundadır. TTK nun 781. madde de bu unsurları taşımayan senedin çek sayılmayacağı düzenlenmiştir. Tamamen boş çek yaprağı çalınması halinde çek doldurularak ibraz edildiği takdirde, keşidecinin hak talep eden hamile karşı İİK.72.maddesi uyarınca olumsuz tespit davası açma imkanı mevcut bulunmaktadır. Hukuki yararının bulunması HMK.114/h maddesi uyarınca dava şartıdır. Yine TTK.651/2. maddesi uyarınca iptal davasını açmakta hukuki menfaati olan kişi senede bağlı alacak hakkı olan hamildir.TTK. 757-764. maddelerinde yer alan yasal düzenlemelere göre çek keşidecisinin zayi nedeniyle iptal davası açma hakkı bulunmamaktadır. Zayi nedeniyle kıymetli evrakın iptalini isteme hakkı TTK.651/2.maddesi uyarınca senet üzerinde hak sahibi bulunan hamile aittir. Kıymetli evrakta hakkın senede bağlı olması nedeniyle, senedin zayi olması halinde hak sahibi hamile iptal kararı alarak, hakkını senetsiz olarak ileri sürme, ya da yeni bir kıymetli evrak tanzimini isteme olanağı tanınmak istenmiştir. (TTK.652.m)

Kural olarak bir hakkı dava etme yetkisi o hakkın sahibine ait olup, buna aktif husumet denilir. Bir hakkın kendisinden istenebilecek durumunda olan yani hakka uymakla yükümlü kişi ise borçlu kişi olup, buna da pasif husumet denilir. Bir davada gerek aktif ve gerekse pasif husumet ehliyetinin bulunup bulunmadığı mahkemece öncelikle ve resen gözetilecek hususlardandır ve şayet husumet ehliyeti yok ise, dava bu sebep ile reddedilir. Zayi nedeniyle iptal davası açma hakkı, TTK'nin 651.maddesi uyarınca, çeke bağlı alacağı olan hamile aittir. Bu nedenle keşideci sıfatındaki davacının, zayi davası açma hakkı bulunmamaktadır. Zayi nedeniyle iptal davası açma hakkı, TTK'nin 651.maddesi uyarınca, çeke bağlı alacağı olan hamile aittir.----- yazı cevabında; dava konusu çeklerin ----- hesap numarası davacı ... Babuşcu adına kayıtlı olduğu, davacı ... Babuşcu adına basıldığı, ---- nolu çeklerin şubelerinde bulunduğu tespit edilerek mahkememize bildirilmiştir Dava dilekçesi içeriğinden anlaşıldığı üzere iptali istenilen çeklerin davacının banka hesabı üzerinden aldığı çeklerdir.

Bu nedenle davacının talebine konu, çeklerin keşidecisinin davacı olduğu , çeklerle ilgili olarak davacının aktif husumet ehliyeti bulunmadığından davanın aktif husumet yokluğu nedeniyle reddine karar vermek gerekmiştir.

HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1. Davanın USULDEN REDDİNE,

2. Karar harcı 427,60 TL 'den davacı tarafça peşin olarak yatırılan 80,70 TL harcın mahsubu ile bakiye 346,9‬0 TL harcın davacıdan tahsili ile hazineye irad kaydına,

3. Talep edenin yaptığı yargılama giderlerinin kendisi üzerinde bırakılmasına,

4. Talep eden tarafından yatırılan ve sarf edilmeyen gider avansının karar kesinleştiğinde talep eden tarafa iadesine,Dair talep eden vekilinin yüzüne karşı kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içinde . . . . . Bölge Adliye Mahkemesinde istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar, açıkça okunup, usulen anlatıldı.