İstanbul Anadolu 12. Asliye Ticaret Mahkemesi 2022/511 E. 2023/859 K.

T.C. İstanbul Anadolu 12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2022/511

KARAR NO : 2023/859

DAVA : Menfi Tespit (Ticari İlişkiden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ : 21/07/2022

KARAR TARİHİ : 05/12/2023

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Ticari İlişkiden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ :

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle;

Müvekkili şirket ile davalı -----arasında arasında "Tesis Güvenlik Belgesi Danışmanlık" Sözleşmesi imzalandığını, sözleşme ile davalı şirketin, müvekkiline ait tesiste bulunabilecek gizlilik dereceli bilgi, belge, proje ve malzemenin fiziki güvenliklerinin sağlanması için, tesisin bulunduğu yer ve çevre şartları ile maruz kalabileceği dış ve iç tehditler göz önünde bulundurularak, alınması gereken koruma önlemlerini Milli Savunma Bakanlığı tarafından yapılacak denetlemeye uygun hale getirilmesi için danışmanlık hizmeti verme borcu altına girdiğini, müvekkilinin ise sözleşmeye göre para ödeme borcunu 4 taksit halinde yerine getireceğini, sözleşme ile anılan taksitlerin/ödeme borcunun belirli şartların varlığı halinde muaccel olacağının düzenlendiğini, ödemeye ilişkin 2'inci ve 3'üncü taksitlerin muaccel olması için gereken şartlar gerçekleşmeden, anılan taksitlere ilişkin davalı tarafından----- numaralı 19.11.2021 tarihli, 6.342,50-TL tutarlı ve ----- numaralı 19.11.2021 tarihli, 6.342,50-TL tutarlı olmak üzere iki adet fatura düzenlendiğini, faturaların 19.11.2021 tarihinde müvekkiline e-posta yolu ile gönderildiğini, anılan faturalara karşı 22.11.2021 tarihinde süresi içerisinde taraflarınca itiraz edildiğini ve taraflar arasındaki sözleşme, davalı yanın yükümlülüklerini yerine getirmemesi sebebi ile feshedildiğini, ardından davalı tarafından 2'inci ve 3'üncü taksitlere ilişkin tutarların ---İcra Müdürlüğünde-----sayılı dosya ile icra takibine konu edildiğini, Müvekkiline e-tebligat ile tebliğ edilen ödeme emrine karşı süresi içerisinde itiraz edilemediğinden takibin kesinleştiğini, akabinde takibin müvekkili tarafından haricen öğrenildiğini, takibe konu edilen taksitler muaccel hale gelmediğinden müvekkilinin borcu bulunmadığını beyanla; davanın kabulü ile müvekkilinin borçlu olmadığının tespitine, ----. İcra Müdürlüğünün -----Esas sayılı icra takibinin durdurulmasına ve iptaline, başlatılan haksız ve kötüniyetli takip nedeniyle alacağın %20'sinden az olmamak üzere belirlenecek tazminatın davalıdan alınarak müvekkiline verilmesine karar verilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı yana yükletilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle;

Davacı taraf ile müvekkili arasında 15/01/2021 tarihinde "Tesis Güvenlik Belgesi Danışmanlık Sözleşmesi" imzalandığını, sözleşmeye göre verilecek hizmet kapsamında müvekkilinin "Kişi Güvenlik Belgesi Ve Tesis Güvenlik Belgesi" başvurusunun yapılması sürecinde danışmanlık hizmeti vereceğini, sözleşmedeki hizmet ediminin yerine getirmesi için müvekkili tarafından danışman görevlendirilmiş ve bu kapsamda hizmet verilmeye başlandığını, sözleşmeye göre; danışmanlık ücretinin belirtilen edimler tamamlandıkça 4 parça halinde taksitlerle yatırılacağını, sözleşmenin taraflarca 15/01/2021 tarihinde imzalandığını, buna istinaden, ilk taksit için 17.02.2021 tarihinde -----nolu faturanın müvekkili tarafından düzenlendiğini ve davacı yana iletildiğini, davacının da bu faturanın ödemesini müvekkili şirkete yaptığını, Müvekkili şirketin, Şubat 2021’de Özel Güvenlik İzin Belgesi, Tesis Güvenlik Belgesi ve Kişi Güvenlik Belgesi için gerekli tüm başvuru klasörlerini tamamlayarak başvurunun yapılmasını başarılı şekilde sağladığını, ilgili edimlerin yerine getirilmesi dolayısıyla 2. ve 3. taksitler talep edilebilir hale geldiğini, müvekkilinin de bu alacaklarına istinaden 19.11.2021’de -----nolu faturaları düzenlediğini, davacı yanın bu faturaları ödemediğini, müvekkilinin, sözleşme gereği 2. ve 3. taksit alacaklarının muaccel olması ve faturaların kesilmesi için üzerine düşen tüm görevleri eksiksiz ve tam olarak yerine getirdiğini beyanla; davanın reddine karar verilmesini, %20 den az olmamak üzere davacı tarafın tazminata mahkum edilmesini, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davacı tarafa tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE:

Dava hukuki niteliği itibariyle, taraflar arasında kurulan sözleşme kapsamında oluşan alacağın tahsili amacı ile başlatılan icra takibi dolayısı ile borçlu olunmadığının tespitine yönelik olarak açılan menfi tespit davasıdır.

Borçlu, icra takibinden önce veya takip sırasında borçlu bulunmadığını ispat için menfi tespit davası açabilir. İcra takibinden önce açılan menfi tespit davasına bakan mahkeme, talep üzerine alacağın yüzde onbeşinden aşağı olmamak üzere gösterilecek teminat mukabilinde, icra takibinin durdurulması hakkında ihtiyati tedbir kararı verebilir. İcra takibinden sonra açılan menfi tespit davasında ise ihtiyati tedbir yoluyla takibin durdurulmasına karar verilemez. Ancak, borçlu gecikmeden doğan zararları karşılamak ve alacağın yüzde onbeşinden aşağı olmamak üzere göstereceği teminat karşılığında, mahkemeden ihtiyati tedbir yoluyla icra veznesindeki paranın alacaklıya verilmemesini isteyebilir. Bu dava maddi hukuk ve usul hukuku bakımından genel hükümlere dayalıdır ve normal bir hukuk davası olarak açılır.Bu düzenlemeden de anlaşılacağı üzere menfi tespit davasında amaç bir hukuki ilişkinin veya bir hakkın gerçekten mevcut olmadığının tespitine yöneliktir.

Başka bir deyişle hukuki bir yarar bulunması koşuluyla sonuçta alacak-borç ilişkisi doğuracak bir durumun olmadığının tespiti amaçlanır.Dayanılan hukuki ilişkinin gerçekten mevcut olmadığı icra takibine maruz kalmadan önce ileri sürülebileceği gibi, icra takibinden sonrada ileri sürülebilir.Borçlunun icra takibinden önce veya sonra menfi tespit davası açabilmesi için borçlu olmadığının tespitinde hukuki yararının bulunması şarttır.Buna rağmen, borçlunun, alacaklının harekete geçmesini beklemeden borçlu olmadığının tespitinde korunmaya değer bir yararı bulunabilir. Bu tür bir yararının bulunması halinde borçlu, borçlu olmadığının tespiti için dava açabilir.Bunun dışında, icra takibi taraflar arasındaki maddi ilişkiyi tespit edecek nitelikte olmadığından, alacaklının takibe girişmesinden sonra, hatta takip kesinleştikten sonra da borçlunun, borçlu olmadığının tespitini mahkemeden istemesi mümkündür.

Borçlu, belirtilen şekilde takipten önce veya sonra alacaklıya karşı bir menfi tespit davası açar; bu davayı kazanırsa, hakkındaki icra takibi iptal edilir ve borcu ödemekten kurtulur. Menfi tespit davasında ispat yükü, kural olarak davalı alacaklıya düşer; fakat, davacıya (borçluya) düştüğü hâller de vardır; davacı (borçlu), davalının (alacaklının) varlığını iddia ettiği hukuki ilişkiyi (meselâ borcu) sadece inkâr etmekle yetinmekte ise, yani bu hukuki ilişkinin (borcun) hiç doğmadığını ileri sürmekte ise ispat yükü davalıya düşer. Çünkü hukuki ilişkinin (borcun) varlığını iddia eden davalı olduğu için, ispat yükü davalı alacaklıya düşer (6100 sayılı HMK m. 190; 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (TMK) m.6). Fakat, alacaklının dayandığı senedin karşılıksız olduğunu ispat yükü, davacıya (borçluya) düşer. Bunun gibi, davacı (borçlu), davalının (alacaklının) iddia ettiği alacağın ödeme, ibra ve takas gibi bir nedenle son bulduğunu ileri sürerse, bu iddiayı ispat yükü de davacı borçluya düşer (------ ).

Somut olayda davacı taraf taraflar arazındaki Tesis Güvenlik Belgesi Danışmanlık Sözleşmesi kapsamında davalının yükümlülüklerini yerine getirmediğini, sözleşmenin feshedildiğini, sözleşmede belirlenen ilk taksitin ödendiğini, 2. Ve 3. Taksitlerin ödenmesi için Özel Güvenlik Belgesi alınması ve Tesis Güvenlik Belgesi ve Kişi Güvenlik Belgesi için tüm başvuru klasörlerinin tamamlanması gerektiğini ancak bu klasörlerin tamamlanmadığını, davalı ise başvuru klasörleri tamamlanarak başvurunun başarılı şekilde yapıldığını ve 2,, 3., taksitlerin muaccel hale geldiğini iddia etmiştir. Bu durumda öncelikle davalı alacaklı sözleşmede belirlenen yükümlülükleri yerine getirdiğini ve sözleşmede belirlenen bedele hak kazandığın ispat yükü altındadır. Davalı taraf başvurunun yapılıp belgenin alındığının tespiti için ----- Emniyet Müdürlüğü ile Milli Savunma Bakanlığına yazı yazılmasına talep etmiş, mahkememizce de ilgili kurumlara davalının belirttiği tüm adresler için yazı yazılmıştır. Gelen yazı cevaplarında davalının belirttiği adreslere ilişkin davalının hazırlamış olduğu başvuru, bilgi, belge tespit edilememiştir. Hal böyle olunca davalının sözleşmesel yükümlüğünü yerine getirdiğini ispatlayamadığı dolasıyla sözleşme bedeline hak kazanamadığı, davacının davalıya borçlu olmadığı kanaati ile davanın kabulüne karar verilmiştir.Davalının takipte kötü niyetli olduğunu ispat yükü; davacının (borçlunun) üzerindedir. Davacı tarafından davalının kötüniyetli olduğu ispat edilemediğinden davacının kötüniyet tazminatı talebi reddedilmiştir.

HÜKÜM:

Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1. Davanın KABULÜ ile,

----. İcra Müdürlüğü'nün ------Esas sayılı dosyasında takibe konu edilen 19/11/2021 tarihli 2 adit fatura bedeli toplamı olan 12.685,00 TL sebebiyle davacının davalıya borcu olmadığının tespitine ve takibin davacı yönünden iptaline,

2. Koşulları bulunmadığından davacının kötüniyet tazminatı isteminin reddine,

3. Karar harcı 866,51. TL 'den davacı tarafça peşin olarak yatırılan 216,63. TL harcın mahsubu ile bakiye 649,88 . TL harcın davalı taraftan tahsili ile hazine adına irad kaydına,

4. Davacı tarafından yatırılan 80,70. TL başvurma harcı, 216,63. TL peşin nispi harc olmak üzere toplam 297,33. TL harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine

5. Davacı tarafından yapılan 55,25. TL tebligat ve müzekkere gideri yargılama giderinin, davalı taraftan tahsili ile davacı tarafa ödenmesine,

6. Davalı tarafından yapılan yargılama gideri bulunmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,

7. Davacı taraf kendisini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihinde geçerli A.A.Ü.T. deki esaslara göre belirlenen 12.685,00. TL nispi vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

8. Taraflarca dosyaya yatırılan ve sarf edilmeyen gider avansının karar kesinleştiğinde ilgili tarafa iadesine,Dair; davacı vekili ile davalı vekilinin yüzüne karşı miktar itibari ile kesin olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.