Karar Detayı

T.C. İstanbul Anadolu 10. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2024/738

KARAR NO : 2024/619

DAVA : Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız))

DAVA TARİHİ : 11/10/2024

KARAR TARİHİ : 11/10/2024

Mahkememize tevzi edilen dava dilekçesi mahkememiz esasının yukarıda belirtilen sırasına kaydedilip incelendi

DAVA: Davacı vekili 11/10/2024 harç tarihli dava dilekçesinde özetle; "1. Müvekkil firma, enerji, emlak ve gıda sektörlerinde faaliyet göstermektedir. Ticari faaliyeti kapsamında ödemelerini yapmak üzere kullandığı çek yapraklarından ---- seri no ve 31.03.2025 vade tarihli, ekte görüntüsü sunulan çekin rızası hilafına elinden çıkmıştır. Söz konusu çek, ticari ilişki içerisinde bulunduğu firmaya verilmek üzere keşide edilmiş ancak lehtara teslim edilemeden kaybolmuş veya çalınmıştır. Tüm araştırmalara rağmen çek bulunmamış, bunun üzerine müvekkil şirket yetkilisi tarafından 10.10.2024 tarihinde kolluk birimine gidilerek bildirimde bulunulmuştur. Müvekkilin rızası hilafına elinden çıkan bu çeki, müvekkilin rızası bulunmaksızın elinde bulunduran veya bulunduracak kişilerin, çek vadesi geldiğinde çekin karşılığını bankadan tahsil etme ihtimali bulunmaktadır. Çek bedelinin bankadan tahsil edilmesini engellemek ve çeki keşide eden müvekkilimizin zarar görmemesi için tedbir amaçlı olarak ödeme yasağı konulmasını da içeren çekin iptali için iş bu davanın açılması zorunluluğu hasıl olmuştur." denmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:

Dava, hukuki niteliği itibariyle zayi nedeniyle çek iptali istemine ilişkindir.

Rızası olmaksızın elinden kıymetli evrakı çıkan lehdar iptal davası açabilir. Davacı vekilinin dava dilekçesindeki açıklamalara göre, zayi nedeniyle iptali istenen çekin, imzalı olduğu ve keşidecinin uhdesindeki iken kaybolduğunun iddia edildiği anlaşılmaktadır.

Kıymetli evrakta hakkın senede bağlı olması nedeniyle, senedin zayi edildiği durumlarda, senede bağlı hakkın senetsiz de ileri sürülebilmesi için TTK'nın 651.ve 652. maddelerinde hamile iptal davası açma hakkı getirilmiştir. İptal kararı alan hamil, hakkını senetsiz olarak ileri sürebilecek ya da borçludan yeni bir senet tanzim edilmesini isteyebilecektir. Bu davayı açma hakkı hamile aittir. Somut olayda, davacı çekin yetkili hamili olmayıp, senede bağlı bir hakkı bulunmadığı dava dilekçesindeki anlatımlarla sabittir. Bu tür bir talep, ancak senede bağlı bir hakkı bulunan, ancak senedin zayi olması nedeniyle bu hakkını ileri süremeyen yetkili hamil tarafından ileri sürülebilir. (-----Nitekim, zayi nedeniyle açılan iptal davasında, öncelikle zayi edildiği bildirilen evrakın kıymetli evrak niteliğini taşıması, kıymetli evrakın davacının kendi iradesi dışında elinden çıkması ve zayi edilen kıymetli evrakın kimin elinde olduğunun bilinmemesi ve zayi edildiği bildirilen kıymetli evrakta hak hamili olması gerekmektedir.(Talebin boş çek yaprağına ilişkin olduğu ve buna ilişkin çek hesabının talep edene ait olduğu talep edenin kabulündedir. Boş çek yaprağı TTK'nın 780. Maddesi kapsamında çek niteliğinde olmadığı gibi kambiyo senedi vasfında da değildir. Dolayısıyla boş çek yaprağı hakkında iptale ilişkin TTK'nın 757 vd. maddelerinin uygulanma olanağı yoktur. Bu halde çek hesabı sahibinin, boş çek yapraklarının iptaline karar verilmesini talep etmesi mümkün değildir. ----Davacı vekili tarafından zayi edildiğini bildirdiği çekte müvekkilinin keşideci sıfatıyla yer aldığı, keşidecinin zayi nedeniyle iptal davası açma hakkının olmadığı, davanın dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine karar verilmiştir.

Hüküm; Ayrıntısı ve yasal gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1. Davanın aktif husumet ve hukuki yarar yokluğu nedeni ile dava şartı yokluğundan USULDEN REDDİNE,

2. Alınması gerekli 427,60 TL harcın peşin alındığından başkaca harç alınmasına yer olmadığına,

3. Davacı tarafça yapılan yargılama giderlerinin davacı üzerinde BIRAKILMASINA,

4. Karar kesinleştiğinde kalan gider avansının ve var ise teminatın davacı tarafa İADESİNE,

Dair; Gerekçeli mahkeme kararının taraflara tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde istinaf yolu açık olduğuna dair davacı asilin yüzüne karşı verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.