İstanbul Anadolu 10. Asliye Ticaret Mahkemesi 2022/926 E. 2024/457 K.

T.C. İstanbul Anadolu 10. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2022/926

KARAR NO : 2024/457

DAVA : İtirazın İptali (Haksız Eylemden Kaynaklanan Zarar Nedeniyle)

DAVA TARİHİ : 28/11/2022

KARAR TARİHİ : 10/09/2024

Mahkememize tevzi edilen dava dilekçesi mahkememiz esasının yukarıda belirtilen sırasına kaydedilip incelendi

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

DAVA:

Davacı vekili dilekçesinde özetle; “ . ---. müvekkil sigorta şirketince ---- poliçe numaralı Nakliyat Emtea Sigorta Poliçesi ile sigortalanmıştır. Dava dışı sigortalı ------ firmasından 02.03.2021 tarihli --- fatura tarihli yedek parça siparişi verilmiştir. Sipariş edilen yedek parçalar, ----- Türkiye'ye ----- konşimento numarası ile taşıma işlemi davalı şirket tarafından gerçekleştirilmiştir….Davalı şirket tarafından taşınan emtiaların dava dışı sigortalıya teslimi sırasında ----- parça kodlu 1 adet soğutma borusunun hasar aldığı tespit edilmiştir. Bu durum derhal hasarlı parça teslim tutanağı ile tutanak altına alınmıştır. …Müvekkil sigorta şirketi sigortalısının kayıp nedeni ile uğramış olduğu zararı 16.04.2021 tarihinden 1.349,63 EURO ödeyerek karşılamıştır…. Müvekkilim, sigortalısının uğramış olduğu zararı tazmin etmesi nedeni ile haklarına halef olmuştur. Bu nedenle davalı şirkete önce mail yolu ile ihtar metni gönderilmiş , daha sonra ---- İcra dairesi ----Esas numaralı dosyası ile icra takibine girişilmiştir; ancak davalı şirket haksız ve mesnetsiz bir şekilde icra dosyasına kısmı itirazda bulunmuş ve takibi durdurmuştur.” şeklinde açıklamalarda bulunmuştur.

CEVAP:

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Davacı dava dilekçesinde dava değerini 1.349,63-Euro olarak belirtmiş olup itirazın iptaline konu icra takibinde talep edilen tutar ise 1.504,73-Euro’dur. Davacı tarafından bu tutarlar arasındaki farkın neden kaynaklandığı dava dilekçesinde açıklanmamış ve tarafımızca Davacının dava konusu talepleri anlaşılamamıştır. Davacı dava dilekçesinde 1 adet soğutma borusunun hasar aldığını iddia etmiş ancak dilekçenin devamında kayıp nedeniyle uğranılan zararların sigortaya ödendiğini belirtilmiştir. Davacı dahi zararın neden kaynaklandığını ve bu ödemenin neden yapıldığını dilekçede belirtememiştir…. Öncelikle, Davacının dava dışı sigortalısı ---- ile dava dışı ---- arasında kurulan ilişki kapsamında söz konusu ilişkiden doğan nispi taleplerini Müvekkil Şirket’e yöneltmesi mümkün değildir. Bu kapsamda, dava dışı ---- Gönderici sıfatıyla söz konusu gönderinin taşıma işinin yapılması için ayrı bir tüzel kişilik olan dava dışı (“ ----”) ile taşıma ilişkisi kurmuştur. Söz konusu gönderinin göndericisi ---- olup gönderinin kargoya verildiği ülke ise ------.. Somut olayda, taşıma ilişkisinin tarafları; Gönderici dava dışı -----, Alıcı Davacının dava dışı sigortalısı --- - ve Taşıyıcı ----- şeklindedir. Yani, taşıma ilişkisi belirtilenler arasında kurulmuş olup taşıma sözleşmesi Gönderici dava dışı ---- ile Taşıyıcı dava dışı --- arasında yapılmış, Gönderici tarafından taşıma ücreti dava dışı taşıyıcı ---- ödenmiş ve taşıma ----- tarafından gerçekleştirilmiştir. Davacı ise bu ilişkide gönderinin Alıcısı konumundadır. Görüleceği üzere, Müvekkil Şirket taşıma ilişkisinin tarafı değildir ve bu nedenle Müvekkil Şirket’e hiçbir sorumluluk atfedilemeyeceği gibi Müvekkil Şirketten herhangi bir talepte de bulunamayacağı açıktır…. Varşova Sözleşmesi’nin 1. maddesi uyarınca “Bu Sözleşme ücret karşılığında hava aracı ile yapılan bütün uluslararası yolcu, bagaj ya da kargo taşımacılığı için geçerlidir.” denildiğinden uyuşmazlık konusu ---- konşimento numaralı gönderinin ---- çıkışlı Türkiye varış adresli olması nedeniyle uluslararası taşımacılık ilişkisi söz konusu olup uyuşmazlığın çözümünde Varşova Sözleşmesi ve Protokolleri ile Montreal Sözleşmesi uygulanacaktır…. Müvekkil Şirket’in Taşıma Kural ve Koşulları’nın “14. Yükümlülüklerin Dışında Kalanlar” başlıklı 14. maddesinin uyarınca 14.1“Gelir, kar, pazar, itibar, müşteri, kullanım, fırsat kaybı için böyle bir zarar veya hasarın doğabileceğini bilmemize rağmen ya da Sözleşmenin sınırlama ihlali (---) ihmal, kasıtlı hareketler ve hata dahil olmak üzere bundan doğan dolaylı, tesadüfi, özel ya da dolaylı hiçbir hasar veya kayıptan sorumlu değiliz.” şeklinde düzenleme yapıldığından Müvekkil Şirket ile Davacı arasında kararlaştırılan hükümler uyarınca Davacının Müvekkil Şirket’ten doğrudan ve dolaylı zararlara ilişkin talepte bulunması kesinlikle kabul edilmemektedir…. Ayrıca belirtmek gerekir ki gönderiler, Müvekkil Şirket’e kapalı paket içerisinde teslim edilmekte, gönderinin teslim alınmasıyla birlikte gönderiler Müvekkil Şirket tarafından güvenlik tedbirlerinden (X-rayden geçirilmesi, patlayıcı/yanıcı/yakıcı madde olup olmadığına ilişkin testler vb.) geçirilmekte olup şüpheli bir durum olmadığı zaman MÜVEKKİL ŞİRKET’İN KAPALI PAKETİ AÇARAK GÖNDERİNİN İÇERİĞİNE İLİŞKİN BİLGİ EDİNMESİ MÜMKÜN DEĞİLDİR. Davacının gönderisinin ise herhangi bir şüpheli durum oluşturmamış olması nedeniyle, Müvekkil Şirket’e kapalı olarak teslim edilen paketin açılmamış ve içeriği hakkında bilgi edinilmemiştir. Kaldı ki, tüm taşıma şirketleri tarafından taşıma işlemleri bu şekilde gerçekleştirilmekte olup bu süreç Müvekkil Şirket’e özel de değildir. Bu kapsamda, kapalı olarak teslim edilen paketin içeriğinin Müvekkil Şirketçe biliniyor olması mümkün değildir… ukarıda açıklanan ve re’sen gözetilecek sebeplerle; öncelikle işbu davanın aydınlatılması, aksi halde usulden reddedilmesinin gerektiği açık olup her halükarda Davacı’nın Müvekkil Şirket aleyhindeki sair iddia ve taleplerini kabul etmediğimizi belirterek haksız ve dayanaksız açılan işbu davanın reddini Müvekkil Şirket adına Sayın Mahkeme’den arz ve talep ederiz.” Şeklinde açıklamalarda bulunmuştur.

DELİLLER:

----. İcra Dairesinin ---- esas sayılı icra dosya sureti, faturalar, poliçe, irsaliyeler, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamı.23.02.2023 tarihli ara karar ile dosyanın bir Makine Değerleme uzmanı, Sigorta Bilirkişisi ve Taşıma alanında uzman bilirkişisine tevdi edilerek bilirkişi raporu alınması yönünde ara karar kurulmuş ve 04.07.2023 tarihli bilirkişi raporu mahkememize teslim edilmiştir.

Bilirkişi raporunda özetle; Dava konusu eşyanın ---- Havalimanına havayolu ile taşındığı, akabinde nihai varış noktasına kara yolu ile sevk edildiği, Eşya zararının havayolu taşıması sırasında meydana geldiğinin anlaşılamadığı, kara yolu ile taşınma için teslim alındığında eşyanın hasarlı olduğuna ilişkin bir kaydın mevcut olmadığı, Mahkemenizin kanaatinin aksi yönde olması halinde, taşıma sözleşmesinin tarafının ---- olduğu, davanın bu şirket aleyhine açılması gerektiği, Sonuç ve Kanaatine varılmıştı şeklinde değerlendirmede bulunulmuştur.21.11.2023 tarihli ara karar ile dosyanın bir Makine Değerleme uzmanı, Sigorta Bilirkişisi ve Taşıma alanında uzman bilirkişisine tevdi edilerek bilirkişi ek raporu alınması yönünde ara karar kurulmuş ve 09.01.2024 tarihli bilirkişi ek raporu mahkememize teslim edilmiştir.Bilirkişi Ek raporunda özetle; Dava konusu eşyanın ---- Havalimanına havayolu ile taşındığı, akabinde nihai varış noktasına kara yolu ile sevk edildiği, Eşya zararının havayolu taşıması sırasında meydana geldiğinin anlaşılamadığı, kara yolu ile taşınma için teslim alındığında eşyanın hasarlı olduğuna ilişkin bir kaydın mevcut olmadığı, Mahkemenizin kanaatinin aksi yönde olması halinde, taşıma sözleşmesinin tarafının---- olduğu, davanın bu şirket aleyhine açılması gerektiği, Sonuçlarına ulaşılmıştı. Mahkemenizin ara kararında.emtia zararının hesaplanması görevi verilmiştir. Montreal Konvansiyonu m. 22/3 hükmü uyarınca taşıma konusu emtianın hasara uğraması halinde taşıyıcının sorumluluğu her kilogram için 17 SDR ile sınırlıdır. 28.12.2019 tarihinde Konvansiyon’da yapılan değişiklik ile taşıyıcının sorumluluk sınırı 22 SDR olarak değiştirilmiştir. Dava dosyasında yer alan belgeler incelendiğinde hasara uğrayan taşıma konusu emtianın 15,222 kg olduğu anlaşılmaktadır. Buradan hareketle dava konusu olay bakımından taşıyıcının sorumluluğu 22 X 15,222 kg = 334,884 SDR ile sınırlıdır. Montreal Konvansiyonu m. 23 uyarınca, sorumluluk sınırının yargılamanın yapıldığı tarih itibariyle ulusal para birimine çevrilmesi ile bulunacağı hükme bağlanmıştır. 1346,63 Euronun zarar bakımından uyumlu bir tutar olduğundan yola çıkıldığında, Hava taşıyıcısının sorumluluğunun üst sınırının mahkemenizin karar tarihinde ---- ilan ettiği SDR kuru ile üst sınırda esas alınması gereken 334,884 SDR ile çarpılarak sorumluluğun üst sınırı belirlenmeli, hesaplanan üst sınıra göre ödenen 1346,63 Euro bedelin üst sınırı aşıp aşmadığı belirlenmeli, üst sınırın aşıldığı tespit edilirse üst sınıra göre tazminat belirlenmelidir şeklinde tespitte bulundukları görülmüştür.

DAVANIN HUKUKİ NİTELİĞİ ve GEREKÇE:

Dava, havayolu taşımasında taşınan emtianın hasar görmesi sonucu sigorta şirketinin sigortalısına ödediği hasar bedelini halefiyet ilkesi uyarınca taşıyıcıdan rücuen tahsili istemine ilişkin başlatmış olduğu icra takibine ilişkin itirazın iptali istemine ilişkindir.Mahkememizce çözülmesi gereken uyuşmazlık; davacı sigorta şirketinin dava dışı sigortalısına yapmış olduğu ödemenin sigorta poliçe teminatı kapsamında olup olmadığı, yapılan ödemenin hatır ödemesi niteliğinde olup olmadığı, davalının taşıyıcı olarak sorumluluğunun bulunup bulunmadığı, emtia zararının taşıma sırasında meydana gelip gelmediği, taşıma esnasında meydana gelmiş ise zararın miktarının tespiti noktalarında toplanmaktadır.

Uyuşmazlığa konu davada, taşıma --- Türkiye'ye yapıldığından, Türkiye ve --- Montreal Konvansiyonuna taraf olmaları dikkate alındığında, somut olayda Montreal Konvansiyonu hükümleri, Konvansiyonda yer almayan hükümler açısından iç hukuk kuralları uygulama alanı bulacaktır.

----- Bölge Adliye Mahkemesi ----Hukuk Dairesi'nin ---- Esas ve ---- Karar sayılı ilamında davalılardan biri ----Olup, yapılan yargılamada pasif husumet olduğu kabul edilmiştir. Huzurdaki davada davalı taraf taşıyıcının ----- olduğu savunulmuş ise de; nitekim bilirkişi raporunda Türkiye Şubesi olduğu tespit edildiğinden bu yöndeki itirazı yerinde görülmemiştir.----Bölge Adliye Mahkemesi --- Hukuk Dairesi'nin ---- Esas ve ---- Karar sayılı ilamında "Montreal Konvansiyonunun 18/1. maddesine göre; taşıyıcı,maruz kalınan zararlardan dolayı, sadece zararı doğuran olayın hava yoluyla taşıma esnasında gerçekleşmesi şartıyla sorumludur. Konvansiyonun 22. maddesine göre ise;taşıyıcının sorumluluğu, gönderen tarafından yükün taşıyıcıya teslim edildiği esnada, gerekirse ek bir ücret ödenerek, yükün varış yerinde tesellümünde menfaati bulunduğuna dair özel bir bildirim yapılmadığı takdirde, hasar tarihi itibariyle kilogram başına 19 Özel Çekme Hakkı tutarıyla sınırlıdır. Taşıyıcının ağır kusuru halinde de bu kural geçerlidir. Böyle bir bildirimin yapıldığı hallerde, söz konusu tutarın gönderenin varış yerinde yükü tesellümünden elde edeceği hakiki menfaati aştığını ispatlamadığı müddetçe, taşıyıcı bildirilen tutarı geçmeyecek bir miktarı ödemekle sorumlu olacaktır." şeklinde açıklandığı,----- Bölge Adliye Mahkemesi ---- Hukuk Dairesi'nin ---- Esas ve ---- Karar sayılı ilamında "Montreal Konvansiyonu'nın 18. maddesi uyarınca, hava yolu taşımasını yapan davalılar, hasarın hava yolu taşıması sırasında meydana gelmesi halinde sorumlu olacaktır. Montreal Konvansiyonu 22/3.maddesinde ise "kargo taşımacılığında, kontrol edilmiş kargonun, taşıyıcının sorumluluğuna verildiği anda, gönderen kargonun ulaşacağı yerde teslimi ile ilgili özel bir fayda beyanında bulunmadığı ve durumun gerektirmesi halinde ilave bir ödeme yapmadığı müddetçe, taşıyıcın kargonun tahrip olması, kaybolması yada kargoya hasar gelmesi her kilogram için sorumluluğu 17 Özel Çekme Hakkı ile sınırlıdır." denilerek, taşıyıcının sorumluluğu ve sorumluluk sınırları düzenlenmiştir. Taşıyıcının Konvansiyon kapsamındaki sorumluluğu kural olarak sınırlı sorumluluktur. Ancak, gönderenin, taşımaya konu emtia için özel bir fayda beyanında bulunduğu ve gerektiğinde ek ücret ödediği hallerde, taşıyanın gerçek zarardan sorumlu olacağı düzenlenmiştir." şeklinde açıklandığı,Bu açıklamalar ışığında somut olayda ;dava konusu emtia hava yoluyla taşındığı ve akabinde karayoluyla taşımasının yapıldığı, poliçe teminatının havayolu taşımasını kapsadığı, taşıma irsaliyesinde hasar tespitinde bulunduğu, hasar tespitinin havayolu taşıması sırasında meydana geldiğinin anlaşılamadığı, davacı yanca buna ilişkin delil sunulmadığı, davacı sigorta şirketi tarafından zararın hava yolu taşıması sırasında geldiği ispatlanamadığından davanın reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

H Ü K Ü M: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1. Davanın REDDİNE,

2. Alınması gerekli 427,60TL harçtan peşin yatırılan 313,39 TL harcın düşümü ile geri kalan 114,21 TL harcın davacı taraftan tahsili ile hazineye İRAD KAYDINA ,

3. Yargılama giderlerinin davacı üzerinde BIRAKILMASINA ,

4. Davacı tarafça peşin yatırılmış olan gider avansından artan kısmın, karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya İADESİNE,

5. Davalı kendisini bir vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T uyarınca 17.900,00 TL avukatlık ücretinin davacıdan alınarak davalıya VERİLMESİNE,

6. 3.120,00 TL Arabulucu ücretinin davacıdan tahsiliyle hazineye İRAD KAYDINA,Dair; Gerekçeli mahkeme kararının taraflara tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde istinaf yolu açık olduğuna dair davacı ve davalı vekilinin yüzüne karşı verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.