İstanbul Anadolu 1. Asliye Ticaret Mahkemesi 2018/1389 E. 2024/21 K.

T.C. İstanbul Anadolu 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO: 2018/1389 Esas

KARAR NO: 2024/21

DAVA: Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ: 15/11/2018

KARAR TARİHİ: 18/01/2024

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacı ile davalı arasında 19.02.2016 tarihli sözleşme imzalandığını, sözleşmede hüküm olmasına rağmen davalının sözleşmeyi süresinden önce feshettiğini, müvekkilinin sözleşmeden kaynaklanan yükümlülüklerini eksiksiz yerine getirdiğini, işbu sözleşme konusu işin ifası ile ilgili olarak davalı -------- şirketi tarafından belli periyot ve plana göre hazırlanan iş emirleri manyetik ortamda müvekkiline teslim edildiğini, müvekkili şirket ise davalıdan aldığı verileri kendisine ait veri toplama istasyonunda el terminallerine yüklediğini, görevlendirmiş olduğu personole sağlamış olduğu donanımla abone adresine gönderdiğini, endekslerinin tespiti, tespit edilen endekslerin, bilgisayara kaydedilmesi, fatura/ bildirim tanzimi, kullanım yerine bırakılması, Sayaçların ve mühürlerin kontrolü ile kaçak, sözleşmesiz ve borcundan dolayı enerjisi kesilmiş kullanıcıların enerji kullanım miktarlarının tespiti ve bildirimi ile şartnamede tanımlanmış tali hizmetler kapsamındaki işler olduğunu, davalının hak edişleri düzenlerken sadece sayacı okunmuş ve faturası tahakkuka bağlanmış abonelerin iş bedellerini ödediğini, tesisat farklı karnede vasfındaki abonelere ilişkin hizmet bedellerin ise davalı tarafından dikkate alınmayarak hizmet bedelinin ödenmediği, davalı sözü edilen işlere ait hizmet bedeli ödememesini bu abonelere ilişkin tahakkuk şartının gerçekleşmemesi olarak gösterdiğini, fakat bu işlemlerin tahakkuka bağlanmasının mümkün olmadığını, fiilen tahakkuka bağlanma şartı gerçekleşmeyeceğinden hizmet bedeli içinde tahakkuk şartı öngörmenin kabul edilemez olduğunu, teknik şartnameye göre talimatlandırılarak tüketici adresine gidilmekle beraber endeksin okunamaması halinde abone ve durum kodu güncellenerek ödeme yapılacağının sözleşmede düzenlendiğini, ancak davalı tarafından kontrol ve güncellemelerin yapılmadığından davacıya hizmet bedellerinin ödenmediğini, bunun sonucunda davalı tarafından bu tür aboneler her okuma döneminde okuması yapılacak aboneler listesine konulduğu ve işin ifasının istendiğini, bu abonelerin endekslerinin okunı di ınun tespit edilmesi ve bilgilerin davalı bilgisayarına aktarılmasıyla davacının ülüğünü yerine getirdiğini, bu aşamadan sonra teknik şartnameye göre davalının kontrolü ve güncelleştirme yapması ve aboneleri sistemden düşmesi gerektiğini, kontrol ve güncelleme yapılmayan bu tür abonelerin her emisyon dönemi içinde yeniden iş konusu yapıldığı ve işin ifasının istendiğini, bu durum endeks okuma raporlarında tahakkuka bağlanmayan abone olarak tanımlandığı ve hizmet bedelinin ödenmediğini, arz edilen kapsamdaki aboneler için, davacının yükümlülüğünün, borcu okunamama nedenlerini, kullanım yerindeki abonelere ihbarname bırakarak bildirilmesi ve davalı bilgisayarlarına aktarılmaktan ibaret olduğunu, ancak davalı bunu yeterli görmeyerek, ödeme için tahakkuk şartını da aradığını, oysa tahakkuk şartının gerçekleşip gerçekleşmemesinin davacının sorumluluğunda bulunmadığını, ihbarname bırakılan abonenin davalıya endeksini bildirmemesinden sorumlu tutulamayacağını, kaçak ve usulsüz kullanan abonelere ilişkin ödemelerin de yapılmadığını, sözleşmeye göre bu durumlarla karşılaşıldığında tutanak düzenlenip bilgisayara girilerek raporun teslimi gerektiğini, bu yükümlülüğün davacı tarafından tam ve eksiksiz olarak yerine getirildiğini, sözleşmeye göre çöp karnede olan bir tesisatın faal olduğunun tespit edilmesi halinde; ilgili tesisata ait tüketimin olması ve sayaca ait endeksin tahakkuka bağlanması durumunda tespit edilen her bir abone için ilgili tarife grubundaki ana hizmet bedelinin 25 (yirmibeş) katı kadar yükleniciye prim ödeneceğini beyan ederek 19.02.2016 tarihli sözleşme kapsamında ifa edildiği halde hizmet bedeli ödenmeyen bedellerinin tespiti fazlaya ilişkin talep ve dava hakları saklı kalmak kaydıyla 50.000,00 TL nin tahakkuk ettirilmesi gereken tarihten itibaren en yüksek banka faizi ile birlikte davalıdan tahsiline hükmedilmesi talep etmiştir.

CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; sözleşme ve eki olan teknik şartnamede, hizmet bedelinin ödenmesinin tahakkuk şartına bağlandığını, teknik şartnamenin 2. maddesine göre; abone tarafından endeksin işletmeye bildirilmemesi veya sonucunda bağlanmaması halinde herhangi bir ödeme yapılmayacağının düzenlendiğini, teknik şartnamenin 3. Maddesine göre de, kaçak tutanağının EPDK Müşteri Hizmetleri Yönetmeliği hükümlerine göre işlem yapıldıktan sonra tahakkuka bağlanması ve tahakkuka bağlanan bedelin ödenmesinin şart koşulduğunu, davacının sözleşme ve teknik şartnamedeki hükümlerle bağlı olduğunu, davacı sözleşmenin 17. maddesinin 1) fıkrası uyarınca her okuma döneminde il genelinde %91 okuma oranını tutturmak zorunda olduğu ve bu oranın %91'den fazla olması halinde prime hak kazandığını, bu nedenle davacı tarafın, gerçekte okuma yapmadığı aboneleri

okumuş gibi gösterdiği, davacının, edimini gereği gibi ifa etmediğini, yaptığı okumaların ve girmiş olduğu durum kodlarının tam anlamıyla gerçeği yansıtmadığını,

2013 yılına dek davacı, daire boş ve bina yıkık vb. notlu aboneleri okuma karnesinden çıkarma işlemini kendisinin yaptığını, bu kapsamda davalıya herhangi bir sorumluluk

yüklenemeyeceğini, davacı okuma karnesinden çıkarılarak çöp karneye kaydettiği aboneler açısından gerçekdışı notlar aldığı, bu durumun fark edilmesi üzerine söz konusu izin ve yetkilerin davacıdan alındığı ve ceza uygulandığını, davacının kendisine verilen izin ve yetkiyi suiistimal etmesi üzerine çöp karneye kayıt davalı tarafından gerçekleştirilmeye başlandığını, davacının daire boş ve bina yıkık vb. notları, kendi personeli ile yerinde tekrar inceleyerek doğru ise okuma listesinden çıkardığını, doğru değilse okuma listesinde tutmaya devam ettiği ve davacıya gerekli ödemeyi yaptığını, davacı personeli, şüpheli bulduğu durumları kaçak ve usulsüz olarak bildirdiğini, ancak-------- uzman personelleri tarafından yapılan kontrollerde davacının bu şekilde bildirdiği birçok abonenin kaçak/usulsüz kullanım gerçekleştirmediğinin tespit edildiğini, davacı personelinin, usulsüz ve kaçak kullanım hususunda kesin tespit yapabilecek uzmanlığa sahip olmadığını, kaçak/usulsüz kullanımın tespit edilmediği durumlarda abonenin sayacı okunmaya ve tüketim kaydetmeye devam ettiğini, davacının bu okumalar üzerinden ödeme aldığını, davacının emsal olduğunu iddia ettiği kararların, uyuşmazlık kapsamında dikkate alınması mümkün olmadığını, anılan dosyalar ile huzurdaki davadaki uyuşmazlık noktalarının birbirinden farklı olduğunu, davacının hak edişlere itiraz etmediği, kabul edip imzaladığını, basiretli tacir olarak bununla bağlı olduğunu, davacının hak edişlere itiraz etmeyerek kabul ettiği belirtilerek, davanın reddi talep edilmiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE: Dava, hukuki niteliği itibariyle; hizmet alım sözleşmesi kapsamında ödenmeyen hizmet bedelinin tahsili istemine ilişkin kısmi alacak davasıdır.Dava, basit yargılama usulüne tabi olup, anılan usule göre teati aşaması tamamlandıktan sonra yöntemine uygun olarak ön inceleme duruşması yapılarak uyuşmazlık noktaları belirlenmiş, tahkikat ile birlikte deliller toplanmış, bilirkişi raporları alınmış akabinde yargılama sonuçlandırılmıştır. -------- kayıtları celp edilmiş, taraflarca delil olarak dosyaya sunulan 19/02/2016 tarihli sözleşme ve eki şartname sureti ile fatura, istihkak tespit tutanakları, sistem kodları, hakediş raporları ve diğer deliller ile birlikte incelenmiştir. Taraflar arasında imza edilen 19/02/2016 tarihli "Sayaç Okuma ve Bildirim Hizmet Alımı Sözleşmesi"nde davacı "yüklenici"; davalı ise "şirket" olarak anılmakta olup, sözleşmenin 5.maddesinde; "Sözleşme konusu iş; -------- ------- ilindeki dağıtım şebekesi kullanıcılarının elektrik sayaçlarının, EPDK mevzuatına uygun olarak endekslerinin tespiti, tespit edilen endekslerin mekanik sayaçlar için manuel, elektronik sayaçlar için optik port ile el bilgisayarına kaydedilmesi, fatura/bildirim tanzimi, müşteriye bırakılması, serbest tüketici konumundaki müşteri sayaçlarının her ayın biri ile onu (1-10 arası) optik port ile tespit edilmiş bilgilerinin şirket bilgisayarlarına aktarılması, kullanıcı sayaçlarının ve mühürlerinin kontrolü, kaçak ve usulsüz elektrik kullananların tespitine ve şirkete bildirimi, sözleşme ekinde yer alan şartnamde tanımlanmış olan tali hizmetler kapsamındaki işlerdir." şeklinde tanımlanmış, sözleşmenin 6. maddesinde bedeller belirlenmiş ve 9.maddesinde sözleşmenin ekleri açıklanarak, 9.2. maddesinde "1-Sözleşme ... 4-Teknik Şartname, ... 6-Hizmet İşleri Genel Şartnamesi" şeklinde sıralama ile ihale dokümanını oluşturan belgeler arasında öncelik sırası gösterilmiştir.Sözleşmenin eki niteliğinde olan "El Bilgisayarı / -------- İle Endeks Okuma ve Bildirim Teknik Şartnamenin" 2. maddesinde; "...Şirket tarafından talimatlandırılarak tüketici adresine gidilmekle bereber endeksinin; enerji kullanım yeri boş, yıkık, enerji kullanıyor - sayaç arızalı, enerjisi herhangi bir sebepten dolayı kesik, sayacı sökülmüş, tüketiciliği iptal edilmiş, enerji tüketimi yok v.b. gibi nedenlerle okunamaması halinde yukarıdaki konularda bu tür tüketicilerle ilgili bilgiler akabinde şirket tarafından tekrar kontrol edilerek yüklenici ile birlikte güncelleştirilecektir.Şirket tarafından talimatlandırılarak tüketici adresine gidilmekle bereber endeksinin; tüketicinin sayacı kapalı yerde okunamıyor, tüketici evde bulunmuyor, tüketicinin bahçesinde köpek var, girilmiyor v.b. gibi, nedenlerle okunamaması halinde EPDK Müşteri Hizmetleri Yönetmeliği ve ilgili mevzuat uyarınca

yüklenicinin kullanım yerine bırakacağı bir bildirim (boş ihbarname) ile aboneden sayaç değerini tespit ederek şirkete bildirilmesini isteyecektir. Ancak bu endeks değerinin işletmeye ulaşması ve fatura düzenlemesi halinde yükleniciye uygulama yılındaki ana hizmet bedeli ödenecektir. Tahakkuka bağlanmaması halinde ise herhangi bir ödeme yapılmayacaktır. Tüketici tarafından endeksin işletmeye bildirilmemesi ve sonucunda tahakkuka bağlanmaması halinde ise herhangi bir ödeme yapılmayacaktır." şeklinde düzenlendiği, yine şartnamenin "Yapılacak İşler için Ödenecek Bedeller" başlıklı 3. maddesinde şirket tarafından yapılacak ödemelerin tahakkuk şartına bağlı tutulduğu görülmüştür.Belirlenen ihtilaf noktalarının çözümü teknik inceleme gerektirdiğinden dosya Ticaret Hukuku alanında nitelikli hesaplamalar uzmanı bilirkişi --------- ve Elektronik Yüksek Mühendisi -------- oluşan heyete tevdi edilerek kök ve ek raporlar alınmış, alınan rapor içerikleri HMK m.282 hükmü kapsamında denetlenmiş ve uyuşmazlığın çözümüne katkı sağlamayacağı kanaatine varılarak hükme esas alınmamıştır. Davacı vekili tarafından sunulan 02/11/2022 tarihli dilekçe ile dava değeri 168.253,48 TL artırılarak 218.253,48 TL'ye yükseltilmiş, ıslah dilekçesi davalı vekiline tebliğ edilmiş ve beyanları alınmıştır.Dava konusu uyuşmazlık, taraflar arasında kurulan hizmet alım sözleşmesi ve eki şartnameler kapsamında davacı tarafından üstlenilen edimlerin ifa edilip edilmediği, davalı tarafından yapılacak ödemelerin, tahakkuk şartına tabi tutulup tutulmadığı, davacının hakediş bedellerine itiraz edip etmediği bu kapsamda davacının davalıdan alacağının bulunup bulunmadığı varsa miktarı hususlarında toplanmaktadır.Tüm dosya kapsamına göre, davacı ile davalı arasında 19/02/2016 tarihli "Sayaç Okuma ve Bildirim Hizmet Alımı Sözleşmesi" kapsamında ticari ilişki kurulduğu, davacının yüklenici, davalının ise işsahibi olduğu, iş bu sözleşme ve eki şartnamede ödemelerin tahakkuk şartına tabi tutulduğu, benzer nitelikteki uyuşmazlıklarda da tahakkuk şartına tabi olan ödemeler ile ilgili olarak itiraz edilmeyen hakediş raporlarının taraflar arasında bağlayıcı olduğu ve itiraz edilmeyen hakediş raporları kapsamında yüklenicinin alacak talebinde bulunamayacağı yönünde karar verildiği somut olayda da davacı tarafından hakediş raporlarına itiraz edildiği, ödemelerin ihtirazi kayıtlı alındığına dair bir delilin dosyaya sunulmadığı davalı tarafından tahakkuku yapılan bir alacağın varlığı da iddia edilmediğinden davacının iddiasını ispat edemediği kanaatine varılarak davanın reddine karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1. Davanın reddine,

2. Harçlar kanunu gereğince alınması gereken 427,60. TL harcın mahsubu ile fazladan alınan 3.299,64. TL'nin yatıran tarafa iadesine,

3. Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,

4. Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiginden A.A.Ü.T göre hesaplanan 34.738,00. TL nisbi vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,

5. Taraflarca yatırılan ancak sarf olunmayan gider avansının karar kesinleştiğinde ilgili tarafa iadesine,

İlişkin olarak taraf vekillerinin yüzüne karşı gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık yasal süre içerisinde İSTİNAF yasa yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı. 18/01/2024