İstanbul 9. Asliye Ticaret Mahkemesi 2017/1057 E. 2024/368 K.

T.C.

İSTANBUL

9. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO:2021/611 Esas

KARAR NO :2024/369

DAVA:İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan Semenin Tenzili)

DAVA TARİHİ:01/10/2021

KARAR TARİHİ:28/05/2024

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan Semenin Tenzili) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

Davacı vekilinin dava dilekçesinde özetle; taraflar arasında Etiyopya'da pet şişe geri dönüşüm prosesine ilişkin ... numara ve 07/12/2018 tarihli Proje Sözleşmesi imzalanmış olduğunu, sözleşmenin konusunun müvekkili şirkete ait olan ve müvekkilinin adresinde kurulu bulunan 1.200 kg/saat kapasiteli pet şişe geri dönüşüm prosesine ait ekipmanların demonte edilerek davalıya borçluya satılması ve davalının Etiyopya'da belirteceği adreste kurulumunun yapılması olduğunu, sözleşmede proje bedelinin 75.000 USD + KDV olarak kararlaştırılmış olduğunu, müvekkili şirketin sözleşme kapsamında yer alan edimlerini tam ve eksiksiz olarak yerine getirmiş ve karşılığında 04/01/2019 tarih ve 88.500-USD bedelli faturayı düzenleyerek davalı borçluya göndermiş olduğunu, davalının faturaya konu borcunu ödemeyi uzun bir süre geciktirdiği ve fatura bedeline ilişkin ödemelerini de tam olarak yerine getirmediği gibi müvekkili şirketi sürekli geçiştirmiş ve nihayet kendisine yapılan çağrıları yanıtsız bırakmış olduğunu, bunun üzerine, alacağın tahsilini teminen .... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasından davalı borçlu aleyhine icra takibi başlatılmış olduğunu, davalının borcunu ödemediği gibi taraflar arasındaki sözleşme ve somut olayla hiçbir ilgisi olmayan "Ödemezlik Defi"nden bahisle icra takibine itiraz etmiş ve takibi durdurmuş olduğunu, icra takibinin durması üzerine taraflarınca dava şartı arabuluculuk yoluna başvuru yapılmış, görüşme sonunda anlaşma sağlanamadığına ilişkin İstanbul Arabuluculuk Bürosunun 14/09/2021 tarih ve ... dosya numaralı "Arabuluculuk Son Tutanağı" düzenlenmiş olduğunu, davalı borçlu tarafından faturaya itiraz edilmediğinden, fatura içeriğinin kesinleşmiş olduğunu, müvekkili şirketin sözleşme kapsamında yer alan yükümlülüklerini eksiksiz olarak ifa etmiş olduğunu, müvekkili şirketin sözleşmede belirtilen yükümlülüklerini eksiksiz olarak ifa etmiş olduğunu, kaldı ki, kurulum tamamlanmış olduğundan bakiye bedelin ödenmesinin zorunlu olduğunu, davalı borçlunun basiretli bir tacir gibi hareket etmek ve dürüstlük kurallarına uymak zorunda olduğunu, yukarıda açıklanan nedenlerle; fazlaya ilişkin her türlü hakları saklı kalmak kaydıyla; davalının .... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasına yapmış olduğu haksız ve mesnetsiz itirazın iptalini, takibin 19.250-USD üzerinden takip talebindeki şartlarla devamını, davalıya 19.250-USD'nin %20’sinden az olmamak kaydıyla takip tarihindeki kur (1 USD = 8,62 TL) üzerinden hesaplanacak tutarda icra inkar tazminatı ödettirilmesini, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ile dava ettiği görüldü.

Davalı vekilinin cevap dilekçesinde özetle; takibe konu edilen borcun muaccel olmadığını, müvekkilinin temerrüde düşmediğini, TBK m. 123 uyarınca müvekkiline herhangi bir süre verilmemiş olduğunu, TBK m. 97 uyarınca müvekkilinin ödemezlik defi ileri sürme hakkı olduğunu, eseri teslim borcunun yerine getirilmemiş olduğunu, davacının açıkça tesisin devreye alınmadığını ve eğitim verilmediğinin dilekçesinde kabul etmekte olduğunu, yukarıda açıklanan nedenlerle; davacının davasının tüm talepler yönünden reddi ile kötüniyetli olan davacının %20 den aşağı olmamak üzere kötüniyet tazminatına mahkum edilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ile cevap verdiği görüldü.

DELİLLER VE GEREKÇE;

....İcra Dairesinin ... Esas sayılı takip dosyası, sözleşme, ticari defter ve belgeler, fatura, tanık beyanları, BA-BS formları ve dayanılan diğer deliller celp edilip incelenmiş, tüm dosya kapsamı ile yaptırılan inceleme sonucu rapor alınmış ve tüm deliller toplanmıştır.

....İcra Dairesinin ... Esas sayılı dosyası incelendiğinde; davacının davalıdan, fatura alacağından kaynaklı, 46.750-USD. asıl alacak üzerinden ve asıl alacak tutarına takip tarihinden itibaren işleyecek temerrüt faizi ile birlikte tahsili amacıyla ilamsız icra takibi yaptığı, davalının süresi içerisinde, borca, faize ve fer’ilerine itirazı nedeniyle takibin durdurulduğu ve davacı tarafından takibin devamının sağlanması amacıyla İİK. 67. maddesinde belirtilen 1 yıllık hak düşürücü süre içinde, 19.250-USD. asıl alacak üzerinden itirazın iptali davasını açtığı anlaşılmıştır.

İhtilaf, davacı alacaklının davalıdan, taraflar arasındaki sözleşme kapsamında faturaya dayalı takip sebebi itibariyle alacaklı olup olmadığı, alacaklı ise miktarının tespiti konularından kaynaklanmakta olup, alacak miktarının tespiti için takip dayanağı belgelerin incelenmesi hukuk dışında özel ve teknik bilgiyi gerektiren haller olduğundan 6100 sayılı HMK m.266 gereği mahkemenin tarafların talebi yahut kendiliğinden vereceği karar ile bu hususların bilirkişiye tespit ettirilmesi mümkündür.

... Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ... Talimat sayılı dosyasının 16/05/2022 tarihli duruşmasında davacı tanığı ...; "....Ben ...e ait ... mühendislikte halen çalışırım. Davacı ... A. Ş de ... ... e aittir. Bu şirket davalı şirketi makineler sattı. Sattığı bu makineler da Eitopya ya gönderdi. Sattıktan 3 ay sonra da bana makineleri gidip orada kurmamı istediler. Ancak arsayı temin edemedikleri için kurulumu ertelediler. Bir yıl sonra kurulum için tekrar gitmemi söylediler ben de biletimi aldım ve gittim. Daha sonra makineleri kurdum ancak elektrik trafoları olmadığı için makinenin çalıştırılması elektrik olmaması sebebiyle yapılamadı ancak benim kurulum ile ilgili işim tamamen bitti. Bir ay kadar elektrik trafosu bekledim daha sonra davalı şirketin oradaki görevlisi Bülent bey trafonun ne zaman geleceği belli olmadığı için gidebileceğimi söyledi ve ben bu şekilde geri döndüm. Benim taraflar arasındaki sözleşmeye ilişkin bilgim yoktur paranın ödenip ödenmediğine ilişkin bilgim yoktur. Tanıklık ücreti talebim yoktur dedi. Benim dava ile ilgili bilgim ve görgüm bunlardan ibarettir..." beyanında bulunduğu görüldü.

... Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ... Talimat sayılı dosyasının 16/05/2022 tarihli duruşmasında davacı tanığı ... ; "...Ben ... mühendislikte makine mühendisi olarak çalışırım. Davacı şirket de ... mühendisliğin yan şirketlerindendir. Davalı ile davacı şirket pet şişe dönüşüm projesi için makine cihazları konusunda anlaştılar davacı şirket makineleri teslim edip gerekli şekilde kurulumu yapıp karşı taraf bedelini ödeyecekti. Biz makineleri ayarladık ve davalının anlaştığı gemiye yükledik. İki ay sonra gidip kurulum yapacaktık ancak kendi kusurları sebebiyle işi bir sene kadar uzattılar. Bu sebeple bir sene sonra kurulum yapıldı. Normalde iki ay sonra olsa idi kuruluma bende gidecektim ancak bir sene sonra olunca başka işlerim sebebiyle gidemedim. İşin bir sene uzamasının bir sebebi de karşı tarafın ilk olarak gümrüğe takıldıklarını daha sonra fabrika için yeni arsa baktıklarını, en son da personellerimizden ... kurulumu yaptıktan sonra sadece trafoya elektrik bağlaması gerekti ancak karşı tarafın trafoyu sağlayamaması sebebiyle işin bu seviye uzamıştır. Tamamen karşı taraftan kaynaklı uzamıştır. Biz proje ve sözleşme kapsamındaki tüm yükümlülüklerimizi yerine getirdik. Tanıklık ücreti talebim yoktur. Benim dava ile ilgili bilgim ve görgüm bunlardan ibarettir..." beyanında bulunduğu görüldü.

... Asliye Hukuk Mahkemesi'nin... Talimat sayılı dosyasından, davacı ticari defter ve belgelerinin incelenerek rapor alınmasına karar verilmiş, bilirkişi Mali Müşavir ... tarafından hazırlanan, 03/11/2022 tarihli bilirkişi raporunda; "...Uzunçiftlik ... Kavşağı .../... adresinde faaliyette bulunan ...ve Tİcaret A.Ş. işveren konumunda olarak ... Mah. ... Cad. No: 18/A .../... adresinde bulunan ... Sanayi ve Ticaret A.Ş. uygulayıcı olarak sözleşme imzalamışlardır. Ancak sözleşmedeki sorumluluklardan bazıları her iki şirket tarafından da yerine getirilmemiş ve eksik ödeme yapılmıştır.

Raporun II. Bölümünde ayrıntılı olarak açıklandığı gibi uygulayıcı tarafından bazı kurulumların yapılmadığı ve iki günlük personel eğitiminin gerçekleşmediği,

İşveren durumundaki şirketin ise yine Raporun II. Bölümünde ayrıntılı olarak açıklandığı gibi, elektrik temini işini yerine getirmediği, eksik kalan işlerin, ödenmeyen 19.250 $ ile karşılaştırılmasında tarafların durumunun birlikte değerlendirilmesi gerektiği..." sonuç ve mütalaa edildiği görüldü.

Tüm deliller toplandıktan sonra, davalının ticari defter ve belgeleri ile talimat dosyasından alınan bilirkişi raporu da göz önünde bulundurularak rapor alınmasına karar verilmiş, bilirkişiler Mali Müşavir ..., Makine Mühendisi Prof. Dr. ... ve Sözleşme Uzmanı Prof.Dr.... tarafından hazırlanan 11/08/2023 tarihli bilirkişi raporunda; "...

-Davacının yaptığı işin bedelinin ödenmesini davalıdan talebe hak kazandığı, fakat 2 günlük eğitime ilişkin iş kısmını yerine getirmekten kurtulduğu için, bakiye iş bedeli alacağı olan 19.250 USD’den uygun bir indirim yapılması ve geriye kalan tutarın davacıya iade edilmesi gerektiği; 19.250 USD-720 USD eğitim bedeli=18.530 USD kalan tutar

-Dolayısıyla da davacının, geriye kalan tutarın (talebi gibi) takip tarihinden itibaren işletilecek Döviz Yasal Faizi (3095 sayılı Faiz Kanunu md.4/a) ile birlikte tahsilini talebe hak kazanacağı..." sonuç ve mütalaa edildiği görüldü.

Taraf vekillerinin itirazlarının değerlendirilerek, ek rapor alınmasına ilişkin karar verilmiş, 07/03/2024 tarihli Bilirkişi ek raporunda; " ...Kök raporumuzdaki değerlendirme ve kanaatlerde bir değişiklik olmadığının..." sonuç ve mütalaa edildiği görüldü.

Taraflar arasında imzalanan Sözleşmenin 4 nolu maddesi hükmüne göre; “Bu sözleşme kapsamında davacı/yüklenici;

-Kendi adresinde (işyerinde) kurulu bulunan ekipmanları (tesisi) demonte ederek, konteyner içerisinde nakliyeye hazır hale getirmeyi,

-Tüm ekipmanların faturasını keserek resmi devir işlemini gerçekleştirmeyi,

-Ekipmanların Etiyopya’daki adreste (işyerinde) kendi personeli ile kurulumunu gerçekleştirerek devreye almayı ve akabinde 2 günlük eğitim vermeyi, taahhüt etmiştir .

Davalı/işveren ise;

-Ekipmanların davacının adresinden (işyerinden) kendi adresine (işlerine) nakliyesini

yapmayı;

-Belirtilen miktarlarda Temiz Su ve Elektrik temin etmeyi,

-Belirtilen ölçülerde üstü kapalı ve beton zeminde bina temin etmeyi,

-Proje ile ilgili en az 1 adet personel yetkilendirmeyi, taahhüt etmiştir."

Sözleşmenin 6 nolu maddesi hükmüne göre; "davalı/işveren ayrıca, 75.000 USD’lik iş bedelinin;

-12.500 USD + KDV’lik kısmını, sözleşme imzalandıktan sonra peşin olarak,

-25.000 USD + KDV’lik kısmını, ekipmanların nakliyesi öncesinde,

-37.500 USD + KDV’lik kısmını, kurulum tamamlandıktan sonra, ödemeyi taahhüt etmiştir."

Davacının düzenlediği, 04/01/2019 tarihli, (75.000-USD + 13.500-USD KDV =) 88.500-USD bedelli faturaya istinaden, davalı tarafından davacıya; 07/12/2018 tarihinde (sözleşme tarihinde) 14.750-USD, 07/01/2019 tarihinde 29.500-USD, 08/10/2019 tarihinde 25.000-USD. olmak üzere, toplamda 69.250-USD ödeme yapıldığı konusunda taraflar arasında bir ihtilaf bulunmadığı, uyuşmazlığın, fatura bedelinin, bakiye 19.250-USD’lik kısmının ödenmemesinden kaynaklandığı anlaşılmıştır.

Mahkememizce toplanan tüm deliller birlikte değerlendirildiğinde; tüm dosya kapsamına göre alınan kök ve ek bilirkişi raporları hüküm kurmaya yeterli ve denetime elverişli olduğundan, mahkememizde de, taraflar arasında, 07/12/2018 tarihli sözleşmenin imzalandığı, sözleşmenin, satım sözleşmesi ile eser sözleşmesinin unsurlarını bünyesinde barındıran bir karma (atipik) sözleşme olduğu, sözleşmenin satım sözleşmesine ilişkin kısmına satım sözleşmesine, eser sözleşmesine ilişkin kısmına ise eser sözleşmesine ilişkin hükümler, kıyasen (sözleşmenin bünyesine uygun düştüğü ölçüde ve şekilde) uygulanması gerektiği, sözleşme konusu işin bedelini içeren faturanın işin başında, davalı tarafından teslim alınmış ve yasal süresi içinde itiraz edilmemiş olmasının, tek başına, fatura konusu işin (sözleşme konusu işin) tamamının yapıldığı anlamına gelmediği, davacı tanıklarının beyanlarına göre, ekipmanın kurulumunun yapıldığı, eser sözleşmesinden kaynaklanan kurulum yapılması borcunun, yerleşik Yargıtay kararları gereği, maddi fiil niteliğinde olduğu ve tanık beyanları ile ispat edilebileceği, davalının, kurulum tamamlandığında ödemekle yükümlü olduğu 37.500-USD’lik iş bedelinin, bir kısmını davacıya ödediği, davalı, davacının ekipmanın kurulumunu yapma borcunu “eksik ifa” ettiği, bu sebeple de sözleşme bedelinin davaya konu, 19.250 USD’lik kısmını ödemediği savunmasında bulunmuş ise de, davalının, eser sözleşmesinden kaynaklanan iş yapma borcunun eksik ifa edildiğini (eksik ifayı) ispat etmekle yükümlü olduğu ancak, davacının kurulumu yapma borcunu eksik ifa ettiğini ispata yönelik herhangi bir delil dosyaya sunulmadığı, bu durum karşısında, davacının ekipmanın kurulumunu yapma borcunu eksiksiz olarak ifa ettiğinin kabul edilmesi gerektiği, davacının, davalının işyerine elektrik temin edememiş olması sebebiyle tesisin çalıştırılamadığını iddia ettiği, tanıkların beyanlarının da bu yönde olduğu, davalıdan kaynaklanan sebeplerle ekipmanın çalıştırılamadığından, kurulumun yapıldığı binada elektrik olmadığını ve elektrik olmadan da ekipmanın çalıştırılamayacağını davalının bildiğinden/basiretli bir tacir olarak bilmesi gerektiğinden, davacının, davalı tarafından bilinen ya da bilinmesi gereken bu hususu TBK.472. maddesi gereğince, davalıya bildirmesine gerek olmadığı, anlaşıldığından, TBK.md.485 hükmü uyarınca; davacının yaptığı işin bedelinin ödenmesini davalıdan talebe hak kazandığı, fakat davalının elektrik temin edememesi sebebiyle tesis çalıştırılamadığı için,davalı çalışanlarına 2 günlük eğitim verilemediğinin ve 2 günlük eğitime ilişkin iş kısmını yerine getirmekten kurtulduğu için, bakiye iş bedeli alacağı olan 19.250-USD’den, bilirkişilerce hesaplanan, iki günlük eğitim bedeli olan,720-USD düşüldüğünde, kalan 18.530-USD tutarı, davacının davalıdan talep edebileceği, kanaati oluştuğundan, davacının davasının kısmen kabulü ile davalının .... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyasından, 18.530-USD. asıl alacak üzerinden yaptığı itirazının iptaline, takibin takip talebindeki şartlarla aynen devamına, fazlaya ilişkin talebin reddine, icra takip dosyasına konu nakit alacağın likit ve belirlenebilir olması nedeniyle, kabul edilen kısım üzerinden, İİK 67/2. maddesi kapsamında % 20 icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

H Ü K Ü M : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1. Davacının davasının kısmen kabulü ile davalının .... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyasından, 18.530. USD. asıl alacak üzerinden yaptığı itirazının iptaline, takibin takip talebindeki şartlarla aynen devamına, fazlaya ilişkin talebin reddine,

2. Kabul edilen alacağın, %20’si olan 31.945,72. TL. (USD talebin takip tarihindeki TL. kuru üzerinden hesap ile) icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

3. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesine göre, alınması gereken 11.235,22. TL. harçtan peşin alınan 892,31. TL. harcın mahsubu ile geriye kalan 10.342,91. TL. harcın davalıdan tahsili ile hazineye irad kaydına,

4. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince hesaplanan 26.304,59. TL. vekalet ücretinin davalı taraftan alınarak davacı tarafa verilmesine,

5. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince hesaplanan 6.388,06. TL. vekalet ücretinin davacı taraftan alınarak davalı tarafa verilmesine,

6. Davacı tarafından başlangıçta yatırılan 59,30. TL. başvurma harcı + 892,31. TL. peşin harç toplamı olan 951,61. TL.'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

7. Davacı tarafından yapılan 7.250. TL. bilirkişi ücreti + 748,90. TL. tebligat. müzekkere masrafları olmak üzere toplam 7.998,90. TL. yargılama giderlerinin kabul ve ret oranına göre 7.698,94. TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, geriye kalanın kendi üzerinde bırakılmasına,

8. Davalı tarafından yapılan 3.000. TL. bilirkişi ücreti olan yargılama giderlerinin kabul ve ret oranına göre 112,50. TL'nin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, geriye kalanın kendi üzerinde bırakılmasına,

9. 6325 Sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A. (11). (13) maddesi ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 1.320. TL. arabuluculuk ücretinin kabul ve ret oranına göre 1.270,50. TL.'nin davalıdan, 49,50. TL.'nın davacıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,

10-Davacı tarafından yatırılan bakiye gider avansından arta kalan kısmın karar kesinleştiğinde davacı tarafa iadesine,

Dair, davacı vekilinin ve davalının vekilinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmek üzere mahkememize hitaben yazılmış, mahkememize verilecek ya da başka mahkeme aracılığı ile mahkememize gönderilecek bir dilekçe ile gidilebilecek İSTİNAF yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 28/05/2024

Katip ...

e-imzalıdır

Hakim ...

e-imzalıdır