İstanbul 9. Asliye Ticaret Mahkemesi 2022/485 E. 2024/29 K.

T.C.

İSTANBUL

9. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO:2022/485 Esas

KARAR NO:2024/29

DAVA:İtirazın İptali

DAVA TARİHİ:04/07/2022

KARAR TARİHİ:23/01/2024

Taraflar arasında görülen davanın mahkememizde yapılan açık yargılaması sonunda:

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; ... A.Ş, ... nezdinde kurulan Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasasında faaliyet gösteren SPK olmak üzere mevzuatın tüm gereklerini yerine getirerek lisans belgesi almış bir yatırım kuruluşu olduğunu, müvekkil şirket ile davalı arasında 14/12/2021 tarihli Sermaye Piyasası Araçlarının Alım Satımına Aracılık Çerçeve Sözleşmesi akdedildiğini, müvekkil şirketin sadece davalının alım satım emirlerini ... nezdindeki ilgili piyasaya iletmekte ve gerçekleşen işlemlerden komisyon geliri elde ettiğini, vadeli işlem ve opsiyon sözleşmeleri kaldıraç etkisi nedeniyle riskli işlemler olduğunu, davalıya Sermaye Piyasası mevzuatının bir gereği olarak hesap açılışında kendisine gerekli risklerin bildiriminin yapıldığını ve davalı tarafından formun imzalandığını, davalının hesap ekstrelerinden anlaşılacağı üzere VİOP nezdinde almış olduğu alım ve satım pozisyonları ve pozisyonların dayanağını oluşturan varlıkların fiyatlarında yaşanan değişimler nedeniyle teminatın tamamını kaybettiğini, kayıpları yatırdığı teminatı aşarak eksi bakiye olarak 9.771,23 TL olduğunu, davalıya defalarca teminat eksiğini tamamlaması için çağrı yapıldığını ancak davalının çağrılara icabet etmediğini ve borcu ödemekten kaçındığını, davalı yanın mevcut eksi bakiye ödeme yükümlülüğünü yerine getirmemesi üzerine .... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyası ile yasal takibi başlatıldığını, davalının takibe itiraz ettiğini, müvekkili şirketin sadece ...'da gerçekleşmesine aracılık ettiği makul bir oranda komisyondan başka bir gelir elde etmediği bu işlemler nedeniyle davalının kötü niyetli tavırları nedeniyle 9.893,41 TL tutarında zarara uğradığını bildirerek davalının haksız ve hukuka aykırı yetkiye ve borca itirazlarının iptali ile davalının asıl alacağın %20'den az olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesine, karar verilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesi talebi ile dava ettikleri anlaşıldı.

Davalı tarafın yasal sürede cevap dilekçesi sunmadığı görüldü.

DELİLLER VE GEREKÇE:

Dava, sermaye piyasası araçlarının alım satımına aracılık sözleşmesinden kaynaklı alacak nedeniyle başlatılan takibe itirazın iptali davasıdır.

....İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı dosyasının incelenmesinde; davacı tarafından davalı aleyhine 9.771,27 TL asıl alacak,122,14 TL faiz olmak üzere toplam 9.893,41 TL alacağın tahsili için genel haciz yoluyla ilamsız icra takibi yapıldığı, davalı tarafından yasal 7 günlük süre içinde, itiraz edilmesi üzerine icra takibinin durduğu, davacı tarafından işbu davanın 1 yıllık hak düşürücü sürede açıldığı anlaşılmıştır.

Davalı taraf icra müdürlüğüne verdiği itiraz dilekçesinde yetki itirazında bulunmuş ise de yetkili icra müdürlüğü belirtilmediğinden yetki itirazı yerinde görülmemiştir.

Mahkememizce alınan 19/05/2023 tarihli bilirkişi heyet raporunda sonuç olarak; ''SPK ve Borsa mevzuatı çerçevesinde; Borsa/ VİOP'da gerçekleşen işlemler borsa üyesi aracı kurum ve bankalar vasıtasıyla yapılmaktadır. Yatırımcıların VİOP'ta doğrudan işlem yapabilmesi mümkün değildir. VİOP'ta işlem yapılabilmesi için, VİOP üyesi bir kuruluşta hesap açılması, alım satım kararlarının üyeye ulaştırılması ve gerekli teminatın yatırılması yeterlidir. Seans kapanışından sonra vadeli işlem ve opsiyon sözleşmelerine ait gün sonu uzlaşma fiyatları belirlenir ve tüm hesaplar güncellenir. Toplam teminatı, Sürdürme Teminatı tutarının altına düşen veya eksi nakit teminat oluşan hesaplar için ilgili üyelere teminat tamamlama çağrısı” yapılır. Üyeler teminat tamamlama çağrısı yükümlülüklerini T+1 günü en geç saat 15:00'a kadar yerine getirmek zorundadırlar. ... 21 Aralık - 22 Aralık 2021 tarihleri arasında yayınlanan kar/ zarar grafiği; Dosya verileri incelenmiş olup ilgili ... ... A.Ş. ...- ... ait hesap 20 Aralık 2021 tarihinde yukarıda belirtilen grafik düşüş yaşaması sebebiyle -11.036,98-TL Teminat Açığına düştüğü tespit edilmiş olup hesap teminat açığını ... tarafından tamamlanması için ... A.Ş. tarafından teminat tamamlama çağrısı yapılması ve teminat açığının kapatılması gereklidir. Fakat yapılan Emirlerin reel gerçekleşmesinde etkili olan 4 ana temel unsur bulunmaktadır. Emir Verilme Zamanı, Emir Gerçekleştirme Zamanı, Emir Fiyatı, Yapılan Kayıt Detayı Fiyatlamada etkili olan unsurlardır. Davalı ... A.Ş 4 Unsur detayı hakkında herhangi bir bilgiye rastlanmamıştır. ... Sistem erişebilirlik sağlanmaması durumlarda emir gerçekleştiremediği beyanı doğrultusunda oluşan zarardan Aracı Kurum ... A.Ş sorumlu olduğu'' mütalaa edildiği anlaşıldı.

24.10.2023 tarihli celsede SPK ya müzekkere yazılarak 21/12/2021 tarihinde davacıya kesilen cezaya ilişkin tüm bilgi ve belgeler, davacı sisteminde hangi aralıklarda kesinti olduğu ve buna ilişkin tespitler var ise celbinden sonra, dava dosyamızın 1 SPK UZMANI, 1 BİLGİSAYAR YAZILIM UZMANI, bilirkişisi heyetinden oluşacak heyete tevdi ile tarafların iddia ve savunmaları, SPK'dan gelen cevap değerlendirilerek davalının 21/12/2021 tarihinde işlem yapıp yapmadığı, işlem yapmak istemesine rağmen yapıp yapamadığı, davalının işlem yapamaması nedeniyle bir zararın oluşup oluşmadığı, işlemin viop yada kaldıraçlı işlem olup olmadığı, kesinti ile zarar arasında illiyet bağı olup olmadığı, oluşmuş ise zararın miktarı ve var ise davacının alacak miktarının tespiti noktasında yeni bir bilirkişi heyetinden rapor alınmasına, karar verilmiştir.

Mahkememizce alınan 08/12/2023 tarihli bilirkişi heyet raporunda sonuç olarak; Davalının ... Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nda (VİOP) işlem yaptığı, piyasada oluşacak fiyat hareketleri sonucunda aracı kuruluşa yatırılan teminatın tümünün kaybedebileceği gibi, kayıpların toplam teminatı dahi aşabileceği bilgisinin kendisine sözleşmeler ve risk formları vasıtasıyla verildiği, bu çerçevede davacı kurum tarafından hazırlanması ve davalıya imzalatılması sermaye piyasası mevzuatı çerçevesinde zorunlu olan sözleşme ve formların davalıya imzalatıldığı, bu meyanda davacı kuruma atf-ı kabil bir kusurdan bahsedilemeyeceği, VİOP işlemleri ile kaldıraçlı işlemlerin tabi olduğu mevzuatın farklılığı nedeniyle kaldıraçlı işlemlere ilişkin hükümlerin VİOP işlemleri açısından tatbikinin hukuken mümkün olmadığı, dava konusu icra takibinin dayanağı eksi bakiyenin 2021 yılında yapılan işlemler ile sahip olunan alım satım pozisyonlarından kaynaklandığı ve davacı kurumun husule geldiği iddia olunan zararın oluşmasında bir kusuru olmadığı, ... A.Ş. tarafından teminat tamamlama çağrısı tutarının davalı adına davacı tarafından ödendiğini gösteren bilgi ve belgeler çerçevesinde, dosyaya sunulan bilirkişi raporunda da yapılan hesaplama çerçevesinde icra takibinde talep edilen VİOP temerrüt alacağı ve işlemiş faizi tutarında davacı kurumun davalıdan alacaklı olduğu, davacının talebinin borsa ve SPK mevzuatı ile ... yönetmeliğinde yer alan takas kuralları, merkezi karşı taraf uygulamaları ve taraflar arasındaki sözleşme hükümlerine uygun olduğu, bu meyanda davalının borca ve icra takibine itirazının haksız olduğu, dosyaya mübrez kök raporda hesaplanan ve davalı tarafından ödenmesi gereken tutara heyetimizce de iştirak edildiği, SPK tarafından davacı kurum hakkında uygulanan idari para cezası yaptırımının sistemsel kesinti ve ilgili SPK tebliğlerine aykırılık nedeniyle tesis edildiği, ancak davalının hesapları incelendiğinde ve dosyaya sunulan log kayıtlarına bakıldığında, davalının hesabının 21.12.2021 tarihi itibariyle zaten teminat yetersizliği nedeniyle temerrüde düşmüş olduğu, bu çerçevede, 21.12'deki sistemsel kesinti nedeniyle SPK tarafından davacı kurum hakkında tesis edilen idari vaptırım ile huzurdaki dava konusu işlemler nedenivle ortaya çıkan teminat açığından mütevellit borç arasında doğrudan bir illiyet bağı bulunmadığı, dosyaya sunulan bilirkişi raporunda ulaşılan sonucun gerekçesinin rapordan anlaşılamadığı mütalaa edildiği anlaşıldı.

Davacı tarafından sunulan belgelere göre taraflar arasında; Müşteri Bilgi Formu, Mali Bilgiler Formu, Fatca ve CRS beyanı, Finansal Hizmetlere İlişkin Mesafeli Sözleşmeler Ön Bilgilendirme Formu, Genel Müşteri Bilgilendirme Formu, Yatırım Hizmet Ve Faaliyetleri Genel Risk Bildirim Formu, Vadeli İşlem ve Opsiyon Sözleşmelerine İlişkin Risk Bildirim Formu ( ... A.Ş Vadeli İşlem Ve Opsiyon Piyasası Nezdindeki İşlemlere İlişkin), Risk Bildirimi (Vadeli İşlem Sözleşmelerinde ve Opsiyon Sözleşmelerinde İşlemlerle İlgili Olarak, Müşteriler İçin Genel Açıklamalar), Yurt Dışı Piyasalarda Alım Satım İşlemlerine İlişkin Risk Bildirim Formu, Pay Senetleri Piyasası İşlemleri Risk Bildirim Formu, Piyasa Öncesi İşlem Platformu (PÖİP) Risk Bildirim Foırmu, ... A.Ş (BİST) Risk Bildirim Formu, Varant Ve Varant Benzeri Sermaye Piyasası Araçları Risk Bildirim Formu,Sermaye Piyasası Araçların Alım Satımına Aracılık Çerçeve Sözleşmesi,Türev Araçların Alım Satımına Aracılık Çerçeve Sözleşmesi, Yurt Dışı Piyasalarda Alım Satım İşlemlerine Aracılık Sözleşmesi, imzalandığı, görülmüştür.

SPK'nın 07.04.2022 tarih ve 521 sayılı kararı ile ''... A.Ş.'nin (Aracı Kurum) 21.12.2021 tarihinde ... 5 arayüz programında 09:33:12.175'de başlayıp 10:27:06.384'te biten, 10:27:17.619'da başlayıp 10:32:51.073'te biten ve 10:34:01.437'de başlayıp 12:11:52.374'te biten üç farklı kesinti olduğu, bununla bağlantılı olarak Aracı Kurum arayüz programında gerçekleşen kesintiler nedeniyle sisteme erişim sağlayamayan ve/veya telefon ile müşteri temsilcilerine ulaşamayan bazı yatırımcıların işlemlerini kapatamamaları sebebiyle zarara uğraması ve kesintilerin 21.12.2021 günü öğleden sonraya kadar çözüme kavuşturulamamasının,M1-39.1 sayılı Yatırım Kuruluşlarının Kuruluş ve Faaliyet Esasları Hakkında Tebliğ'in (Yatırım Kuruluşları Tebliği) 24 üncü ve VIL-128.9 sayılı Bilgi Sistemleri Yönetimi Tebliği'nin 26 ncı maddelerine aykırılık teşkil etmesi nedeniyle, Aracı Kurum'un bazı müşterilerinin ihlal nedeniyle doğan zararlarının tazmin edildiği ancak zararların tazmin edilmiş olmasının ihlali gerçekleştiren hakkında uygulanacak idari para cezasının tutarının belirlenmesi hususunda dikkate alındığı ve aykırılığı ortadan kaldırmadığı, dolayısıyla idari para cezası uygulanmasına engel teşkil eden bir husus olmadığı ve iletilen ve sistemsel kesinti sebebiyle mağduriyet yaşadığı anlaşılan tüm yatırımcıların mağduriyetlerinin giderildiği şeklinde bir tespite de varılamadığı, yaşanan sistemsel kesintinin Aracı Kurum'un dışarıdan hizmet edimine konu ettiği ara yüzden kaynaklamış olsa dahi, Yatırım Kuruluşları Tebliği'nin 50 nci maddesi hükümleri uyarınca Aracı Kurum'un sorumluluğunun ortadan kalkmadığı, olağan dışı fiyat hareketlerinin yaşandığı ve VIOP gibi anlık olarak kar/zarar durumunun ciddi oranlarda değişebildiği piyasalarda işlem gerçekleştiren Aracı Kurum'un sistemlerinde 3 parça halinde yaklaşık 2,5 saat süren bir kesinti yaşanması ve Aracı Kurum'a başvuran 84 yatırımcının tazmin edilmesine karşın tazmin talepleri reddedilen müşterilerin bulunmasının İPC Uygulama Esasları çerçevesinde Aracı Kurum'un kusurunun yoğunluğunu arttırdığı, ihlalin gerçekleştirilme şekli açısından, döviz kurlarında önemli dalgalanmanın olduğu bir günün ertesinde, yatırımcıların aktif işlem yapmakla ilgili ihtiyaçlarının fazlalaştığı ve olağandışı durumun etkisini bertaraf edebilmek için yapabilecekleri işlemlerin önüne geçildiği, dolayısıyla ihlalin gerçekleştiği gün itibarıyla Aracı Kurum'un müşterilerine olan etkisini ve ihlalin önemini arttırdığı da dikkate alınarak, Aracı Kurum hakkında SPK'nun 103 üncü maddesinin birinci fıkrası uyarınca, 2021 yılı için belirlenmiş azami tutar olan 640.442 TL idari para cezası uygulanmasına'' karar verildiği görülmüştür.

Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; taraflar arasında Sermaye Piyasası İşlemleri Genel Çerçeve Sözleşmesi, Alım-Satıma Aracılık Çerçeve Sözleşmesi, Türev Araçların Alım Satımına Aracılık Çerçeve Sözleşmelerinin imzalandığı, yine işlemlere ilişkin risk formlarına yer verildiği, davalının almış olduğu alım ve satım pozisyonlarının ve bu pozisyonların dayanağını oluşturan varlıkların fiyatlarında meydana gelen değişimler nedeniyle oluşan oluşan zararın mevcut teminatı aştığı,

davalı yanın sözkonusu işlemden dolayı hesapta bulunan teminatının, sürdürme

teminatının altına düşmesi sebebiyle tamamlama teminatının yeniden bulunması gereken düzeye

yükseltilmesi gerektiği, ... tarafından talep edilen teminat açığının davalıya iletilmesine rağmen davalının açığı tamamlamadığı, SPK mevzuatı gereğince teminat açığının aracı kurum tarafından yatırılmasının zorunlu olduğu, davalı tarafından yatırılmayan teminatının ...’a davacı tarafından yatırıldığı, davalı tarafından yapılan işlemin VİOP işlemi olduğu kaldıraçlı işlem olmadığı, dolayısıyla teminatın üzerinde zararın oluşabileceği, taraflar arasında imzalanan sözleşmenin 24-25-28-29 maddeleri ve SPK mevzuatı uyarınca davacının tamamladığı teminat açığı için davalıdan talepte bulunabileceği, 19.05.2023 tarihli raporda davalı beyanı ve soyut SPK cezasına göre meydana gelen zararda davacının sorumlu olduğunun belirtildiği, kesilen ceza ile dava konusu arasında illiyet kurulmadığı, 21.12.21021 tarihinde davalının hesap durumunun değerlendirilmediğin den bu rapora itibar edilmemiş, 08.12.2023 tarihli bilirkişi heyeti raporu ile

meydana gelen zararın oluşmasında davacının bir kusurunun bulunmadığının, davalı kuruma SKP tarafından kesilen ceza ile davalının zararı arasında illiyet bağı olmadığının, log kayıtlarına göre davacının sisteminde kaynaklanan kesintiden önce piyasa açılışı ile birlikte 21.12.2021 tarihi itibariyle eksi bakiyeye düştüğünün, teminatın yetersiz olduğunun tespit edildiği, davalının emir talimatına rastlanmadığı, alınan raporun hüküm kurmaya yeterli denetime elverişli olduğu değerlendirildiğinden, davalının eksi bakiyeye düşmesinde davacının bir kusurunun bulunmadığı, davacının davasında haklı olduğu, davalının itirazının yerinde olmadığı, davacının ...'a yaptığı ödeme nedeniyle bakiye alacağının takip tarihi itibariyle 9.771,27 TL olduğu, davacının ödeme tarihinden itibaren faiz isteyebileceği, TTK 1530/7 maddesinde düzenlenen temerrüt faizinin mal ve hizmet tedarikine ilişin olduğu taraflar arasındaki sözleşmeye uygulanamayacağından mahkememizce resen avans faizi işletilmek suretiyle yapılan hesaplamaya göre faiz tutarının 104,14 TL olduğu, alacağın likit olduğu, gözetilerek davacı lehine icra inkar tazminatına hükmedilerek, davanın kısmen kabulüne dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

H Ü K Ü M :Yukarıda açıklanan nedenlerle;

1. Davacının davasının kısmen kabulü ile; davalının ....İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasında yaptığı itirazın 9.771,27 TL asıl alacak, 104,14 TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 9.875,41 TL üzerinden iptaline asıl alacağa takip tarihinden itibaren avans faizi uygulanmak suretiyle takibin devamına, fazlaya ilişkin istemin reddine,

2. Kabul edilen alacağın %20’si olan 1.975,10 TL icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

3. Karar tarihinde yürürlükte bulunan harçlar tarifesi gereğince alınması gereken 674,59 TL karar ve ilam harcından peşin alınan 119,90 TL'nin mahsubu ile eksik alınan bakiye 554,69‬ TL karar ve ilam harcının davalıdan alınarak hazineye irat kaydına,

4. Davacının yatırmış olduğu 119,90 TL peşin, 80,70 TL başvurma harcı olmak üzere toplam 200,6‬0 TL nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

5. Davacı tarafından yapılan 8.000 TL Bilirkişi ücreti, 179,75 TL posta ücreti olmak üzere toplam 8.179,75 TL yargılama masrafının ret ve kabul oranına göre 8.164,87 TL sinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, bakiyenin davacı üzerinde bırakılmasına,

6. 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu 18/A. 13.maddesi ve Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi gereğince Adalet Bakanlığı Bütçesinden Arabulucuya ödenen 1.560 TL ücretin davanın kabul ve ret oranına göre 1.557,16 TL'sinin davalıdan, kalan 2,84 TL'sinin davacıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,

7. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca hesaplanan 9.875,41 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

8. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca hesaplanan 18,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,

9. Taraflarca yatırılan gider avansından kullanılmayan kısmının karar kesinleştiğinde iadesine,

Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı, miktar itibariyle kesin olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı.23/01/2024

Katip ...

e-imzalıdır

Hakim ...

e-imzalıdır