İstanbul 9. Asliye Ticaret Mahkemesi 2022/881 E. 2024/119 K.

T.C.

İSTANBUL

9. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO:2022/881 Esas

KARAR NO :2024/119

DAVA:Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ:24/12/2022

KARAR TARİHİ:13/02/2024

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

Davacı vekilinin dava dilekçesinde özetle; müvekkili firma yetkilisi el ürünü olmayan imzaya istinaden muhatap bankaya ibraz edilen ... ... Bankası ....Ş. ... Şubesi-Seri No: ... Keşide Yeri: İstanbul -Tarihi: 10/01/2023 olan, 148,500-TL bedelli çekin, ... ... şirketi tarafından bankaya ibraz edilmiş olup, bu çek dayanak gösterilerek icra takibine geçilmesinin kuvvetle muhtemel olduğunu ancak bu çekteki imza ve kaşenin müvekkili firmaya ait olmadığını, müvekkili firmanın böyle bir çek ile hiçbir ilgisi bulunmadığını, müvekkilinin, ... Bankası'nın İstanbul/ ... şubesinden ... nolu hesaptan aldığı çek koçanını kaybetmiş olduğunu, kaybolan çek koçanında 24 adet boş çek yaprağı olduğunu, bu çek yapraklarından 3 adetinin doldurularak sahte imza ile malzeme alımı karşılığı başka şirketlere verildiğini öğrendiklerini, isminin Hakan olduğunu söyleyen şahsın (sonradan kuvvetle muhtemel ... olduğunu öğrendikleri şahıs), ... ilinde faaliyet gösteren ... ... ....Ş. (... Mah. 5506. Sok. No.120/.../...) isimli firmadan malzeme almış olduğunu ve müvekkiline ait ... Bankası İstanbul ... şubesinden alınan ... nolu doldurup (177.780-TL. olarak ) sahte imza ile bu şirkete kesmiş olduğunu, yine aynı şahıs tarafından ... ilinde faaliyet gösteren Uran teknik adlı firmaya da ... ... Bankası ....Ş. ... Şubesi-Seri No: ... Keşide Yeri: İstanbul -Tarihi: 29/12/2022 olan, 217,306,75-TL tutarındaki çekin sahte imza ile doldurularak verildiğini öğrendiklerini, sonradan bu çeklerin ödenmemesi hususunda hem bankaya hem de ... ... ....Ş.'ne hem de Uran Teknik firmasına ihtarnameler gönderdiklerini, Uran Teknik'in dolandırıcılık yapan şahısları yakalayıp mallarını geri aldıklarını ve çeki de bankaya ibraz ettiklerini ve çekin banka tarafından kendilerinin de şikayetçi olduğunu ... savcılık dosyasına sunulacağını bildirerek, çeke dair bir alacakları olmadığını beyan etmiş olduklarını, müvekkili firma yetkilisi el ürünü olmayan imzaya istinaden muhatap bankaya ibraz edilen ... ... Bankası ....Ş. ... Şubesi-Seri No: ... Keşide Yeri: İstanbul -Tarihi: 10/01/2023 olan,148,500-TL bedelli çekin de bankaya ibraz edilmiş olup, bu çek dayanak gösterilerek icra takibine geçilmesinin kuvvetle muhtemel olduğunu, ancak bu çekteki imzanın da müvekkili firmaya ait olmadığını, müvekkili firmanın böyle bir çek ile hiçbir ilgisi bulunmadığını, sonuç olarak icra takibine konu edilmesi muhtemel ... ... Bankası ....Ş. ... Şubesi-Seri No: ... Keşide Yeri: İstanbul -Tarihi: 10/01/2023 tarihli, 148,500-TL bedelli çekte bulunan imzanın müvekkili firma yetkililerine ait olmadığını, müvekkili firmanın davalılara hiçbir borcu bulunmadığını, dolayısıyla imzayı ve borcu kabul etmediklerini, yukarıda açıklanan nedenlerle; davalarının kabulü ile, öncelikle takdiren teminatsız olarak dava neticesinde müvekkilinin mağdur olmaması amacıyla icra dosyasına yatacak paraların alacaklı davalı tarafından çekilmemesi, dosyanın üçüncü şahıslara temlik edilmemesi ve de dava sonuçlanıncaya kadar icra takibinin durdurulması konusunda ihtiyati tedbir kararı verilmesini, ... ... Bankası ....Ş. ... Şubesi-Seri No: ... Keşide Yeri: İstanbul -Tarihi: 10/01/2023 tarihli, 148,500-TL bedelli çek nedeniyle müvekkilinin davalılara karşı borçlu bulunmadığının tespitine ve takibin iptalini, yargılama giderleri ile ücreti vekaletin davalılara yükletilmesine karar verilmesini talep ile dava ettiği görüldü.

Davalı ... ... ... Tic. Ve San. Ltd Şti vekilinin cevap dilekçesinde özetle; huzurdaki davada davacının taraf sıfatı bulunmamakta olup çekin keşidecisinin ... Tic. Ltd. Şti. olduğunu, dolayısıyla ... Tic. Ltd. Şti. yetkilisi ... tarafından ikame edilen davanın usulden reddi gerektiğini, nitekim yargıtay ve hukuk genel kurulu kararlarında bu hususun mahkemece resen gözetilmesi gerektiğine dikkat çekilmekte olduğunu, huzurdaki davada Mahkememizin yetkisiz mahkeme olduğunu, yetkili mahkemenin müvekkili şirketin merkez adresi olan ... mahkemeleri olduğunu, huzurdaki davanın menfi tespit davası olup arabuluculuk şartının dava şartına tabi olduğunu, huzurdaki davanın müvekkili şirkete yöneltilmesinin mümkün olmadığını, usule ilişkin tüm itirazlarını tekrarla birlikte huzurdaki davaya konu çek yönünden müvekkili şirketin iyiniyetli hamil konumunda olup davacı tarafından müvekkili şirketin kötüniyetli olarak çeki iktisap ettiğinin ve kıymetli evrakın keşidecinin rızası hilafına elinden çıktığını kanıtlanması gerekmekte olduğunu, bunun yanısıra huzurdaki dava her ne kadar müvekkili şirkete yöneltilmişse de müvekkili şirketin son yetkili hamil olup davanın öncelikle lehtar aleyhine veya lehtar ile birlikte diğer cirantalar aleyhine ikame edilmesi gerektiğini, yukarıda açıklana nedenlerle; öncelikle davacının taraf sıfatı bulunmadığından davanın usulden reddini, huzurdaki davanın müvekkili şirket yöneltilmesi mümkün olmadığından davanın müvekkili şirket yönünden usulden reddini, tüm itirazlarını tekrar ile davanın reddini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ile cevap verdiği görüldü.

Davalı ... ... Bankası ....Ş. vekilinin cevap dilekçesinde özetle; müvekkili bankanın kambiyo ilişkisine dahil olmadığından, çekte borçlu sıfatı bulunmadığını, davacının herhangi bir zararının söz konusu olmadığını, davaya konu 9934 nolu çekin ise ibraz tarihi içerisinde müvekkili bankadan veya takastan sorgulanmamış, çekin ibraz süresi işbu cevap dilekçesi itibariyle dolmuş olduğunu, bu nedenle müvekkili bankanın herhangi bir hukuka aykırı eylemi bulunmadığı gibi davaya konu çekin ibraz süresi içerisinde ibraz edilmediğinden davacının herhangi bir zararının da mevcut olmadığını, kaldı ki ibraz edilseydi dahi diğer iki çek gibi bu çek üzerinde de müvekkili bankaca araştırmalar yapılıp, imza uyuşmazlığı tespit edilirse bu yönde işlem yapılacağını ancak şuan böyle bir hususun söz konusu olmadığından, huzurdaki davada da müvekkili bankanın herhangi bir taraf sıfatı olmadığını, yukarıda açıklanan nedenlerle; esasa ilişkin savunmaları doğrultusunda, haksız ve hukuka aykırı olarak açılan davanın esastan reddini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ile cevap verdiği görüldü.

DELİLLER VE GEREKÇE;

Dava, İİK. m. 72/2 hükmü uyarınca menfi tespit istemine ilişkindir.

Davaya konu, ... ... Bankası ....Ş., .../İstanbul Şubesi’ne ait, keşide tarihi 10/01/2023, keşide yeri İstanbul, çek numarası ... ve bedeli 148.500-TL. olan çek incelendiğinde, keşidecisinin davacı, dava tarihi itibariyle hamilin (davalı) olduğu görülmüştür.

Davalı şirket vekilinin, 06/01/2023 tarihli cevabi dilekçe ile davaya konu çekin ellerinde olduğunu kabul ettikleri, ancak çeki ibraz etmediklerini, dava dilekçesi tebliğ olduğunda davacı yanca ileri sürülen hususlara vakıf olduklarını, bu nedenle çek aslının, bir önceki dava dışı ciranta ... Maden Nak.San.Tic. ....Ş.’ne, 29/12/2022 tarihinde teslim edildiğini beyan ile 29/12/20222 tarihli teslim belgesinin de dosyaya sunulduğu görülmüştür.

Davalı yanca, davaya konu çek aslının iade edildiği bildirilen, dava dışı ciranta ... Nak.San.Tic. ....Ş.’ne yazılan müzekkereye verilen 15/05/2023 tarihli cevap ile, çek aslının, bir önceki dava dışı ciranta ...Tur.San.Tic.Ltd.Şti.’ne iade edildiğini beyan ile gönderilen çek fotokopisinde davalı şirketin cirosunun iptal edildiği görülmüştür.

Dava dışı ciranta, ...Tur.San.Tic.Ltd.Şti.’ne yazılan müzekkereye verilen 10/10/2023 tarihli cevap ile, çek aslının, lehdar (1. Ciranta) ...’... iade edildiğinin beyan edildiği görülmüştür.

Davalı banka vekilinin, 02/02/2023 tarihli cevabi dilekçe ile, davaya konu çekin ibraz edilmediğinin bildirildiği görüldü.

Davanın, davaya konu çekin keşide tarihi olan, 10/01/2023 tarihinden önce, yani çek ibraz edilmeden, 24/12/2022 tarihinde açıldığı anlaşılmıştır.

Yargıtay kararlarına göre, davalının, dava tarihinden sonra, çeki kendinden önceki hamile iade ettiğini savunması durumunda, dava konusuz kalır. Davalı şirket tarafından, süresinde verilen cevap dilekçesi ile çek aslını, 29/12/2022 tarihinde kendisinden önceki ciranta olan dava dışı ... şirketine teslim ettiğini, çek aslının kendisinde olmadığı beyan ettiği, dava dışı ciranta ... şirketince de çek aslının, dava dışı ... şirketine teslim edildiğini, dava dışı ... şirketi tarafından da çekin lehdara teslim edildiğinin beyan edildiği, davalının bu beyanı nedeniyle de davanın konusuz kaldığı anlaşılmıştır.

6100 sayılı HMK m. 331(1) hükmü "Davanın konusuz kalması sebebiyle davanın esası hakkında bir karar verilmesine gerek bulunmayan hâllerde, hâkim, davanın açıldığı tarihteki tarafların haklılık durumuna göre yargılama giderlerini takdir ve hükmeder." şeklindedir.

Somut olayda; davacı yanca, her ne kadar davaya konu çekin, davalı şirket tarafından, bankaya ibraz edildiği ve icra takibine geçilmesinin muhtemel olduğu iddiası ile menfi tespit davası açılmış ise de, dava tarihi itibariyle, davaya konu çekin hamili bulunan, davalı şirket tarafından, çekin bankaya ibraz edilmediği, kaldı ki çekin keşide tarihinin de 10/01/2023 olduğu, davacı yanca, dava tarihi itibariyle çek hamili olan davalı şirketin, davaya konu çek üzerindeki imzanın davacı şirket ait olmadığını bildiğine ilişkin, herhangi bir delil sunmadığı, dosyaya celbedilen, ... CBS ... nolu hazırlık dosyasında davalı şirket/yekilisinin şüpheli sıfatı ile yer almadığı, davacının, davalı şirketin davanın açılmasına sebebiyet verdiğini ispatlayamadığı anlaşıldığından, yargılama giderlerinden sorumlu tutulması gerektiği kanaatine varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, davalı şirketin, dava tarihinden sonra, çeki ibraz etmediğini beyanla çeki kendinden önceki hamile iade ettiği yönündeki savunması nedeniyle, davalı ... ...Şti. yönünden, konusuz kalan davada karar verilmesine yer olmadığına, davanın açıldığı tarihteki haklılık durumuna göre davalı şirket yararına yargılama giderlerine hükmedilmesine, davalı banka yönünden de pasif husumet yönünden davanın reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Dava, İİK. m. 72/2 hükmü uyarınca menfi tespit istemine ilişkindir.

Davaya konu, keşidecisinin (davacı), dava tarihi itibariyle çek hamilinin (davalı) olduğu görülmüştür.

Davaya konu, ... Bankası ....Ş., .../İstanbul Şubesi’ne ait, keşide tarihi 10/01/2023, keşide yeri İstanbul, çek numarası ..., çek bedeli 148.500-TL olan çek incelendiğinde, keşidecisinin davacı, dava tarihi itibariyle hamilin (davalı) olduğu görülmüştür.

Davalı şirket vekilinin, 06/01/2023 tarihli cevabi dilekçe ile davaya konu çekin ellerinde olduğunu kabul ettikleri, ancak çeki ibraz etmediklerini, dava dilekçesi tebliğ olduğunda davacı yanca ileri sürülen hususlara vakıf olduklarını, bu nedenle çekin, bir önceki cirantaya 29/12/2022 tarihinde teslim edildiğini beyan ile 29/12/20222 tarihli teslim belgesinin de dosyaya sunulduğu görüldü.

Davalı yanca, davaya konu çek aslının iade edildiği bildirilen, dava dışı ciranta ...San.Tic. ....Ş.’ne yazılan müzekkereye verilen 15/05/2023 tarihli cevap ile, çek aslının, dava dışı ciranta ... Tur.San.Tic.Ltd.Şti.’ne iade edildiğini beyanı ile gönderilen çek fotokopisinde davalı şirketin cirosunun iptal edildiği görüldü.

Dava dışı ciranta ...San.Tic. ....Ş.’nce, davaya konu çek aslının iade edildiği bildirilen, dava dışı ciranta ...Tur.San.Tic.Ltd.Şti.’ne yazılan müzekkereye verilen 10/10/2023 tarihli cevap ile, çek aslının, lehdar (1. Ciranta) ...’... iade edildiğinin beyan edildiği görüldü.

Davalı banka vekilinin, 02/02/2023 tarihli cevabi dilekçe ile, davaya konu çekin ibraz edilmediğinin bildirildiği görüldü.

Davanın, davaya konu çekin keşide tarihi olan, 10/01/2023 tarihinden önce, yani çek ibraz edilmeden, 24/12/2022 tarihinde açıldığı anlaşılmıştır.

Davalı ... Bankası ....Ş.’nin, muhatap banka olduğu, çekte, borçlu sıfatı bulunmadığı, davalının bu davada husumet ehliyetinin bulunmadığı anlaşıldığından, davacının, davalı banka yönünden davasının pasif husumet yokluğundan reddine karar vermek gerekmiştir.

Yargıtay kararlarına göre, davalının, dava tarihinden sonra, çeki kendinden önceki hamile iade ettiğini savunması durumunda, dava konusuz kalır. (Bkz. Yargıtay Kapatılan 19. HD'nin 10/04/2012 tarihli ve 2012/... E., 2012/... K. sayılı; Yargıtay Kapatılan 19. HD'nin 14/11/2012 tarihli ve 2012/... E., 2012/... K. sayılı kararları).

Davalı şirket tarafından, süresinde verilen cevap dilekçesi ile çek aslını, 29/12/2022 tarihinde kendisinden önceki ciranta olan dava dışı ... şirketine teslim ettiğini, çek aslının kendisinde olmadığı beyan ettiği, dava dışı ciranta ... şirketince de çek aslının, dava dışı ... şirketine teslim edildiğini, dava dışı ... şirketi tarafından da çekin lehdara teslim edildiğinin beyan edildiği, davalının bu beyanı nedeniyle de dava konusuz kaldığı anlaşılmıştır.

6100 sayılı HMK m. 331(1) hükmü "Davanın konusuz kalması sebebiyle davanın esası hakkında bir karar verilmesine gerek bulunmayan hâllerde, hâkim, davanın açıldığı tarihteki tarafların haklılık durumuna göre yargılama giderlerini takdir ve hükmeder." şeklindedir.

Somut olayda; davacı yanca, her ne kadar davaya konu çekin, davalı şirket tarafından, bankaya ibraz edildiği ve icra takibine geçilmesinin muhtemel olduğu iddiası ile menfi tespit davası açılmış ise de, dava tarihi itibariyle, davaya konu çekin hamili bulunan, davalı şirket tarafından, çekin bankaya ibraz edilmediği, kaldı ki çekin keşide tarihinin de 10/01/2023 olduğu, davacı yanca, dava tarihi itibariyle çek hamili olan davalı şirketin, davaya konu çek üzerindeki imzanın davacı şirket ait olmadığını bildiğine, davalı şirkete buna ilişkin ihtarname çektiğine ya da bilgilendirdiğine ilişkin herhangi bir delil sunmadığı, dosyaya celbedilen, ... CBS ... nolu hazırlık dosyasında davalı şirket/yekilisinin şüpheli sıfatı ile yer almadığı, davacının, davalı şirketin davanın açılmasına sebebiyet verdiğini ispatlayamadığı anlaşıldığından, davacının yargılama giderlerinden sorumlu tutulması gerektiği kanaatine varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, davalı şirketin, dava tarihinden sonra, süresi içerisinde verilen cevap dilekçesi ile birlikte, çeki ibraz etmediğini beyanla, çek aslını kendinden önceki cirantaya iade ettiği yönündeki savunması nedeniyle, davalı ... ....Tic.San. ve Ltd.Şti. yönünden, konusuz kalan davada esas hakkında karar verilmesine yer olmadığına, davanın açıldığı tarihteki haklılık durumuna göre, yargılama giderlerinin davacı şirket üzerinde bırakılmasına, davalı ... Bankası ....Ş.’nin, muhatap banka olduğu, çekte, borçlu sıfatı bulunmadığı, davalının bu davada husumet ehliyetinin bulunmadığı anlaşıldığından, davacının, davalı banka yönünden davasının pasif husumet yokluğundan reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

H Ü K Ü M : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1. Davacının, davalı ... Bankası ....Ş.’ne açtığı davanın pasif husumet nedeniyle reddine,

2. Davacının, davalı ...Tic.San. ve Ltd.Şti.’ne açtığı davanın konusuz kalması nedeniyle esas hakkında karar verilmesine yer olmadığına,

3. Karar tarihinde yürürlükte bulunan harçlar tarifesine göre hesap edilen 427,60. TL. maktu karar ve ilam harcından peşin olarak alınan 2.536,01. TL. harcın mahsubu ile fazla alınan 2.108,41. TL. harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacı tarafa iadesine,

4. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince hesaplanan 23.760. TL. vekalet ücretinin davacıdan alınarak, davalı ... ... ... Tic. Ve San. Ltd Şti'ne verilmesine,

5. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince hesaplanan 23.760. TL. vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı ... ... Bankası ....Ş.'ne verilmesine,

6. Davacının yapmış olduğu yargılama masraflarının kendi üzerinde bırakılmasına,

7. Davacı tarafından yatırılan bakiye gider avansından arta kalan kısmın karar kesinleştiğinde davacı tarafa iadesine,

Dair, davacı şirket yetkilisinin yüzüne karşı, davacı vekilinin, davalı ... ... vekilinin ve davalı ... Bankası vekilinin yokluğunda, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmek üzere mahkememize hitaben yazılmış, mahkememize verilecek ya da başka mahkeme aracılığı ile mahkememize gönderilecek bir dilekçe ile gidilebilecek İSTİNAF yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.13/02/2024

Katip ...

e-imzalıdır

Hakim ...

e-imzalıdır