İstanbul 8. Asliye Ticaret Mahkemesi 2020/654 E. 2023/995 K.

T.C.

İSTANBUL

8. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO:2020/654 Esas

KARAR NO:2023/995

DAVA:Menfi Tespit-İstirdat

DAVA TARİHİ:20/11/2020

KARAR TARİHİ:13/12/2023

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit - İstirdat davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davacı müvekkili ile davalı arasında 16/06/2020 tarihinde ... tarihlerinde yapılacak olan "..." ilişkin olarak sözleşme imzalandığını, işbu sözleşme davalı tarafından yalnızca kendi hukuki menfaatlerini koruyacak şekilde hazırlandığını, maktu olarak davacı müvekkiline imzalatıldığını, taraflar arasında imzalanmış olan 16/06/2020 tarihli fuar sözleşmesi davacı müvekkilinin bahse konu sözleşmeye karşılık olarak davalı tarafa “01/07/2020 keşide tarihli 31/08/2020 vadeli, 10.000,00-TL bedelli, borçlusu ... San. ve Tic. Ltd.Şti., alacaklısı ... A.Ş. olan” , 01/07/2020 keşide tarihli 30/09/2020 vadeli, 10.000,00-TL bedelli, borçlusu ... San. ve Tic. Ltd.Şti., alacaklısı ... A.Ş. olan” ve 01/07/2020 keşide tarihli 31/10/2020 vadeli, 11.587,19-TL bedelli, borçlusu ... San. ve Tic. Ltd.Şti., alacaklısı ... A.Ş. olan” 3 (üç) adet senet verdiğini, sözleşmede yer alan fuar tarihine 1 (bir) ay süre kala davalı taraf 12/08/2020 tarihinde sözleşmeye konu fuarın ... tarihlerine ertelendiğine dair mail gönderdiğini, davalının uhdesinde bulunan senetlerin iadesi ile sözleşmenin feshini talep ettiğini, davalı taraf uzun süre davacı müvekkili oyaladığını ve 28/08/2020 tarihinde ilk senedin protesto işlemleri için bankaya verildiğini, senet ödemesinin en yakın ... Şubesine yapılması gerektiğini bildiren mail gönderildiğini, davalı tarafın haksız ve kötü niyetli eylemleri sebebi ile müvekkilince ... Noterliği'nin 04/09/2020 tarih ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile sözleşmenin feshi ve senetlerin iadesi hususunda davalı tarafa ihtarname gönderildiğini, bunun üzerine 2020/106041 arabuluculuk numaralı, 02/11/2020 tarihli anlaşmamaya dair son tutanak hazırlandığını, davacı müvekkilin telafisi güç belki imkansız bir zarara uğraması yüksek ihtimalli olduğunu, bu nedenlerle bahse konu senetlerin ivedi olarak Mahkeme Kasasına alınması ve icraya konu edilmemesi yönünde tedbir kararı verilmesini, taraflar arasında imzalanmış olan 16/06/2020 tarihli sözleşmenin feshine, 01/07/2020 keşide tarih, 31/08/2020 vadeli, 10.000,00TL bedelli, borçlusu ... ... Ltd. Şti., alacaklısı ... A.Ş. olan , 01/07/2020 keşide tarihli, 30/09/2020 vadeli , 10.000,00TL bedelli, borçlusu ... San. ve Tic. Ltd. Şti., alacaklısı ... A.Ş. olan ve 01/07/2020 keşide tarihli, 31/10/2020 vadeli , 11.587,19 TL bedelli, borçlusu .... Şti., alacaklısı ... A.Ş. Olan 3 senetten dolayı borçlu olmadığının tespitine, senetlerin müvekkiline iadesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

SAVUNMA: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının, davalıyı telefonla arayarak sözleşmeyi feshettiğini, davalının kendisini oyaladığı iddialarının tamamen gerçek dışı olduğunu, fesih olgusunun, bir işyerini telefonla arayarak gerçekleştirilmesine olanak bulunmadığını, davalının, fuarın ertelendiğini 180 gün önceden bildirmekle yükümlü olduğu iddia edilmişse de bahsi geçen düzenlemenin herhangi bir gerekçe olmaksızın gerçekleştirilecek ertelemeler olduğunu, ilgili sözleşme maddesinin devamında ise davalıdan kaynaklanmayan nedenlerle yapılacak ertelemeler düzenlenmiş olup bu durumda 180 gün öncesinden bildirme yükümlülüğü öngörülmediği, Covid-19 salgınının 180 gün sonra hangi aşamada olacağının bilinmesinin de mümkün olmadığını, vaka ve hasta sayılarındaki artış, buna bağlı olarak getirilen kısıtlamalar karşısında fuarın ertelenmesinin kaçınılmaz olduğunu, taraflar arasındaki sözleşmenin 1. maddesinin 2. paragrafında açık bir biçimde fuarın gerçekleştirilmesini zorlayıcı sebeplerin ortaya çıkması halinde davalının yeniden belirleyeceği bir tarihte fuar düzenleyebileceği ve bu durumda, katılımcının bedel iadesi istemeyeceği hususunun düzenlendiğini ve fesih yetkisinin de tanınmadığını, mücbir sebep nedeniyle sözleşmeden dönülebilmesi için dönmenin dürüstlük kuralına uygun olması gerektiğini, davalının, yer kirası, reklam ve tanıtım gibi birçok gideri yapmasından sonra davacının sözleşmeyi feshetmesinin dürüstlük kuralı ile bağdaşmayacağını, davacının sözleşmeyi feshetme yahut sözleşmeden dönme gibi bir beyanı bulunmadığı gibi bir an için aksi düşünülse dahi böyle bir durumun sözleşmenin 1/2 maddesine aykırı olacağını belirtmiş olup, davanın reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacıya tahmiline karar verilmesini talep

DELİLLER, DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:

Dava, menfi tespit, sözleşmenin feshi ve senet asıllarının iadesi istemlerine ilişkindir.

Davacı yanca, taraflar arasında akdolunan fuar sözleşmesi, davaya konu senetlerin suretleri, ihtarname ve tebliğ şerhleri ile arabuluculuk son oturum tutanağı ibraz olunmuştur.

Taraflarca sunulan dilekçe ve belgeler ile getirtilen kayıtlar incelenmiş, 6102 sayılı TTK'nın 83. Maddesi hükmü de dikkate alınarak uyuşmazlığa konu alacağın dayanağı olan faturaların ve ödemelerin taraf şirketlerin ticari defterlerine yansıyış şeklini tespit noktasında bilirkişi incelemesi yaptırılmasına karar verilmiştir.

Mahkememizce görevlendirilen bilirkişi heyeti 24/03/2022 tarihli raporunda;

Tarafların usul ve yasaya uygun olarak tutulmuş ticari defterlerinin sahipleri lehine delil kudretine haiz olduğu, tarafların ticari defterlerindeki kayıtların birbiriyle örtüştüğü anlaşılmakla birlikte 01/07/2020 tarihinde davacı şirket taralından verilen toplam 31.587,19 TL tutarındaki üç adet senedin protesto olması nedeniyle 04/08/2021 tarihinde davalı şirket tarafından iade edildiği, yapılan sektörel değerlendirme neticesinde davalı tarafça tüm yükümlülüklerin yerine gelirildiği: ancak davacı tarafından ödeme yükümlülüğünün verine getirilmediği, bu nedenle davacı yanın davaya konu istemlerinin verinde olmadığı sonuç ve kanaatine varıldığı şeklinde görüş bildirmiştir.

Bilirkişi raporu taraflara tebliğ olunmuş, rapora itirazlar neticesinde heyete sözleşmeler alanında uzman bilirkişi de dahil edilerek alınan 13/03/2023 tarihli raporda;

Daha önce rapor sunan bilirkişi heyeti kök rapordaki görüşlerinde bir değişiklik olmadığını, sonradan dahil edilen sözleşmeler uzmanı bilirkişi ise ayrık görüş bildirerek, mücbir sebepe dönük hüküm ve sonuçlardan bahsedilebilmesi için üç şartın olması gerektiğini, birincisi meydana gelen olayın borçlunun etki alanının dışında oluşan bir olay olmasının, ikincisi bu durumun sözleşmenin düzenlenmesi esnasında öngörülebilir mahiyette olmaması gerektiği sın olarak da olayın uygun bir önlemle bertaraf edilebilir olmaması gerektiğini, oysa davalının felaketin (pandemi) sürdüğü dönem içinde fuarı yapabileceğini hesaplayarak, iltihaki akitler düzenleyerek, katılım toplayarak, ücretleri tahsil ettiği, davalının, davacıdan üç adet kıymetli evrak aldığını, covid-19 etkenin varlığına dayanarak, borcunu ifa edemediğini ileri süren borçlunun (huzurdaki davalı) sözleşme hükmü uyarınca yükümlü olduğu edimini, doğrudan pandemi ve etkilerine dayalı olarak ifa edemediğini de ispatlayabilmesi ve uygun illiyet bağını da ispatlaması gerektiğini, davalının bu hususu ispatlayamadığını, tacir olan taraflar arasında akdedilen sözleşme kapsamında davacı tarafından davalıya şirkete teslim ettiği üç adet kıymetli evrakın istirdadını talep etmesi karşısında, covid-19 salgını sebebiyle sözleşmenin askıda kaldığı ve bu nedenle davacının sözleşmeyi fesh ettiği hususu karşısında, sözleşmenin imzalanmasından önce meydana gelen covid-19 salgını ve mücbir sebep vukuunda meydana gelen imkânsızlık hâli, süregelmiş ve davalıyı etkilemiş olan mutlak nitelikte bir hukuki durum olduğunun, aynı şartların gerçekleşmesi hâlinde, sonuç herkes için aynı olacaktır. herkes fırtına, yıldırım, deprem, harp veya idarenin kararları karşısında, aynı acze ve ifa imkânsızlığına düşmektedir. Mücbir sebep vukuunda, sözleşme feshedildikten sonra bile, fesihten önce meydana gelmiş olan bütün alacak hakları ve borçlar geçerliliklerini koruyacağını, önceki dönemlerde gerçekleşen ifa edilmiş edimlerin karşılıklı olarak iadesi mümkün olmayacağına göre, mücbir sebep etkeninin oluşması üzerine, tarafların sözleşmeden karşılıklı olarak dönmelerinin mümkün olmadığını, bu tip sözleşmelerde geçmişe dönük işlem yapılamayacağına göre, sözleşmeden dönme değil de sözleşmenin feshinin mümkün olduğunu, davacının da sözleşmeyi fesh ettiğini, bu durumda haksız şart mahiyetinde olan sözleşme m. 1 ve 8. maddeleri haksız şart olduğundan yazılmamış sayılacak ve taraflar birbirlerine verdiklerini iade edecek olduğunu, davalının hukuka aykırılık teşkil edecek şekilde, hakkaniyete aykırı olarak zorla senetler hakkında hak talebinde bulunması, cezai şart talep etmesi (m. 8.8.) hakkaniyete de aykırı olduğunu, bir pandemi dönemimde yaşanan durum söz konusu olduğunu herkes için aynı felaketin konu edildiği bir zor dönemde, davacı zamanında beklediğine kavuşamamış, davalı ise verdiği sözü tutamamıştır. sonuç bu kadar basit ve belli iken, “mail ile bir hafta içinde fesh etmedi, bu yüzden devam ediyor, cezai şart isterim” diye ticari teamüllere aykırı davranışların, hukuka ve hakkaniyete uygun olmadığı yönünde görüşünü bildirmiştir.

Dosyada temin edilen kök ve ek raporların uyuşmazlığı aydınlatmasında yeterli olmadığı kanaatine varılarak yeni bir heyetten rapor alınmasına karar verilmiştir. Bilirkişi heyeti 29/09/2023 tarihli raporda,

Defterlerin Usulüne Uygun Tutulup Tutulmadığı Yönünden: Taraflara ait ticari defterler, dosya kapsamında mevcut 24.03.2022 tarihli bilirkişi heyet raporunda incelenmiş olup, davacı ve davalı şirketlerin ticari defterlere ilişkin mükellefiyetlerinin tam ve eksiksiz yerine getirilmiş olduğu, tarafların ticari defterlerinin birbiriyle uyumlu olduğu,

Davacının Menfi Tespit Talebi Yönünden: Davacı şirket tarafından, taraflar arasında imzalanan Fuar Sözleşmesi doğrultusunda, davalı şirkete “01.07.2020 keşide tarihli, 31.08.2020 vadeli 10.000,00 TL bedelli”, “01.07.2020 keşide tarihli, 30.09.2020 vadeli 10.000,00 TL bedelli” ve “01.07.2020 keşide tarihli, 31.10.2020 vadeli 11.587,19 TL bedelli” üç adet senet vermiş olduğu, Davalı şirket tarafından, fuar tarihinin sözleşmeye aykırı bir şekilde ertelenmesi nedeniyle, sözleşmenin davacı şirket tarafından feshedildiği ve vadesinde ödemeleri yapılmadığı sabit olan senetlerden kaynaklı borcunun bulunmadığı yönünde huzurdaki davayı açmış olduğu, Davacının feshinin haklı olduğu, senetlerden dolayı davalıya borcu bulunmadığı kanaatlerine ulaşıldığını rapor etmişlerdir.

Bilirkişi raporunun dosya kapsamına uygun, teknik ve ayrıntılı olarak hazırlanmış olması nedeniyle rapor Mahkememizce de benimsenmiş ve hüküm kurmaya elverişli kabul edilmiştir.

Yapılan yargılama neticesinde tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde,

Davacının, keşide ederek davalıya teslim edilen bonolar nedeniyle borçlu olmadığının tespiti ile işbu bonoların istirdatına yönelik dava açtığı, davalının meydana gelen kovid-19 pandemisi nedeniyle davacı taleplerinin dürüstlük kuralına aykırı olduğu gibi sözleşmeden dönme gibi bir beyanının bulunmadığı savunmasını ileri sürdüğü, taraflar arasındaki uyuşmazlığın pandeminin ifa imkansızlığı sayılıp sayılmayacağı ile davacının sözleşme karşılığı davalı şirkete verilen bonoların sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre iadesini talep edip edemeyeceği noktalarında toplandığı, taraflar arasındaki sözleşmenin kurulduğu 16/06/2020 tarihinde her ne kadar pandemi süreci başlamış ise de; bu sürecin ne kadar süreceği, fuar dönemini kapsayıp kapsamayacağı hususunun bilinmediği, sonradan ortaya çıkan bu durumun sözleşme kurulduktan sonra ifaya engel olduğu, sektörlere ait fuar organizasyonların yılın belirli dönemlerinde düzenlendiğinden taraflar arasındaki sözleşmenin kesin vadeli sözleşme niteliğinde olduğu pandemi süreci geçici de olsa ne zaman biteceği belli olmadığından ortaya çıkan bu durumun sürekli imkansızlık hali olarak kabul edilmesi gerektiği, mücbir sebep olarak kabul edilen bu durumda, sözleşmeyi sona erdirmek için katılımcının fuara katılmama iradesini ortaya koymasının kafi olduğu, mücbir sebep hallerinde her ne kadar sözleşmeden geri dönme mümkün olmasa da sözleşmenin feshinin mümkün olduğu, davacının da sözleşmeyi fesh ettiğini 04/09/2020 tarihli ihtarname ile davalıya ihtar etttiği, haksız şart mahiyetinde olan sözleşme m. 1 ve 8. Maddelerinin bu durumda hüküm ifade etmediği anlaşıldığından 01/07/2020 keşide tarihli 31/08/2020 vadeli, 10.000,00-TL bedelli - 01/07/2020 keşide tarihli 30/09/2020 vadeli, 10.000,00-TL bedelli ve 01/07/2020 keşide tarihli 31/10/2020 vadeli 11.587,19-TL bedelli borçlusu ... San. ve Tic. Ltd.şti., alacaklısı (lehdarı) ... A.Ş. olan 3 adet bononun iptali ile iş bu bonolar nedeniyle davacının davalıya borçlu olmadığının tespiti ile iptaline karar verilen bonoların davacıya iadesine yönelik davanın kabulüne dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

Davanın KABULÜ ile;

1. 01/07/2020 keşide tarihli 31/08/2020 vadeli, 10.000,00. TL bedelli . 01/07/2020 keşide tarihli 30/09/2020 vadeli, 10.000,00. TL bedelli ve 01/07/2020 keşide tarihli 31/10/2020 vadeli 11.587,19. TL bedelli borçluları ... San. ve Tic. Ltd.şti., alacaklısı (lehdarı) ... A.Ş. olan 3 adet bononun iptali ile iş bu bonolar nedeniyle davacının davalıya borçlu olmadığının TESPİTİNE,

2. İptaline karar verilen bonoların davacıya İADESİNE,

3. Alınması gereken 2.157,72‬. TL nispi karar ve ilam harcından peşin olarak yatan 539,44‬. TL harcın mahsubu ile eksik kalan ‭‭‭1.618,28‬. TL harcın davalıdan tahsili ile HAZİNEYE İRAT KAYDINA,

Davacı tarafından peşin olarak yatırılan 539,44‬-TL'nin davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE,

4. 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu 18/A. 13. maddesi uyarınca ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği Tarife hükümleri uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 1.320,00. TL arabuluculuk giderinin davalıdan alınarak HAZİNEYE İRAT KAYDINA,

5. Davacı kendisini vekille temsil ettirdiğinden, karar tarihi Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince hesaplanan 17.900,00. TL ücreti vekaletin davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE,

6. Davacının yaptığı ilk masraf ‭‭54,40 TL, bilirkişi ücreti 9.000,00 TL, posta gideri ‭‭‭229,0‬0 TL olmak üzere toplam ‭‭9.283,4‬0 TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE,

7. Davalının yaptığı ‭yargılama giderlerinin üzerinde BIRAKILMASINA,

8. Taraflarca yatırılan gider ve delil avansından sarfedilmeyen kısmın karar kesinleştiğinde ilgilisine İADESİNE,

9. Yazı İşleri Hizmetlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmeliğin 67/1. maddesi gereğince taraflardan birinin talebi üzerine kararın tebliğe ÇIKARTILMASINA,

Dair; taraf vekillerinin yüzüne karşı, HMK'nın 341/1 ve 345. maddeleri gereğince gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren iki haftalık yasal süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde İSTİNAF kanun yolu açık olmak üzere karar verildi.13/12/2023

Katip ...

e-imzalıdır .

Hakim ...

e-imzalıdır .