İstanbul 6. Asliye Ticaret Mahkemesi 2021/703 E. 2023/807 K.

T.C.

İSTANBUL

6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2021/703 Esas

KARAR NO : 2023/807

DAVA : İstirdat (Ticari Satıma Konu Malın İadesi)

DAVA TARİHİ : 28/10/2021

KARAR TARİHİ : 16/11/2023

Mahkememizde görülmekte olan İstirdat (Ticari Satıma Konu Malın İadesi) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ -İSTEM /

Davacı vekili dava dilekçesinde ve özetle; müvekkili şirkete ait iş yerinde 30.06.2021 tarihinde hırsızlık olayının meydana geldiğini, hırsızlık yapılan iş yerinde birtakım makineler ile yaklaşık 250 kilogram ağırlığındaki çelik kasanın çalındığını, çalınan çelik kasa içerisinde nakit para ve boş çek yapraklarının bulunduğunu, söz konusu hırsızlık olayı hakkında tahkikata başlandığını ve ... Cumhuriyet Başsavcılığı'nın ... soruşturma numaralı dosyası ile devam edildiğini, işbu davaya konu edilen ve ... tarafından ... Bankası ... Şubesinin ... IBAN numaralı hesabına keşide edilmiş ... keşide tarihli, 4.000,00-TL bedelli ve ... seri numaralı çekin müvekkili şirketin iş yerinden hırsızlık yoluyla çalının müşteri çeklerinden birisi olduğunu, söz konusu çeke ilişkin olarak ... 7.Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... E. sayılı dosyası ile ''Kıymetli Evrakın İptali'' talepli davanın açıldığını, Mahkemece yapılan inceleme sonucunda davaya konu çek hakkında ödeme yasağı kararının tesis edildiğini ve bu hususun ilgili muhatap bankaya bildirildiğini, işbu davaya konu edilen çekin arka yüzüne ödeme yasağı ile ilgili şerh düşülmesine ve Ticaret Sicil Gazetesi'nde ilan yapılmasına rağmen davalı ... A.Ş.'nin, ilgili çeki ... 7.Asliye Ticaret Mahkemesinin dosyasına sunması gerekiyorken bu yola başvurmadığını ve ...13.İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyasıyla çeki icra takibine konu ettiğini, söz konusu çek hırsızlık sonucu çalındığından ve alacaklı ile müvekkili şirket arasında herhangi bir ticari ilişki mevcut olmadığından çekin istirdadına karar verilmesi gerektiğini beyanla fazlaya ilişkin tüm talep ve dava hakları saklı kalmak kaydıyla davanın kabulü ile ... tarafından keşide edilen ... Bankası Of Şubesi 30.09.2021 keşide tarihli, 0234981 çek seri numaralı ve 4.000,00-TL bedelli çekin istirdadına, yargılama giderlerinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

SAVUNMA /

Davalı vekili cevap dilekçesinde ve özetle; Usule ilişkin olarak, dava ikame edilmeden önce, davacı tarafından taraflarına gerçekleştirilen bir arabuluculuk görüşmesi mevcut olmadığından işbu davanın dava şartı yokluğundan reddi gerektiğini, davacının işbu davayı açmakta hukuki yararının olmadığını, çekte cirosu dahi bulunmayan davacının, davaya konu taleplerinin hukuki yarar noksanlığı ve aktif husumet noksanlığı nedeniyle reddi gerektiğini, davacının işbu davada HMK md.114'te düzenlenen ve kamu düzeninden olan taraf ehliyeti bulunmamakta olup davanın reddi gerektiğini, huzurdaki davaya konu çekin taraflarınca icra takibine konu edildiğini, çek aslının icra müdürlüğü kasasına teslim edildiğini akabinde dosya borcunun çekte ciranta konumunda olan borçlu ...Ltd. Şti. Tarafından taraflarına haricen ödenmiş olup bu hususun icra müdürlüğüne bildirildiğini, dava konusu çekin uhdelerinde bulunmadığı sabit olup, işbu davanın hukuki yarar yokluğundan reddi gerektiğini, Esasa ilişkin olarak, müvekkili şirket, davaya konu çeki usul ve yasaya uygun şekilde ciro yoluyla iktisap etmiş olup iyi niyetli son meşru hamil olduğunu, müvekkilinin iyi niyetli son meşru hamil sıfatıyla işbu çeki icra takibine konu etmesinde hiçbir hukuka aykırılığın bulunmadığını, davacının mesnetsiz ve hukuki dayanaktan yoksun iddialarının reddi gerektiğini, müvekkili, iyi niyetli son meşru hamil olup, müvekkiline kusur atfedilemeyeceğini, davacı şirketin, dava dilekçesindeki beyan ve iddialarının çeliştiğini, davacının çeki hakimiyeti altında iken hırsızlandığını ileri sürdüğünü, çekte ne sebeple cirosunun olmadığının izaha muhtaç olduğunu beyanla davacı taraf ile işbu dava ikame edilmeden önce gerçekleştirdikleri bir arabuluculuk görüşmesi mevcut olmadığından işbu davanın dava şartı yokluğundan usulden reddine, davacının işbu davada hukuki yararları bulunmadığı sabit olduğundan işbu davanın hukuki yarar yokluğundan usulden reddine, davacı şirket işbu davada taraf ehliyetine haiz olduğunu ispat edemediğinden işbu davanın HMK md.114 uyarınca usulden reddine, çek aslının taraflarınca bulunmadığı sabit olup, davacının çek istirdadı talebinin reddi ile usul ve yasaya aykırı işbu davanın esastan reddine, huzurdaki dava kötü niyetle ikame edildiğinden davacı aleyhine %20'den aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesine, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

KANITLAR /

Taraflarca gösterilen deliller toplanmış, taraf şirketlerin ve dava dışı ...Şirketi'nin İTO kayıtları dosyamız arasına alınmış, dava dışı ... Ticaret Limited Şirketi'nin ticaret sicil kaydı celbedilmiş, ...l 13.İcra Müdürlüğü' nün ... esas sayılı dosya aslı celbedilmiş, ... 7.Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas, ... 5.Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Esas ve ... Cumhuriyet Başsavcılığı'nın ... soruşturma sayılı dosyaları UYAP üzerinden dosyamız arasına alınmış, dava dışı ... ve ... hakkında esnaf-tacir araştırması yapılmış, dava dışı ...'ın BS formları, ... Sanayi Ticaret Limited Şirketi' nin BA formları ilgili vergi dairelerinden celp edilmiş, davacı şirketin, davalı şirketin, dava dışı ... Sanayi Ticaret Limited Şirketi ile dava dışı ...'ın ticari defter ve belgeleri ile dosya üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılarak bilirkişi raporu alınmıştır.

Mahkememizin 07/04/2022 tarihli duruşmasının (6) numaralı ara kararı ile; ''Davalı vekilinin arabuluculuk başvuru şartına yönelik dava şartı itirazının, eldeki davanın TTK'nın 792.maddesine göre açılan çek istirdadı davası olduğu, TTK'nın 792.maddesine göre açılan çek istirdadı davasında da arabulucuya başvurmak dava şartı olmadığından (Bkz.İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 44.Hukuk Dairesinin 10/06/2021 tarih, 2021/586 Esas Ve 2021/658 Karar ile Yargıtay 11.Hukuk Dairesinin 10/02/2020 tarih, 2019/3048 Esas ve 2020/1903 Karar sayılı ilamları) reddine'' karar verilmiştir.

Mahkememizin 29/09/2022 tarihli duruşmasının (4) numaralı ara kararı ile; ''Davacı vekilinin bildirdiği tanığın hangi vakıaların ispatı için dinletilmek istenildiklerinin, 01/11/2021 tarihli tensip tutanağının (23) nolu ara kararına uygun şekilde açıklanmadığı anlaşıldığından tanık dinletme talebinin reddine'' karar verilmiştir.

Mahkememizin 02/02/2023 tarihli duruşmasının (3) numaralı ara kararı ile;"Davacının iddiası, davalının savunması ve tüm dosya kapsamına göre;

-Ön inceleme duruşmasında tespit edilen uyuşmazlıkların halli ile davaya konu çekin davacı şirket, dava dışı ... Ticaret - ... ile dava dışı ... Sanayi Ticaret Limited Şirketi'nin ticari defterlerinde kayıtlı olup olmadığı, kayıtlı ise ne şekilde kayıtlı olduğu,

-Dava dışı ... Ticaret - ... ile dava dışı ... Sanayi Ticaret Limited Şirketleri arasında ticari ilişki bulunup bulunmadığı, ticari ilişki bulunuyor ise 28/06/2021 fatura tarihli, ... fatura numaralı ve 34.020,00-TL bedelli faturanın tarafların ticari defterlerinde kayıtlı olup olmadığı, kayıtlı ise ne şekilde kayıtlı olduğu,

-Davacı şirket ile davacı vekilinin 31/10/2022 tarihli dilekçesinde belirttiği dava dışı ''...'' arasında ticari ilişki bulunup bulunmadığı,

-Davalı şirketin dava konusu çeki Faktoring Kanun ve Yönetmeliğine uygun şekilde iktisap edip etmediği, davalı faktoring şirketinin müşterisi olan dava dışı ... Ticaret - ...'dan fatura ve çeki alırken gerekli istihbarat çalışmasını yapıp yapmadığı, bu şirketin mali durumuna ilişkin bir değerlendirme yapıp yapmadığı, faktoring işlemi yapılırken faturanın sahihliği yönünde bir araştırma yapıp yapmadığı hususlarında bilirkişi raporu alınmasına...'' dair karar verilmiş ve işbu doğrultuda Muhasebe-Finans konusunda uzman bilirkişi Nükhet Bağdatoğlu tarafından tanzim edilen 14/04/2023 tarihli bilirkişi raporunda özetle;

• Dava konusu; ... Bankası-... Şubesine ait ... no.lu, 30.09.2021 keşide tarihli, 4.000,00-TL bedelli çekin dava dışı ... tarafından hamiline keşide edilmiş olduğu, çekin arkasındaki ciro silsilesine göre; ..., ..., ... Tic. Ltd. Şti., ... San. Tic. Ltd. Şti., ... Ticaret-... cirosu ile davalı ... Faktorig A.Ş.'ne verilmiş olduğu,

• ... 13.İcra Dairesi ... E. Sayılı dosyası ile davalı şirket tarafından dava konusu 4.000,00-TL çek bedeli için 07.10.2021 tarihinde icra takibi başlatılmış olduğu, Dava dışı ... Tic. Ltd. Şti. Banka hesabından 08.11.2021 tarihinde davalı şirket vekili banka hesabına “Gayrikabili rücu ödeme” açıklaması ile 5.000,00-TL ödeme yapılmış olduğu ve haricen tahsil edilen icra dosyasının 08.11.2021 tarihinde kapatılmış olduğu,

• Davalı faktoring şirketi ile dava dışı ... Ticaret-... arasında akdedilen Faktoring Sözleşmesi kapsamında; davalı faktoring şirketine temlik edilen fatura borçlusunun dava dışı ... San. Tic. Ltd. Şti. olduğu, fatura karşılığında davalı şirkete teslim edilen dava konusu çekin arka yüzünde fatura borçlusu şirket cirosu ile ... Ticaret-...'a verildiği ve bu firma tarafından davalı faktoring şirketine teslim edildiği, buna göre dava konusu çekin faktoring işlemine konu edildiği, böylece faktoring sözleşmesi çerçevesinde dava konusu çekin düzgün ciro silsilesi ile davalı faktoring şirketine ulaştığı, dava konusu çek üzerinde davacı şirkete ait ciro bulunmadığı,

• Davalı şirketin ticari defter kayıtlarında; dava konusu 30.09.2021 tarihli 4.000,00-TL bedelli çekin ve dava konusu olmayan 15.08.2021 tarihli 30.000,00-TL bedelli çekin 01.07.2021 tarihinde Portföye giriş kaydının yapılmış olduğu ve çekin keşide tarihinde tahsil edilmesi amacıyla bankaya takasa verilmiş olduğu,

... 7.Asliye Ticaret Mahkemesi ... E. sayılı dosyası gereğince banka tarafından herhangi bir işleme tabi tutulmamış olduğu,

Faktoring sözleşmesi çerçevesinde; dava konusu çeke ait faktöring işlemine istinaden, davalı faktöring şirketi tarafından dava dışı ... firmasına 01.07.2021 tarihinde 31.000,00-TL ödeme yapılmış olduğu,

Dava konusu 4.000,00-TL bedelli çekin 08.11.2021 tarihinde tahsil edilmiş olduğu,

-Davacı şirketin ticari defter kayıtlarında; Dava konusu 30.09.2021 tarihli 4.000,00-TL bedelli çeke ilişkin herhangi bir kayıta rastlanılmadığı, davacının 31.10.2022 tarihli dilekçesinde çekin alındığı şahıs olarak belirtilen dava dışı İbrahim Zengin adına da herhangi bir kayıta rastlanılmadığı,

-Davacının çek istirdadı talebi hususunda, davalı factoring şirketinin kambiyo senedini iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket edip etmediğine ilişkin dosyadaki delillerin nihai takdirinin Sayın Mahkemeye ait olduğu görüş ve kanaati bildirilmiştir.

Bilirkişi raporu dosya kapsamına uygun, teknik anlamda yeterli ve denetime elverişli bulunduğundan Mahkememizce hükme esas alınmıştır.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:

Dava, çek istirdadı davasıdır.

HMK'nun 320.maddesi uyarınca taraflar arasındaki uyuşmazlık konularının; davacının davaya konu ve takibe dayanak olan ... Bankası ... Şubesine ait, keşidecisi ... olan, 30/09/2021 keşide tarihli, ... seri numaralı ve 4.000,00-TL bedelli çekin istirdadı isteminin yerinde olup olmadığı noktalarında toplandığı tespit edilmiştir.

6102 sayılı TTK’nın 792.maddesine göre: "Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.''

6361 sayılı Kanun'un 9.maddesinin 2.fıkrasına göre: "Faktoring şirketi Kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde kambiyo senetlerine dayalı olsa bile, bir mal veya hizmet satışından doğmuş fatura ile tevsik edilemeyen alacaklar ile Kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde tevsik edilemeyen mal veya hizmet satışına bağlı doğacak alacakları devir alamaz veya tahsilini üstlenemez. Aynı faturaya dayalı birden çok faktoring şirketine yapılan kısmi temliklerin toplam tutarı fatura tutarını aşamaz." aynı maddenin 3. Fıkrası ise:" Bir kambiyo senedinin ciro yoluyla faktoring şirketine devri hâlinde, kambiyo senedinden dolayı kendisine başvurulan kişi, düzenleyen veya önceki hamillerden biriyle kendi arasında doğrudan doğruya var olan ilişkilere dayanan def’ileri faktoring şirketine karşı ileri süremez; meğerki, faktoring şirketi kambiyo senedini iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket etmiş olsun." şeklindedir. Dava konusu çekin istirdadı talebi yönünden işbu davada ispat yükü davacıda olup, davacının çeki elinde bulunduran davalı faktoring şirketinin kötüniyetli ve iktisabında ağır kusurlu olduğunu ispat etmesi gerekir.

İddia, savunma, dosya içeriği deliller ve yukarıda yer alan yasal düzenlemelere göre; öncelikle davacının davaya konu çekte cirosu olmasa dahi çek iptali davası, soruşturma dosyası ve dosyaya celbedilen diğer deliller nazara alındığında davacının davayı açmakta hukuki yararının bulunduğu, bu nedenle aktif husumetinin de bulunduğu, Mahkememizce teknik anlamda yeterli ve denetime elverişli bulunarak hükme esas alınan bilirkişi raporunda da belirtildiği üzere davacı şirketin kayıtlarında davaya konu çeke ilişkin bir kaydın bulunmadığı, davalı şirketin, factoring işlemine konu edilen, davalı şirket tarafından temlik alınan 28.06.2021 tarih ... nolu 34.020,00-TL tutarındaki faturanın Merkezi Fatura Kaydı Sistemine işlenmiş olduğu, dava konusu çekin ... istihbarat sistemine giriş yapılarak, davalı faktöring şirketinin istihbarat kayıtlarında çek hakkında olumlu sonuç alındığı, davalının öncelikle devraldığı alacak bir kambiyo senedinden kaynaklanıyor olsa dahi alacağı doğuran temel satım ilişkisinin fatura ya da benzeri belgelerle tevsik edilmiş olduğunu tespit etmek zorunda olduğu, dava konusu olayda da davalı faktoring şirketinin dava dışı ... Ticaret-... ile imzalanan Faktoring Sözleşmesi kapsamında borçlusu ... San. Tic. Ltd. Şti. Adına tanzim etmiş bulunduğu 28/06/2021 tarihli 34.020,00-TL tutarlı fatura alacağının 34.000,00-TL kısmını temlik almış olduğu, buna karşılık teslim edilen dava konusu çeki tahsil etmek üzere davalı şirketin teslim almış olduğu, Factoring işlemini yapan ... Ticaret-... Firması, dava dışı ... San. Tic. Ltd. Şti. Adına fatura ile işlem yapmış olduğu, davacının factoring işleminin tarafı olmadığı, bu nedenlerle üzerinde ispat külfeti bulunan davacının davaya konu çeki davalı faktoring şirketinin kötüniyetli ve iktisabında ağır kusurlu olduğunu ispat edemediği, davalı şirketin ise davaya konu çeki Faktoring mevzuatına uygun bir şekilde devraldığı kanaatine varıldığından Mahkememizce davanın reddine, davalının kötü niyet tazminatı isteminin ise yasal koşulları oluşmadığından reddine karar verilmiştir. Bununla birlikte, ... 5.Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyasında davacı şirketin o davadaki davaya konu çekin keşidecisi olduğu ve imza inkarında bulunduğu, eldeki davada ise davacı şirketin davaya konu çekte cirosunun dahi bulunmadığı, dolayısıyla imza inkarında da bulunamadığı, bu nedenle o dosyanın işbu davaya emsal olamayacağı kanaatine varılmıştır.

Tüm bu nedenlerle Mahkememizce aşağıda yazılı bulunan hüküm tesis olunmuştur.

Yukarıda açıklanan nedenlerle;

H Ü K Ü M /

1. Davanın REDDİNE,

2. Davalının kötü niyet tazminatı isteminin yasal koşulları oluşmadığından reddine,

3. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi gereğince hesap olunan 269,85. TL maktu karar ve ilam harcının davacıdan tahsiline, peşin alınan 68,31. TL harçtan mahsubu ile bakiye 201,54. TL karar ve ilam harcının davacıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,

4. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince hesap olunan 4.000,00. TL nispi vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,

5. Davacı tarafça yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,

6. Davalı tarafından yapılan bir yargılama gideri ve yatırılan delil avansı bulunmadığından bu konuda hüküm kurulmasına yer olmadığına,

7. HMK 333.maddesi gereğince davacı tarafından yatırılan gider avansından geriye kalan kısmının hüküm kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,

Dair, taraf vekillerinin huzurunda, miktar itibariyle KESİN olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı. 16/11/2023

Katip

¸

Hakim

¸