İstanbul 6. Asliye Ticaret Mahkemesi 2017/943 E. 2023/720 K.

T.C.

İSTANBUL

6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2017/943 Esas

KARAR NO : 2023/720

DAVA : Alacak

DAVA TARİHİ : 30/10/2017

KARAR TARİHİ : 19/10/2023

Mahkememizde görülmekte olan Alacak davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

DAVA : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketle, davalı şirket arasında 17.07.2002 tarihli acentelik sözleşmesi imzalandığını, davalı şirkettin, ... 15, Noterliğinden gönderdiği ... tarih ve ... yevmiye sayılı “Azilname ve Fesih İhbarnamesi” ile acentelik sözleşmesini ihbar süresi dahi tanımaksızın gerekçesiz ve haksız olarak fesih ettiğini, müvekkil şirketin 2002 yılından beri davalı şirketin acentesi olduğunu, bu acentelik sözleşmesi kapsamında her yıl 3, kişilerle yüksek bedellerde ve sayıda acentelik sözleşmesi imzaladığını, davalı şirkete önemli miktarda gelir kazandırdığını, davalı şirketin sözleşmesinin feshinden sonra müvekkil şirketin kazandırdığı müşteriler nedeniyle önemli menfaatler elde etmeye devam edeceğini, şirketin ise haksız fesih hedeniyle önemli ölçüde komisyon ücreti kaybına uğrayacağını, haksız fesih nedeni ile denkleştirme tazminatı ödemesi TTK. 122 maddesi ve hakkaniyet gerçeği olup, Yargıtay'ın yerleşmiş içtihattarı da bu yönde olduğunu, TTK. 122 maddesinde denkleştirme tazminatının, acentenin aldığı son beş yıllık komisyon ve diğer ödemelerin ortalaması tutarında olabileceğinin düzenlendiğini, davacı şirketin, davalı şirketten aldığı son 5 yıllık acentelik komisyon ve diğer ödemelerin ortalaması olan 194.770,84-TL maddi tazminatın, 19.10.2016 tarihinden itibaren işlemiş ticari avans faizi ile birlikte davalı şirketten alınarak müvekkil şirkete verilmesini, sözleşmenin gerekçesiz ve haksız şekilde fesih edilmesinin müvekkili şirketin ticari çevresinde saygınlığına büyük zarar verdiğini, bu sebeple 100.000,00 TL manevi tazminatın 19.10.2016 fesih tarihinden itibaren işlemiş ticari avans faizi ile birlikte davalı şirketten alınarak müvekkil şirkete verilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP : Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkil şirket davacı tarafa TTK 121/1 maddesi gereğince tebliğden itibaren üç ay sonra hüküm doğurmak üzere sözleşmenin feshedildiği 24.06.2016 tarihli yazı ile bildirildiğini, belirtilen sürenin geçmesi sonucunda ise ... 15. Noterliğinin ... tarihli ve ... yevmiye numaralı azilnamesi keşide ve tebliğ edilerek sözleşmenin sonlandırıldığını, dava konusu olayda ise kanun hükümlerine uygun hareket edildiğini, belirlenen ihbar sürelerine uyularak işlem yapıldığını ve haksız fesihten bahsedilmesinin mümkün bulunmadığını, davacı taraf aracılığı ile tanzim edilen sigorta poliçeleri ile ilgili olarak tahakkuk eden tüm acentelik komisyonları fesih tarihi ile ilişkilendirilmeksizin tüm poliçe vadelerini kapsayacak şekilde ödendiğini, bu nedenle davacı tarafın mahrum kaldığı herhangi bir komisyon alacağından bahsedilmesinin mümkün olmadığını, davacı tarafça müvekkili şirkete bir müşteri portföyü kazandırması ve bu portföy sayesinde gelir elde edilmesinin söz konusu olmadığını, davacı tarafın poliçe tanzim etmiş olduğu müşteri çevresi ve portföyünün davacı tarafa ait olduğunu, müvekkil şirkete herhangi bir portföy devri söz konusu olmadığını, fesih tarihi dikkate alındığında davacı tarafça tanzim edilen poliçelerin tamamının vadesinin bittiğini, bu poliçelerden müvekkili şirket tarafından doğrudan yenilenerek kazanç elde edilen poliçe mevcut olmadığını, davacı tarafın hangi müşterisinin poliçesinin müvekkil şirket tarafından doğrudan yenilenerek kazanç elde edildiğinin ortaya konulması gerektiğini, davalı ... Sigorta AŞ'nin davacıya 24.06.2016 tarihinde, kendisine tebliğ olduktan 3 ay sonra hüküm doğurmak üzere, sözleşmenin feshedildiğini bildirdiğini, daha sonra ... 15. Noterliği'nin, ... numaralı, ... tarihli azilnameyi davacıya tebliğ ederek, aralarındaki sözleşmeyi sonlandırdığı, davalının herhangi bir portföy tazminatına hak kazanmadığını belirterek haksız ve dayanaksız davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRMESİ VE GEREKÇE : Dava, acentelik sözleşmesinin haksız feshi nedeniyle maddi ve manevi tazminat talebine ilişkindir.

Dosyada tarafların bildirdiği belgeler, ... 15. Noterliği'nin, ... yevmiye numaralı, ...tarihli azilname, Acentelik sözleşmesi, Ticaret sicil kayıtları, ticari defter kayıtları ve bilirkişi raporları delil olarak değerlendirilmiştir.

HMK'nın 266/1. maddesi gereği, dosyanın mevcut durumu ile iddia, savunma ve toplanan deliller kapsamında değerlendirilebilmesi açısından konusunda uzman özel ve teknik bilgi sahibi bir üçlü heyet bilirkişilere tevdi için davacı tarafın adresi dikkate alınarak ve davacı tarafın ticari defter kayıtları üzerinde inceleme yapılmak suretiyle ... Asliye Ticaret Mahkemesi marifeti ile hazırlanan 23/10/2020 tarihli bilirkişi raporunda, rapor konusunu teşkil ettiğinden ve de dosyaya kazandırılmadığından davalı ... Sigorta AŞ'nin sözleşme feshinin değerlemesinin yapılamadığını, davalının davacı ile yaptığı sözleşmeyi feshetmesinde haksız olduğuna karar verilmesi halinde, davacı ... Ltd. Şti.'nin Yargı kararı doğrultusunda 2015 -2016 yıllarının ortalaması alınarak yapılan hesaplamada sözleşmenin haksız feshinden dolayı yoksun kaldığı zararın 31.434,97 TL oluşacağı, davalı ... A.Ş. tarafından 24.06.2016 ve 19.10.2016 tarihli keşide edilen ihtarnameler ile tebliğ şerhlerini teşkil eden belgeler sunulmadığından davalının temerrüde düştüğü tarih hesaplamasının yapılamadığı, davacının 100.000,00 TL Maddi Tazminat talebinin değerlemesinin mahkemenin takdirinde olduğu bildirilmiştir.

HMK'nın 266/1. maddesi gereği, davalı tarafın ticari kayıtları ve defterleri üzerinde dosyanın mevcut durumu ile iddia, savunma ve toplanan deliller kapsamında değerlendirilebilmesi açısından konusunda uzman özel ve teknik bilgi sahibi bir SMMM ve iki Acentecilik konusunda uzman bilirkişi heyetine tevdine karar verilmiş, 01/10/2021 tarihli bilirkişi raporunun sonuç kısmında, huzurdaki dava 17.10.2017 tarihinde açıldığı için Sayın Mahkemenizce taraflar arasındaki acentelik -sözleşmesinin 28.09.2016 tarihinde feshedildiğinin kabul edilmesi halinde davacının denkleştirme alacağı talebinin hak düşürücü süreye uğradığı, davacının talebinin hak düşürücü süreye uğramadığı mahkemenizce kabul edilir ve taraflar arasındaki acente sözleşmesinin 28.09.2016 tarihinde feshedildiği kabul edilirse, davacının azami 173.077,49 TL tutarında denkleştirme alacağını davalıdan talep edebileceği, taraflar arasındaki acente sözleşmesinin 19.10.2016 tarihinde feshedildiği kabul edilirse, davacının azami 171.504,99 TL tutarında denkleştirme alacağını davalıdan talep edebileceği bildirilmiştir.

Dava dosyasının rapor veren bilirkişi heyetine tevdii ile, denkleştirme/portföy tazminatı talebi için gerekli olan önemli menfaat elde etme ihtimaline dair koşula ilişkin olarak davacının sunduğu verilerle davalının sunduğu veriler kapsamında yapılan incelemelerde farklı sonuçların çıkıp çıkmadığı, acentelik sözleşmesinin sona ermesinden sonra davacı acentenin müşteri portföyü üzerinden davalının elde ettiği menfaatin taraf kayıtlarına göre ne oran veya miktarda olduğu, davacı portföyünde olup sözleşmenin feshi sonrasında başka acenteler kapsamında yenilenen poliçelerin prim tutarının, acentenin 19/10/2011 ve sonrası son beş yıllık ortalama prim tutarına oranının ne olduğu, davalının davacının müşteri portföyünden elde etmesi muhtemel önemli menfaatinin bulunup bulunmadığı hususlarında HMK'nun 281/2. Maddesi uyarınca ek rapor alınmasına karar verilmiş, 12/04/2022 tarihli ek raporun sonuç kısmında, ...’nın 2011-2016 yılları arasında 564.179,01TL’li toplam kar elde ettiği, bu karın... A.Ş.’nin ticari defterlerine ...’nın elde edilen hasılata oranlandığında bu süreçte ... Gelirlerinden kaynaklanan karın 127.305,23 TL olduğu, toplam kardan kalan 436.873,78TL’lik karın ise diğer gelirlerin karlarından oluştuğu, oluşan kar farkının 2.399,22 TL (129.704,45-127.305,23) olduğu, davacı ... Ltd. Şti. hizmetleri karşılığında davalı ... A.Ş.’ne kazandırdığı müşterilerin poliçe yenilemeye ve sigorta şirketine gelir kazandırmaya devam ettiğinin görüldüğü, acentelik sözleşmesinin sona ermesinden davacı portföyünde olup sözleşmenin feshi sonrasında başka acenteler kapsamında yenilenen poliçelerin 1 yıllık 29.185 prim tutarının, acentenin 19.10.2011 ve sonrası son beş yıllık ortalama 171.504,99 TL prim tutarına oranlandığında; 29.185 / 171.504,99 TL = 0.1701699758 katsayısına ulaşıldığı, Fesihten Sonra 1 yıl İçerisinde Sadece Acenteye Ait Müşterilerin ...'daki Üretiminin; Ürün Grubuna göre Prim toplamı 210.545, Kazanılan Prim 210.545, Komisyon 29.185 Kazanılan Komisyon 29.185olduğu, Fesihten Sonra Nisan 2022'ye Kadar Sadece Acenteye Ait Müşteriler ... ve Birleşim Sonrası ...'daki üretiminin ürün gruplarına göre Prim toplamının 3.282,363, Kazanılan Prim toplamının 2.182,174, Komisyon toplamının 386.726 Kazanılan Komisyon toplamının 263.957 olduğu, Birleşim Sonrası Acente'nin ... Aktif Partajından gelen 30535 Partajından ...'ya Yeni Müşteri Getirdiği Türkiye Sigorta'daki Üretiminin ürün gruplarına göre Prim toplamının129.000-TL, Kazanılan Prim toplamının 75.225, Komisyon toplamının 15.807 Kazanılan Komisyon toplamının 9.316

olduğu, Fesihten Sonra 1 Yıl İçerisinde Acentenin Çalıştığı Sadece Acenteye Ait Olan ve Diğer Müşterilerin ...Sigorta'daki Üretiminin Prim toplamının 2.209.065, Kazanılan Prim toplamının 2.209.065, Komisyon toplamının 319.587, Kazanılan Komisyon toplamının 319.587 olduğu,Fesihten Sonra Nisan 2022'ye Kadar Acentenin Çalıştığı Sadece Acenteye Ait Olan ve Diğer Müşterilerin... ve Birleşim Sonrası ...'daki Üretiminin; Prim toplamının 20.662,787, Kazanılan Prim toplamının 15.862,107, Komisyon toplamının 3.033,613, Kazanılan Komisyon toplamının 2.354,659 olduğu, Birleşim Sonrası Acente'nin ... Aktif Partajından Gelen ... Partajında da bulunan ...'daki Üretiminin Prim toplamının 383.386, Kazanılan Prim toplamının 210.966 Komisyon toplamının 48.635, Kazanılan Komisyon toplamının 27,360 olduğu, Acentenin 19.10.2011 ve sonrası son beş yıllık ortalama prim tutarına oranının ne olduğuna ilişkin değerlendirme: davacı ... Aracılık acentesinin davalı ...A.Ş.‘ne kazandırdığı müşteri portföyünün 2011-2016 Arası Poliçe Başlangıç Tarihine Göre Üretim,Komisyon,İptal ve Hasar Bilgisinin ürün grubuna göre; Prim toplamının 6.528.553, Komisyon toplamının 1.031.057, oran toplamının 1,00 ödenen hasar adedinin 1.456 muallak hasar adedinin 4, ödenen hasar tutar toplamının 4.211.438, hasar oranının 1, muallak hasar tutarının 87.796, aktif poliçe adet toplamının 0, iptal adedinin 0 olduğu bildirilmiştir.

Dava dilekçesi, cevap dilekçesi, 02/06/2023 tarihli bilirkişi raporu, taraf vekillerinin duruşmadaki beyanları, tarafların bildirdiği belgeler, ... 15. Noterliği'nin, ... yevmiye numaralı, ... tarihli azilname, acentelik sözleşmesi, ticaret sicil kayıtları, ticari defter kayıtları ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; taraflar arasındaki acentelik sözleşmesinin ... 15. Noterliği'nin, ... yevmiye numaralı, ... tarihli azilname ile sona erdiği davanın ise 17/10/2017 tarihinde ikame edildiği anlaşılmakla davanın Türk Ticaret Kanunu'nun 122/4. Maddesi gereğince bir yıllık hak düşürücü süre içerisinde açıldığı, dosya kapsamında aldırılan bilirkişi raporları ile dosya sunulan delillerden taraflar arasındaki acentelik sözleşmesinin feshini haklı kılacak delil yahut emare saptanmadığı, feshin haklılığını ispat yükünün davalı tarafta bulunduğu ancak davalı tarafça feshin haklılığının ispat edilemediği anlaşılmakla haksız fesih olgusu Mahkememizce kabul edilerek TTK'nın 122. maddesinde düzenlenen ve davacı tarafça talep edilen denkleştirme tazminatının tespiti için dosya bilirkişiye tevdi edilmiş ve bilirkişi heyetince tanzim olunan son rapor olan 02/06/2023 tarihli bilirkişi heyeti raporu usul ve yasaya uygun olması ile hüküm kurmaya elverişli ve gerekçeli olması sebebiyle hükme esas alınarak 6102 sayılı TTK'nın 122/2. maddesi uyarınca denkleştirme tazminatı hesabında acentenin son beş yılda toplam 60 aylık faaliyet sonunda elde ettiği ortalama komisyon geliri baz alınarak davacı tarafın talebi doğrultusunda denkleştirme tazminatı isteminin kısmen kabulü ile, 175.123,12-TL denkleştirme tazminatının dava tarihinden itibaren işletilecek ticari avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine, karar verilmiş; manevi tazminat talebi yönünden ise tüzel kişi tacirin manevi varlığından söz edilemeyeceğinden ve ticari itibar kaybı iddiasının manevi tazminata esas teşkil edebilecek sebeplerden sayılamayacağından şartları oluşmayan talep yönünden davanın reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda izah olunduğu üzere;

1. Davacının Türk Ticaret Kanununun 122.maddesi kapsamında denkleştirme tazminatı isteminin KISMEN KABULÜ ile, 175.123,12. TL denkleştirme tazminatının dava tarihinden itibaren işletilecek ticari avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin REDDİNE,

2. Koşulları bulunmayan manevi tazminat talebinin REDDİNE,

3. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi gereğince alınması gereken 11.962,66. TL nispi karar ve ilam harcından peşin olarak alınan 5.034,11. TL peşin harcın mahsubu ile bakiye 6.928,55. TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına,

4. Davacı tarafından yapılan 5.034,11. TL peşin harç, 31,40. TL başvurma harcı olmak üzere toplam 5.065,51. TL harcın davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,

5. Davacı tarafından yapılan 6.900,00. TL bilirkişi ücreti, 308,88. TL posta giderleri olmak üzere toplam 2.856,40. TL yargılama giderinin kabul ve red oranına göre takdiren %59'unun davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, %41'inin davacı üzerinde bırakılmasına,

6. Davalı tarafından yapılan yargılama gideri bulunmadığından bu hususta hüküm kurulmasına yer olmadığına,

7. Davacı taraf kendisini vekille temsil ettirdiğinden kabul edilen miktar üzerinden, karar tarihinde geçerli AAÜT'deki esaslara göre belirlenen 28.019,70. TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,

8. Davalı kendisini vekille temsil ettirdiğinden red edilen miktar üzerinden, karar tarihinde geçerli AAÜT'deki esaslara göre belirlenen 17.900,00. TL vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalıya verilmesine,

9. Artan gider/delil avansından artan avans olması halinde, hüküm kesinleştiğinde ve talep edildiğinde yatırana iadesine,

Dair; davacı vekilinin yüzüne karşı davalı tarafın yokluğunda, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemeleri nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere karar verildi.19/10/2023

Katip

¸e-imzalıdır

Hakim

¸e-imzalıdır

Bu belge 5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu kapsamında elektronik imza ile imzalanmıştır.