İstanbul 6. Asliye Ticaret Mahkemesi 2021/766 E. 2023/605 K.

T.C.

İSTANBUL

6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2021/766 Esas

KARAR NO : 2023/605

DAVA : Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ : 23/11/2021

KARAR TARİHİ : 20/09/2023

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ -İSTEM /

Davacı vekili dava dilekçesinde ve özetle; Davacının yukarıda belirtilen adresinde 25/12/2020 akşamında hırsızlık eylemi gerçekleşmiştir. Yaşanan bu hırsızlık sonucunda davacının kasasında bulunan imzalı imzasız yaklaşık 50 adet müşteri çeki, bir miktar parası ve ziynet eşyaları çalındığını, hırsızlık olayı ile ilgili ... Cumhuriyet Başsavcılığının ...Soruştuma dosyası açılmış, hırsızlık eylemi ile ilgili bazı şüpheliler gözaltına alındığını ancak çekler ortaya çıkmamıştır. Savcılık soruşturması devam ettiğini, ayrıca davacının elinde iken kaybolan, hamili/lehdarı bulunduğu çeklerle ilgili olarak ... 5. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin ... Esas Sayılı dosyasıyla ve ... 5. Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Esas sayılı dosyasından çek iptali davası açıldığını, dava dosyasına çek bedellerinin %15’i oranında teminat yatırılarak çeklere ilişkin ödemeden men yasağı kararı vermiş ve bu kararını ilgili bankalara müzekkere ile bildirdiğini, dava konusu çekin ... 5. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin... Esas Sayılı dosyasından iptal davasına konu edildiğini, ihbar olunan ... Tic. Ltd. Şti. tarafından davacıya teslim edilen T. ... Bankası A.Ş. ... Şubesine ait ... numaralı 23/02/2021 tarihli 3.780,00-TL bedelli çeke de ödemeden men kararı işlendiğini, davacı hamili/lehdarı olduğu çekler ticari ilişkisi olduğu diğer firmalara verilmek üzere cirolu ve imzasız bir şekilde kasasında muhafaza edilmekteyken kimliği belirsiz kişilerce çalındığını, ekli faturalardan ve çek teslim bordrolarından da görüleceği üzere dava konusu çek gerçek bir ticaret karşılığında ihbar olunan ... Tic. Ltd. Şti.'den teslim alındığını, dava konusu çekte zaten davacı lehtar konumunda olduğunu, dava konusu çekin davalı.. A.Ş. Elinde çıkmış olup, bu firma tarafından teminat hesabında sorgulandıktan sonra takastan iade edildiğini, beyan ederek öncelikle Keşidecisi ihbar olunan ihbar olunan ... Ltd. Şti. Olan ve davacıya teslim edilen T. ... Bankası A.Ş. ... Şubesine ait ... numaralı 23/02/2021 tarihli 3.780,00-TL bedelli çekin yetkili hamil olan davacı rızası hilafına hırsızlık suçuna konu edilmesi sebebiyle çekin yetkili hamilinin kim olduğu tartışmalı olduğundan, çekin icra takibine konu edilmesinin önlenmesini, çekin yetkili hamilinin davacı olduğunun/talep hakkının davacıda olduğunun tespitini, davacının yetkili son hamili olduğu takibe konu çekin davacı lehine davalıdan istirdadını, ödenmişse bedelinin istirdadını, davacının davalıya borçlu bulunmadığının tespitini, davanın çek keşidecisi ... Tic. Ltd. Şti. ve davacıdan sonraki kötü niyetli cirantalara ihbarını, davalının haksız, ağır kusurlu ve kötü niyetli olduğundan davacı lehine alacak miktarının %20’sinden aşağı olmamak üzere tazminata hükmedilmesini, yargılama masrafları ile vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

SAVUNMA /

Davalı vekili cevap dilekçesinde ve özetle; müvekkilin yaptığı faktoring işlemi usul ve yasaya uygun olduğunu, bu hususun, müvekkili nezdinde incelenecek Faktoring İşlem Belgeleri'nden açıkça anlaşılacağını, müvekkilinin, temlik alınan alacağı tevsik eden belgeleri kontrol ettiğini, bu kapsamda kanunun kendisine yüklediği yükümlülükleri yerine getirdiğini, bu kapsamda müşteriye finansman sağlanarak gerçek bir ödeme yapıldığını karşılığında davaya konu edilen çek ciro yoluyla devir alındığını, aşağıda arz ettiğimiz Yargıtay ilamı da Faktoring işlemleri açısından öngörülen yükümlükleri açıkça belirttiğini, arz edilen faktoring işlemi belgeleri, bu yükümlülüklerin yerine getirildiğini açıkça kanıtladığını, davacının çek irtirdadı talebinin hukuki dayanağı olmadığı ve şartları da bulunmadığını beyan ederek haksız ve hukuki dayanaktan yoksun davanın reddini, yargılama sırasında davacının kötü niyetinin sübut bulması halinde; dava değerinin % 20'sinden aşağı olmamak üzere tazminata hükmedilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı üzerine bırakılmasını talep etmiştir.

KANITLAR VE GEREKÇE /

Dava; TTK 792. maddesi gereğince davacının rızası dışında elinden çıkan çekin istirdadı ve bedeli ödenmiş ise bedelin tazmini ve davacının davalıya borçlu bulunmadığının tespiti istemine ilişkindir.

Dava konusu uyuşmazlığın; dava konusu çekte davacının yetkili hamil olup olmadığı, çekin rızası dışında elinden çıkıp çıkmadığı, davalı şirketin dava konusu çeki Faktoring Kanun ve Yönetmeliğine uygun şekilde iktisap edip etmediği, davalının çekin iktisabında kötüniyetli veya ağır kusurlu olup olmadığı, davacının davaya konu çekin davacı lehine davalıdan istirdadı, ödenmişse bedelinin istirdadı ve davacının davalıya borçlu bulunmadığının tespiti talebinin yerinde olup olmadığı noktasında olduğu anlaşılmıştır.

Davacı vekili dava dilekçesinde; ... 5. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin ... Esas sayılı dosyasına, ... Cumhuriyet Başsavcılığının ... Soruşturma dosyasına, ... 20. Asliye Ticaret Mahkemesinin ...Esas sayılı dosyasına, ... 4. Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Esas sayılı dosyasına, ... 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Esas sayılı dosyasına, ... 5. Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Esas sayılı dosyasına, ... 3. Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Esas sayılı dosyasına, ... 9. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasına, ... 24. İcra Müdürlüğünün ...Esas sayılı dosyasına, ... 1. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasına, ... 1. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasına, ... 1. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasına, ... 14. Noterliğinin ... tarihli ... numaralı ihtarnamesine, taraf, ihbar olunan ticari defter ve kayıtlar, davalılar kayıtları, keşif, bilirkişi incelemesine, tanığa, yemine, hırsızlığa ilişkin kamera görüntülerine, Yargıtay kararları ve ikamesi mümkün her türlü yasal delile delil olarak dayanmıştır.

Davalı vekili cevap dilekçesinde; müvekkilinin kayıtlarına, faktoring sözleşmeleri ve eklerine, davacı kayıtlarına, taraf kayıtlarına, vergi dairesi kayıtlarına, banka kayıtlarına, bilirkişi incelemesine, Tanık beyanlarına, Keşife, yemine ve her türlü delile delil olarak dayanmıştır.

... Cumhuriyet Başsavcılığı'nın ...soruşturma sayılı dosyasının bir örneği celbedilerek dosya kapsamına kazandırılmıştır.

... 5. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... E. Sayılı dosyasının bir örneği celbedilerek dosya kapsamına kazandırılmıştır.

... 20. ATM.nin... E. Sayılı dosyasının, ... 4 ATM.nin...E. Sayılı dosyasının, ... 2. ATM.nin ...E. Sayılı dosyasının, ... 5. ATM.nin ...E. Sayılı dosyasının ve ... 3. ATM.nin... E. Sayılı dosyasının UYAP sistemi üzerinden celbedilerek bir örnekleri dosya kapsamına kazandırılmıştır.

10/06/2022 tarihli bilirkişi raporunda "Davacı ... ile davalı ... A.Ş. ihbar olunanlar: ..., ... Tic. Ltd. Şti., ...Ltd. Şti. taraflar arasındaki uyuşmazlığın, dava konusu çekte davacının yetkili hamil olup olmadığı, çekin rızası dışında elinden çıkıp çıkmadığı, davalı şirketin dava konusu çeki Faktoring Kanun ve Yönetmeliğine uygun şekilde iktisap edip etmediği, davalının çekin iktisabında kötü niyetli veya ağır kusurlu olup olmadığı, davacının davaya konu çekin davacı lehine davalıdan istirdadı, ödenmişse bedelinin istirdadı ve davacının davalıya borçlu bulunmadığının tespiti talebinin yerinde olup olmadığı anlaşılmakta; davacı tarafın dava konusu çek dahil davacının elinden rızası dışında çıktığını, davacı ...’nın ticari defterlerine göre; dava konusu ... Bankası A.Ş. ... Şubesine ait ... numaralı 23/02/2021 tarihli 3.780,- TL lık tutarındaki çekin; müşterisi ...- ... Ltd. Şti. tarafından mal satış faturasına karşılık olarak keşide edildiği ve davacı tarafça 08.12.2020 tarihinde giriş kaydının yapıldığı, davacı ...’ın diğer cirantalarının sırasıyla... Tek.Tic.Ltd.Şti. , ... (...) ... ve ... A.Ş. ile ticari ilişkisinin bulunmadığı tespit edildiğini, dava konusu çek üzerinde davacı şirketin cirosunun bulunduğu; ancak çalınan bazı çeklerde ciro bulunduğu emniyetteki dilekçelerinde de belirtildiği ve davacının çeki ... Şirketine iskonto ettiren ... adlı şahıs ile herhangi bir ticari ilişkisinin de bulunmadığı tespit edildiğini, davalı ... A.Ş.’nin ticari defterlerine göre; dava konusu ... Bankası A.Ş. ... Şubesine ait ... numaralı 23/02/2021 tarihli 3.780,- TL lık tutarındaki çekin; müşterisi ... (...) ... tarafından temlik edilecek ... Ltd. Şti satış faturasına karşılık olarak ve davalı tarafça 29.12.2020 tarihinde giriş kaydının ve finansman işleminin yapıldığı, ihbar Olunan ciranta... Teks. Tic. Ltd. Şti.’nin ticari defterleri ile ilgili olarak; davalı ... Ltd. Şti.’nin Sayın Mahkemenizce belirlenen incelemeye katılmadığı ve yerinde inceleme talebi bulunmadığından ticari defter ve belgeleri üzerinde inceleme yapılamadığı, ihbar olunan ciranta ... - ...’in ticari defterleri ile ilgili olarak; davalı ... - ...’in Sayın Mahkemenizce belirlenen incelemeye katılmadığı ve yerinde inceleme talebi bulunmadığından ticari defter ve belgeleri üzerinde inceleme yapılamadığı, takdirin mahkememize ait olmak üzere; ... (...) ... V.D.... ve... Tek. Tic. Ltd. Şti. ... V.D. ... firmalarının 12/2020 ve 01/2021 Katma vergisi dönemine ait KDV beyannamesi ve Ba ve Bs formlarının ilgili Vergi Dairelerinden talep edilmesinin yerinde olacağını, ... A.Ş. ... şubesi tarafından ... Şubesi adına Davalı ... - ... lehine 29/12/2020 tarihinde ödeme araçları tevdi bordrosu düzenlenerek dava konusu ... Bankası A.Ş. ... Şubesine ait ... numaralı 23/02/2021 tarihli 3.780,- TL'lik tutarındaki çek ve ...bank ... Şubesi ... sayılı 23/05/2021 tarihli 15.000,- TL lık çekle birlikte 18.780,- TL lık kredi işlemi gerçekleştirildiği; davalı ... - ... finansman işlemine temel alacak olarak; ...Tic. Ltd. Şti.’ne hitaben ( ... V.D. ...) adına ... sayılı KDV.li 20.412,- TL tutarında E-Fatura düzenlediği ve bu faturayı 29/12/2020 tarihli 20000405030 sayılı temlikname ile ... A.Ş.’ne verdiği; davalı ... A. Ş. tarafından 29/12/2020 tarihli sözleşme düzenlenerek ... - ... lehine 500.000,- TL limit tahsis edildiği ve kendisinden 30/12/2020 vadeli 500.000,00- TL'lik senet alındığını ve bu fatura alacağı temel alınarak finansman işlemi yapıldığı; ... A. Ş. Beylikdüzü şubesi tarafından Davalı ... - ... ile aralarında sözleşme ve temlikname düzenlendiğini, ... 3 Noterliğince düzenlenen ... tarih ... sayılı imza beyannamesinin alındığı, davalı ... A. Ş. tarafından dava konusu çeki Faktoring Kanun ve Yönetmeliğine uygun şekilde iktisap etmediği, basiretli bir tacir gibi davranmadığı, müşterinin temlik ettiği faturanın gerçek olup olmadığı veya ciranta ...Tic. Ltd. Şti. ile ticari ilişkisi olup olmadığı, kredi verilen müşterinin istihbarat çalışmasının yapılmadığı, bu şirketin mali durumuna ilişkin bir değerlendirme yapmadığı, faktoring işlemi yapılırken faturaların sahihliği yönünde bir araştırma yapmadığı, çeklerin gerçek hamili olup olmadığının araştırılmadığı, incelemeye başkaca bilgi verecek belge sunulmadığı başkaca bir istihbarat çalışması yapılmadığının tespit edildiğini, asli görevi olduğu halde uygulanmamasının ağır kusur oluşturduğu, bu noksanlıkların iyi niyetle bağdaşmadığını, dosya kapsamı içindeki bilgi ve belgeler gözetilerek yapılan tetkik ve incelemeler neticesinde tüm delilllerin takdiri ve 6754 sayılı bilirkişilik kanunu’ nun 3/2 maddesi uyarınca ve Tüm değerlendirmelerin keyfiyeti, 6100 sayılı HMK 282 hükmü de gözetilmek kaydıyla ve HUMK 266/c.2 uyarınca bilcümle hukuki tasvip, takdir ve kanaatin şüphesiz, tamamıyla Mahkememize ait olduğui" bildirilmiştir.

03/02/2023 tarihli bilirkişi ek raporunda "Davacı tarafın dava konusu çek dahil davacının elinden rızası dışında çıktığını, davacı ...’nın ticari defterlerine göre; dava konusu ... Bankası A.Ş. ... Şubesine ait ... numaralı 23/02/2021 tarihli 3.780,- TL lık tutarındaki çekin; müşterisi ... - ....ltd.şti. tarafından mal satış faturasına karşılık olarak keşide edildiği ve davacı tarafça 08.12.2020 tarihinde giriş kaydının yapıldığı, 1. Ciranta ... BA formlarında ...-...'den satın alma yapmadığı ve BA formunda kayıt olmadığı, davacı ...’ın diğer cirantalarının sırasıyla... Tek.Tic.Ltd.Şti. , ... (...) ... ve ... A.Ş. ile ticari ilişkisinin bulunmadığı tespit edildiğini, dava konusu çek üzerinde davacı şirketin cirosunun bulunduğu; ancak çalınan bazı çeklerde ciro bulunduğu emniyetteki dilekçelerinde de belirtildiği ve davacının çeki ... Şirketine iskonto ettiren ... adlı şahıs ile herhangi bir ticari ilişkisinin de bulunmadığı tespit edildiğini, ... A.Ş. ... şubesi tarafından ... Şubesi adına Davalı ... - ... lehine 29/12/2020 tarihinde ödeme araçları tevdi bordrosu düzenlenerek, İş bu dava konusu ... Bankası A.Ş. ... Şubesine ait ... numaralı 23/02/2021 tarihli 3.780,- TL lık tutarındaki çek ve ...bank ... Şubesi ... sayılı 23/05/2021 tarihli 15.000,- TL lık çekle birlikte 18.780,- TL lık kredi işlemi gerçekleştirildiği" bildirilmiştir.

Mahkememizce uyuşmazlığın çözümü için tarafların ticari defterleri bilirkişi incelemesine tabi tutulmuş davacı ...’ın diğer cirantalar sırasıyla... Tek.Tic.Ltd.Şti. , ... (...) ... ve ... A.Ş. ile ticari ilişkisinin bulunmadığının rapor edildiği görülmüştür. Kambiyo senetlerinin dolaşımında TTK hükümleri uygulanmakta ve kambiyo senetlerinin sebepten mücerret olması nedeniyle ciro silsilesinde kopukluk olmayan ve yasal şartları taşıyan kambiyo senedi yönünden önceki hamillere karşı ileri sürülebilecek defilerin factoring şirketine karşı ileri sürülemeyeceği iddia edilmiş ise de TTK'nın ilgili hükümlerinden önce özel nitelikteki 6361 sayılı Factoring Kanunu'nun uygulama yeri bulacağı somut olayda davalı Factoring şirketinin gerekli araştırmayı yaparak çekleri iktisap ettiğini kanıtlaması gerekmektedir. Zira aksi halde, yani factoring şirketinin iktisap ettiği çeklerle ilgili sadece şekli yönden inceleme yapıldığı taktirde çalıntı çeklerin factoring şirketine devri ile ticari hayatın güvenliği ağır şekilde zedelenir ve bu gibi vakıalar ciddi oranda artış gösterir. Bu nedenle factoring şirketi müşterilerinin mali durumunu kontrol etmeli, itibarı ve işlem geçmişlerini irdelemeli, gerektiğinde keşideciye başvurarak borcu teyit etmeli, faturanın sadece şekline değil içeriğine yönelik de gerekli araştırmaları yapmalıdır. Mahkememizde görülmekte olan davadan başka davalı factoring şirketinin dava konusu çekin cirantaları ... ve ...'dan iktisap ettiği bir çok çek ile ilgili yargılamalar yürütüldüğü anlaşılmıştır. ... 12. Bölge Adliye Mahkemesi'nin ... E- ...K sayılı kararında "...davalının farklı çok sayıda olayda, hırsızlık yoluyla elden çıkan çekleri benzer cirantalardan ciro yoluyla devralıp bir çoğunu son hamil olarak farklı kişiler/firmalar aleyhine icra takiplerine konu ettiği sabittir. Bu durumda bir tacir olarak basiretli davranması gereken davalının, keşidecileri ve lehdar cirantaları farklı olan çok sayıda hırsızlık olayına konu çeki yeterli araştırma yapmadan iktisabında ağır kusurlu olduğunun kabulü gerekmiştir." denmektedir. Tüm bu nedenlerle davalı şirketin gerekli ve yeterli istihbarat araştırması yapmaksızın ağır kusurlu olarak çeki iktisap ettiği kanaatine varılmış ve dava konusu ... Bankası A.Ş. ... Şubesi'ne ait ... numaralı 23/02/2021 tarihli 3.780,00 TL bedelli çekin davacı lehine istirdadına aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.

HÜKÜM / Gerekçesi yukarıda izah olunduğu üzere;

1. Davanın kabulü ile; dava konusu ... Bankası A.Ş. ... Şubesi'ne ait ... numaralı 23/02/2021 tarihli 3.780,00 TL bedelli çekin davacı lehine davalıdan istirdadına,

Davalı ağır kusurlu ve kötü niyetli olduğu ispatlanamadığından kötü niyet tazminatının reddine,

2. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi gereğince hesap olunan 258,21. TL nispi karar ve ilam harcından, davacı taraftan peşin yatırılan 65,56. TL harcın mahsubu ile hazineye gelir kaydına, bakiye 193,65. TL karar harcının davalıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına,

3. Davacı tarafından yatırılan ve (2) numaralı maddede mahsup edilen 64,56 TL harcın, davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

4. Davacı taraf kendisini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihinde geçerli A.A.Ü.T.'deki esaslara göre belirlenen 3.780,00. TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,

5. Davacı tarafından yapılan 59,30. TL başvurma harcı, 1.000,00. TL bilirkişi masrafı ve 164,50. TL posta giderleri ve diğer giderler olmak üzere toplam 1228,80. TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

6. Hukuk Muhakemeleri Yasasının 333.maddesi gereğince davacı tarafından yatırılan gider avansından artan avans olması halinde, hüküm kesinleştiğinde ve talep edildiğinde davacıya iadesine,

Dair taraf vekillerinin huzurunda, dava konusu miktar dikkate alındığında kesin olmak üzere karar verildi. Açıklandı.20/09/2023

Katip

¸e-imzalıdır

Hakim

¸e-imzalıdır