İstanbul 5. Asliye Ticaret Mahkemesi 2024/265 E. 2024/504 K.

T.C.

İSTANBUL

5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2024/265 Esas

KARAR NO : 2024/504

DAVA : Tazminat (Acentelik Sözleşmesinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ : 29/04/2024

KARAR TARİHİ : 10/09/2024

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Acentelik Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, müvekkili ile karşı taraf arasında ... 21. Noterliğinin ... tarihli ... Yevmiye Numaralı Acentelik Sözleşmesi imzalandığını, bu nedenle taraflar arasında bir acentelik ilişkinin bulunduğunu, karşı tarafın ... 21. Noterliğinin ...tarihli ... Yevmiye Numaralı "Fesih İhbarnamesi" ile acentelik sözleşmesinin fesih edilmiş olacağını ihtar ettiğini, karşı tarafın ... 21. Noterliğinin ... tarihli ... Yevmiye Numaralı "Fesihname Ve Azilname" belgesi ile tek taraflı olarak feshettiklerini beyan ettiğini, haksız fesih neticesinde, davalı kurum, acentenin bulduğu yeni müşteriler sayesinde, sözleşme ilişkisinin sona ermesinden sonra da önemli menfaatler elde etmeye devam ettiğini, dava konusu haksız azil nedeniyle, müvekkili kurumun sözleşme ilişkisinin sona ermesinin sonucu olarak, onun tarafından işletmeye kazandırılmış müşterilerle yapılmış veya kısa bir süre içinde yapılacak olan işler dolayısıyla sözleşme ilişkisi devam etmiş olsaydı elde edeceği ücret isteme hakkını kaybettiğini, denkleştirme istemi, acentelik sözleşmesinin sona ermesiyle acentenin oluşturduğu müşteri çevresinden yararlanmaya devam eden işletmenin, sözleşmenin sona ermesiyle ücret hakkını kaybeden acenteye ödediği bir karşılık olduğunu, müvekkilinin sözleşme dönemi içerisinde ortaya koyduğu çabaları sonucu oluşturduğu müşteri kitlesinden; karşı tarafın, sözleşmenin sona ermesinden sonraki dönemde de fayda sağlayacağı öngörüsünün karşılığı olarak tek taraflı faydanın eşitlenmesi ve eşitsizliğin giderilmesi adına denkleştirme isteminde bulunulduğunu, İstanbul Arabuluculuk Bürosu'na başvurularak; "Portföy/Denkleştirme Tazminatı" talep edildiğini, davalı yan ile yapılan arabuluculuk görüşmeleri neticesinde anlaşma sağlanamadığını ve iş bu davayı açma zaruretinin hasıl olduğunu, müvekkilinin dava konusu haksız eylem nedeniyle maddi kayıplarının olduğunu, fazlaya ilişkin tüm hak ve alacaklarımız saklı kalmak üzere davanın kabulünü, şimdilik 100 TL tazminatın 28/04/2022 tarihinden itibaren avans faiziyle birlikte davalıdan tahsilini, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin acentelik sözleşmesini haksız feshettiği iddiasıyla, portföy tazminatı istemiyle huzurdaki davanın açıldığını, davanın yasal süresinde açılmadığından, davanın hak düşürücü süre yönünden reddinin gerektiğini, Türk Ticaret Kanunu m.122/4 gereği denkleştirme istemi, sözleşme ilişkisinin sona ermesinden itibaren bir yıllık süreye tabi olduğunu, müvekkili şirket tarafından gönderilen, ... 21. Noterliği'nin ... tarih, ... yevmiye numaralı fesih ihbarnamesiyle, taraflar arasındaki acentelik sözleşmesi, ihtarnamenin tebliğ tarihinden itibaren 3 ay sonra hüküm ve sonuçlarını doğurmak üzere feshedilmiş, buna istinaden de ... tarihinde, ... 21. Noterliği'nin ... yevmiye numaralı azilnamesiyle davacı tarafın yetkilerinden azli gerçekleştirildiğini, huzurdaki davanın taraflar arasındaki sözleşmenin feshedilmesinin üzerinden bir yıldan daha uzun süre geçtikten sonra 29.04.2024 tarihinde açıldığını, açıklanan nedenlerle davanın öncelikle hak düşürücü süre / zamanaşımı yönünden reddine karar verilmesini, müvekkili şirket ile davacı acente arasında ... 21. Noterliğinin ... tarihli .... Yevmiye Numaralı Acentelik Sözleşmesi imzalandığını, bu sözleşme müvekkili şirket tarafından ... 21. Noterliğinin ...tarihli ... Yevmiye Numaralı ihtarnamesiyle feshedildiğini, müvekkili şirketin, davacının çalışmaları neticesinde elde ettiği önemli bir menfaat veya davacının portföy tazminatına hak kazanması sonucunu doğuracak herhangi bir kazanımı olmadığını, davacı acentenin müvekkili şirketin aracılığını yapmış olduğu süre içerisindeki üretim performansı, davacı ile müvekkili şirket arasındaki iş ortaklığının devamının sağlanması açısından yetersiz kaldığını, davacı acente, performans hedeflerini müvekkili şirket tarafından belirlenen düzeye çıkartmayı başaramadığını, acentelik sözleşmesinin gereği olan hedeflerin altında kaldığını, hedeflenen performans başarısı gösterilemediğini, müvekkili şirketin, davacının portföy tazminatına (denkleştirme talebine) hak kazanması sonucunu doğuracak herhangi bir kazanımının olmadığını, müvekkili şirket tarafından taraflar arasındaki acentelik sözleşmesi haklı nedenle feshedildiğini, müvekkilinin şirket sözleşme ilişkisi sonrasında acentelik ilişkisi nedeniyle önemli menfaatler de elde etmediğini, davanın hukuka aykırı olduğu, davanın reddine karar verilmesini, vekalet ücreti ve yargılama giderlerinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE;

Dava, denkleştirme tazminatı istemine ilişkindir.

Genel olarak denkleştirme (portföy) tazminatı, acentelik sözleşmesi sona erdikten sonra, bu ilişkinin devamı boyunca acentenin kişisel gayretiyle yarattığı müşteri çevresinden müvekkilinin halen yararlanması, acentenin ise yararlanmaması nedeniyle uğradığı kaybın karşılığıdır. 6102 sayılı TTK'nın 122. maddesine göre ise; acentelik sözleşmesinin sona ermesinde acentenin kusurunun bulunmaması koşuluyla; müvekkilin, acentenin bulduğu yeni müşteriler sayesinde sözleşme ilişkisinin sona ermesinden sonra da önemli menfaatler elde etmesi, acentenin, sözleşmenin sona ermesine bağlı olarak işletmeye bağlı müşterilerle yapılmış veya yapılacak olan işler dolayısıyla sözleşme devam etmiş olsaydı elde edeceği ücreti talep etme hakkını kaybediyor olması ve somut olayın özelliklerine göre denkleştirme isteminin karşılanmasının hakkaniyete uygun düşmesi hallerinde denkleştirme tazminatı istenebilir.

Denkleştirme (Portföy) tazminatı istenebilmesi için; sözleşmenin, müvekkil (sigorta şirketi) tarafından haklı bir neden olmadan feshedilmiş olması (m. 122/3) ve davanın sözleşme ilişkisinin sona ermesinden itibaren bir yıllık hak düşürücü süre içinde açılmış olması gerekir. (m. 122/4) Hükmedilecek tazminat miktarı, acentenin son beş yıllık faaliyeti sonucu aldığı yıllık komisyon veya diğer ödemelerin ortalamasını aşamaz. Sözleşme ilişkisi daha kısa bir süre devam etmiş ise faaliyetin devamı sırasındaki ortalama esas alınır. (m. 122/2 )

Somut olayda, davalı tarafça ... 21. Noterliğinin ... tarihli ... Yevmiye Numaralı "Fesihname Ve Azilname" belgesi ile acentelik sözleşmesinin tek taraflı olarak feshedildiği, davacı tarafça işbu davanın açılmasından evvel 28/03/2024 tarihinde arabuluculuğa başvurulduğu ve davanın 29/04/2024 tarihinde açıldığı, bu hali ile TTK'nın 122/4 maddesi uyarınca hak düşürücü sürenin geçmiş olması nedeniyle davanın reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis etmek gerekmiştir.

H Ü K Ü M : Yukarıda açıklanan nedenlerle;

1. Davanın hak düşürücü sürede ileri sürülmemiş olması nedeniyle reddine,

2. Harçlar tarifesi uyarınca alınması gereken 427,60. TL karar ve ilam harcı peşin alındığından yeniden harç alınmasın yer olmadığına,

3. Davacı tarafından yapılan yargılama masraflarının kendi üzerinde bırakılmasına,

4. Davalı tarafından belgelendirilen bir yargılama masrafı olmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,

5. Davalı taraf duruşmalarda vekil ile temsil edildiğinden reddedilen dava değeri itibariyle AAÜT uyarınca takdiren 100,00 . TL vekalet ücretinin davacıdan tahsil edilerek davalı tarafa verilmesine,

6. Arabuluculuk ücreti olan 3.600. TL bedelin davacıdan tahsil edilerek Hazineye irat kaydına,

7. Bakiye gider avansının karar kesinleştiğinde HMK 333 maddesi uyarınca yatıran tarafa iadesine,

Dair, Taraf vekillerinin yüzlerine karşı tebliğden itibaren 2 haftalık sürede HMK 341 maddesi uyarınca istinaf yolu açık olmak üzere karar verildi. 10/09/2024

Katip ...

e-imzalı

Hakim ...

e-imzalı

"Bu belge 5070 Sayılı Kanun hükümlerince elektronik imza ile imzalanmıştır."