İstanbul 4. Asliye Ticaret Mahkemesi 2021/734 E. 2023/721 K.

T.C.

İSTANBUL

4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2021/734 Esas

KARAR NO : 2023/721

DAVA : İtirazın İptali (Ticari Nitelikteki Haksız Fiilden Kaynaklanan (2918 S.K.Hariç))

DAVA TARİHİ : 11/05/2015

KARAR TARİHİ : 03/10/2023

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Ticari Nitelikteki Haksız Fiilden Kaynaklanan (2918 S.K.Hariç)) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

Davacı vekili dava dilekçesinde ve duruşmalarda özetle; ... A.Ş. adına kayıtlı ... plakalı aracın şirketlerine ... no.lu kasko poliçesi ile sigortalı olduğunu, 12.07.2012 günü ... yönetimindeki ... plakalı sigortalı aracın seyir halindeyken şerit ihlali yapan ... yönetimindeki ve davalıya ait ... plakalı aracın sigortalı araca çarpması sonucu hasar gördüğünü, tutanağa göre davalıya ait ... plakalı aracın sürücüsü ...’ın şerit ihlali yaptığının ve asli kusurlu olduğunun, davacının sigortalısı ... plakalı araç sürücüsünün kusursuz olduğunun tespit edildiğini, araç üzerinde yaptırılan ekspertiz incelemesi sonucunda hasarın 172.612,00 TL olarak belirlendiğini, 10.08.2012 tarihinde 96.940,00 TL ve 17.08.2012 tarihinde ise 75.672,00 TL olarak toplam: 172.612,00 TL hasar tazminatının davacı şirketçe sigortalısına ödendiğini, 22.500,00 TL’nin ... Sigorta A.Ş.’den tahsil edildiğini, bu nedenle bakiye 150.112,00 TL’nin tahsili için TTK 1472. Maddesi gereğince halefiyet yetkisine dayalı olarak davacı şirketçe davalı ve araç sürücüsünden tahsili amacıyla ... 22. İcra Müdürlüğünün...-E sayılı dosyası ile icra takibine girişildiğini, ancak davalının borca ve faize itiraz ettiğini, davalının itirazının haksız ve yasal dayanaktan yoksun olduğunu, yapılan inceleme ile takip tarihi itibariyle asıl alacağın 150.112,00 TL ve faizin 10.836,21 TL olduğunu, ödeme tarihinden takip tarihine kadar toplam alacağın 160.948,21 TL olduğunu ve itirazın iptaline, takibin devamına, davalının en az % 20 icra inkar tazminatına mahkum edilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde ve duruşmalarda özetle; 12.07.2012 tarihli dava konusu kazada aracın ...’ın fiili hakimiyeti altında olduğunu, davalı şirketin kendisine ait ... plakalı aracın sürücü ...’a kiraladığını, kaza anında ve sonrasında tüm sorumluluğun ...’a ait olduğunu, ancak davacının doğrudan davalıya karşı dava açma yoluna gittiğini, somut olayda aracın işleteninin aracı kiralayan ... olduğunu, davalı şirkete husumet yöneltilemeyeceğini, aracın davalı şirket adına kayıtlı olduğunu, davacının bu kayda dayanarak ve işleten sıfatıyla davayı davalı şirkete yönelttiğini, 2918 sayılı KTK’nın 3. Maddesine göre başka bir kişinin aracı kendi hesabına ve tehlikesi kendisine ait olmak üzere işlettiğini ve araç üzerinde fiili tasarrufu bulunduğunu ispat edemediği takdirde araç sahibi olan veya mülkiyeti muhafaza kaydıyla satışta alıcı sıfatıyla sicilde kayıtlı görünen veya aracı uzun süreli kiralama ariyet veya rehni gibi hallerde kayıtlı veya rehin alan kişinin işleten olduğunu, aynı kanunun 85. Maddesine göre ise bir motorlu aracın işletilmesinden doğan zarardan o aracı işletenin sorumlu olduğunun söylendiğini, trafik kaydının işleten olarak kesin karine olmadığını, kim olduğunu belirleyen güçlü bir kanıt olduğunu, ancak trafik kaydına rağmen işletenliğin 3. kişide olmasının önünde yasal engel olmadığını, bu nedenle araç malikinin sorumlu tutulmamasının gerektiğini, davanın aracı işleten ...’ a ihbar edilmesi gerektiğini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Mahkememizce tarafların bildirdiği deliller toplanmış, icra dosyası, bilirkişi raporları, vergi kayıtları dosyamız arasına alınmıştır.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:

Dava, trafik kazasından kaynaklı rücuen tahsili talepli itirazın iptali istemine ilişkindir.

Somut olayda, 12.07.2012 günü saat 00.50 sıralarında ... ilçesi ... semtinde sürücü ... yönetimindeki ... plakalı aracıyla ... yönünden ... yönüne giderken ... caddesi üzerinde karşı yönden gelen sürücü ... yönetimindeki ... plakalı araçla çarpışması sonucu maddi hasarlı trafik kazası meydana gelmiştir.

Davaya konu ... 3. İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı icra dosyası getirtilip incelendiğinde; davacı alacaklı tarafından borçlular ... Ve ... aleyhine 28/01/2013 tarihinde 150.112,00 TL asıl alacak, 10.836,21 TL işlemiş faiz olmak üzere toplam:160.948,21 TL'lik ilamsız takipte bulunulduğu, ödeme emrinin davalı borçluya 22/08/2014 tarihinde tebliğ olduğu,davalı borçlu vekili 28/08/2014 havale tarihli dilekçesi ile borca itiraz etmesi üzerine takibin durduğu ve süresi içerisinde itiraz eden borçlu şirket yönünden itirazın iptali davası açıldığı görülmüştür.

Mahkememizin 05/04/2017 tarihli ara kararı gereğince dosya rapor hazırlanmak üzere İTÜ Makine Mühendisliği'nde görevli kusur-hasar bilirkişisi ve sigortacı bilirkişiye tevdi edilmiş, bilirkişiler tarafından ibraz edilen 06/03/2017 teslim tarihli raporda özetle; "1. Dava konusu olayda davalı şirkete ait ... plakalı aracın sürücüsü dava dışı ...’ın % 100 (Yüzdeyüz) oranında tamamen kusurlu olduğu, 2. Davacı şirketin bakiye maddi zararının 147.500,00 TL olduğu, 3. Davacının ... 3.İcra Müdürlüğünün ...sayılı dosyasından 158.423,34 TL alacaklı bulunduğu, 4. Davalı şirketin aracın işleteni olduğundan meydana gelen zarardan sorumlu bulunduğu" yönünde görüş ve tespitlerde bulunmuşlardır.

Mahkememizce yapılan yargılama neticesinde Mahkememizin 2015/485 Esas 2017/516 karar sayılı kararı ile davalı ... Ltd.Şti. nin sahibi olduğu ... plakalı aracı 30.06.2012 tarihinden itibaren bir ay süre ile ... Ltd.Şti. adına ...’a kiralamış bulunduğu, Kiraladığı aracın sigortaları, araç muayenesi, bakımı, onarımı, eksoz muayenesi gibi araç için yapılması gereken işleri kira sözleşmesi ile kiracıya devretmediği, kira sözleşmesinin kısa süreli yapıldığı ve yukarıda sayılmış olan işleri kendisinin yaptığı sonucuna varılarak davalı kiraya verenin araç üzerindeki fiili hakimiyeti devam ettiğinden işletenlik sıfatının bulunduğu kanaatiyle "Davanın kısmen kabulüne, davalının ... 3. İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı icra dosyasına yapmış olduğu itirazın kısmen iptali ile; takibin 147.500,00 TL asıl alacak, 10.836,21 TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 158.336,21 TL üzerinden devamına, fazlaya ilişkin talebin reddine, 2-Alacağın varlığının tespiti yargılamayı gerektirdiğinden davacının tazminat talebinin reddine" dair hüküm kurulmuştur.

Mahkememiz kararına karşı istinaf yoluna başvurulması nedeniyle dosyamız İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmiş, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 40. Hukuk Dairesi'nin 2019/2583 esas 2021/1280 karar sayılı ilamı ile;

"2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununu (KTK) hükümlerine göre, trafik sicil kaydı "işleteni" kesin olarak gösteren bir karine değilse de, onun kim olduğunu belirleyen güçlü bir kanıt niteliğindedir. Ancak, trafik kaydına rağmen işleten sıfatının 3'üncü kişi üzerinde bulunmasını engelleyen bir kanun hükmü yoktur. Nitekim aynı Kanunun 3'üncü maddesinde işleten, " ... araç sahibi olan veya mülkiyeti muhafaza kaydıyla satışta alıcı sıfatıyla sicilde kayıtlı görülen veya aracın uzun süreli kiralama, ariyet veya rehin gibi hallerde kiracı, ariyet veya rehin alan kişidir. Ancak, ilgili tarafından başka bir kişinin aracı kendi hesabına ve tehlikesi kendisine ait olmak üzere işlettiği ve araç üzerinde fiili tasarrufu bulunduğu ispat edilirse, bu kimse işleten sayılır." biçiminde tanımlanmıştır. Anılan Kanunun 85'inci maddesinde ise, "Bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir teşebbüsün ünvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen bilet ile işletilmesi halinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar." hükmüne yer verilmiştir.

Bu yasal düzenleme karşısında, kazaya karışan araçların meydana getirdikleri zararlardan araç sahiplerinin hukuken sorumlu olacağı ilkesi benimsenmiş ise de, araç malikleri tarafından herhangi bir sebeple yararlanılması için bir başka kimseye devir edilmesi halinde (kısa bir süre için kiralanmaması kaydıyla) artık üzerindeki fiili hakimiyeti kalmaması ve bu sebeple ekonomik yönden de bir yararlanma olanağının kalktığı durumlarda, o araca kaza sırasında fiili hakimiyeti altında bulunduran ve ondan iktisaden yararlanan kimsenin işleten sıfatıyla meydana gelen zarardan sorumlu tutulması gerekir. Bunun sonucu olarak da, araç maliki sorumlu tutulmamalıdır. Gerek öğretide, gerekse Yargıtay'ın uygulamalarında, kiracının işleten sıfatının belirlenmesinde, kira sözleşmesinin uzun süreli olması, araç üzerinde fiili hakimiyet ve ekonomik yararlanma unsurlarının birlikte bulunması gerekmektedir.

Davalı vekili, 08/12/2015 tarihli duruşma da verilen ara kararı gereğince sunduğu 15/12/2015 tarihli dilekçe ekinde müvekkili ile dava dışı ... arasında akdedilen, ... plakalı otomobili 30/06/2012 günü saat 13:00'den itibaren bir ay süre ile kiralandığına ilişkin "Araç Kiralama Sözleşmesi" sunmuş, davaya konu trafik kazasının ise 12/07/2012 günü meydana geldiği anlaşılmıştır.

Somut olay yukarıda yapılan açıklamalar ışığında değerlendirildiğinde; mahkemece davalı ...Şirketi ile dava dışı ... arasında akdedildiği ileri sürülen kira sözleşmesinin, uzun süreli ve 3'üncü kişileri bağlayacak güçte bir sözleşme olup olmadığı, ekonomik yararlanmanın kime ait olduğu, kira sözleşmesi ve kira bedelinin Maliye ve vergi dairelerine bildirilip bildirilmediği, gerektiğinde işletenin ticari defter ve kayıtları üzerinde konusunda uzman bir bilirkişi marifetiyle inceleme yaptırılmak suretiyle, kira sözleşmesinin fatura, ruhsat ve cari hesap hareketleri gibi yan kanıtlarla desteklenip desteklenmediği saptandıktan sonra oluşacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ile yazılı şekilde hüküm kurulması isabetli görülmemiştir." değerlendirmesiyle kaldırılmakla Mahkememizin yukarıdaki esasına kaydı yapılarak yargılamaya devam olunmuştur.

Bam kaldırma ilamında belirtilen hususlar doğrultusunda heyete mali müşavir bilirkişinin de katılımı ile davalı ve dava dışı ... arasında imzalanan sözleşme ve davalının 2012 yılına ait ticari defterleri de incelenmek suretiyle uzun süreli kira sözleşmesinin tesis edilip edilmediği denetlenerek BAM ilamında belirtilen hususları da karşılar şekilde ek rapor hazırlanmak üzere dosyamız bilirkişilere tevdi edilmiş, bilirkişiler tarafından ibraz edilen 07/06/2023 tarihli raporda özetle;

"A- Davalı Şirkete Ait Ticari Defterler Yönünden: Raporumuzun 5.a bölümünde detaylı bir şekilde açıklandığı üzere, inceleme gününde davalı şirketin hazır olmadığı, ticari defterlerin yerinde incelenmesine ilişkin herhangi bir talep dilekçesi de bulunmadığından, davalı şirkete ait ticari defterler üzerinde usul ve hesap incelemesinin yapılamadığı,

B- Davacı Alacağı Yönünden: Raporumuzun Genel Değerlendirme bölümünde detaylı bir şekilde açıklandığı üzere, kök rapordaki görüşümüzün aynen korunduğu" yönünde rapor ibraz edilmiştir.

Bu kapsamda somut olayda, davalı şirket ile dava dışı 3.kişi arasında uzun süreli kira sözleşmesinin yapıldığı hususunda ispat yükünün HMK m.190 gereğince davalı taraf üzerinde bulunduğu, dosya kapsamına alınan bilgi ve belgelerden davalının bu iddiasının ispata muhtaç kaldığı, kira sözleşmesinin kısa süreli yapıldığı, davalı kiraya verenin araç üzerindeki fiili hakimiyetinin ve işletenlik sıfatının devam ettiği kanaatine varılarak hükme esas alınan bilirkişi raporları doğrultusunda davanın kısmen kabulüne, davalının ... 3. İcra Müdürlüğü'nün ...esas sayılı icra dosyasına yapmış olduğu itirazın kısmen iptali ile; takibin 147.500,00 TL asıl alacak, 10.836,21 TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 158.336,21 TL üzerinden devamına, fazlaya ilişkin talebin reddine, alacağın varlığının tespiti yargılamayı gerektirdiğinden davacının tazminat talebinin reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM: Açıklanan gerekçeye göre;

1. Davanın kısmen kabulüne, davalının ... 3. İcra Müdürlüğü'nün ...esas sayılı icra dosyasına yapmış olduğu itirazın kısmen iptali ile; takibin 147.500,00 TL asıl alacak, 10.836,21 TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 158.336,21 TL üzerinden devamına, fazlaya ilişkin talebin reddine,

2. Alacağın varlığının tespiti yargılamayı gerektirdiğinden davacının tazminat talebinin reddine,

3. Karar tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan Harç Tarifesi gereğince hesaplanan 10.815,95 TL harçtan peşin alınan 2.748,60 TL.harcın mahsubu ile bakiye 8.067,35 TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye irad kaydına,

4. Davacı tarafından dava açılırken yatırılan 2.748,60 TL peşin harcın davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,

5. Davacı duruşmalarda kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince kabul edilen miktar yönünden hesaplanan 25.333,79 TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,

6. Davalı kendisini duruşmalarda vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince ret edilen miktara göre hesaplanan 2.612,00 TL vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalıya verilmesine,

7. Davacı tarafından yapılan 27,70 TL başvuru harcı, 4,10. TL vekalet harcı, 2.500,00 TL bilirkişi ücreti, 475,60 TL tebligat ve posta gideri olmak üzere toplam 3.007,4‬0 TL yargılama giderinin kabul ve red oranına göre takdiren 2.958,59 TL'sinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, arta kalan masrafın davacı üzerinde bırakılmasına,

8. Davalı tarafından yapılan 11,50. TL vekalet harcı, 85,90 TL tebligat ve posta gideri olmak üzere toplam 97,4‬0 TL yargılama giderinin kabul ve red oranına göre takdiren 1,58 TL'sinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, arta kalan masrafın davalı üzerinde bırakılmasına,

9. Davacı ve davalı tarafından yatırılan ve artan gider avansının karar kesinleştiğinde ve talep halinde taraflara iadesine,

Dair verilen karar davacı vekilinin yüzüne karşı, davalı tarafın yokluğunda gerekçeli kararın tebliğden itibaren 2 hafta içerisinde İstanbul Bölge Adliyesi ( İstinaf Mahkemesi ) nezdinde istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usülen anlatıldı. 03/10/2023

Katip ...

✍e-imzalı

Hakim ...

✍e-imzalı