İstanbul 4. Asliye Ticaret Mahkemesi 2016/633 E. 2023/1021 K.

T.C.

İSTANBUL

4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2016/633 Esas

KARAR NO : 2023/1021

DAVA : İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ : 11/11/2015

KARAR TARİHİ : 08/12/2023

Mahkememiz dosyasının Kırıkhan 2. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2015/297 Esas sayıı dosyası ile açıldığı, Kırıkhan 2. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 10.03.2016 tarih 2015/297 Esas 2016/160 Karar sayılı kararı ile yetkisizlik kararı verilen ve Mahkememize tevz edilen dosyanın Mahkememizde görülmekte olan İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

Davacı ... 2. ASHM'nin ... esas sayılı dosyasına verdiği dava dilekçesinde özetle; "... 2. ASHM'nin ...esas sayılı dosyası ile çek iptali davası açtık. Derdest olan bu davada tarafımıza 15 günlük süre içerisinde istirdat davası açmamız için kesin süre verildiğinden bu davayı açtım. Ben yedek parça işi yaparım. ... isimli şahıs benden aracına yağ filtresi almış, aradan bir süre geçtikten sonra aracının arıza yaptığını bu arızanın kendisine sattığım yağ filtresinden kaynaklandığını söyleyerek yüklü para istemiş, ben de kendisine bu arızanın yağ filtresinden olmadığını, mahkemece tespit yapacağımı, buna göre benden kaynaklanan zarar varsa gidereceğimi söyledim. ... 2. Sulh Hukuk Mahkemesi'nin ...D.iş sayılı dosyası ile yaptığımız tespitte araçtaki arızanın yağ filtresinden kaynaklanmadığı ortaya çıkmıştır. ...cezaevinden izinli çıktığı bir sırada yanına başka kişiler ile yanıma geldi. Beni ölümle tehdit etti, silah çekti, işyerimde silah sıktı ve ciddi sorunlar yaşattı. ...'ın tehditleri nedeniyle silah zoruyla ... Bankası ... nolu 5,000 TL çeki bana düzenlettirip aldı. Bu olay ile ilgili CBS'ye suç duyurusunda bulundum. Bu nedenle çekin davalı şirketçe tarafıma iadesine, ödeme yapılmak zorunda kalması durumunda yapılacak ödemenin tüm masraf ve faizleriyle birlikte tarafıma iadesine, yasa dışı yollarla silah ve tehdit zoruyla elimden alınan çekin bankaca ödenmemesinin icra takibine konulmasının ihtiyati tedbir yoluyla durdurulmasına, icra takibine konu edilmesi durumunda yapılacak takibin ihtiyati tedbir yoluyla durdurulmasına, hukuki ve fiili irtibat bulunması nedeniyle işbu davanın ... 2 ASHM'nin ...esas sayılı dosyası ile birleştirilmesine karar verilmesini talep ederim, dava konusu çek benden zorla alınmıştı. Kamere kayıtları mevcuttur. Buna ilişkin kamera kayıtlarını flash içerisinde dosyaya sunumuyorum. Silah sıkılmıştır."

Davalı ... 2. ASHM'nin ... esas verdiği cevap dilekçesinde özetle; "Davacı tarafın talep ve davası haksızdır, müvekkil şirketin faaliyet adresinin İstanbul olması nedeniyle davaya bakmaya yetkili mahkeme İstanbul Asliye Ticaret Mahkemesidir, bu nedenle yetki itirazında bulunuyoruz, davacı ...'a mal satmıştır. Bu satışlar zaman zaman nakit, zaman zaman da kambiyo senetleri ile tahsilat yapılmıştır. Nitekim dava konusu çek de ... Tic.A.Ş tarafından ...'tan teslim alınmış ve müvekkil şirkete teslim edilmiştir. Müvekkil şirket ve grup şirket davacının silah zoruyla dava konusu çeki imzaladığını bilmediği gibi, davacı ile ...arasındaki ilişkiyi de bilmemektedir, bilmesi de mümkün değildir. Davacı kötü niyetli hareket ederek dava konusu çekin üzerine tedbir koydurmak sureti ile müvekkil şirketi zarara uğratmıştır. Müvekkil şirket iyi niyetli üçüncü kişi olmasına rağmen alacağını tahsil edememiştir. Bu nedenle öncelikle yetki itirazımızın kabulü ile dosyanın yetkili mahkemeye gönderilmesine, çek üzerindeki tedbirin kaldırılmasına, davacının haksız davasının reddine karar verilmesini talep ederiz."şeklinde beyanda bulunmuştur.

DELİLLER: Bilirkişi Raporu, ... 2.Asliye Ceza Mahkemesinin ...Esas sayılı dosyası, taraf beyanları ve tüm dosya kapsamı.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ:

05.02.2018 tarihli Bilirkişi Raporunda Özetle; "davalı şirketin 2 defterlerinin GİB onaylarının süresinde yapıldığı, e-defter kapsamında olmayan envanter defterinin açılış tasdiki süresinde yapıldığı, defterlerin usulüne uygun tutulduğu, defterlerin birbirini teyit ettiği ve defterlerin delil niteliği taşıdığı, sdavalı şirket defter kayıtları ve belgelerinin incelemesinde dava konusu 10.08.2015 tarih ve ... nolu 5.000,00 TL tutarındaki çekin dava dışı müşterisi ...A.Ş.firmasından vari hesap alacağına karşılık alındığı," sonuç ve kanaatine varıldığı bildirilmiştir.

GEREKÇE: Dava, çekin istirdatı istemine ilişkindir.

Davaya konu ... Bankası ... Şubesine ait ... çek numaralı, 10ç08.2015 tanzim tarihli ve 5.000,00 TL bedelli çekin dava dışı ... tarafından tehdit ve silah zoruyla keşide ettirilmek suretiyle alındığı, buna ilişkin savcılık soruşturmasının da olduğundan bahisle açılan çek istirdat davasıdır.

Davalı yan yaptığı savunmada ise çekin yetkili hamili olduğunu, dava konusu çekin ... Tic.A.Ş tarafından ...'tan teslim alındığı, davacı ile ... arasındaki ilişkiyi de bilmediklerini beyan etmiştir.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun kambiyo senetlerine ilişkin hükümleri poliçe esası üzerine kurulmuştur. Kanun, kambiyo senetlerinin ortak olan hükümlerine poliçe başlığı altında yer vermiş; bono ve çek hakkında ise ortak hükümlere yollama yapmakla yetinmiştir (6102 TTK' nın 778, eTTK. 690, 730).

6102 sayılı TTK'nın 818. maddesi yollaması ile çeklerde de uygulanması gereken aynı yasanın 677. maddesi uyarınca; ''bir poliçe, poliçe ile borçlanmaya ehil olmayan kişilerin imzasını sahte imzaları, hayali kişilerin imzalarını veya imzalayan ya da adlarına imzalanmış olan kişileri herhangi bir sebeple bağlamayan imzaları içerirse, diğer imzaların geçerliliği bundan etkilenmez'' imzaların bağımsızlığı (istiklali) şeklinde tanımlanan bu ilke, poliçeye atılan her geçerli imzanın (keşidecinin, cirantanın, avalistin, kabul eden muhatabın imzası gibi) sahibini bağladığını, geçersiz imzanın sahiplerini sorumlu kılmamalarına rağmen poliçenin geçerliliğini ortadan kaldırmadığını ifade eder. Geçerli imzaların sahipleri, başkasının imzasının geçersiz olduğunu ileri sürerek kambiyo sorumluluğundan kurtulamazlar. Geçersiz bir imza sahibini bağlamaz, ancak ciro zincirini de koparmaz.

İmzaların bağımsızlığı ilkesi, ciro zincirinde bulunan imzalardan birinin veya bazılarının sahteliğine dayanılarak menfi tespit davası açılmasına olanak sağlamaz. Diğer bir deyişle, "imzaların istiklali (bağımsızlığı)" ilkesine göre senet lehtarının veya diğer cirantaların ciro imzasının sahte olması hali, diğer imza sahiplerinin ve özellikle senedin asıl borçlusu olan keşidecinin senetten kaynaklanan sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. Poliçeye imza koyan kişi, diğer imzaların geçersiz veya sahte ya da mevhum kişilere ait olmasının riskini de taşır. Buna göre her imza kendi sahibini, diğer imzalardan bağımsız olarak bağlar. Poliçe üzerinde şekil bakımından tamam ve görünüşe göre sahibini bağlayan bir imzanın bulunması yeterlidir. Kanun yapıcı, 6102 sayılı TTK'nun 677. maddesinde senedin geçerliliğinin, sorumluluktan tamamen bağımsız şekilde mevcut olabileceğini kabul etmiştir. Çekteki imzalar, bu imzalarda ismi geçen şahıslar yönünden herhangi bir sorumluluk yaratmasa bile, senet yine de geçerli kalır. Çekin geçerli kalmasının sonucu ise, diğer imzaların sahiplerinin sorumluluklarının devam etmesidir. (Reha Poroy/ Ünal Tekinalp; Kıymetli Evrak Hukuku Esasları, 17. Baskı, İstanbul 2006, s. 141-142; Fırat Öztan, Kıymetli Evrak Hukuku, 2.Bası, Ankara 1997, s. 414 vd; Hüseyin Ülgen / Mehmet Helvacı / Abuzer Kendigelen/ Arslan Kaya; Kıymetli Evrak Hukuku Ders Kitabı, İstanbul 2004, s. 126 vd; Naci Kınacıoğlu; Kıymetli Evrak Hukuku, 5.Baskı, Ankara 1999, s. 122 vd; Gönen Eriş; Türk Ticaret Kanunu, Kıymetli Evrak ve Taşıma, Ankara 1988, s. 174 vd- s.286; Yargıtay 11.HD.3.11.1987 tarih, 347/5865 Esas ve Karar sayılı kararı; Oğuz İmregün; Kıymetli Evrak Hukuku, İstanbul 1998, s.58 vd; İsmail Doğanay; Türk Ticaret Kanunu Şerhi, c.II , 3. Baskı, Ankara 1990 s.1611 vd.).

6102 sayılı TTK’nun 686/1.maddesi; "Bir poliçeyi elinde bulunduran kişi, son ciro beyaz ciro olsa da kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde, yetkili hamil sayılır. Çizilmiş cirolar bu hususta yazılmamış hükmündedir. Bir beyaz ciroyu diğer bir ciro izlerse son ciroyu imzalayan kişi, poliçeyi beyaz ciro ile iktisap etmiş sayılır." hükmünü içermektedir.

Yine 6102 sayılı TTK’nun Kanunun 710/3. maddesi uyarınca; "Hile veya ağır kusuru bulunmadıkça poliçeyi vadesinde ödeyen kişi borcundan kurtulur. Ödeyen kişi, cirolar arasında düzenli bir teselsülün bulunup bulunmadığını incelemekle yükümlü ise de, cirantaların imzalarının geçerliliğini araştırmak zorunda değildir."

Bu açıklamalar karşısında somut olayın değerlendirilmesine gelince; dava konusu çekte, davacı ... keşideci durumunda olup, lehtarı dava dışı ... şirketinin olduğu ve dava dışı şirketin çeki ciro yoluyla dava dışı ...'a geldiği ve son aşamada davalı şirkete devrettiği ve davalı şirketin hamil olduğu görülmüştür. Görünüşe göre çekte ciro silsilesinin bozulmadan devam ettiği anlaşılmaktadır. Davacı keşideci imzasını kabul etmekle birlikte çekin zorla alındığını iddia etmektedir.

Dava dosyamızda hazırlanan 05.02.2018 tarihli bilirkişi raporunda; "...Davalı şirket ticari defter ve belgelerinin incelenmesinde; davalı şirket ile dava dışı ... A.Ş. arasında süreklilik arz eden bir ticari ilişki olduğu ve devam ettiği, davalı şirketin, dava dışı ...A.Ş.'den 2015 yılı başında 5.533.542,53 TL, 2015 yılı sonunda 8.279.517,48 TI. alacaklı olduğu, yıl içerisinde toplam 26.041.323,08 TL tutarında ticari işlem olduğu, davacı ...'nun dava konusu ettiği ...bank ... Şubesi 10.08.2015 tarih ve ... na.lu 5.000.00 TL tutarındaki çekin, dava dışı ... A.Ş.'nin ticari ilişki sonucu cari hesap borcuna istinaden davalı şirkete verdiği, davalı tarafın ticari detter kayıtlarında, söz konusu çekin cari hesap borcuna mahsuben verildiğine ilişkin muhasebe kaydı bulunduğu," belirtilmiştir. Bilirkişi raporundan dava konusu çekin ticari ilişki kapsamında verildiği ortaya konmaktadır.

... 2.Asliye Hukuk Mahkemesinin ...Esas sayılı dava dosyasının incelenmesinde, davacı yanca davanın; dava dışı üçüncü kişi olan husumeti sonrasında hukuk mahkemelerine intikal eden olaya istinaden dava dışı üçüncü kişiye garanti vermek adına bu çekin tanzim edildiğini, çeki araya giren hatırı sayılır kişilerin ricası üzerine keşide ettiğini, beyan etmektedir. Davacı yan çekin iradesi dışında zorla alındığından bahsetmemekte ve işbu davadaki iddialarından farklı sebeplere dayanmıştır.

... 2.Asliye Ceza Mahkemesinin ...Esas sayılı dosyasının incelenmesinde; dava dışı ...kendisine ait kamyonuna davacı ...'nun işyerinden yağ filtresi aldığı, daha sonra aldığı bu yağ filtresinin arızalı çıkması nedeniyle dava dışı ... ile davacı ... arasında bu hukuki ilişkiden kaynaklanan husumet oluştuğu ve yargılamanın bu kapsamda görüldüğü anlaşılmaktadır. Ceza dosyasında davacının şikayet dilekçesi ya da sonrasındaki yargılamada dava konusu çekin zorla alındığı yönünde bir beyanın olmadığı gibi başkaca şikayetinin de olmadığı görülmüştür. Bu kapsamda der ne kadar Mahkememiz önceki celse ara kararları ile ... 2.Asliye Ceza Mahkemesinin ...Esas sayılı dosyasının akıbetinin beklenilmesine karar verilmiş ise de ilgili ceza dosyasının incelenmesinde neticesinin dava dosyamızı etkilemeyeceği anlaşılmakla bekletici mesele yapılması yönündeki ara karardan dönülmüştür.

Huzurdaki dava, ... 2.Asliye Hukuk Mahkemesinin... Esas sayılı dava dosyası ve ... 2.Asliye Ceza Mahkemesinin ... Esas sayılı dosyasının dava konusu çekin verilme amacının farklı olarak beyan edildiği ve beyanlar arasında çelişki bulunduğu ve dava konusu çekin davacı tarafından hukuki ihtilaf kapsamında iradesi ve rızasıyla verildiği anlaşılmıştır.

Nitekim yukarıda detayıyla da izah edildiği üzere çekin istirdatı talebinde yetkili hamil bulunabilmekte, keşideciye bu yönde bir hak verilmediği de bilinmekle davanın reddi yönünde aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM: Açıklanan yasal gerektirici nedenlere göre;

1. Davanın REDDİNE,

2. Alınması gereken 269,85 TL harçtan peşin alınan 85,39 TL harcının mahsubu ile bakiye 189,46 TL harcın davacıdan alınarak HAZİNEYE irad kaydına,

3. Davalı vekili lehine karar tarihinde yürürlükte bulunan avukatlık asgari ücret tarifesi gereğince reddolunan miktar üzerinden hesaplanan 5.000,00 TL nispi vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,

4. Davacı tarafından yapılan yargılama giderinin üzerinde bırakılmasına,

5. Yatırılan ve artan gider avansının karar kesinleştiğinde ve talep halinde yatıran tarafa iadesine,

Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı, davalı yanın yokluğunda miktar itibariyle KESİN olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulünce anlatıldı. 08/12/2023

Katip ...

¸e-imzalıdır

Hakim ...

¸e-imzalıdır