İstanbul 21. Asliye Ticaret Mahkemesi 2022/810 E. 2024/38 K.

T.C.

İSTANBUL

21. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2022/810 Esas

KARAR NO : 2024/38 Karar

DAVA : Tazminat (Özel Sigorta Sözleşmesinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ : 24/12/2022

KARAR TARİHİ : 24/01/2024

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Özel Sigorta Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

Davacı vekili dilekçesinde özetle; Müvekkilinin inşaat alanında büyük projelerde faaliyet gösteren bir firma olduğunu, ana yüklenicinin ..., alt yüklenicinin ... A.Ş. olduğunu, ...Köprüsüne bağlayan otoyol güzergahında... Köyündeki viyadük inşaatının ... numaralı ayağında, başlık kirişi 2. kademe betonu atılırken 1. kademe beton bloğun 28.11.2018 tarihinde meydana gelen kazada koptuğunu ve bloğun 30 metre yüksekten yere düşmesi neticesinde müvekkili şirkette sigortalı olarak çalışmakta olan ...'ün yaralandığını, ..., ... ve ...'ın vefat ettiğini, davalı ...'ın 08.02.2019 tarihinde, kazadan 3 ay sonra müvekkiline ... 24. Noterliği kanalı ile ... yevmiye numaralı ihtarnameyi keşide ettiğini ve bu ihtarname ile söz konusu iş kazasına istinaden aktüerya hesabı yaptırdıklarını, aralarındaki sözleşme gereği kaza ile ilgili tüm ödemelerden müvekkilinin sorumlu olduğunu belirttiğini ve müvekkilinden 5.000.000,00 TL tutarında ek teminat mektubu talebinde bulunduğunu, müvekkili şirket tarafından ... tarihinde ... 3. Noterliği kanalı ile ... yevmiye nolu cevabi ihtarnamenin keşide edildiğini, bu ihtarname ile talep edilen 5.000.000,00 TL tutarındaki teminatın fahiş ve dayanaksız olduğu, zaten uhdelerinde 1.200.000,00 TL olduğu ve iki ay içerisinde bu rakamın 1.500.000,00 TL olacağının bildirildiği, buna ek olarak müvekkili tarafından kazazede ve/veya mirasçıları ile sulhen uyuşmazlığın yaptırılacak aktüeryal hesaplara göre çözümü için çalışmalar yapılacağının ve akıbetinin taraflarına bildirileceğini, bunun için de hasarı teminat altına alan poliçelerin bildirilmesinin ihtar edildiğini, davalı ...'ın ... tarihinde ... 24. Noterliği kanalı ile gönderdiği ... yevmiye no.lu ihtarnamesinde uhdelerinde müvekkilinin 1.500.000,00 TL teminatının kalacağını yazılı şekilde teyit ettiğini ve talep ettiği 5.000.000,00 TL'yi revize ederek 3.500.000,00 TL ek teminat mektubu talep ettiğini, aynı ihtarnamenin devamında ise hasarı teminat altına alan poliçe bilgilerini bilhassa paylaşmaktan imtina ettiğini ve talepte bulunulmaya devam edilmesi halinde adeta poliçeyi sormak bir suçmuş gibi müvekkili şirket hakkında yasal yollara başvurulacağının ihtar edildiğini, kaza sebebiyle ..., ... ve ... mirasçıları ile ihtiyari arabulucu nezdinde anlaşma yapıldığını ve yapılan ödemelerin müvekkilinin teminatından kullanılarak ... tarafından mağdurlara gönderildiğini, ...'ın bu sayede zararı kendisi gidermiş gibi pozisyon aldığını ve müvekkilinin ödediği miktarları davalı sigorta şirketinden tazmin ettiğini, başka bir deyişle vefat eden ve kaza geçiren insanlar üzerinden ticari gelir elde ettiğini, ..., ... ve ... mirasçıları ile yapılan arabulucu anlaşma tutanaklarını gizlilik ilkesi gereği sunmadıklarını ancak kaza sebebiyle ...'e 08.05.2019 tarihinde 350.000 TL, ...'a 08.05.2019 tarihinde 320.000TL ve ...'a 28.05.2019 tarihinde 750.000TL ödeme yapıldığını, bu ödemelerin müvekkili şirketten tazmin edilerek ... tarafından mağdurlara gönderildiğini ve ...'ın bu tutarları mükerrer şekilde ayrıca davalı sigorta şirketinden de tahsil ettiğini, bu sayede sebepsiz zenginleştiğini ve müvekkilini de mağdur ettiğini, kazada vefat eden ... yakınları ile anlaşma sağlanamadığından mirasçıları tarafından açılan maddi ve manevi tazminat davası ve SGK rücu davasının derdest olduğunu, ayrıca anlaşma sağlanan ... ve ...'ın SGK rücu davalarının da devam etmekte olduğunu, müvekkilinin hak edişinden tahsil edilen tutarın, hasarı teminat altına alan projenin kapsamlı poliçesinden talep etmek için 2019 yılının başından beri büyük bir çaba harcamalarına rağmen mağduriyetinin giderilmediğini, 2019 yılının Şubat ayından itibaren, ... A.Ş., ... Sigorta A.Ş., ... Sigorta A.Ş., ... Sigorta A.Ş., ... Şirketleri Birliği vb pek çok kurum ve kuruluşa poliçenin tespiti ve temini, ilgili hasarın ihbarı, dosya açılması ve muhatap alınmak için e-posta/ihtarname/e-devlet üzerinden ve bizzat başvurular ve şikayetler yapıldığını, ... Birliği'nin başvurularıyla ilgili ... tarihli, ... sayılı sirküler dahi yayınladığını, müvekkili şirket adına ...Birliği, Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi, ... Sigorta, ... Sigorta ve diğer sigorta şirketlerine bu konuda defalarca e-postalar gönderildiğini, yazılı ihbarlar yapıldığını ancak müvekkili şirketin muhatap alınmadığını, bir taşeron olan müvekkili şirketin kendisi de bizzat o poliçede sigortalı olmasına rağmen poliçeleri ile ilgili hiçbir zaman bilgilendirilmediğini, bunun nedeninin davalı ...'ın bu kaza ile ilgili çifte tahsilat yapma yönteminin gizlenmesi olduğunu, müvekkili şirketin de poliçeler kapsamında sigortalı olduğunu ve zararın poliçe kapsamında giderilmesinin hukuki bir gereklilik olduğunu, davaya konu 1.420.000,00 TL'nin müvekkili tarafından ödenmiş olmasına rağmen, davalı ...'ın sanki bu parayı müvekkilinden tahsil etmediğini, kendisi ödemiş gibi bilinçli bir yöntem izleyerek tüm süreci buna göre yönettiğini ve bu amaçla hareket ettiğini, davalı Sigorta Şirketinin müvekkiline, ...'a ödeme yapıldığına dair cevap verme tarihinin 12.05.2022 olduğunu, davalı ...'ın bahis konusu iş kazası sebebiyle mükerrer tahsilat yaparak sebepsiz zenginleştiğinden davalı sigorta şirketinin müvekkili şirketten herhangi bir onay almadan ...'a ödeme yaptığından, davalı sigorta şirketinin, kazazedelerin müvekkilinin çalışanı ve sigortalısı olduğu halde müvekkilini bilgilendirmeden ...'a ödeme yaptığından, gerçek hak sahibi olan ve poliçe kapsamında sigortalı sıfatını haiz olan müvekkilinin davalılar tarafından yok sayılarak süreçlere devam edildiğinden, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun m. 1409'a göre sigortacı sözleşmede öngörülen rizikonun gerçekleşmesinden doğan zarardan ve bedelden sorumlu olmasına rağmen müvekkiline ödeme yapılmadığından hukuka aykırı hareket edildiğini belirterek davanın kabulüne, 1.420.000,00 TL'nin ödeme tarihinden itibaren işletilecek en yüksek avans faizi ile birlikte davalılardan müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle: Davacının sebepsiz zenginleşmeden doğan istem hakkının zamanaşımına uğradığını, Türk Borçlar Kanunu m. 82 uyarınca sebepsiz zenginleşmeden doğan istem hakkının, hak sahibinin geri isteme hakkı olduğunu öğrendiği tarihten başlayarak iki yılın ve her halde zenginleşmenin gerçekleştiği tarihten başlayarak on yılın geçmesiyle zamanaşımına uğrayacağını, davacının sebepsiz zenginleşme iddiasına konu 28.11.2018 tarihinde meydana gelen iş kazası sebebiyle müteveffa yakınlarına ve kazazedelere ödenecek meblağlara ilişkin müvekkili şirket ile davacı taraf arasında 29.03.2019 tarihli protokolün imzalandığını, bu protokol uyarınca hak sahiplerine yapılacak ödemelerin müvekkili ile davacı arasında 29.05.2017 tarihinde akdedilmiş olan sözleşme ve 31.01.2019 tarihinde imzalanan 7 nolu zeyilname ile davacının nakdi teminat hesabına alınacak olan 1.500.000,00 TL'den karşılanacağının kararlaştırıldığını, bu kapsamda söz konusu protokolün imza tarihi olan 29.03.2019 tarihinde ilgili meblağın davacı tarafından müvekkili şirket nezdinde tutulan teminat hesabına alındığını, rizikonun iş kazasının gerçekleştiği 28.11.2018 tarihinde meydana geldiğini, bu nedenle bu tarih itibarıyla davacı açısından zamanaşımı süresinin işlemeye başladığını; aksi düşünülse dahi, taraflar arasında akdedilen 29.03.2019 tarihli sözleşmede davacı şirketin, söz konusu bedeli... ve İşveren Mali Mesuliyet Sigortasından karşılaması halinde tahsilat müktarı üzerinden herhangi bir hak talebinde bulunamayacağını kabul ettiğini, bu nedenle davacının ödediği meblağı geri isteme hakkının en geç protokol tarihi olan 29.03.2019 tarihinde başladığını ve 29.03.2021 tarihiyle iki yılın dolması sebebiyle zamanaşımına uğradığını, taraflar arasında iş kazası sebebiyle ortaya çıkan tazminat talepleri için izlenecek yolu belirlemek amacıyla 29.03.2019 tarihli Protokolün imzalandığını, bu protokolün 3 numaralı maddesi ile davacı şirket tarafından teminat tutarı olan 1.500.000,00 TL'lik tutarla ilgili olarak müvekkili Şirketten herhangi bir iade talebinde bulunulamayacağının kabul ve taahhüt edildiğini, bu kapsamda davacı şirket tarafından teminat olarak verilen 1.500.000,00 TL'lik meblağın, protokol gereğince hak sahiplerine ödendiğini, ayrıca Protokol gereği davacının meydana gelen iş kazasından sorumluluğunun 1.500.000,00 TL ile sınırlandırıldığını, Protokolün 3'üncü maddesinde meydana gelen iş kazası sebebiyle müvekkilli şirket aleyhine ikame edilen ve halen derdest olarak devam eden SGK Rücu (...) - ... 1. İş Mahkemesi ... E.; SGK Rücu (...) - ... 4. İş Mahkemesi ... E.; SGK Rücu (...) - ... 1. İş Mahkemesi ... E.; SGK Rücu (...) - ... 6. İş Mahkemesi ... E.; ...'ın yakınları tarafından açılan dava - ... 3. İş Mahkemesi ...E. davaların sonuçlarından davacı şirketin sorumluluğunun ortadan kaldırıldığını, bu durumun esas numaraları belirtilen davaların sonucunda davacı şirket tarafından ödenecek muhtemel meblağların ortadan kaldırıldığını, tüm sorumluluğun müvekkili şirket tarafından üstlenildiğini, bir nevi müvekkili şirketin kendi alacaklarından vazgeçtiğinin kabulü anlamına geldiğini ve bunun Protokol kapsamında imza altına alındığını açıkça gösterdiğini, Protokolün 3'üncü maddesinde "meydana gelen inşaat hasarı" denilerek Yüklenicisinin Müvekkili Şirket, Alt yüklenicisinin ise davacı şirket olduğu ... Projesi 4. Kısım İnşaatında davacı şirket tarafından, yükleniminde olan işin taraflar arasında imzalanan sözleşme ile fen kurallarına aykırı olarak yapılması nedeniyle meydana gelen inşaat hasarını ifade ettiğini, davacı şirketin tacir olup hukuken geçerli olan sözleşme ile bağlı olduğunu, Türk Ticaret Kanunu m.18 uyarınca basiretli bir tacir gibi hareket etmesi gereken davacının taraflar arasında akdedilen hukuken geçerli ve tarafları bağlayıcı sözleşme hükümlerinden hiç bahsetmeden müvekkilinin meydana gelen kazadan ticari kazanç elde ettiğini iddia etmesinin kötü niyetli olduğunu, davacının meydana gelen olay nedeniyle müvekkilinin... ve İşveren Mali Mesuliyet Sigortasından anılan meblağı karşılamak için gerekli girişimlerde bulunacağını ve bu tahsilat miktarı üzerinden davacının herhangi bir hak talebinde bulunmayacağının açık bir şekilde düzenlendiğini, müvekkili şirketin sigorta şirketinden ödeme almış olmasının davacı şirket açısından herhangi bir iade hakkı doğurmayacağını, taraflar arasında imzalanan 29.03.2019 tarihli Protokolün 5 no'lu maddesinde, meydana gelen kaza nedeniyle müvekkili şirketin sigorta şirketinden tazminat bedellerini karşılaması halinde tahsilat miktarları üzerinden hiçbir tazmin talebinde bulunmayacağını ve sigortadan alınacak tazminat tutarlarının imzalanan protokol çerçevesinde davalı şirkete ait olacağını kabul, beyan ve taahhüt ettiğini, bu Protokol maddesi uyarınca söz konusu sigorta poliçesi kapsamında sigortalı olması sebebiyle zararın sigorta poliçesi kapsamında giderilmesi ve davacı tarafından verilen teminatın iadesinin talep edilmesinin hiçbir hukuki dayanağının bulunmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ...vekili cevap dilekçesinde özetle: Davacı şirketin, müvekkili tarafından ... İnşaat'a ödeme yapmasından önce, kendisine ödeme yapılması gerektiğine dair bir ihbarda bulunmadığını, aralarındaki alacak, verecek ve hakediş ilişkisini müvekkili sigorta şirketinin bilmesinin mümkün olmadığını, İş Kanunu m.2/7 uyarınca asıl işverenin, alt işverenin işçilerine karşı o işyeri ile ilgili olarak İş Kanunu'ndan, iş sözleşmesinden veya alt işverenin taraf olduğu toplu iş sözleşmesinden doğan yükümlülüklerinden alt işveren ile birlikte sorumlu olduğunu, bu düzenleme ile kanun koyucunun alt işverenin işçilerini asıl işverenin işçileri gibi koruyabilmek için müteselsil sorumluluk öngördüğünü, işçilere yapılan tazminat ifasının hangi işveren tarafından yapıldığının bir önemi olmamakla birlikte müvekkili sigorta şirketi tarafından arabuluculuk tutanakları incelenerek ödemeleri gerçekleştiren ... İnşaat'a sigorta poliçesi kapsamında hasar ödemelerinin yapıldığını, poliçe kapsamında gerekli ödeme yapıldığı için müvekkili şirketin sorumluluğunun kalmadığını, davacının iddiasının müvekkili sigorta şirketine karşı ileri süremeyeceğini, müvekkilinin üst işveren olan ... İnşaat'a ödeme yaparak sorumluluktan kurtulduğunu beyanla, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı sigorta şirketinden sigorta poliçesi örneği getirtilip incelenmiştir.

Tarafların sunduğu belgeler dosyamıza alınıp incelenmiştir.

Tarafların sunduğu belgeler dosyamız arasına alınarak, bilirkişi heyetinden rapor alınmıştır.

Mahkememizce atanan bilirkişi heyetinin sunduğu raporda özetle; "Meydana gelen iş kazasının sigorta poliçesi kapsamında kaldığı ve davacının sorumluluğunu da karşıladığı/teminat altına aldığı, davacı ile davalı ... arasında yapılan protokolün, sözleşme serbestisi ilkesi uyarınca geçerli olacağı, aynı gerekçe ile henüz tazmini gereken zararın miktarı kesinleşmemiş olması sebebiyle davalı ...'ın da bu aşamada haksız zenginleştiğinden bahsedilemeyeceği, ödemesi yapılan miktarla sınırlı olmak üzere, davalı sigorta şirketi tarafından, zarardan sorumlu ve aynı zamanda sigorta ettiren davalı ...'a yapılan ödeme sebebiyle sorumluluğunun sona erdiği ve fakat aynı zarar sebebiyle devam eden davalar sebebiyle ortaya çıkacak zararlar için, sigorta bedeli dahilinde kalmak kaydıyla tazminat sorumluluğun devam edeceği, dosya üzerinden yapılan inceleme neticesi sigortacı davalıya kimin hangi tarihte başvurduğu ve ne kadar ödeme aldığını gösterir bir belge tespit edilemediği, işçilerle sulh yapıldığı ve ödemelerin yapıldığı, davacını Protokol ile sorumluluğu 1.500.000,00TL ile sınırlandırılıp rücu hakkından vazgeçtiği ve bunun davacıyı bağladığı, dolayısıyla rücu hakkının olmadığına kanaat getirildiği " bildirilmiştir.

Bilirkişi raporu yeterli görülmüş ve itirazlar red edilmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:

Dava, davacının alt yüklenici olduğu otoyol bağlantı noktasındaki iş kazası nedeni ile kazazedelerin davalı sigortacı tarafından ödeneme yapılması gerekirken sigorta ilişkisinin diğer davalı tarafça gizlendiğinden ve davacının ödeme yapmak zorunda kalması nedeni ile bahisle sebepsiz zenginleşme nedeni ile alacak istemine ilişkindir.

Davalı ...'ın zaman aşımı defi, zaman aşımının öğrenmeden itibaren işleyecek olması nedeniyle ve öğrenme tarihinden itibaren 2 yıl geçmediğinden yerinde görülmediğinden red edilmiştir.

Davacı ile davalı ... arasında 29/03/2019 tarihli protokol ile, davacının sorumluluğu 1.500.000,00TL ile sınırlandırılmış ve 5. Maddesi ile davacınon rücu hakkından buna karşılık vazgeçmiş olduğu görülmüştür.

İş mahkemelerine ilişkin dosya bilgileri getirtilip incelenmiştir.

İncelenen sigorta poliçesinin özel klozlarında, teminatın alt işverenler açısından geçerli olmadığının belirtildiği görülmüştür.

Yapılan incelemede, her ne kadar bilirkişi tarafından davacının sorumluluğunun da poliçe kapsamında olduğu belirtilmiş ise de, bunun sadece işçilere karşı olduğu, sigortacının davacı alt yükleniciye karşı sorumluluğu olmadığı gibi bu husunun poliçedeki özel kloz ile kaldırıldığı ve alt yükleniciye karşı sigortacının sorumluluğunun olmadığı, bilirkişinin bu değerlendirmesinin hatalı olduğu, ancak davacının bir irade fesadı olmadan ve aldatıldığını ıspatlamadan Protokol ile bağlı olmadığını beyanla sebepsiz zenginleşme iddiasıyla davalılara karşı bu davayı açmış ise de, davalı ...'ın varsa bir sebepsiz zenginleşmesi, bunun davacı aleyhine olmadığı, 29/03/2019 tarihli protokol ile davacının sorumluluğu sınırlandırıldığı ve 1.500.000,00TL'yi aşan kısımdan davalının sorumlu olacağının düzenlendiği, devam eden tazminat ve rücu davaları sonunda davalıların daha ödemekle yükümlü olacağı tazminatların olduğu ihtimalinin yüksek olduğu, bu nedenle sorumluluktan kurtulan davacının artık rücu hakkının da kalmadığı, sigortacının sorumluluğunun davacıya karşı değil, zarar gören üçüncü kişilere karşı olduğu, davacının sigortalı olmadığı ve lehine de sigortalı yapılmadığı, davalılar arasındaki sigorta ilişkisinin davacıdan gizlenmesinin mevcut koşullarda hileli işlem olarak kabul edilemeyeceği, davacının iddiasında haksız olduğu ve davanın reddi gerektiği vicdani kanaat hasıl olmuş ve aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM:

1. Davacının sübuta ermeyen davasının REDDİNE,

2. Alınması gerekli 427,60TL karar harcının, davacının peşin yatırdığı 24.250,05 TL harçtan mahsubu ile artan 23.822,45 TL harcın karar kesinleştiğinde davacı tarafa iadesine,

3. Yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,

4. Karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT gereğince hesap ve takdir olunan 185.600,00TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalılara eşit oranda verilmesine,

5. Dosyada artan gider avansının karar kesinleştiğinde yatırana iadesine,

6. Zorunlu Arabuluculuk ücreti olan 1.600,00TL'nin davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına,

İlişkin gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde mahkememize ya da mahkememize gönderilmek üzere başka yer mahkemesine verilecek bir dilekçe ile İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf yolu açık olmak üzere oy birliği ile verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı. 24/01/2024

Başkan

¸e-imzalıdır

Üye

¸e-imzalıdır

Üye

¸e-imzalıdır

Katip

¸e-imzalıdır