İstanbul 20. Asliye Ticaret Mahkemesi 2022/594 E. 2023/824 K.

T.C.

İSTANBUL

20. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2022/594 Esas

KARAR NO : 2023/824

DAVA : Alacak (Acentelik Sözleşmesinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ : 29/09/2022

KARAR TARİHİ : 06/12/2023

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Acentelik Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

TALEP: Davacı vekili tarafından sunulan dava dilekçesinde özetle; Müvekkili şirket ... A.Ş. ile davalı ... ... Limited Şirketi arasında ... Mahallesi ... Sokak No .../... adresinde yer alan ve tapuda ... ili, ... ilçesi, ... Mahallesi, ... Ada, 1 Parsel sayıda kayıtlı taşınmaz üzerinde yer alan akaryakıt ve otogaz satış ve servis istasyonunun müvekkili şirketin marka ve logosu altında bayi olarak işletilmesi için 21.05.2021 tarihli ve 5 yıl süreli Çerçeve Protokol, Bayilik Sözleşmesi ve Ticari Koşullar imzalandığını, Bayilik Sözleşmesi ve eklerinin, davalı tarafından gönderilen ... Noterliği'nin 20.04.2022 tarihli, ... yevmiye nolu ihtarnamesi ile süresinden önce ve haksız şekilde sonlandırıldığını, bunun üzerine müvekkili tarafından gönderilen ... Noterliği'nin 28.04.2022 tarihli ... yevmiye nolu ihtarnamesi ile davalı bayinin fesih nedenlerinin hukuki ve maddi dayanaktan yoksun olduğu açıklandığını, müvekkiline ait ariyetlerin iadesinin talep edildiğini ve müvekkilinin haksız fesih nedeniyle doğmuş olan alacaklarının saklı tutulduğunun davalıya bildirildiğini, sonrasında müvekkili tarafından gönderilen ... Noterliği 10.06.2022 tarihli ... yevmiye nolu ihtarnamesi ile müvekkilinin sözleşmenin haksız feshi neticesinde doğmuş olan cezai şart ve kar mahrumiyeti alacaklarının ödenmesi hususunun davalıya ihtaren bildirildiğini, davalı tarafın sözleşmeyi fesihte haksız ve kötüniyetli olduğunu, sözleşmeyi başka bir dağıtıcı ile anlaştığı için feshettiğini, Çerçeve Protokol'ün 12.c maddesinde hüküm altına alınan 200.000,00-TL'lik cezai şartı müvekkiline ödemekle yükümlü olduğunu, taraflar arasındaki ticari ilişkinin, davalı bayinin müvekkili marka ve logosu altında 5 yıl faaliyette bulunacağı öngörülerek tesis edildiğini, Bayilik Sözleşmesi'nin davalı tarafından süresinden önce ve haksız olarak feshedilmesi nedeniyle müvekkilinin ticari ilişkiden beklediği kazancı elde edemediğini ve zarara uğradığını, bu nedenle davalının, müvekkilin uğradığı kar mahrumiyetini ödemekle yükümlü olduğunu, alacağın davalı tarafından ödenmemesi üzerine TTK md. 5/A kapsamında arabuluculuk yoluna başvurulduğunu ve arabuluculuk süreci neticesinde tarafların anlaşmaya varamadığını, tüm bu sebeplerle; Bayilik Sözleşmesi'nin süresinden önce ve haksız şekilde feshedilmiş olması nedeniyle Çerçeve Protokol'ün 12.c maddesi uyarınca doğan cezai şart alacağının şimdilik 10.000,00-TL'sinin temerrüt tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline ve müvekkiline ödenmesine, davalının sözleşmeyi süresinden önce ve haksız şekilde feshetmesi nedeniyle doğan kar mahrumiyeti alacağın HMK md. 107 uyarınca değeri tam ve kesin olarak belirlendiğinde arttırılmak üzere şimdilik 10.000,00-TL'sinin temerrüt tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline ve müvekkiline ödenmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP: Davalı tarafa çıkarılan tebligatın davalıya usul ve yasaya uygun şekilde tebliğ edilmesine rağmen davalı taraf davaya cevap vermeyerek ve duruşmalara katılmayarak HMK 128. maddesi gereğince davacının iddialarının tamamını inkar etmiş sayılmıştır.

ISLAH: Davacı vekili tarafından sunulan ıslah dilekçesinde özetle; 19.07.2023 tarihli duruşmada verilen 1 nolu ara kararla "Davacı vekiline davasını ıslah etmesi için 2 haftalık kesin süre verilmesine, aksi halde mevcut dava değerine göre yargılamanın devam edilerek karar verileceğinin ihtarına" karar verildiğini, huzurdaki davanın, Çerçeve Protokol'ün 12.c maddesi uyarınca doğmuş cezai şart alacağının şimdilik 10.000,00-TL'sinin ve davalının sözleşmeyi süresinden önce ve haksız şekilde feshi neticesinde doğan kar mahrumiyeti alacağının HMK md. 107 uyarınca şimdilik 10.000,00-TL'sinin temerrüt tarihinden itibaren işleyecek avans faizi birlikte davalıdan tahsili talebiyle açıldığını, 31.03.2023 tarihli bilirkişi raporunda; kar mahrumiyeti alacağının ürün alım miktarlarının ortalaması üzerinden 4 yıl 1 aylık süre için 986.406,03-TL olarak hesaplandığını, aynı bölgede yeni bayilik ilişkisi tesis edilebilecek makul sürenin 6 ay olarak kabul edilmesi halinde kar mahrumiyeti tutarının bu süre ile sınırlı olarak 119.161,80-TL olarak hesaplandığını, sözleşmenin davalı tarafından haksız olarak tespit edildiğinin kabul edilmesi halinde banka teminat mektubundan tahsil edilmiş olan tutar dışındaki bakiye cezai şart alacağının 133.567,22-TL olarak hesaplandığı sonuç ve kanaatine ulaşıldığını, bilirkişi raporuna beyan dilekçesinde de açıklandığı üzere davalı sözleşmenin süresinden önce sonlanması halince müvekkilinin mahrum kaldığı karı tazmin etmeyi üstlenmiş olduğundan kar mahrumiyeti alacağın rapordaki 4 yıl 1 aylık süre için hesaplanan 986.403,03-TL üzerinden kabulüne karar verilmesi gerektiğini, müvekkilinin 6 aylık kar mahrumiyeti alacağı ise 119.161,80-TL olarak hesaplandığını, bilirkişi raporuna ilişkin beyanlar ve fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak kaydıyla 10.000,00-TL üzerinden (HMK md. 107 kapsamında belirsiz alacak olarak) yöneltilmiş olan kar mahrumiyeti alacağına ilişkin dava değerini HMK md. 107/2 kapsamında 109.161,80-TL arttırarak 119.161,80-TL'ye yükselttiklerini, cezai şart alacağının tahsil edilmemiş kısmı bilirkişi raporunda 133.567,22-TL olarak hesaplanmış olduğundan 10.000,00-TL üzerinden (kısmi dava olarak) açılan cezai şart talebine ilişkin dava değerini 123.567,22-TL arttırarak 133.567,22-TL'ye yükselttiklerini, tüm bu sebeplerle; bedel arttırım ve ıslah dilekçesinin davalı tarafa tebliğ edilmesine, haklı davanın bedel arttırım ve ıslah dilekçesi doğrultusunda kabulüne, Çerçeve Protokol'ün 12.c maddesi uyarınca ödenmesi gereken 133.567,22-TL'lik cezai şart alacağının temerrüt tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, bilirkişi raporunda 986.406,03- TL olarak hesaplanmış olan kar mahrumiyeti alacağının fazlaya ilişkin haklarımız saklı kalmak kaydıyla şimdilik 119.161,80-TL'sinin temerrüt tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER: Taraflar arasında akdedilen Çerçeve Protokol, Bayilik Sözleşmesi, Ticari Koşullar ve cari hesap dökümleri, EPDK'dan gelen davalı şirketin bayilik lisansını sonlandırıp sonlandırmadığı veya bayilik sözleşmesine istinaden hangi işlemin yapıldığı, hangi hususların EPDK'ya bildirildiğine ilişkin bilgilerin yer aldığı müzekkere cevabı, ... Tapu Müdürlüğü'nden gelen ... ili ... ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, 1 parselde kayıtlı taşınmazın tapu kayıt ve tescil bilgilerini gösterir müzekkere cevabı, ... Noterliği'nden gelen 28/04/2022 tarih, ... yevmiye numaralı ihtarname ve 10/06/2022 tarih, ... yevmiye numaralı ihtarnamelerin onaylı örnekleri, ... Noterliği'nden gelen 20/04/2022 tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnamenin onaylı örneği, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamı.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:

Mahkememizce yapılan yargılama, taraf beyanları, toplanan deliller ve tüm dosya kapsamına göre; Dava, taraflar arasında 21/05/2021 tarihinde imzalanan Çerçeve Protokol, Bayilik Sözleşmesi ve Ticari Koşullar isimli sözleşmelerin davalı tarafından haksız feshedildiği iddiasıyla cezai şart ve kâr mahrumiyeti alacağının davalıdan talep edilip edilemeyeceği iddiasıyla açılan Alacak davasıdır.

Davacı taraf taraflar arasında Çerçeve Protokol, Bayilik Sözleşmesi ve Ticari Koşullar isimli sözleşmelerin imzalandığını, bayilik sözleşmesi ve eklerinin davalı tarafından haksız olarak süresinden önce feshedildiğini, haksız fesih nedeniyle taraflar arasında imzalanan Çerçeve Protokolün 12.c maddesinde öngörülen cezai şartın davalı tarafından ödenmesi gerektiğini, yine sözleşmenin süresinden önce feshedilmesinden dolayı kar kaybına uğradıklarını, bu nedenle şimdilik 10.000,00-TL üzerinden cezai şart alacağı ile mahrum kalınan karın şimdilik 10.000,00-TL'sinin davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ettiği anlaşılmıştır.

Davalı taraf usulüne uygun tebligata rağmen cevap dilekçesi sunmamış ve duruşmalara katılmamıştır.

Davalı tarafa çıkarılan tebligatın davalıya usul ve yasaya uygun şekilde tebliğ edilmesine rağmen davalı taraf davaya süresinde cevap vermeyerek HMK 128. maddesi gereğince davacının iddialarının tamamını inkar etmiş sayılmıştır.

Dava zorunlu arabuluculuğa tabi davalardan olup davacı tarafça dosyaya sunulan 02/09/2022 tarihli arabuluculuk son anlaşmazlık tutanağı ile davacı tarafça zorunlu arabuluculuk dava şartının yerine getirildiği ve tarafların anlaşamadığı anlaşılmıştır.

Mahkememizce yapılan yargılama sırasında yaptırılan bilirkişi incelemesi neticesinde Mali Müşavir ve Akaryakıt Bilirkişi tarafından düzenlenen 31/03/2023 tarihli bilirkişi heyet raporuna göre; "Dava konusunun, taraflar arasında akdedilen bayilik sözleşmesi kapsamında davalı tarafın sözleşmeyi haksız nedenlerle feshettiği iddiası ile cezai şart bedelinden kaynaklı şimdilik 10.000,00 TL, sözleşmenin erken feshinden kaynaklı şimdilik 10.000,00 TL alacağın davalı yandan tahsili talebinden ibaret olduğu, Davacının 2021-2022 yılları ticari defterlerinin usulüne uygun tutulduğu, Davacının incelenen ticari defterlerine göre; Davacının incelenen kendi ticari defterlerinde, 120. Kodlu alıcılar hesabında 25.11.2022 tarihi itibariyle davalı yandan 1.422,00 TL cari hesap olarak alacaklı olduğu, Taraflar arasında 21 Mayıs 2021 tarihinde Bayilik Sözleşmesi ve ek olarak 21.05.2021 tarihli Ticari Koşullar ve Çerçeve Protokol akdedildiği, Davacı ... şirketin kayıtları nezdinde yapılan inceleme neticesinde davaya konu talep edilen kar mahrumiyeti miktarının hesaplama detayı ve tutarlarını gösteren tablo aşağıdaki gibi olup, davacı ... Akaryakıt şirketin'nin davalıdan 986.406,03 TL Kar Mahrumiyeti alacağının bulunduğu hesap edildiği, Sektörel yönden yapılan incelemelerde ise dava konusu edilen yerde yeniden bir tesisin kurulması için yaklaşık 6 ay gibi bir süreye ihtiyaç olduğu kanaati edinildiğinden 6 aylık kar mahrumiyeti tutarının ise; yukarıdaki hesaplamadan görüleceği üzere toplamda (4 yıl 1 ay) 1.490 günlük kar mahrumiyetinin 986.406,03 TL olarak hesap edildiği, günlük bazda (986.406,03 TL / 1.490 gün-) 662,01 TL olduğu, bu bağlamda yeni bir tesisin kurulma süresine kadar olan 6 aylık dönem için kar mahrumiyetinin ise (662,01 TL x 180 gün-) 119.161,80 TL olduğu, Davacı yan davalının sözleşmeyi fesihte haksız ve kötü niyetli olduğu sözleşmeyi başka bir dağıtıcı ile anlaştığı için feshettiği olgusu ekte sunulan EPDK kaydından da açıkça anlaşıldığını ifade etmiş olup Mahkemece davacının haklı görülmesi halinde akdedilen Çerçeve Protokol'ün ilgili maddesi kapsamında 200.000,00 TL fesihten kaynaklı cezai şart yönünden alacaklı olacağı, davacı şirketin ticari defterleri üzerinden tespit edildiği üzere davacı yan tarafından davalıya 23.05.2022 tarihli “kısmi erken fesih cezai şart bedeli” açıklamalı 66.432,78 TL tutarında fatura gönderildiği, akabinde taraflar arasında akdedilen sözleşmenin imzasında davalı yan tarafından davacı şirkete verilen 150.000,00 TL tutarlı nakit teminat bedeli davacı tarafça bozdurularak iş bu fatura bedelinin diğer cari hesap borçları ile birlikte tahsil edildiği, bu minvalde davalı tarafından verilen teminat bedelinden 66.432,78 TL'nin cezai şart bedeli olarak tahsil edildiğindne davacının bakiye cezai şart bedeli alacağının (200.000,00 TL -66.432,78 TL<) 133.567,22 TL olabileceği, kanaati edinildiği, Neticeten mali yönden yapılan incelemelerde; Mahkemece davacının davasında haklı görülmesi halinde, akdedilen sözleşme ve ekleri kapsamında davacının davalı yandan, sözleşmenin erken feshinden kaynaklı kar mahrumiyeti yönünden 119.161,80 TL alacaklı olduğu, sözleşmenin erken feshinden kaynaklı cezai şart olarak bakiye 133.567,22 TL alacaklı olduğu," şeklinde rapor düzenlenmiştir.

Mahkememizce yapılan yargılama, davacı taraf beyanları, takip dosyası, düzenlenen bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; Davacı ve davalı arasında ... Mahallesi ... Sokak No:10 .../... adresinde yer alan ve tapuda ... ili, ... ilçesi, ... Mahallesi, ... Ada, 1 Parsel sayıda kayıtlı taşınmaz üzerinde yer alan akaryakıt ve otogaz satış ve servis istasyonunun müvekkili şirketin marka ve logosu altında bayi olarak işletilmesi için 21.05.2021 tarihli ve 5 yıl süreli Çerçeve Protokol, Bayilik Sözleşmesi ve Ticari Koşullar akdedildiği ve taraflar arasında ticari ilişki bulunduğu, taraflar arasındaki bayilik sözleşmeleri gereği taraflara karşılıklı edim ve yükümlülükler yüklendiği, sözleşmenin haksız ihlalinde ödenmesi gereken cezai şart bedellerinin belirlendiği açık olup, davalı şirket tarafından davacı şirket ile arasındaki akaryakıt bayiliği sözleşmesine konu istasyon için başka bir şirket ile anlaştığının EPDK kayıtlarından anlaşıldığı, sözleşmedeki şart gereği davalının sözleşmeyi haklı neden olmaksızın feshetmesi sebebiyle sözleşmede belirlenen cezai şart bedelini ve sözleşmeden doğan yükümlülüklerini yerine getirmemesi nedeniyle sözleşmeden doğan kar mahrumiyeti alacağını davacıya ödemesi gerektiği sabit olup, düzenlenen dosya kapsamına uygun ve denetime elverişli bulunan bilirkişi raporu ile de tespit edildiği üzere davalının sözleşmeleri haksız fesihten dolayı davacı tarafın davalı ile arasında akdedilen Çerçeve Protokol'ün ilgili maddesi kapsamında 200.000,00 TL fesihten kaynaklı cezai şart yönünden alacaklı olacağı, davacı şirketin ticari defterleri üzerinden tespit edildiği üzere davacı yan tarafından davalıya 23.05.2022 tarihli “kısmi erken fesih cezai şart bedeli” açıklamalı 66.432,78 TL tutarında fatura gönderildiği, akabinde taraflar arasında akdedilen sözleşmenin imzasında davalı yan tarafından davacı şirkete verilen 150.000,00 TL tutarlı nakit teminat bedeli davacı tarafça bozdurularak iş bu fatura bedelinin diğer cari hesap borçları ile birlikte tahsil edildiği, bu minvalde davalı tarafından verilen teminat bedelinden 66.432,78 TL'nin cezai şart bedeli olarak tahsil edildiğinde davacının bakiye cezai şart bedeli alacağının 133.567,22 TL olduğu, yine bilirkişi heyeti tarafından tespit edildiği üzere kar mahrumiyeti bedelinin 119.161,80 TL olduğu anlaşıldığından, 10.000,00TL kısmi cezai şart alacağının dava tarihi olan 29/09/2022 tarihinden, artırılan 123.567,22-TL'nin talep artırım tarihi olan 26/07/2023 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacı tarafa verilmesine, 119.161,80-TL kar mahrumiyeti alacağının dava tarihi olan 29/09/2022 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacı tarafa verilmesine karar vermek gerekmiş aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

KARAR: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1. Davacı tarafça açılan DAVANIN KABULÜ ile;

a) Davacı tarafın davalı ile arasındaki bayilik sözleşmesinden kaynaklı 10.000,00TL cezai şart alacağının dava tarihi olan 29/09/2022 tarihinden, artırılan 123.567,22-TL'nin talep artırım tarihi olan 26/07/2023 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacı tarafa verilmesine,

b) Davacı tarafın davalı ile arasındaki bayilik sözleşmesinden kaynaklı 119.161,80-TL kar mahrumiyeti alacağının dava tarihi olan 29/09/2022 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacı tarafa verilmesine,

2. Karar tarihinde yürürlükte bulunan harçlar tarifesi gereğince dava değeri üzerinden alınması gereken toplam 15.897,72. TL harçtan daha önceden ödenen ıslah ve peşin harç toplamı olan 4.316,55. TL harç düşüldükten sonra eksik kalan 11.581,17. TL harcın davalıdan alınarak hazineye irad kaydına,

3. Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiginden A.A.Ü.T (madde. 13 Üçüncü Kısım) göre hesaplanan 39.909,35. TL nisbi vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

4. Davacı tarafından yapılan; 80,70. TL Başvuru Harcı, 341,55. TL Peşin/nisbi Harcı, 3.975,00. TL Islah Harcı, 2.000,00. TL Bilirkişi ücreti, 957,22. TL Noterlik, Tebligat, Posta ve diğer masraflar, olmak üzere toplam 7.354,47. TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

5. Tarafların zorunlu arabuluculuk sürecinde anlaşamamaları nedeniyle 6325 Sayılı Kanunun 18/A. 13 maddesi uyarınca zorunlu arabuluculuk gideri olan 1.560,00. TL'nin davalıdan tahsil edilerek hazineye gelir kaydedilmesine,

6. Taraflarca yatırılan ve bakiye kalan gider avansının kararın kesinleşmesi halinde yatıran tarafa re'sen iadesine,

Dair; davacı vekilinin yüzüne karşı, davalının yokluğunda gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren 2 hafta içerisinde mahkememize verilecek bir dilekçe ile İSTİNAF yasa yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 06/12/2023

Katip ...

¸e-imzalıdır

Hakim ...

¸e-imzalıdır

*Bu evrak 5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu hükümlerine uygun olarak elektronik imza ile imzalanmıştır.