Karar Detayı

T.C.

İSTANBUL

2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2015/107 Esas

KARAR NO : 2024/607

DAVA : ÇEKİN İSTİRDADI

DAVA TARİHİ : 29/01/2015

KARAR TARİHİ : 25/09/2024

Mahkememizde görülmekte olan Çekin İstirdadı davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

Dava: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin adresine 13/04/2014 gece yarısı hırsızlık amacıyla kimliği belirsiz kişiler tarafından girildiğini, müvekkili şirketin meşru hamili olarak elinde bulundurduğu kıymetli evrakın muhafaza edildiği kasayı patlatarak açtıklarını ve yaklaşık 45 adet müşteri çeklerini ve yine müvekkili şirkete ait olan çek koçanındaki çekleri kopartarak çaldıklarını ve kayıplara karıştığını, müvekkili şirketin yetkilisi ve temsilcisi tarafından 13/04/2014 tarihinde olay mahallinin bulunduğu yerdeki İlçe Emniyet Müdürlüğüne bağlı ...'na başvurularak sanıklardan şikayetçi olunduğunu, sanıklar hakkında halen ... Cumhuriyet Başsavcılığı'nın ... Soruşturma sayılı dosyasında tahkikatın devam ettiğini, sanıklar tarafından çalınan çekler müvekkilinin imza ve kaşeleri taklit edilerek ve çoğunca da keşide tarihlerinde tahrifat yapılarak piyasaya sürüldüğünü, müvekkilinin söz konusu çeklerin iptali için öncelikle ihtiyati tedbir sureti ile ödeme yasağı konulmasına dair davalarının ... 18.Asliye Ticaret Mahkemesinde ...Esas sayılı dosyası ile ikame edildiğini, mahkeme tarafından ihtiyati tedbir kararı verildiğini, çalınan bu çeklerle ilgili olarak elinde bulunduran şahısların 3 ay içerisinde mahkemeye ibrazı hususunda ilan kararı verildiğini, çeklerin rıza dışında zayii nedeni ile müvekkili şirketin, borçlu şirketlerden alacaklarını tahsil edemeyecek olup gayri meşru hamillerin bu çekleri kullanarak haksız ve hukuka aykırı olarak kazanımda bulunma ihtimallerinin mevcut olduğunu, bu doğrultuda ihtiyati tedbir istemi verilmiş olmasına rağmen, davalı tarafından ... 18. Asliye Ticaret Mahkemesi'ne başvurularak .... Esas sayılı dosyadaki çalınma sureti ile müvekkilinin elinden rızası dışında çıkan çekler içinde yer alan ...bank ...A.Ş tarafından keşide edilen ... nolu 31.05.2014 keşide tarihli ve 21.900 TL bedelli bir adet çek ile ilgili olarak devam eden çek iptaline ilişkin ... 18. Asliye Ticaret Mahkemesi ... Esas sayılı dosyasının 22.01.2015 tarihli celsesinde verdiği ara kararında bu çek yönünden anılan davalıya karşı istirdat davası açılmak üzere müvekkiline de bir hafta süre verildiğini, mevcut duruma göre çalıntı çek bedelini ödemek zorunda kalacak olan müvekkilinin nam ve hesabına çek bedelinin istirdaden ödenmesi yahut çek aslının istirdadı hususunda dava açılmak zarureti oluştuğunu, müvekkilinin elinden söz konusu çeklerin rızası dışında çıktığını, gerçek dışı imza ve mühür kullanılarak piyasaya sürüldüğünü, müvekkilinin ne davalıya ve ne de ciranta olarak gözüken diğer şirketlere hiçbir borcu bulunmadığını, çek verilmesini icap ettiren hiçbir ticari ilişkisi mevcut olmadığını, dosyanın tetkikinde dava konusu çek ile ilgili olarak numarasının tahrif edildiği ... A.Ş tarafından beyan edildiğinin anlaşılacağını, tanzim tarihi 31.05.2014 iken bunun da değiştirilerek 31.08.2014 yapıldığının tespit edileceğini, davalı şahıs hakkında pek çok suçlama ve tahkikat devam ettiğinin bilindiğini, Savcılık kayıtlarından bu hususun da celbini, söz konusu keşidecisi tarafından ciro edilerek müvekkili şirkete teslim edilen ...bank... A.Ş tarafından keşide edilen ... no.lu 31.05.2014 keşide tarihli ve 21.900 TL bedelli bir adet çek ile ilgili olarak TTK ilgili hükümleri gereği çalınma sureti ile kaybı nedeni ile bir şekilde elde ettiği anlaşılan davalının isteminin iptali ile çek aslının teslimi yahut toplam 21.900 Türk Lira'sı bedelin tüm ferileri ile birlikte müvekkiline istirdadını, keza yeniden ihtiyati tedbir kararı verilmesini, dava masraf ve vekillik ücretlerinin de müvekkile ödenmesini talep ve dava etmiştir.

Cevap: Dava dilekçesi ve ekleri davalıya usulüne uygun tebliğ edilmiş ancak davalı tarafından herhangi bir cevap dilekçesi verilmemiş, delil de sunulmamıştır.

Delillerin Değerlendirilmesi, Davanın Hukuki Niteliği ve Gerekçe ;

... Cumhuriyet Başsavcılığı'nın ... Soruşturma sayılı dosyası, ... Cumhuriyet Başsavcılığı'nın ... Soruşturma sayılı dosyası, ... 60. Asliye Ceza Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyası, ... Asliye 18. Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyası, nüfus kayıtları, sosyal ve ekonomik durum araştırma yazısı celp edilmiş incelenmiştir.

Dava, çekin istirdadı istemine ilişkindir.

... 18. Asliye Ticaret Mahkemesinin .. Esas sayılı dava dosyasında, davacının ... A.Ş. olduğu, davalının bulunmadığı, davanın hasımsız olarak ikame edildiği, talebin kıymetli evrakın / çek iptaline yönelik olduğu, davacının yetkili hamil olduğu dava dışı çeklerin yanı sıra dava konusu ... A.Ş., ... şubesine ait, keşidecisi ...A.Ş. olan, ... seri numaralı, 31/05/2014 keşide tarihli ve 21.900,00 TL bedelli çekin de zayi olması (kimliği belirsiz şahıslar tarafından hırsızlanması) sebebiyle iptaline karar verilmesinin talep ettiği, yargılama sürecinde çekin davalı tarafından bankaya ibraz edilmesi sebebiyle Mahkemece 22/01/2015 tarihli 1. celsede davacıya davalı ... hakkında çek istirdat davası açmak üzere süre verildiği anlaşılmıştır.

Eldeki işbu çekin istirdadı davası, anılan Mahkeme kararı sebebiyle Mahkememize açılmıştır.

Yasal düzenlemeye bakıldığında:

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 792. maddesinde " Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790 ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür" denilmiştir.

O halde, çek istirdatı davalarında davacı çekin yetkili hamili olduğunu, çekin rızası hilafına elinden çıktığını ve davalının çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğunu veya iktisapta ağır kusurlu bulunduğunu kanıtlaması gerekmektedir.

Dava konusu ...bank A.Ş., ... şubesine ait, ... seri numaralı, 31/05/2014 keşide tarihli ve 21.900,00 TL bedelli çek, dava dışı keşideci ...Tic. A.Ş. tarafından davacı ... A.Ş.ye ciro edilmiş olup, çek davacı uhdesinde iken davacının iş yerine giren meçhul hırsızlar tarafından çalındığı, bu suretle çekin davacının elinden rızası hilafına çıktığının çek iptali ve savcılık soruşturma dosyası ile sabit olduğu, davacının meçhul şüpheliler hakkında suç duyurusunda bulunduğu, ancak ... CBS' nin ... soruşturma dosyasında zaman aşımı sebebiyle 21/12/2022 tarihinde KYOK kararının verildiği anlaşılmıştır.

Dava konusu çek davacının yetkili hamil olduğu sırada ve rızası hilafına hırsızlanarak elinden çıktıktan sonra sahte ciro ile ...'a ciro edilmiş, akabinde sahte ciro ile ... Ltd. Şti. ye ciro edildikten sonra nihayetinde davalı ...'a sahte ciro işlemi yapılmıştır. Çekte meşru olmasa da şekli hamil ... olup, çek davalı tarafından (sahte kimlik ve başkalarının kimlik bilgileri kullanılarak) bankaya ibraz edilmiştir.

Davalı ...'ın dava konusu çekin bankaya ibrazı sırasında sahte kimlikle başvuru yaptığı, zira kimlik bilgilerinin kardeşi ...'a ait olduğu halde kimlik üzerine kendi resmini yapıştırarak çeki ibraz ettiği, nitekim bu hususun çekin ibrazında alınan kimlik suretinden ve UYAP' tan temin edilen nüfus kayıt örneklerinden sabit olduğu, ... kendisinin kimlik bilgilerinin kullanılması ve sahtecilik yapılması sebebiyle davalı / kardeşi ... hakkında şikayetçi olduğu, soruşturma süreci sonunda Adli Tıp Uzmanı bilirkişiden alınan rapor gereğince kimliğin sahte olduğu ve iğfal kabiliyetinin bulunması sebebiyle davalı hakkında resmi belgede sahtecilik suçundan kamu davasının açıldığı, ... 60. Asliye Ceza Mahkemesinin ...E. sayılı ceza dava dosyasında 2019 yılından itibaren ve halen davalı hamil ...'ın kaçak olması ve yakalanamaması sebebiyle dosyanın derdest olduğu, yakalama emrinin infazının beklendiği / kaçak olması sebebiyle infaz edilemediği anlaşılmıştır.

Dava konusu çek aslı üzerinde yapılan incelemede 31/05/2014 olan keşide tarihinin tahrif edilerek 31/08/2014 tarihi olarak değiştirildiği; yine ... olan seri numarasının silinti, kazıntı ve tahrif edilerek ...seri numarası şeklinde değiştirilerek sahtecilik yapıldığı anlaşılmış, nitekim bu husus muhatap bankaya yazılan müzekkere cevapları ile teyit edilmiştir.

Esasen, dava konusu çekin hem keşide tarihi hem de seri numarasında yapılan sahtecilik sebebiyle 01/09/2014 tarihinde ibraz edilen banka ... Bankası A.Ş. tarafından sahte çek işlemi yapılmış, sahte çek davalıya iade edilmemiş, sahte olduğu kaşelendikten sonra muhatap banka olan ... A.Ş.ye teslim edilmiştir. ... A.Ş. sahte çek hakkında resmi belgede sahtecilik ve nitelikli dolandırıcılık suçundan savcılık makamına şikayette bulunmuş, ... CBS' nin ... Sr.s.dosyasında Kriminal Polis Laboratuvarı incelemeleri sonucunda çekin hem keşide tarihinde hem de seri numarasında tahrifat ve sahtecilik yapıldığı raporlarla sübuta ermiş, bununla birlikte 20/10/2020 tarihli grafolog bilirkişi raporu uyarınca da çekin arka yüzünde yer alan davacı şirket yetkilisi (Rıdvan Barık) cirosunun, ... cirosunun ve ... Ltd. Şti. (yetkilisi ...) cirosunun imzaların bu kişilere ait olmaması sebebiyle sahte oldukları belirlenmiş, davalı ... hakkında ise yeterli sayıda mukayese evrakına ulaşılamamış, nihayetinde soruşturma dosyasında kovuşturmaya yer olmadığına dairs karar verilmiştir.

Görüleceği üzere, dava konusu çekin meşru ve yetkili hamilinin davacı olduğu, ancak çekin davacı şirket uhdesinde iken hırsızlanarak rızası hilafına elinden çıktığı ve davacı şirket yetkilisine ait olmayan sahte imzalarla ciro edildiği, yine çek üzerinde isimleri bulunan ancak bu kişilerin imzasının olmadığı sahte cirolarla çekin cirolanmaya devam edildiği, son olarak davalı tarafından hem keşide tarihi hem de seri numarası tahrif edilerek tahsil edilmeye çalışıldığı ve bankaya ibraz edildiği açıktır. Nitekim, keşide tarihinde ve seri numarasında tahrifat yapan ve sahtecilik işlemini gerçekleştiren davalının, durumun farkında ve bilincinde olarak çekin ibrazında yakalanmamak için kardeşinin kimlik bilgilerini kullanarak sahte kimlikle ve takas sistemi aracılığıyla başvuru yapmıştır,

Bu çerçevede, dava konusu çekte lehtar ilk ciranta imzasının davacıya ait olmaması sebebiyle ciro zincirinin koptuğu, davalının meşru ve yetkili hamil olmadığı, başka bir anlatımla hak sahipliğini TTK 790.maddesi uyarınca davalının ispat edemediği, öte yandan meşru ve yetkili hamilin davacı olduğu, çekin davacının elinden (hırsızlanarak) rızası hilafına çıktığı, savcılık soruşturma dosyaları, ceza dava dosyası, bilirkişi raporları, sahte cirolar, kriminal inceleme raporları, grafolog bilirkişi raporu, senette yapılan sahtecilik ve tahrifat, banka teyit yazıları, çekin sahte kimlikle çekin ibrazı ve tüm dosya kapsamı itibariyle davalının çekin iktisabında kötü niyetli ve ağır kusurlu olduğu davacı tarafından ispat edilmiş olmakla davanın kabulüne karar verilmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM: (Gerekçesi ve Ayrıntısı Yukarıda Açıklandığı Üzere);

Davanın KABULÜ ile,

1. Dava konusu ... A.Ş., ...şubesine ait, keşidecisi ... A.Ş. olan, ... seri numaralı, 31/05/2014 keşide tarihli ve 21.900,00 TL bedelli çekin aslının davalıdan istirdadı ile davacıya VERİLMESİNE,

2. Kabul edilen dava değeri (21.900,00 TL) üzerinden alınması gereken 1.495,98 TL harçtan başlangıçta peşin alınan 374,00 TL harcın mahsubu ile eksik kalan bakiye 1.121,98 TL harcın davalıdan alınarak HAZİNEYE GELİR KAYDINA,

3. Davacı tarafından yargılama nedeniyle yapılan 374,00 TL peşin harç, 266,20 TL posta ve tebligat masrafı, 3.373,62 TL ilan masrafı olmak üzere toplam 4.013,82 TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE,

4. Davacı yargılama sırasında kendisini bir vekille temsil ettirdiğinden kabul edilen dava değeri üzerinden hesaplanan ve karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT' nin 13/1. maddesi uyarınca maktudan az olmamak koşulu ile belirlenen 17.900,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE,

5. HMK' nın 333. maddesi uyarınca taraflarca yatırılan anacak kullanılmayarak artan bakiye gider avansının karar kesinleştiğinde resen ilgili tarafa veya vekiline İADESİNE,

Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı, davalının yokluğunda HMK 341/2 maddesi uyarınca miktar itibariyle KESİN olmak üzere verilen karar açıkça okunup anlatıldı. 25/09/2024

Katip

¸e-imzalıdır

Hakim

¸e-imzalıdır