İstanbul 2. Asliye Ticaret Mahkemesi 2016/895 E. 2024/447 K.

T.C.

İSTANBUL

ASLİYE 2.TİCARET MAHKEMESİ

DOSYA NO : 2016/895

KARAR NO : 2024/447

DAVA : MENFİ TESPİT (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ : 24/08/2016

KARAR TARİHİ : 10/06/2024

Yukarıda açık kimliği yazılı taraflar arasında görülen MENFİ TESPİT davasının mahkememizde yapılan yargılaması sonunda:

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

DAVA;

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili ile davalı şirket arasında ... ilinde karayolu şehirlerarası kargo taşımacılığı konusunda 27/07/2014 acentelik sözleşmesi imzalandığını, 27/07/2014 tarihi itibariyle ... Şubesi yerel acentesi olarak faaliyete başladığını, davalı şirketin ...'da başka bir acenteye daha ihtiyaç duyulduğunu müvekkile iletmesi üzerine müvekkili ile davalı şirket arasında ... ili ... Şubesi adı altında ikinci bir Acentelik Sözleşmesi daha akdedildiğini, her ne kadar ... Şubesi 17.11.2014 tarihinde faaliyete geçmiş olsa da sözleşmenin 05.01.2015 tarihinde akdedildiğini, müvekkilin her iki acente olarak faaliyete başladıktan bir süre sonra ayrıntısı dilekçede yazılı olduğu üzere davalı şirketçe acenlelik sözleşmelerinden doğan yükümlülüklerin yerine getirilmediğini, sözleşmenin ihlal edilerek acentelik faaliyetlerinin müvekkili tarafından yerine getirilmesinin engellendiğini, hak edişlerin ve masrafların ödenmediğini, açıklanan nedenlerle müvekkili tarafından ... 6. Noterliğinin ...tarih ve ... yevmiye nolu ihtarnamesi ile acentelik sözleşmelerini fesh ettiğini, ihtarnamenin davalı şirkete 04/02/2015 tarihinde tebliğ edildiğini, Ayrıca iş bu davaya konu; ... 8. İcra Müdürlüğünün .... E. Sayılı takibe konu, keşidecinin müvekkili ... olduğu,...'ında kefil olduğu 50.000,00 Amerikan Doları miktarındaki ve 04/02/2015 tanzim tarihli, davalı şirket lehine düzenlenmiş olan senet ile İstanbul 8. İcra Müdürlüğünün ...E. Sayılı takibe konu, keşidecinin müvekkili ... olduğu, ... ile ...'ın da kefil olduğu 50.000,00 Amerikan Doları miktarındaki ve 04/02/2015 tanzim tarihli, davalı şirket lehine düzenlenmiş olan senedin Acentecilik Sözleşmelerine teminat olmak üzere müvekkil tarafından davalı şirkete teslim edildiğini, mülkiyetlerinin müvekkile ait olduğu ... plakalı araç ile ... plakalı araçlar üzerine davalı şirket lehine yine acentecilik sözleşmeleri çerçevesinde rehin şerhi konulduğunu, müvekkilin davalı şirkete borcunun aksine, alacağı bulunduğunu belirterek, öncelikle kötüniyetle açılan takiplerin teminatsız olarak durdurulması, akabinde senetlerin teminat senedi olduğunun tespitine ve teminat senedi ile kambiyo senetlerine özgü haciz. yolu ile takip yapılamayacağından takibin iptaline, müvekkilinin borçlu olmadığının tespitine, kötüniyetle hareket ederek müvekkilin ticari hayatına onarılmaz zararlar veren davalı şirketin % 20'den aşağı olmamak üzere tazminata mahkum edilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP:

Davalı vekili cevabında özetle; Davacı vekilinin bir takım gerçeğe aykırı beyanlarını kabul etmediklerini, her ne kadar davacı vekili dava dilekçesinde, müvekkili şirketin sözleşmesel yükümlülüklerine uymadığına yönelik bir takım iddialarda bulunmuşsa da bunların hiç birinin doğru olmadığını, Türk Ticaret Kanununda açıkça tarif edildiği üzere, acentelik ilişkisinin güvene dayalı bir ilişki iken davacının işlettiği Acentelerde çeşitli tarihlerde yapılan denetimlerde, kaşa sayımında müvekkili şirket adına tahsil edilmiş olduğu halde tahsil edilmemiş gibi gösterilmek suretiyle yedine alınmış nakit para olduğu, bu parayı kendi şahsi işlerinde kullandığı, böylelikle zimmetine para geçirmek suretiyle kasa açığına sebebiyet verdiğini belirterek yapılan suistimalleri cevap dilekçesinde ayrıntılı olarak açıkladığı, pek çok suistimal, kasa açığı ve masraların tespiti üzerine Acentelik sözleşmelerinin feshedildiğine dair ... 41. Noterliğinin ... tarih ve ... yevmiye no'lu ihtarnamesinin gönderildiğini, söz konusu suistimallerden dolayı sözleşmelerin feshedileceğini bilen davacının çekmiş olduğu fesih ihtarının da 05.02.2015 tarihinde kendilerine ulaştığını, dava ve icra takibine konulan senetlerin bu suistimallerin ve verilen zararların karşılığı olduğunu, senetlerin tarihlerinin sözleşmelerin imzalandığı tarihten sonra olduğunu, teminat senedi olarak verilmediğini, kaldı ki senetler üzerinde böyle bir ibare de bulunmadığını belirterek davanın reddi ile kötü niyetli davacının %20'den aşağı olmamak üzere tazminata mahkum edilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRMESİ VE HUKUKİ NİTELENDİRME:

Dava; icra takiplerine konu senetler nedeniyle borçlu olmadığının tespiti talebine ilişkin, İİK.nun 72/3.maddesine göre açılmış Menfi Tespit davasıdır.

2004 sayılı İİK’nın 72.maddesi gereğince; Borçlu, icra takibinden önce veya takip sırasında borçlu bulunmadığını ispat için menfi tesbit davası açabilir.

Davalının ... 8. İcra Müdürlüğünün ...sayılı dosyası ile 22/05/2015 tarihinde, davalı ile dava dışı ... ve... aleyhine, 50.000,00 USD bedelli, 04/02/2015 tanzim tarihli, 04/03/2015 vade tarihli senede dayanarak, 33.540,00.-TL asıl alacak, 424,53.-TL işlemiş faiz, 100,62.-TL komisyon olmak üzere toplam 34.065,15.-TL üzerinden kambiyo senetlerine (çek, poliçe ve emre muharrer senet) özgü haciz yolu ile icra takibi başlattığı anlaşılmaktadır. Takip, 13.000,00.-USD x 2,58 üzerinden açılmıştır.

Yine davalının ... 8. İcra Müdürlüğünün ...sayılı dosyası ile 17/06/2015 tarihinde, davalı ile dava dışı ... aleyhine, 50.000,00 USD bedelli, 04/02/2015 tanzim tarihli, 04/03/2015 vade tarihli senede dayanarak, 38.182,50.-TL asıl alacak, 652,76.-TL işlemiş faiz, 114,55.-TL komisyon olmak üzere toplam 38.948,81.-TL üzerinden kambiyo senetlerine (çek, poliçe ve emre muharrer senet) özgü haciz yolu ile icra takibi başlattığı anlaşılmaktadır. Takip, 15.000,00.-USD x 2,5455 üzerinden açılmıştır.

Taraflar arasında ticari ilişkinin varlığı tartışma konusu değildir.

Çözümlenmesi gereken sorun, dava ve icra takibine konu senetler nedeniyle davacının, söz konusu acentelik sözleşmesi çerçevesinde borcunun olup olmadığı var ise miktarının ne olduğu noktasında toplanmaktadır.

Tarafların iddia ve savunmaları, dosyaya sundukları deliller, icra dosyası ile tüm dosya kapsamı ile beraber alınan bilirkişi raporları ve yapılan yargılama sonunda;

Mahkememizce talimatla alınan 09.05.2017 tarihli bilirkişi raporu;

Davacı tarafın defterleri talimat yoluyla SMM bilirkişine incelettirilmiştir.

Davacının ibraz ettiği defter ve belgeler incelendiğinde, 2014-2015 yılı ticari defterlerinin TTK.nun 64/3.maddesi gereğince açılış tasdiklerinin yapıldığı, işletme defterlerinin kapanış tasdiklerinin yapılması zorunlu olmadığından defterlerin usulüne uygun olarak tutulduğu bilirkişi tarafından tespit edilmiş, bu nedenle defterlerin sahibi lehine delil oluşturma vasfına sahip olduğu kabul edilmiştir. Bilirkişi, Davacı ...'ın 2014 ve 2015 yıllarına ait yasal ticari defterlerine göre; davacı ...'m davalı şirket ... A.Ş.'ye borcunun bulunmadığı yönünde görüş bildirilmiştir.

Mahkememizce alınan 28.05.2018 tarihli 1.heyet bilirkişi raporu;

Davalının ibraz ettiği defter ve belgeler incelendiğinde, 2014-2015-2016 yılı ticari defterlerinin TTK.nun 64/3.maddesi gereğince açılış ve kapanış tasdiklerinin yapıldığı, ticari defterlerinin 01.01.2015 takvim yılından itibaren “Elektronik Defter” olarak tutulmaya başlandığı, defterlerin usulüne uygun olarak tutulduğu bilirkişi heyeti tarafından tespit edilmiş, bu nedenle defterlerin sahibi lehine delil oluşturma vasfına sahip olduğu kabul edilmiştir.

İncelenen resmi defter ve belgelerinde davalının davacıdan ... şubesinden 36.511,75 TL. , ... şubesinden 30.191,96 TL olmak üzere toplam 66.703,71 TL alacaklı olduğu bilirkişi heyetince tespit edilmiştir.

Taraflar arasında imzalanmış olan "Acente'lik Sözleşmesi" başlıklı sözleşmenin "Acentenin Uymakla Yükümlü Olacağı Düzenlemeler" başlıklı 5. maddesinin son paragrafında "Acente bu yükümlülüklere uyacağının garantisi olarak ve iş bu sözleşme çerçevesinde doğabilecek diğer tüm borçlarına teminat olarak ... tarafından uygun görülen teminatı verecektir. Teminatın uygunluğu hususunda ...'nun kesin bir yetkisi bulunmaktadlr. Ancak her hal ve şartta teminat mektubu ... Kargo tarafından kabul edilecektir. Banka teminat mektubu kati ve süresiz olacaktır. Acente sözleşmenin imzalanma tarihinden önce banka teminat mektubunu veya kabul edilecek diğer teminatı ... Kargoya teslim edilecektir. Teminatın verilmemesi halinde sözleşme imzalanmış olsa bile ... Kargo sözleşmeyi bir ay içinde iş bu nedene dayalı olarak haklı nedenle fes edebilecektir." Dava ve icra takibine konu senetler üzerinde teminat senedi olduğuna dair bir ibarenin bulunmadığı, taraflar arasındaki sözleşme ilişkisi çerçevesinde davacı acente, davalıya sözleşme kapsamındaki yükümlülüklerini yerine getireceğinin garantisi olarak bir teminat vermeyi kabul ettiği ancak söz konusu sözleşmeden bu teminatın ne olduğunun anlaşılamadığı Yargıtay 12. HD.nin 16.09.2014 tarih ve 2014/18902 E. 2014/21477 K.sayılı kararın atıf yapılarak bu senetlerine teminat senedi olarak verildiğinin yazılı delillerle ispatı gerektiği, dosyada böyle bir delil olmadığı ancak nihai takdirin ve yorumun mahkemeye ait olduğu yönünde görüş bildirmişlerdir.

Mahkememizce alınan 11.07.2019 tarihli 1.EK-heyet bilirkişi raporu;

Davacının itirazları üzerine alınan 28.05.2018 tarihli heyet bilirkişi raporuna ek rapor alınmıştır. "Taraf Defterleri Arasındaki Mutabakatsızlık" başlığı altında bilirkişi heyeti; Dosyaya davacı ...'ın defterlerinin incelenmesine konu 08.05.2017 tarihli bilirkişi raporu incelendiğinde, davacının 2014 ve 2015 senelerinde işletme defteri usulüyle kayıtlarının tutulmuş olduğunun görüldüğü, işletme defteri esas itibariyle gelir ve giderlerin gösterildiği yöntem ile tutulan, cari borç ve alacakların bulunmadığı bir yapıya sahip olduğu, işletme defteri kayıtlarından ancak alınan ve verilen faturaları tespit etmenin mümkün olduğu, ödemeleri tespit etmenin mümkün olmadığı, zaten bilirkişi raporuu da incelendiğinde, cari hesap dökümüne ilişkin bir detay mevcut olmadığı, rapor ekinde sunulmuş olan işletme defteri dökümleri de incelendiğinde gelir ve gider dökümünden ibaret olduğunun görüldüğü, raporlar arasında cari hesap karşılaştırması yapılabilmesi için, davalı ... fimasının yapmış olduğu hakediş ödemelerinin davacı tarafına intikalinin sağlarıp sağlanmadığı ve 2015 senesinde davacının davalı nezdinde bir hakkedişinin olup olmadığının belirlenmesi ile mümkün olacağı, davalının ticari defterlerinde kayıtlı olan tutarların, belgesi bulunup bulunmamasına göre yapılan ayrıştırma sonucunda, davalının 3 ayrı hesapta ... ve ... şube cari hesaplarına göre, davacıdan 13.301,62 TL alacaklı olduğu, defterlerinde kayıtlı olmasına rağmen belgesi sunulmayan 44.590,48 TL alacak tutarınım ise belge ile izaha muhtaç olduğu, kasa açıklarının davalı alacağı olarak hesaplara alındığı, ... şubesi hakediş ve faturaları dökülmüş olup, hakediş ödemelerinin tertipli olarak yerin getirilmiş olduğu, ... Şubeye ilişkin hakediş ödemelerinin, davacının faturası kayıtlara geçmeksizin yapıldığı, ... şube açılış tarihi: 17.11.2014 olarak alındığında, ödeme tarihi 21.01.2015 olarak davalı kayıtlarına intikal ettirildiği, şube açılışından 2 ay sonra ödemenin yapıldığı, taraflar arasında ticari ilişkinin hangi tarihte son bulduğu açısından; Dosyaya sunulan ... ve ... plakalı vasıtaların araç takip sistem çıktılarına ilişkin kayıtlar incelendiğinde, faaliyetin 31.01.2015 tarihine kadar devam etmiş olduğunun görüldüğü, bu tarihten sonraya ilişkin kayıtların dosyaya sunulmadığı, davalı ...şirketinin ticari defter kayıtlarındaki cari hesap dökümlerine göre, 01.03.2015 tarihinde (...man Şube için) ... Personel maaş ödemesi adı altında 4.337,77 ücret kaydının oluşturulduğu, 23.04.2015 tarihinde (... Şube için) Şubat/2015 dönemi telefon iletişim gideri açıklaması ile 12,79 TL kaydın oluşturulduğu hususlarına işaret edilmiştir. Taraflar arasında ticari teamül olup olmadığı hususunun değerlendirilemediği, demirbaşların davacı tarafından davalıya iade edilmiş olduğuna ilişkin dosyada herhangi bir belge bulunmadığı, araçların mülkiyeti yönünden ise, 2014 tarihli acentelik sözleşmesi ek protokolü Madde 4 gereğince; "... plakalı ve ... plakalı araç ve 1 adet özmal ataç ile hizmet verilecektir. ... Kargo mülkiyetinde bulunan araçların mülkiyetlerinin devirlerinin, ekli Ödeme Planında belirtilen ödemelerin tamamının ... Kargo'ya ödenmesini takip eden 3 ay içerisinde, ... Kargo nezdinde gerek acentelik sözleşmesi ve gerekse başkaca bir sebeple devir tarihine kadar doğmuş, muaccel olsun veya olmasın borcu olmamak kaydı ile “âcente” lehine gerçekleştîri]ecektir." Sözleşme maddesine göre davacı acente tarafından araç bedellerinin davalı ... firmasına ödenmiş olduğuna ilişkin dosyada herhangi bir belge mevcut olmadığı, kargo teslim süreleri hakkındaki uygulamanın ne olduğu ve davalının geç kargo teslimleri varsa sözleşmenin feshine sebep olup olmayacağı yönünden 2014 tarihli Acentelik Sözleşmesi'nin 9. Maddesi gereğince, dosyaya sunulmuş olan ... Kargo Kalite İlkeleri başlıklı sözleşme incelendiğinde, kargoların teslim alınmasına ilişkin herhangi bir saat aralığının mevcut olmadığının görüldüğü, taraflar arasında geçerli sözleşmede fesih koşullarına ilişkin düzenlemenin 40. Maddede belirtildiği, bilindiği üzere, sürekli borç ilişkisi doğuran sözleşmelerde, taraflardan birisinin sözleşmeye her aykırı hareketi karşı tarafa sözleşmeyi feshetme yetkisi vermesi noktasında haklı sebep teşkil etmediği, kabul edildiğine göre sözleşme tarafının borca aykırı davranışı, diğer taraf için sözleşme ilişkisini çekilmez hale getiriyor ise, bu durumda sözleşmenin haklı sebep ile feshedilebileceği, bu tip fesihin haklı fesih sayılacağı, somut uyuşmazlıkta davalı şirketin, dağıtılacak kargoları geç teslim ettiğine yönelik dosya kapsamında davacı şirket elemanlarınca tutulmuş olan tutanaklar bulunduğu, ancak dosya kapsamında bu tutanakların davalı şirkete gönderildiği ve bu durumun düzeltilmesi aksi halde sözleşmenin feshedileceğine yönelik ihtarın yapıldığına yönelik 40.maddeye uygun, 30 gün süreli bir ihtarnamenin dosya kapsamında bulunamadığı, kargoların davalı şirket tarafından geç teslim edilmesi iddiası ve bu gerekçe ile sözleşmenin feshedilmesinin, taraflar arasındaki sözleşmenin 40. maddesine uygun şekilde süreli ihtarat yapılmadığı için haklı fesih olmayacağı yönünde görüş bildirilmiştir.

Mahkememizce alınan 18.09.2020 tarihli 2.Ek-heyet bilirkişi raporu;

Davacının itirazları üzerine alınan 28.05.2018 tarihli heyet bilirkişi raporuna 2.ek rapor alınmıştır. Bilirkişi heyeti, l.Ek raporda da irdelenen hesaplar doğrultusunda; belgesi olmayan kayıtlar konusunda davalı tarafın dosyaya bilgi veya belge sunmadığı, davalının ticari defterlerinde kayıtlı olan tutarların belgesi bulunup bulunmamasına göre yapılan ayrıştırma sonucunda, davalmm 3 ayrı hesapta ... ve ... şube cari hesaplanna göre, davacıdan 13.301,62 TL alacaklı olduğu, defterlerinde kayıtlı olmasına rağmen belgesi sunulmayan 44.590,48 TL alacak tutarının ise belge ile izaha muhtaç olduğu, ek raporu değiştirecek bir unsur bulunmadığı, 16.06.2015 tarihli icra takibinin dayanağı (04/02/2015 tanzim ve 04/03/2015 vade tarihli 50.000 USD Miktarlı Bono) 15.000 USD x 2,5455 + 767,31 TL = 38.949,81 TL, asıl alacak: 33.540,00 TL (13.000 USD) olduğu, 22.05.2015 tarihli icra takibinin dayanağı (04/02/2015 tanzim ve 04/03/2015 vade tarihli 50.000 USD Miktarlı Bono) 13.000 USD x 2,5800 + 525,15 TL = 34.065,15 TL olduğu, asıl alacak: 38.182,50 TL (15.000 USD) olduğu, icra takibinin 50.000 USD bedelli bonoya dayandırıldığı, bononun teminat senedi mahiyetinde olup olmadığma iliskin herhangi bir kayıt ve açıklama görülemediği, söz konusu bononun taraf defterlerinde de kayıtlı olmadığı, (raporun 10.sayfasında gösterilen) tabloda yapılan belgeli alacak üzermden tespit edüen ... alacağının 05.02.2015 tarihi itibariyle 5.519,80 USD, 22.05.2015 tarihi itibariyle 5.181,98 USD ve 16.06.2015 tarihi itibariyle 4.868,11 USD olarak hesaplandığı, alacakta mükerrerlik olmamak kaydıyla, alacak miktarlarının ayrı ayrı değil, tek olarak hesaplandığı, ... Şubeye ilişkin hakediş ödemeleri, davacının faturası kayıtlara geçmeksizin yapıldığı, ... şube açılış tarihi: 17.11.2014 olarak alındığında, ödeme tarihi 21.01.2015 olarak davalı kayıtlarına intikal ettirildiği, şube açılışından 2 ay sonra ödemenin yapıldığının görüldüğü, ek raporu değiştirecek bir husus olmadığı, kasa açığına ilişkin davalının cevap dilekçesi ekinde muhtelif belgeler bulunduğu, bunların belgesinin dosyada mevcut olup olmaması durumuna göre (raporun 10.sayfasında gösterilen tablo) yukarıda bir tasnif yapıldığı, belgesi mevcut bulunan kasa açıklarının davalı alacağı olarak hesaplara alındığı, taraflar arasındaki ticari ilişkinin son bulduğu tarih yönünden ise: Davalı ... Kargo şirketinin ticari defter kayıtlarındaki cari hesap dökümlerine göre, 0l.03.2015 tarihinde (... Şube için) ... Personel maaş ödemesi adı altında 4.337,77 TL ücret kaydının oluşturulduğu, 23.04.2015 tarihinde (... Şube için) Şubat/2015 dönemi telefon iletişim gideri açıklaması ile 12,79 TL kaydın oluşturulduğunun görüldüğü, taraflar arasında ticari teamül olup olmadığı konusunun değerlendirilemediği, Demirbaşların davacı tarafından davalıya iade edilmiş olduğuna ilişkin dosyada herhangi bir belge olmadığı, sözleşme maddesine göre davacı acente tarafından araç bedellerinin davalı ... firmasına ödenmiş olduğuna ilişkin dosyada herhangi bir belge bulunmadığı, yukarıda açıklanan nedenlerle, kargoların davalı şirket tarafından geç teslim edilmesi ve ayrıca hakkedişlerin geç ödenmesi iddiası ve bu gerekçelerle ile sözleşmenin feshedilmesinin, taraflar arasmdaki sözleşmenin 40. maddesme uygun şekilde süreli ihtarat yapılmadığı için haklı fesih olmayacağı yönünde görüş bildirilmiştir.

Mahkememizce alınan 15.11.2021 tarihli 2.heyet bilirkişi raporu;

Davacı ... (acente), sözleşmeyi feshettiği 04.02.2015 tarihinde davalı ... kargoya vermiş olduğu 04.02.2015 tazim tarihli 50.000 USD ve yine 02.04.2015 tanzim tarihli 50.000 USD tutarlı senetlerin teminat senedi olduğunu iddia etse de, senetler üzerinde yapılan incelemede, teminat senedi ibaresinin yer almadığı gibi senetlerin tanzim tarihinin de, sözleşme hükmüne göre - sözleşmelerin imzalanmasından önceki bir tarihi içermesi gerekirken sözleşmelerin iptal tarihi olan 04.02.2015 tarihi ile aynı olduğu, sözleşmenin 5.maddesi gereğince alınan bir teminat mektubu da bulunmadığı, borca dayanak senetlerin teminat senedi olduğuna ilişkin iddialarını ispatlayamadığı, Taraflar arasında imzalanan acentelik sözleşmesi kapsamında acentelik faaliyetlerinin yürütülmesi için kullanılan araçlar demirbaşların acenteye devredilmediğine ilişkin davacı iddialarıyla ilgili olarak yapılan incelemede; kullanılan araçların ve demirbaşların davalı ... kargo zilyedliğinde olduğu, araçların her türlü giderlerinin (sigorta, yakıt, yağ, su, bakım onarım ve benzeri tüm giderlerin) acenteye ait olduğunun sözleşme ile belirlendiği, taraflar arasında imzalanan sözleşmenin davacı ... (acente) tarafından 05.02.2015 tarihinde tek taraflı olarak feshedildiği, sözleşmenin yukarıda yer alan hükümleri dikkate alındığında acente tarafından mülkiyet edinilmesi için yapılan avans ödemlerinin (raporun 10-14 sayfalarında belirtilen tablodaki hesap ekstresinde 340.99.01 ve 340.99.02 hesap kodlarında yer alan tutarlar) araç kira bedeli olarak kabul edilmesi ve acentede kullanılan demirbaşlarının mülkiyetinin edinilmesi için acente tarafından yapılan avans ödemelerinin de yine demirbaş kira bedeli olarak kabul edilmesi gerektiği, bu yöndeki davacı iddia ve taleplerinin yerinde olmadığı, ana faaliyet kapsamındaki işlemlerin 320.01 no.lu cari hesap kodunda takip edildiği, taşımalara ilişkin olarak müşteriler adına tanzim edilen fatura tutarlarının bu hesapta takip edilmediği, acentenin giden kargolarına ait aylık cirosu ile gelen kargolarına ait aylık cirosunun %20 sinin acente lehine hakkediş tutarı olarak belirlendiği, bu hakkediş tutarından yine sözleşme hükümlerine göre hakkedişten düşüleceği hükme bağlanan işlemelerin düşülmesi neticesinde oluşan net tutar için acente tarafından ... kargo adına tanzim edilen fatura tutarlarının 320.01 no.lu hesapta acente lehine alacak kaydedildiği, ilgili faturaya ilişkin olarak ... tarafından, taraflarca belirlenen şekilde yapılan ödemelerin ise bu hesaba borç kaydı yapıldığı görülmüş olup, ilgili hesabın 05.02.2015 fesih tarihi itibariyle 34.955,95 TL borç, acenteliğin feshinden sonra yapılan kayıtlar ile hesabın 66.703,71 TL borç bakiyesi verdiği, davalı ... kargonun davacı ...’dan bu tutar kadar alacaklı gözüktüğü, İlgili hesapta özellikle acenteliğin feshi için davacı ... tarafından ... kargoya gönderilen ihtarname tarihi olan 27.01.2015 tarihinden sonra acente ... aleyhine ilave net 42.937,19 TL borç kaydı yapıldığı, yapılan bu borç kayıtları üzerinde yapılan incelemede ilave kayıtların aşağıda bilgileri yere alan 20.802,30 TL’nın sorunlu fatura tutarlarından ve kasa açıklarından (raporun 14-15.sayfalarında gösterilen tablo) oluştuğu, kalan 22.134,89 TL’nın ise, sözleşme ile belirlenen demirbaş avans ödemeleri ile acentenin çalışma dönemi ile ilgili olan ve acentenin sorumluluğunda olan maaş, sigorta ve benzeri ödemelerden oluştuğu, sorunlu fatura tutarlarından ve kasa açıklarından oluşan 20.802,30 TL için yapılan detay incelemede; konunun taraflar arasında imza altına alınan sözleşmenin 20. Maddesinde yer aldığı, faturaların tahsilatı ve tahsil edilen paranın ....kargo’ya gönderilmesi başlığını taşıdığı ve "acente ücreti alıcıdan ve peşin ödeme taşımalarına ilişkin taşıma ücretlerini ve tahsilatı yapılmak üzere gönderilen faturaları yönetmeliğe uygun olarak ... kargo nam ve hesabına gününde tahsil eder ve .... kargo tarafından bildirilen banka hesabına en geç yönetmelikte belirtilen tahsilat gününde yatırır. Bu süre kesin vadedir. Bu aşamada meydana gelecek gecikmelerde sayısına bakılmaksızın ... kargonun haklı sebeple fesih hakkı doğacak….geciken bedelin %0,5 oranında gecikme cezası uygulanarak acentenin hakkedişinden kesilecektir ... Acente, her haftanın Cuma günü akşamı, günlük kasa bültenleri dışında bir kasa açıklaması düzenleyecektir. Bu açıklamada tahsil edilmeyen faturalar ve gecikme nedenleri de belirtilecektir." hükmünü içerdiği, bu hükümden, acentenin sorumlu olduğu tutarın, ücreti alıcıdan ve peşin ödeme taşımalarına ilişkin acente tarafından veya başka birimler tarafından tanzim ve tahsil edilen faturalar olduğu, acente tarafından tanzim edilen ve tahsil edilemeyen faturalardan dolayı tahsil sorumluluğunun bulunmadığı sadece bildirim sorumluluğunun bulunduğu, bu sonuca varmalarının bir diğer sebebi de acentelik sözleşmesinde acente tarafından tahsil edilmeyen faturaların hakedişinden düşüleceğine yahut ilgili faturalardan acentenin sorumlu olduğuna dair bir hüküm bulunmadığı, konuya ilişkin olarak şirket merkezinde yapılan incelemede, acente aleyhine borç kaydı yapılan tutarların detayları şirket yetkililerinden talep edildiği, konuya ilişkin olarak 3 adet liste sunulduğu, sunulan 2.496,30 TL tutarlı liste içeriğinin tamamına yakın kısmının acenteliğin feshinden sonra tanzim edilmiş faturalar olduğu ve acente tarafından tahsil edildiği belli olmayan faturalardan oluştuğu, 1.904,33 TL tutarlı liste içeriği faturaların, acente tarafından tahsil edildiği belli olmayan ve tamamının 2014 yılına ait fatura tutarlarından oluştuğu, 2.358,66 TL tutarlı liste içeriği faturalarında yine acente tarafından tahsil edildiği ve dönemi belli olmayan fatura tutarlarından oluştuğu görülmüş olup, konuya ilişkin olarak acente aleyhine borç kaydı yapılan toplam 20.802,30 TL’nin, acente tarafından tahsil edilip de ödenmediğinin ... tarafından ispat edilmedikçe, bu tutarın acentenin hesabından düşülmesi gerektiği, bu kanaate varılmasının bir diğer sebebinin de, acentenin aylık fatura tanzim ve tahsilat işlemlerinin, ... tarafından kontrol ediliyor olduğu, nihayetinde taraflar arasındaki hesaplaşmanın aylık olarak yapıldığı, acentenin hak ediş hesabı ... tarafından yapıldıktan sonra acenteye gönderilerek karşılıklı mutabakat sonrası acente tarafından ... kargoya fatura tanzim edildiği, ancak kesin olmamakla birlikte, acente ... tarafından acentelik sözleşmenin feshedildiği tarihten bir gün önce 04.02.2015 tazim tarihli 50.000 USD ve 04.02.2015 tanzim tarihli 50.000 USD tutarlı senetlerin ... kargoya verilmesinin sebebinin acentenin davalıya tutarı fesih tarihinde netleştirilmeyen borçları için verilmiş olma ihtimalinin yüksek olduğu, zira ilgili senetler üzerinde teminat olduğuna dair bir ibare olmadığı gibi acentelik sözleşmesinde de teminatın niteliğinin takibe konu senetler olduğuna dair bir ibare bulunmadığı, kaldı ki mevcut olmayan bir borç için kendi rızasıyla ve kendisi ve kefillerin imzasıyla toplam 100.000 USD tutarlı senet verilmesinin başkaca bir sebebin de saptanamadığı belirtilerek;

Sonuç itibariyle;

• Davacının takibe konu senetlerin teminat senedi olarak verildiğine yönelik itirazlarının incelenmesinde; ilgili senetler üzerinde teminat için verildiğine ilişkin bir ibare bulunmaması ve acentelik sözleşmesinde yer alan teminat verilmesine ilişkin hükümler arasında belirlenen teminatların iş bu senetler olduğunu gösterir bir evrağa rastlanmadığından söz konusu senetlerin teminat amaçlı verildiğine ilişkin iddiaların ispat edilemediği,

• Takibe konu senetlerin, fesih tarihinde tutarı netleştirilemeyen ancak mevcut olan bir borç için keşide edilme ihtimalinin kuvvetli olduğu,

• Davalının ticari defterleri üzerinde yapılan incelemede davalı hesabının fesih tarihinde 34.955,95 TL, her iki takip tarihinde 66.703,71 TL alacak bakiyesi verdiği,

• Taraflar arasında imzalanan sözleşmede acente tarafından tahsil edilemeyen faturaların acente hesabına borç kaydedileceği şeklinde bir ibare bulunmadığından acente aleyhine borç kaydı yapılan toplam 20.802,30 TL’nin, acente tarafından tahsil edilip de ödenmediğinin ... tarafından ispat edilmedikçe, bu tutarın acentenin hesabından düşülmesi gerektiği, bu kapsamda mahkemece tahsil edilemeyen ve sorunlu fatura bedellerinin acente aleyhine borç tahakkuku yapılabileceği kanaatine varılırsa, davacının fesih tarihinde 34.955,95 TL, takip tarihinde 66.703,71 TL borçlu olduğu, ancak mahkemence sorunlu ve tahsil edilemeyen fatura bedellerinin acenteye yansıtılamayacağı kanaatine varılırsa davacının fesih tarihinde 14.153,65 TL, takip tarihinde 45.901,41 TL borçlu olduğu yönünde kanaat bildirilmiştir.

Davacının taleplerinin iki adet şubeye konu olduğu, her iki şube için ayrı ayrı bono alındığı iddiasına dayandığı, bilirkişi raporunda toplam zararın tespit edildiği, her şube için ayrı ayrı zararın somutlaştırılmadığı gözlendiğinden bilirkişi heyetinden ek rapor istenmiştir.

Mahkememizce alınan 16.03.2024 tarihli 2.heyet EK-bilirkişi raporu;

Bilirkişi heyeti Davalının davalıdan olan toplam alacağı 66.703,71 TL olup bunun 30.191,96.-TL ... Şubeden, 36.511,75.-TL kısmının ise ... Şube işlemelerinden kaynaklandığının tespit edildiği, taraflar arasında imzalanan sözleşmede acente tarafından tahsil edilemeyen faturaların acente hesabına borç kaydedileceği şeklinde bir ibare bulunmadığından acente aleyhine borç kaydı yapılan toplam 20.802,30 TL'nin, acente tarafından tahsil edilip de ödenmediğinin ... tarafından ispat edilmedikçe, bu tutarın acentenin hesabından düşülmesi gerektiği, bu durum ispat edilemez ise ... şubeden dolayı davalı alacağının 30.191,96.-TL - 6.524,75 = 23.667,21.-TL, ... şubeden dolayı davalı alacağının 36.511,75.-TL - 14.277,55.-TL = 22.234,20.-TL olacağı yönünde görüş bildirmiştir.

Yukarıda da işaret edildiği üzere, davacının taleplerinin iki adet şubeye konu olduğu, her iki şube için ayrı ayrı bono alındığı iddiasına dayandığı, her bono için ayrı icra takibi yapıldığı ancak hangi takibin ve dayanak bononun hangi şube ile ilgili olduğu belli olmadığından bu hususun açıklanması için 18.12.2023 tarihli celsenin (4) nolu ara kararı ile açıklanması için davalı vekiline süre verilmiş, davalı vekili 28.12.2023 tarihli beyan dilekçesinde özetle; ... 8. İcra Müdürlüğünün ... sayılı dosyası ile başlatılan icra takibinin ... ŞUBESİ, ... 8. İcra Müdürlüğünün ... sayılı dosyası ile başlatılan icra takibinin ... ŞUBESİ ile ilgili olduğu beyan edilmiştir.

Buna göre;

... 8. İcra Müdürlüğünün ... sayılı dosyası nedeniyle;

Bu icra takibi ... ŞUBESİ ile ilgili olup, 50.000,00 USD bedelli, 04/02/2015 tanzim tarihli, 04/03/2015 vade tarihli senede dayanarak, 33.540,00.-TL asıl alacak, 424,53.-TL işlemiş faiz, 100,62.-TL komisyon olmak üzere toplam 34.065,15.-TL üzerinden icra takibi başlatılmıştır.

Bu şube nedeniyle davacının borcu 23.667,21.-TL'dir. Bu nedenle davacının davasının kısmen kabulü ile söz konusu icra takibindeki asıl alacak nedeniyle 9.872,79.-TL borçlu olmadığının tespitine karar vermek gerekmiştir.

... 8. İcra Müdürlüğünün ... sayılı dosyası nedeniyle

Bu icra takibi ... ŞUBESİ ile ilgili olup, 50.000,00 USD bedelli, 04/02/2015 tanzim tarihli, 04/03/2015 vade tarihli senede dayanarak, 38.182,50.-TL asıl alacak, 652,76.-TL işlemiş faiz, 114,55.-TL komisyon olmak üzere toplam 38.948,81.-TL üzerinden icra takibi başlatılmıştır.

Bu şube nedeniyle davacının borcu 36.511,75.-TL'dir. Bu nedenle davacının davasının kısmen kabulü ile söz konusu icra takibindeki asıl alacak nedeniyle 1.670,75.-TL borçlu olmadığının tespitine karar vermek gerekmiş olup aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

H Ü K Ü M : Yukarıda açıklanan gerekçelerle;

1. Davanın KISMEN KABULÜNE,

... 8. İcra Müdürlüğünün ... sayılı icra takibi yönünden;

Davacının söz konusu icra takibindeki asıl alacak nedeniyle 9.872,79.-TL BORÇLU OLMADIĞININ TESPİTİNE,

... 8. İcra Müdürlüğünün ... sayılı icra takibi yönünden;

Davacının söz konusu icra takibindeki asıl alacak nedeniyle 1.670,75.-TL BORÇLU OLMADIĞININ TESPİTİNE,

Fazlaya ilişkin ve sair taleplerin REDDİNE,

2. Alınması gereken karar ve ilam harcı 788,54. TL olup, peşin alınan 1.223,92‬. TL harç ile 23,00. TL tamamlama harcından oluşan 1.246,92‬. TL peşin harcın mahsubu ile fazlaca alınan 458,38‬. TL karar ve ilâm harcının KARAR KESİNLEŞTİĞİNDE DAVACIYA İADESİNE,

3. Davacı tarafça yapılan posta ve tebligat masrafı 696,40. TL, bilirkişi ücreti 5.850‬,00. TL toplamı 6.546,4‬0. TL yargılama giderinden davanın kabul/red oranına göre hesaplanan 1.053,62. TL yargılama gideri ile ilk dava açma gideri (başvuru harcı, peşin harç ve tamamlama harcı toplamı) 1.276,12‬. TL'nin toplamı 2.329,74‬. TL yargılama giderinin DAVALIDAN TAHSİLİ İLE DAVACIYA VERİLMESİNE, BAKİYESİNİN DAVACI ÜZERİNDE BIRAKILMASINA,

4. Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden yürürlükteki AAÜT gereğince hesap ve takdir olunan (kabul olan dava değeri üzerinden) 11.543,54. TL vekâlet ücretinin DAVALIDAN TAHSİLİ İLE DAVACIYA VERİLMESİNE,

5. Davalı tarafça yapılan posta ve tebligat masrafı 50,00. TL, bilirkişi ücreti 2.400,00. TL toplamı 2.450,00. TL yargılama giderinden davanın kabul/red oranına göre hesaplanan 2.055,68. TL yargılama giderinin DAVACIDAN TAHSİLİ İLE DAVALIYA VERİLMESİNE, BAKİYESİNİN DAVALI ÜZERİNDE BIRAKILMASINA,

6. Davalı kendisini vekille temsil ettirdiğinden yürürlükteki AAÜT gereğince hesap ve takdir olunan (reddolan dava değeri üzerinden) 17.900,00. TL vekâlet ücretinin DAVACIDAN TAHSİLİ İLE DAVALIYA VERİLMESİNE,

7. Taraflarca yatırılan gider avansından yargılama sırasında yapılan masraflar ile karar tebliğ giderlerinden geriye kalan avansın karar kesinleştiğinde ilgili tarafa İADESİNE,

Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı, tarafların gerekçeli kararı tebliğ tarihinden itibaren 2 HAFTA içerisinde mahkememize verecekleri bir dilekçe ile veya bulundukları yerdeki başka bir mahkeme aracılığıyla mahkememize gönderecekleri dilekçe ile HMK. 341.maddesi uyarınca İstanbul BAM. nezdinde İSTİNAF yoluna başvurma hakları bulunduğu hatırlatılmak suretiyle verilen karar açıkça okunup anlatıldı.10/06/2024

KATİP ...

HAKİM ...