İstanbul 2. Asliye Ticaret Mahkemesi 2023/857 E. 2024/283 K.

T.C.

İSTANBUL

2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2023/857 Esas

KARAR NO : 2024/283

DAVA : İstirdat (Çekin İstirdadı)

DAVA TARİHİ : 28/12/2023

KARAR TARİHİ : 03/04/2024

Mahkememizde görülmekte olan İstirdat Çekin İstirdadı) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

Dava: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili ile ticari ilişki içerisinde bulunduğu keşideci ... Ltd. Şti. tarafından müvekkilinin alacağına karşılık verilen; ... Bankası'na ait ... seri numaralı, 31.08.2023 tarihli, 66.000,00-TL bedelli çek keşide edildiğini, çekin müvekkilinin bünyesindeyken 19.09.2023 tarihinde çalındığının, çekin şirket yetkililerinin tüm aramalarına rağmen bulunamadığını, Müvekkilinin muhasebecisi ...'nın 19.03.2023 tarihinde müvekkili şirketin yetkilisi ...'nın ofisine geldiğini burada görüşme gerçekleştirdikten sonra ofiste bulunan evrak bilgilerini bilgisayara geçirmeye başladığını, müvekkili şirket yetkilisinin işyerinden ayrıldıktan sonra ... bir süre daha ofiste kaldığını, müvekkile ait elektronik imza ve kaşesini aldığını, bilgisayarda bulunan evrakları kopyaladığını ve suça konu çekin bu tarihten itibaren bulunmadığını, müvekkili tarafından 23/03/2023 tarihinde ... aleyhine .... Cumhuriyet Başsavcılığına şikayette bulunulduğunu, ... Cumhuriyet Başsavcılığı'nın... Soruşturma numaralı dosyasında yapılan tahkikat sonucunda Şüpheli ... hakkında KYOK kararı verildiğini, taraflarınca KYOK kararına itiraz edildiğini itiraz dosyasının ... 3. Sulh Ceza Hakimliği 2023/8325 Esas sayılı dosyası ile incelendiğini, çekin şüpheli tarafından çalınması üzerine suça konu ... Bankası ... şubesine ait ... seri numaralı, 31.08.2023 tarihli, 66.000,00-TL bedelli çekin iptali amacıyla ... 10. Asliye Ticaret Mahkemesi... E. Sayılı dosyası ile Kıymeti Evrakın İptali davası açıldığını, mahkeme dosyası kapsamında çek hakkında ödemeden men kararı verildiğini, çekin ibraz süresi içerisinde 31.08.2023 tarihinde ... Bank A.Ş. tarafından ... Bankası A.Ş.'ye ibraz edildiğini, çekte ödeme yasağı bulunması nedeniyle ... Bank A.Ş.'ye iade edildiğini, ... 10. Asliye Ticaret mahkemesi tarafından ... Bank A.Ş.'ye müzekkere yazılarak yargılamaya konu çekin ön ve arka yüzünün fotokopisinin istenildiği ilgili banka tarafından çek fotokopisi mahkeme dosyasına gönderildiğini, çekin arka yüzünde bulunan ciro silsilesi incelendiğinde şüpheli tarafından müvekkili şirketin kaşesi kullanılmak suretiyle şüpheli tarafından imzalanarak ciro edildiğini, takip eden cironun ise şüpheli tarafından yapıldığını, şüphelinin müvekkillerine çeki iş yerinden aldığı ve sahte olarak ciroladığının tespit edildiğini, çekin müvekkilinin yedinde bulunduğu sırada çalındığı veya kaybolduğu, tahsilatı mümkün olmadığı, bu durumun da müvekkilinin mağduriyetine neden olduğunu, söz konusu hüküm uyarınca ... Bankasına ait 31.08.2023 tarihli ... seri numaralı 66.000,00-TL bedelli çekin istirdatına karar verilmesini, ... 10. Asliye Ticaret Mahkemesi ...Esas ve... Karar sayılı dosyasında 18.12.2023 tarihinde karar verildiğini, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun kıymetli evrak başlıklı üçüncü kitabında düzenlenen 651.maddesinin açık doluğunu, öncelikle ... Ltd. Şti. Tarafından müvekkilimizin alacağına karşılık müvekkilimiz adına keşide edilmiş bulunan ... Bankasına ait...tarihli ... seri numaralı 66.000,00-TL bedelli çekin kötü niyetli kişilerin eline geçerek çekin bankaya ibraz edilmesinin önlenmesi ve 3. Şahıslara ödenmemesi için dava sonuçlanıncaya kadar çekin ödenmesinin men edilmesi kararı verilmesini, işbu davanın türünün istirdat davası olduğunu, izah edilen nedenler ile ilk olarak 31/08/2023 keşide tarihli ... Bankası A.Ş. ... Şubesi'ne ait ... Seri Numaralı 66.000,00-TL bedelli çek üzerinde teminatsız aksi kanaatte olunması halinde uygun bir teminat karşılığı ödeme yasağı konulmasını, ayrıca resen nazara alınacak sebeplerle; 31/08/2023 keşide tarihli ... Bankası A.Ş. ... Şubesi'ne ait ... Seri numaralı 66.000,00-TL bedelli çekin istirdatına işbu durumun mümkün olmaması halinde çek bedelinin istirdatına, düzenleme tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, yargılama giderlerinin ve vekalet ücretinin davalı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Cevap: Davalı vekilinin cevap dilekçesinde özetle; davacının çekin çalındığı hususun ispat edilemediğini, davacının beyanının henüz soruşturma aşamasında olan bir savcılık dosyası ile ispat edilemeyeceğini, Müvekkili şirketin faktoring işlemini yaparken sadece alacağın faturaya dayalı olup olmadığını, devir ve temlik aldığı çekin ciro silsilesinin muntazam olarak birbirini takip edip etmediğini incelemekle yükümlü olduğunu, bu yükümlülüğünü büyük bir titizlikle yerine getirdiğini, davaya konu ... Bankası A.Ş ... şubesine ait ... seri numaralı 31.08.2023 keşide tarihli ve 66.000,00 TL tutarlı çeki, faktoring müşterisi ... Ltd. Şti. ile 15.12.2022 tarihinde imzaladığı Faktoring Sözleşmesi 23.03.2023 tarihli alacak bildirim formu ödeme araçları tevdii bordrosu, 23.03.2023 Tarih ve ... numaralı faturaya dayanılarak müvekkili şirket tarafından devir ve temlik alındığını, müvekkili şirketin davaya konu çekleri 6361 Sayılı Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu'nun 9/2 maddesi ile ... tarih ve ... Sayılı Faktoring İşlemlerinde Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 5/1. Maddesine uygun olarak devir ve temlik alındığını, çekin meşru hamili olduklarını, çek temlik alınırken alacağı tevsik eden fatura suretlerini temin edildiği ve alacağın gerçek bir alacağa dayanıp dayanmadığını, çeklerin faturalarla uyumlu olup olmadığını ve çek bedellerinin fatura tutarını aşıp aşmadığının kontrol edildiğini, davaya konu çek ile ilgili ... Cumhuriyet Başsavcılığı Sahtecilik ve Dolandırıcılık Bürosunun ... numaralı soruşturma dosyasından müvekkili şirkete 25.12.2023 tarihli müzekkere ile davaya konu çekin akıbeti sorulduğunu ve çek aslının teslim edilmesini istediğini, ilgili savcılık müzekkeresine yasal süresi içerisinde müvekkili tarafından cevap verildiğini, TTK 687, 792. Maddeleri ile Finansal Kiralama Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu 9/3 maddelerindeki açık ve amir düzenleme ile Yargıtayın yerleşik kararları ile oluşan uygulama gereğince davacının bu def'i ve iddiasını müvekkili şirkete yöneltebilmesi için müvekkili şirketin bilerek davacının zararına hareket eden kötü niyetli hamil olduğunu kanıtlamasının şart olduğu gözetildiğinde, davacının bu durumu kanıtlayamamış olması sebebiyle öncelikle davacının ihtiyati tedbir talebinin ve esastan davanın reddi gerekeceğini, açıklanan nedenler ile 6361 Sayılı Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketleri 6361 sayılı Kanunu'nun 9/2 maddesine uygun hareket eden ve Yargıtay kararları ile TK 792 ve 687'nin açık metni gereğince müvekkilinin tamamen iyi niyetli olarak dava konusu çeklere sahip olması ve çeklerin yasal hamili olması sebebiyle davanın esastan reddine, tüm yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacıya yüklenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Delillerin Değerlendirilmesi, Davanın Hukuki Niteliği ve Gerekçe ;

... Cumhuriyet Başsavcılığı'nın... sayılı soruşturma dosyası, ... 3. Sulh Ceza Hakimliğinin ... Esas sayılı dosyası, ... 10.Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dava dosyası, arabuluculuk son tutanağı celp edilmiş, incelenmiştir.

Dava, çekin / mümkün olmadığı takdirde bedelinin, istirdadı istemine ilişkindir.

6100 sayılı HMK'nın 1.maddesi gereğince görev hususu kamu düzenine ilişkin olup taraflarca yargılamanın her aşamasında ileri sürülebileceği gibi mahkemece de res'en dikkate alınmak zorundadır.

Yargıda ihtisaslaşmaya ilişkin olmak üzere Yargıda Reform Stratejisi belgesinde yer alan "ihtisas mahkemelerine ve uzmanlaşmaya yönelik uygulamalar arttırılacaktır" ve yine İnsan Hakları Eylem Planı belgesinde yer alan "İhtisas Mahkemelerinin Güçlendirilmesi" başlıklı hedefler kapsamında HSK'nın 25/11/2021 tarihli kararına istinaden finansal uyuşmazlıklarla ilgili finans davalarına bakmak üzere ticaret mahkemelerinin HSK tarafından belirlenmesi öngörülmüştür.

Hakimler ve Savcılar Kurulu Birinci Dairesinin, İhtisas Mahkemelerinin belirlenmesine ilişkin 25/11/2021 tarihli 1232 sayılı kararı ile;

"Finans ile ilgili açılacak davalara bakacak mahkemeler nezdinde ihtisas mahkemelerinin belirlenmesi hususu görüşülerek;

26.09.2004 tarihli ve 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun’un 5. maddesinin beşinci fıkrasında, özel kanunlarda başkaca hüküm bulunmadığı takdirde ihtisaslaşmanın sağlanması amacıyla, gelen işlerin yoğunluğu ve niteliği dikkate alınarak daireler arasındaki iş dağılımının Hâkimler ve Savcılar Kurulu tarafından belirlenebileceği düzenlenmiştir.

Asliye ticaret mahkemelerine gelen işlerin vasıf ve mahiyeti itibarıyla çeşitli olması, bu çerçevede finans davalarının yoğunluğu ve niteliklerinin farklı olması göz önünde bulundurularak, gerek uygulama birliğinin sağlanması, gerekse etkinlik ve verimliliğin artırılması ile ihtisaslaşmanın önemi nazara alınarak, finans davalarında iş dağılımı bakımından iki veya daha fazla dairesi bulunan mahallerde ihtisaslaşmaya gidilmesinde fayda olacağı değerlendirilmiştir.

Kanuni düzenlemelerden ya da Hâkimler ve Savcılar Kurulunun kararlarından kaynaklı olarak, asliye ticaret mahkemesinin hangi dairelerinin iflâs ve konkordato, deniz ticareti ve deniz sigortaları gibi davalar dolayısıyla gelecek işlere ilişkin ihtisas mahkemesi sıfatıyla bakacağı gözetilerek, aynı dairelerde iş yoğunluğu oluşmaması bakımından finans davalarına olabildiğince farklı dairelerde bakılmak üzere ihtisas mahkemeleri belirlenmiştir.

Bu itibarla;

1. 13.01.2011 tarihli ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 4. maddesinin birinci fıkrasının (f) bendinden,

2. 22.11.2001 tarihli ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun, rehin karşılığında ödünç verme işi ile uğraşanlar hakkındaki 962 ilâ 969. maddelerinden,

3. 19.10.2005 tarihli ve 5411 sayılı Bankacılık Kanunu’ndan (142. Maddesinde düzenlenenler hariç),

4. 23.02.2006 tarihli ve 5464 sayılı Banka Kartları ve Kredi Kartları Kanunu’ndan,

5. 21.11.2012 tarihli ve 6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring, Finansman ve Tasarruf Finansman Şirketleri Kanunu’ndan,

6. 06.12.2012 tarihli ve 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu’ndan,

7. 20.06.2013 tarihli ve 6493 sayılı Ödeme ve Menkul Kıymet Mutabakat Sistemleri, Ödeme Hizmetleri ve Elektronik Para Kuruluşları Hakkında Kanun’dan, kaynaklanan ve asliye ticaret mahkemesinin görev alanına giren ticari davalara ve ticari nitelikteki çekişmesiz yargı kapsamında gelecek işlere;

a) İki veya üç asliye ticaret mahkemesi bulunan yerlerde 2 numaralı,

b) Dört veya beş asliye ticaret mahkemesi bulunan yerlerde 4 numaralı,

c) Altı veya daha fazla asliye ticaret mahkemesi bulunan yerlerde 6 numaralı,

d) On veya daha fazla asliye ticaret mahkemesi bulunan yerlerde 6 ve 7 numaralı,

e) On dört veya daha fazla asliye ticaret mahkemesi bulunan yerlerde 6, 7 ve 8 numaralı,

f) Yirmi veya daha fazla asliye ticaret mahkemesi bulunan yerlerde 6, 7, 8 ve 9 numaralı asliye ticaret mahkemelerinin bakmasına, (Örneğin asliye ticaret mahkemelerine bu kapsamda gelecek dava ve işlere;

f) İstanbul’da yirmi bir asliye ticaret mahkemesi bulunması nedeniyle 6, 7, 8 ve 9 numaralı asliye ticaret mahkemelerinin bakmasına)

Bu kapsamda görülmekte olan dava ve işlerin iş bölümüne dayanılarak mezkûr mahkemelere gönderilmemesine, 15.12.2021 tarihinden itibaren gelecek yeni dava ve işlerin ise anılan ihtisas mahkemelerine tevzi edilmesine ve dosya sayısına göre genel tevziden de iş verilmeye devam edilmesine, 25.11.2021 tarihinde karar verildi" dair karar verilmiştir.

Eldeki dava, 28/12/2023 tarihinde ikame edilmiştir.

Somut olaya bakıldığında; davacı çekin çalındığını ve rıza dışında elden çıktığını, davalının çekin iktisabında kötü niyetli olduğunu ifade ederek çekin istirdadı talebinde bulunmuştur. Davalı, 6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu'nun 9/2. maddesi ile 04.02.2015 tarih ve 29257 Sayılı Faktoring İşlemlerinde Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 5/1. maddesine uyarınca çekin faktoring mevzuatına uygun şekilde iktisap edildiğini, faktoring sözleşmesi ve fatura alacaklarının temliki suretiyle iktisap edilen çek bakımından meşru ve yetkili hamil olduğunu ileri sürmüştür.

Yasal düzenlemelere bakıldığında:

6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman ve Tasarruf Finansman Şirketleri Kanunun 9/2. maddesi "Faktoring şirketi Kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde kambiyo senetlerine dayalı olsa bile, bir mal veya hizmet satışından doğmuş fatura ile tevsik edilemeyen alacaklar ile Kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde tevsik edilemeyen mal veya hizmet satışına bağlı doğacak alacakları devir alamaz veya tahsilini üstlenemez. Aynı faturaya dayalı birden çok faktoring şirketine yapılan kısmi temliklerin toplam tutarı fatura tutarını aşamaz."

6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman ve Tasarruf Finansman Şirketleri Kanunun 9/3. maddesi "Bir kambiyo senedinin ciro yoluyla faktoring şirketine devri hâlinde, kambiyo senedinden dolayı kendisine başvurulan kişi, düzenleyen veya önceki hamillerden biriyle kendi arasında doğrudan doğruya var olan ilişkilere dayanan def’ileri faktoring şirketine karşı ileri süremez; meğerki, faktoringşirketi kambiyo senedini iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket etmiş olsun."

Faktoring İşlemlerinde Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik 5/1. maddesinde "Kuruluş tarafından müşteriyi yeteri kadar tanıyacak şekilde istihbarat çalışmalarının yapılması, sadece müşterilerin beyanı veya sözlü teyidi ile işlem yapılmaması gerekir. İstihbarat çalışması;

a) Öncelikle ilgili mevzuatta yer alan faturanın tarifi, şekli ve nizamına ilişkin düzenlemeler de dikkate alınarak faturadaki bilgilerin kontrol edilmesi,

b) İç kontrol sisteminin devralınan faturalara ilişkin gerekli istihbarat ve araştırma yapılmasını sağlayacak ve Merkezi Fatura Kaydı Sisteminde bu faturaların mükerrer olmadığının kontrolü tamamlanmaksızın kullandırım yapılamayacak şekilde oluşturulması,

c) Müşterilerin mali durumlarının değerlendirilerek bunların itibarı ve işlem geçmişleri de dikkate alınmak suretiyle gerektiğinde fatura borçlusu ve kambiyo senedi veya diğer senedin keşidecisine de başvurularak borcun teyit edilmesini sağlayacak yöntemler geliştirilmesi ve ulaşılabilmesi mümkün olan ilgili veri tabanlarından yararlanılması yoluna gidilmesi hususları dâhil olmak üzere asgari olarak yukarıda belirtilen usul ve esasları içerecek şekilde yapılır ve bunların yetersiz kalması durumunda ilave yöntemlere başvurulur." şeklinde düzenlenmiştir.

Anılan yasal hükümler uyarınca somut olayın ele alınması zorunludur.

Nitekim, konuya ilişkin emsal nitelikte olan;

İSTANBUL BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 16. HUKUK DAİRESİ 2023/57 E. 2023/350 K. SAYILI İLAMINDA:

"...İcra takibinden sonra açılan menfi tespit davasında; davacı tarafça davaya konu çekin düzenlenerek ticari ilişkide bulunduğu, ... A.Ş. 'ye verildiğini çekin bu şirketten çalındığını yada kaybolduğunu, davalı Faktoring Şirketi tarafından icra takibine konu edildiğini, müvekkilinin davalıya borçlu bulunmadığını ileri sürmüştür.

İlk derece mahkemesince davaya bakma görevinin, Hakimler ve Savcılar Kurulu'nun .. tarihli ... sayılı kararıyla Finans Mahkemeleri olarak gönderilen mahkemelere ait olduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı verildiği, davalı vekilinin istinaf başvurusunda bulunduğu anlaşılmıştır.

İstinaf başvurusunda bulunan davalı Faktoring Şirketi'nin müvekkili ... A.Ş. ile dava dışı ... Şirketi ("Faktoring Müşterisi") arasında 10.06.2022 tarihli Faktoring Sözleşmesi (EK-1) imzalandığını ve çekin bu faktoring ilişkisi çerçevesinde kendisine ciro edildiğini beyan ettiği anlaşılmıştır.

... tarihli ... sayılı Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe giren, Hakimler ve Savcılar Kurulu'nun 25/11/2021 tarihli 1232 sayılı kararıyla; 6361 Sayılı Finansal Kiralama, Faktoring, Finansman ve Tasarruf Finansman Şirketleri Kanunu'nu ilgilendiren Uyuşmazlıkların, 15/12/2021 tarihinden itibaren ihtisas mahkemesi olarak finans mahkemelerinde bakılacağı ve yirmi ve daha fazla Asliye Ticaret Mahkemesi bulunan yerlerde, 6,7,8,9. Ticaret Mahkemelerinin finans mahkemeleri olarak görev yapacağı düzenlendiğinden, UYUŞMAZLIĞIN ÇÖZÜMÜNDE 6361 SAYILI KANUN HÜKÜMLERİ DE UYGULANACAĞINDAN, İLK DERECE MAHKEMESİNCE GÖNDERME KARARI İLE, DOSYANIN İHTİSAS MAHKEMESİNE GÖNDERİLMESİNE KARAR VERİLMESİ gerekirken, görevsizlik kararı verilmesi yerinde değilse de, bu husus sonuca etkili olmadığından işaret edilmekle yetinilmiş, sonuç olarak mahkemece dosyanın finans mahkemesine gönderilmesi yerinde olduğundan , davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir..." denilmiştir.

İSTANBUL BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 13. HUKUK DAİRESİ 2023/1132 E. 2023/2120 K. SAYILI İLAMINDA:

"...Dava; TTK'nun 792 maddesine dayalı çek istirdadı istemine ilişkin olup, mahkemece uyuşmazlığın faktoring işlemlerinden kaynaklandığı gerekçesi ile Hâkimler ve Savcılar Kurulu'nun 25/11/2021 tarihli ve 1232 sayılı kararı gereğince, mahkemenin görevsizliğine, dosyanın görevli İstanbul 6,7,8,9 Asliye Ticaret Mahkemeleri'ne gönderilmesine karar verilmiş, karara karşı davalı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

Davacı yan; dava konusu 12/03/2022 keşide tarihli, ... Banksı AŞ. ...şubesi hesabından keşide edilen, ... çek numaralı ve 30.000,00-TL bedelli çeki müşterisinden alacağına karşılık ciro yoluyla teslim aldığını, bu çekinde aralarında olduğu bir çok, bono ve kıymetli evrakın aracından yapılan hırsızlık neticesinde çalındığını, çeklerin zayi nedeniyle iptali için dava açıldığını, iş bu dava konusu çekin üzerinde tahrifat yapıldığını ve davalının eline geçtiğini, davalı tarafından takibe konulduğunu, davalının çeki iktisapta kötü niyetli olduğunu ileri sürerek, çekin istirdadına, çek alacaklısının kendisi olduğunun tespitine karar verilmesini istemiştir.

Davalı yan; çekin faktoring sözleşmesine istinaden müşteriden temlik alındığını, davalının tahrifat ve kötü niyetli iktisap iddialarının yerinde olmadığını, çekin iyiniyetli hamili olunduğunu, çekin takibe konulması akabinde, kendi akitleri olan faktoring müşterisi tarafından ödendiğini, istirdat davasının arabuluculuğa tabi olduğunu, çekin yetkili ve meşru hamili olunduğunu savunmuş, davanın reddini talep etmiştir.

Davalı tarafından, uyuşmazlığın faktoring işleminden kaynaklanmadığı, zira faktoring ilişkinin davacı ile dava dışı müşteri arasında olduğunu, davacı ile davalı arasındaki ilişkinin yalnızca çek istirdadı talebi çerçevesinde değerlendirilmesi gerektiği ileri sürülerek karar istinaf edilmiştir.

6102 Sayılı TTK'nun 792 maddesi uyarınca; çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790 ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür. Anılan yasal düzenlemeye göre; çek istirdadı davasında davacı istirdadını talep ettiği çekin yetkili ve meşru hamili olduğunu, çekin elinden rızası hilafına çıktığını ve çeki eline geçirmiş bulunan yeni hamilin çekin iktisabında kötü niyetli veya ağır kusurlu olduğunu ispatla yükümlüdür.

6361 Sayılı Kanunun 9/2 fıkrası "faktoring şirketi Kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde kambiyo senetlerine dayalı olsa bile, bir mal veya hizmet satışından doğmuş fatura ile tevsik edilemeyen alacaklar ile Kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde tevsik edilemeyen mal veya hizmet satışına bağlı doğacak alacakları devir alamaz veya tahsilini üstlenemez." hükmünü amirdir. Aynı Kanunun 9/2 fıkrası ise; "bir kambiyo senedinin ciro yoluyla faktoring şirketine devri hâlinde, kambiyo senedinden dolayı kendisine başvurulan kişi, düzenleyen veya önceki hamillerden biriyle kendi arasında doğrudan doğruya var olan ilişkilere dayanan def’ileri faktoring şirketine karşı ileri süremez; meğerki, faktoring şirketi kambiyo senedini iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket etmiş olsun." hükmünü içermektedir.

5235 sayılı Kanunun 5/5 fıkrası uyarınca; iş durumunun gerekli kıldığı yerlerde hukuk mahkemelerinin birden fazla dairesi oluşturulabilir ve bu daireler numaralandırılır. Özel kanunlarda başkaca hüküm bulunmadığı takdirde, ihtisaslaşmanın sağlanması amacıyla, gelen işlerin yoğunluğu ve niteliği dikkate alınarak, Hakimler ve Savcılar Kurulu tarafından daireler arasındaki iş dağılımı belirlenebilir ve bu kararlar Resmî Gazete’de yayımlanır. Kurulca yapılan belirleme kapsamında daireler, kendilerine tevzi edilen davalara bakmak zorundadır.

Hakimler ve Savcılar Kurulu 1 inci Dairesi tarafından, 5235 Sayılı Kanunun 5/5 fıkrasına dayalı olarak alınan 25/11/2021 tarihli ve 1232 sayılı karar ile; "...Asliye ticaret mahkemelerine gelen işlerin vasıf ve mahiyeti itibarıyla çeşitli olması, bu çerçevede finans davalarının yoğunluğu ve niteliklerinin farklı olması göz önünde bulundurularak, gerek uygulama birliğinin sağlanması, gerekse etkinlik ve verimliliğin artırılması ile ihtisaslaşmanın önemi nazara alınarak, finans davalarında iş dağılımı bakımından iki veya daha fazla dairesi bulunan mahallerde ihtisaslaşmayda fayda olacağı değerlendirilmiştir. Kanuni düzenlemelerden ya da Hâkimler ve Savcılar Kurulunun kararlarından kaynaklı olarak, asliye ticaret mahkemesinin hangi dairelerinin iflâs ve konkordato, deniz ticareti ve deniz sigortaları gibi davalar dolayısıyla gelecek işlere ilişkin ihtisas mahkemesi sıfatıyla bakacağı gözetilerek, aynı dairelerde iş yoğunluğu oluşmaması bakımından finans davaları olabildiğince farklı dairelerde bakılmak üzere ihtisas mahkemeleri belirlenmiştir." denilerek 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 4. maddesinin birinci fıkrasının (f) bendinden, 4721 sayılı Türk Medeni Kanununun, rehin karşılığında ödünç verme işi ile uğraşanlar hakkındaki 962 ilâ 969. maddelerinden, 5411 sayılı Bankacılık Kanunundan (142. Maddesinde düzenlenenler hariç), 5464 sayılı Banka Kartları ve Kredi Kartları Kanunundan, 6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring, Finansman ve Tasarruf Finansman Şirketleri Kanunundan, 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunundan, 6493 sayılı Ödeme ve Menkul Kıymet Mutabakat Sistemleri, Ödeme Hizmetleri ve Elektronik Para Kuruluşları Hakkında Kanundan, kaynaklanan ve asliye ticaret mahkemesinin görev alanına giren ticari davalara ve ticari nitelikteki çekişmesiz yargı kapsamında gelecek işlere; İstanbul’da yirmi bir asliye ticaret mahkemesi bulunması nedeniyle 6, 7, 8 ve 9 numaralı asliye ticaret mahkemelerinin bakmasına, 15/12/2021 tarihinden itibaren gelecek yeni dava ve işlerin anılan ihtisas mahkemelerine tevzi edilmesine karar verilmiştir.

Somut olayda uyuşmazlığın, davacının dava konusu çekin yetkili ve meşru hamili olup olmadığı, çekin rızası hilafına elinden çıkıp çıkmadığı, davalı şirketin çekin iktisabında kötü niyetli veya ağır kusurlu olup olmadığı; çekin davalı tarafından 6361 Sayılı Kanun ile buna bağlı çıkartılan ve 04/02/2015 tarihli 29257 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe Faktoring İşlemlerinde Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik ve ilgili BDDK Genelgeleri çerçevesinde mevzuata uygun temlik alınıp alınmadığı husularında olduğu, ŞU HALDE UYUŞMAZLIĞIN HAKİMLER VE SAVCILAR KURULU 1. DAİRESİ'NİN MEZKUR KARARINA GÖRE, UYUŞMAZLIĞIN ÇÖZÜMÜNDE İSTANBUL 6,7,8,9 NUMARALI ASLİYE TİCARET MAHKEMELERİNİN GÖREVLİ OLDUĞU, mahkemenin bu yöndeki tespitinde isabetsizlik olmadığı anlaşılmıştır. Öte yandan Kurul kararında belirtilen finans davalarına bakacak asliye ticaret mahkemeleri ile aynı yerde bulunan diğer asliye ticaret mahkemeleri arasındaki ilişkinin görev ilişkisi olup olmadığı hususunda İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi'nin farklı hukuk dairelerinin kesin nitelikte farklı kararlarının bulunduğunu, uyuşmazlığın giderilmesi için Yargıtay 11 Hukuk Dairesi'ne başvurulduğu tespit edilmiştir.

5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun’un 35 inci maddesine dayalı olarak YARGITAY 11. HUKUK DAİRESİ'NİN 2023/4482 ESAS, 2023/5883 KARAR SAYILI BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ HUKUK DAİRELERİNİN KESİN NİTELİKTEKİ KARARLARI ARASINDAKİ UYUŞMAZLIĞIN GİDERİLMESİNE yönelik 16/10/2023 tarihli ilamı ile; Hakimler ve Savcılar Kurulu 1 inci Dairesi'nin 25/11/2021 tarihli ve 1232 sayılı kararının, mahkemelerin görevine ilişkin değil daireler arasındaki iş dağılımının belirlenmesine ilişkin olduğu, diğer ifade ile kararda belirtilen finans davalarına bakacak asliye ticaret mahkemeleri ile aynı yerde bulunan diğer asliye ticaret mahkemeleri arasındaki ilişkinin görev ilişkisi olmayıp iş dağılımı ilişkisi olduğu, bu sebeple açılan davanın konusu banka ve finans uyuşmazlıklarına ilişkin ise adliye tevzi bürosunun, dosyayı anılan karar doğrultusunda ilgili mahkemeye tevzi etmesinin gerektiği tevzinin yanlış yapılması durumunda dosya kendisine tevzi edilen asliye ticaret mahkemesinin, bu durumu tespit ederek dosyanın doğru daireye tevzi edilmek üzere tevzi bürosuna iadesine/gönderilmesine karar vereceği, dosya kendisine yanlış tevzi edilen asliye ticaret mahkemesinin vereceği kararın, teknik anlamda bir görevsizlik kararı olmadığı, gönderme kararı niteliğinde olduğu belirtilmiştir.

Yukarıda yapılan açıklamalar çerçevesinde somut olaya dönüldüğünde; Hakimler ve Savcılar 1. inci Dairesinin 1232 sayılı kararında belirtilen asliye ticaret mahkemeleri ile aynı yerde bulunan diğer asliye ticaret mahkemeleri arasındaki ilişki görev ilişkisi olmayıp, iş dağılımına ilişkin bulunduğundan, ilk derece mahkemesi tarafından davanın yanlış tevzii edildiğinin tespiti ile, dosyanın iş dağılımına göre finans davalarına bakmakla görevli İstanbul 6,7,8,9 Asliye Ticaret Mahkemeleri'ne tevzii edilmek üzere tevzii bürosuna iadesine/gönderilmesine ve esasın bu şekilde kapatılmasına karar verilmesi gerekirken... denilmiştir.

Bu itibarla, iddianın ve savunmanın ileri sürülüş biçimine göre, davalı hamilin çekin iktisabında bilerek borçlunun zararına hareket edip etmediği, ağır kusurlu veya kötü niyetli olup olmadığı, özellikle bu kapsamda 6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman ve Tasarruf Finansman Şirketleri Kanunun 9/2,3. maddesi ile Faktoring İşlemlerinde Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik 5/1. maddesindeki yasal prosedürlerin yerine getirilip getirilmediği noktasında; anılan Kanun ve Yönetmelik hükümlerinin tartışılması ve değerlendirilmesinin mutlak / zorunlu olduğu, adı geçen Yasa ve Yönetmelik hükümleri incelenmeksizin davalının yükümlülüklerini yerine getirip getirmediğinin tespit edilemeyeeceği, esasen bu hususta anılan Yasa ve Yönetmelik hükümleri uyarınca faktoring mevzuatı yönünden bilirkişi incelemesi yapılması da gerekeceğinden, uyuşmazlığın çözümünde Hakimler ve Savcılar Kurulu Başkanlığı'nın 25/11/2021 tarihli ve 1232 sayılı İhtisas Mahkemelerinin belirlenmesine yönelik kararı uyarınca, finans ihtisas davalarına bakmakla belirlenmiş İstanbul 6, 7, 8. ve 9. Asliye Ticaret Mahkemelerince bakılması gerekmektedir.

Hemen belirtmek gerekir ki, davacı vekili 02/04/2024 tarihli dilekçesi ile taraf değişikliğine yönelik beyanda bulunmuş ise de; öncelikle bakılması gereken hususun HSK ihtisas kararı kapsamında görev olduğu, bu durumun kamu düzenine ilişkin olduğu, bu itibarla taraf değişikliği talebi hakkında yapılacak değerlendirmenin dahi görevli ihtisas mahkemesince nazara alınması gerektiği, Mahkememiz görevsiz olduğundan taraf değişikliği talebini inceleyemeyeceği, kaldı ki ihtisas kararı uyarınca görev dava şartı olduğundan ve dava şartlarının davanın açıldığı tarih itibariyle bakılması gerektiğinden davanın açıldığı tarih itibariyle mevcut davanın tarafları bakımından mahkememiz görevsiz olduğundan sonradan yapılacak taraf değişliği ile görevli mahkemenin Anayasada yer alan tabi hakim ilkesine aykırı şekilde değiştirilmesi de mümkün değildir.

Bu çerçevede, yukarıda yer verilen emsal ilamlar da nazara alınarak Hakimler ve Savcılar Kurulu Başkanlığının 25/11/2021 tarih ve 1232 sayılı kararı gereğince 15.12.2021 tarihinden sonra açılan eldeki davada, finans ihtisas mahkemeleri görevli olduğundan, HSK kararında anılan "iş dağılımı" gereği ihtisas sıfatı buluan İstanbul 6., 7., 8., 9. numaralı Asliye Ticaret Mahkemelerinden birine tevzi edilmesi için dava dosyasının İstanbul Hukuk Mahkemeleri Tevzi Bürosuna iadesine karar vermek gerekmiştir.

HÜKÜM: (Ayrıntısı ve Gerekçesi Yukarıda Açıklandığı Üzere );

1. HSK Birinci Dairesinin 25/11/2021 tarih 1232 kararı gereği 15.12.2021 tarihinden sonra açılan davanın, HSK kararında anılan "iş dağılımı" gereği İstanbul 6., 7., 8., 9. numaralı Asliye Ticaret Mahkemelerinden birine tevzi edilmesi için dava dosyasının İstanbul Hukuk Mahkemeleri Tevzi Bürosuna iadesine,

2. Esasın bu şekilde kapatılmasına,

3. Harç, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin görevli mahkemece değerlendirilmesine,

Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı, davalı vekilinin yokluğunda, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftalık yasal süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine istinaf yasa yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup anlatıldı. 03/04/2024

Katip

¸e-imzalıdır

Hakim

¸e-imzalıdır