İstanbul 19. Asliye Ticaret Mahkemesi 2022/635 E. 2024/66 K.

T.C.

İSTANBUL

19. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO:2022/635 Esas

KARAR NO:2024/66

DAVA:Menfi Tespit (Ticari Satımdan Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ:18/10/2022

KARAR TARİHİ:29/01/2024

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

DAVA:

Davacı vekili dava dilekçesinde; .... İcra Müdürlüğü'nün .... sayılı dosyası ile davalı tarafından müvekkili aleyhine icra takibi yapıldığını, ödeme emrinin taraflarına usulsüz şekilde tebliğ edilmiş olması sebebiyle icra takibinden ancak takip kesinleştikten sonra haberdar olunabildiğini, müvekkilinin icra takibi kapsamındaki borca ve ferilerine ilişkin alacaklıya hiçbir borcu olmamasına karşın, takibin usulsüz şekilde kesinleşmiş olması sebebiyle yetkiye, borca ve ferilerine ilişkin itirazlarının ileri sürülemediğini, ancak icra takibine konu edilen alacağın var olmadığını ve müvekkilinin davalıya herhangi bir borcunun olmadığını yapılacak bilirkişi incelemesi ile Mahkemece de müşahede edilebileceğini, 19/12/2018 tarihli resmi gazetede yayımlanan 7155 sayılı kanun ile Türk Ticaret Kanunu'na 5/A maddesi eklenmiş olup buna göre ticari davalarda, konusu belli bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri hakkında dava açılmadan önce arabuluculuk yoluna başvurulması dava şartı haline getirildiğini, taraflarınca menfi tespit davası amacıyla ... Arabuluculuk Bürosu'na başvuruda bulunulduğunu ve 2022/... büro dosya numaralı,... arabuluculuk numaralı dosya ile arabuluculuk sürecinin taraflarınca işletilmiş olduğunu, bu süreçte taraflar arasında anlaşma olmadığını ve bu hususun 19/07/2022 tarihli arabuluculuk son tutanaklarında kayıt altına alındığını ve davacı yanın haksız ve mesnetsiz itirazının iptali amacıyla işbu davayı açma zorunluluğunun hasıl olduğunu, taraflar arasında var olan ticari ilişki kapsamında müvekkilinin davalı şirkete böyle bir borcunun bulunmadığını, taraflara ait ticari defterlerinin incelenmesi neticesinde müvekkili şirketin cari hesaplarında karşı tarafın varlığını iddia ettiği borcun mevcut olmadığını ve yapılan takibin haksızlığının ortaya çıkacağını, davalı şirketin, mevcut olmayan bir borca istinaden müvekkili aleyhine icra takibi başlattığını, yapılan tebligatların usulsüz olması sebebiyle takipten geç haberdar olunduğunu, sonrasında icra dosyasına yapmış oldukları itirazlarının kabul olmadığını ve böylece icra takibinin kesinleştiğini, netice itibariyle müvekkilinin, borcu olmadığı bir parayı haciz baskısı altında ödeme tehdidi ile karşı karşıya bırakıldığından huzurdaki menfi tespit davasını açma zorunluluğunun hasıl olduğunu, müvekkili şirket ile davalı arasında ticari ilişki mevcut olsa da müvekkili tarafından davalıya olan tüm borçların ödendiğini, dava dilekçesinin ekinde sunulan ...'a ait-12/01/2022 tarihli 44.170,00TL bedelli ve 01/11/2021 tarihli 20.000,00 TL bedelli iki ödeme dekontundan anlaşılacağı üzere müvekkili şirket davalı ile arasında mevcut olan cari hesap ilişkisine istinaden davalıya ödemelerde bulunduğunu, tarafların ticari defterleri ve banka kayıtlan incelendiğinde bu ve diğer ödemelerin davalıya yapılmış olduğunu ve ödemelerin müvekkilinin cari hesap bakiyesinden düşülmesi gerektiğinin açıkça anlaşılacağını, ancak davalı yanca kendisine yapılan ödemeler dikkate alınmaksızın İstanbul ... İcra Müdürlüğü'nün ... E. Sayılı dosyası ile müvekkili aleyhinde icra takibine girişildiğini, olay nezdinde de müvekkilinin, esasında borçlu olmadığı bir parayı icra tehdidi altında olması sebebiyle ödemek tehdidi ile karşı karşıya kaldığını, ödeme emrinin usulsüz şekilde tebliğ edilmiş olması sebebiyle takibe karşı itirazlarının ileri sürülemediğini ve takibin kesinleştiğini, bunun üzerine müvekkilinin ise kendi mallan üzerinde haciz işlemi yapılmasını önlemek ve ticari itibarına halel getirmemek adına işbu davayı ikame etmek zorunda kaldığını, Yargıtay 19. Hukuk Dairesi ....Bilindiği üzere menfi tespit davasının, bir hak ya da hukuki ilişkinin var olmadığının tespiti için açılan bir tespit davası olduğunu, Menfi tespit davası 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 106.maddesinde tespit davaları genel başlığı altında düzenlendiğini, 2004 sayılı İcra İflas Kanunu'nun m.72/sondan 3.fıkra gereği menfi tespit davası takipten önce ya da takip sırasında para alacaklıya ödeninceye kadar açılabileceğini, Menfi tespit davasında yetkili mahkemenin belirlenmesinde davanın icra takibinden önce veya sonra açılmış olmasının sonucu değiştireceğini, bu kapsamda eğer dava icra takibinden önce açılmış ise, yetkili mahkeme HMK'da ifade olunan genel yetki kuralları çerçevesinde çözüleceğini, başka bir ifadeyle davalının dava tarihindeki yerleşim yerinde açılacağını, eğer menfi tespit davası icra takibinden sonra açılmışsa, bu aşamada yetkili mahkeme, icra takibinin yapıldığı yer mahkemesi olabileceği gibi, dava ana yetki kuralı gereği davalının yerleşim yeri mahkemesinde de görülebileceğini, huzurdaki davada menfi tespit davası müvekkili aleyhinde icra takibi başlatıldıktan sonra ikame edildiğinden dava, icra takibinin başlatıldığı İstanbul (Çağlayan) Mahkemeleri'nde ikame edildiğini, taraflarınca yapılan araştırmalar sonucunda davalı borçlu ... Ticaret Sicil Odasına kayıtlı bulunan gerçek kişi tacir olduğunu, bu durumda işbu davanın Asliye Ticaret Mahkemelerinde ikame edilmesi gerektiğinden mahkemeye başvuru zorunluluğu doğduğunu, Yargıtay 19. Hukuk Dairesi 2017/...., 018/... yan alacağı olmadığını bildiği halde icra takibine girişmiş, müvekkil şirketi icra baskısı altına alarak haksız şekilde haciz işlemlerini yürüttüğünü müvekkili şirketin prestijinin sarsıldığını, kötü niyetli davalı şirket aleyhine %20'den aşağı olmamak kaydıyla kötü niyet tazminatına hükmedilmesi gerektiğini, Yargıtay 7. Hukuk Dairesi 2013/...., 2014/.... Yukarıda açıklanan sebeplerle müvekkili şirket adına başlatılan takibin teminatsız olarak durdurulması gerektiğini, .... İcra Müdürlüğü'nün .... Sayılı dosyası ile müvekkili aleyhinde icra takibine girişildiğini, davalı yanın kendisine yapılan ödemeleri dikkate almaksızın müvekkili hakkında icra takibi başlattığını ve müvekkiline usulsüz olarak tebliğ edilen ödeme emri ile müvekkilinin tüm mal varlığı üzerine haksız ve mesnetsiz olarak haciz tatbik edildiğini, davaya konu dosya kapsamında işlenen hacizler nedeniyle müvekkilinin ticari itibarının zedelendiğini ve bu hacizler nedeniyle piyasada iş yapamaz hale geldiğini, var olmayan bir borç nedeniyle müvekkilinin mağduriyetinin daha da artmaması adına Hukuk Muhakemeleri Kanunu ve Yargıtay Kararları ışığında müvekkili aleyhine haksız olarak başlatılan takibe karşı HMK. *nun 209/1 maddesinin uygulanarak ve teminat aranmaksızın "icra takibinin durdurulmasına" karar verilmesi gerektiğini, ancak Mahkemenin aksi kanaatte olması halinde, davanın haklılığı göz önünde bulundurularak takibin cüz'i bir miktar alınmak suretiyle durdurulmasına karar verilmesini talep ettiklerini, nitekim Yargıtay Kararı- 19. HD., E. 2013/... K. 2013/... T. 16.04.21H3 ilamında... Yargıtay 19. HD., E. 2012/... K. 2012/... T. 17.05.2012 ilamında: Mahkemece tensiple birlikte H.M.K.nun 209 ve devamı maddelerindeki koşullar oluşmadığından davacının ihtiyari tedbir talebinin reddine; İİK.' Nun 72/3.maddesi uyarınca %15 teminat karşılığında icra veznesine girecek paranın alacaklısına ödenmemesi şeklinde tedbir kararı verildiğini, bu ara kararın davacı vekili tarafından temyiz edildiğini, bonoda tahrifat iddiası bulunduğundan H.M.K.nun 209 maddesindeki hüküm uyarınca tedbir kararı verilmesi gerektiğini bu yön göz ardı edilerek İİK.” Nun 7213.maddesine dayanılarak tedbir kararı verilmesi doğru görülmediğini açıklanan nedenle 18/11/2011 tarihli yerel mahkemenin takibin teminatsız olarak durdurulması talebinin reddine ilişkin kararın bozulmasına, 17/05/2012 gününde oybirliğiyle karar verildi." hükmüne karar verildiğini, davanın kabulü ile yargılama gideri ve ücreti vekaletin karşı tarafa tahmil edilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP:

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacı tarafın her ne kadar borçlu olmadığına ilişkin menfi tespit davası açmış ise de dava dilekçesinde belirtilen hususların gerçeği yansıtmayan ve soyut iddialar olduğundan davanın reddini talep ettiklerini, öncelikle huzurdaki dava her ne kadar mahkeme huzurunda açılmış ise de genel yetki kuralları çerçevesinde müvekkilinin ikamet adresi olan ... mahkemeleri yetkili olduğundan yetki itirazında bulunduklarını, yine müvekkili gerçek kişi olduğundan ve bu durumda Asliye Hukuk Mahkemesi görevli olduğundan görev itirazında da bulunduklarını, davacı tarafın dava dilekçesinde her ne kadar müvekkiline borcu olmadığını, söz konusu borcun dava dilekçesine ekli banka ödeme dekontlarında görüldüğü üzere ödendiğini, belirtmiş ise de müvekkilinin icra takibine konu ve ekte de sunulan faturadan da görüleceği üzere 29/10/2021 tarihinde baklavalık Antep iç fıstığı ürününü davalı firmaya gönderdiğini ve müvekkili tarafından söz konusu 74.800,00 TL tutarında fatura kesildiğini, davalı tarafça borcun ödendiğine dair sunuları banka dekontları incelendiğinde, dekont açıklamalarında söz konusu miktarların müvekkili tarafından gönderilen ürünlerin karşılığı olup, olmadığı hususunu belirtmediğini ve her iki dekontta belirtilen miktarların, müvekkili tarafından kesilen fatura miktarını karşılamadığından borcun ödendiğine ilişkin beyanlar gerçeği yansıtmadığını, ayrıca banka dekontlarında belirtilen ve ödendiği iddia edilen miktarın, taraflar arasındaki farklı bir alacak ilişkisinden kaynaklandığını, yine ekli faturadan da görüleceği üzere müvekkili tarafından 13/10/2021 tarihinde de davalıya ....000,00 TL tutarında Antep iç fıstığı ürünü gönderildiğini, davalı tarafça borcun ödenmemesi nedeni ile .... İcra Dairesi ... dosya numarası ile icra takibi başlatıldığını, müvekkili tarafından davalara 1 ay içerisinde 2 kez ürün gönderildiğini, müvekkilinin, taraflar arasında mutabık kalınan ödeme tarihlerinden sonra davalı şirket yetkilisini ısrarla aradığını, uzun bir süre oyalandığınu ve nihayetinde şirket yetkilisi tarafından borcun ödenmeyeceğinin söylenmesi üzerine müvekkilinin alacağına kavuşması adına, müvekkili tarafından söz konusu icra takipleri başlatıldığını, açıklanan nedenle ile haksız ve hukuki dayanaktan yoksun davanın reddi ile, müvekkili lehine %20 kötü niyet tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir.

DELİLLER:

...Ortaklığı Genel Müdürlüğü ... Şubesi'ne müzekkere yazılarak ... Fiş numaralı 22/12/2021 muhasebe tarihli ....000,00-TL bedelli makbuzun bir örneğinin Mahkememize gönderilmesi istenilmiştir.

... Ticaret Sicili Müdürlüğü'ne müzekkere yazılarak Mahkememiz davalısı ... Tc kimlik numaralı ...'ın Vergi Usul Kanunu 176. ve 177. Maddeleri gereğince 1. Sınıf tacir olup olmadığı, bilanço usulüne göre defter tutup tutmadığı, tacir mi esnaf mı olduğu, tacir ise hangi defterleri tuttuğu hususunda kayıtlarının çıkartılarak Mahkememize gönderilmesi istenilmiştir.

... Ticaret Odası'na müzekkere yazılarak Mahkememiz davalısı ... Tc kimlik numaralı ...'ın Vergi Usul Kanunu 176. ve 177. Maddeleri gereğince 1. Sınıf tacir olup olmadığı, bilanço usulüne göre defter tutup tutmadığı, tacir mi esnaf mı olduğu, tacir ise hangi defterleri tuttuğu hususunda kayıtlarının çıkartılarak Mahkememize bilgi verilmesi istenilmiştir.

... Ticaret Sicili Müdürlüğü'ne müzekkere yazılarak Mahkememiz davalısı ... Tc kimlik numaralı ...'ın Vergi Usul Kanunu 176. ve 177. Maddeleri gereğince 1. Sınıf tacir olup olmadığı, bilanço usulüne göre defter tutup tutmadığı, tacir mi esnaf mı olduğu, tacir ise hangi defterleri tuttuğu hususunda kayıtlarının çıkartılarak Mahkememize bildirilmesi istenilmiştir.

... Vergi Dairesi Müdürlüğü'ne müzekkere yazılarak, Mahkememiz davalısı ... Tc kimlik numaralı ...'ın Vergi Usul Kanunu 176. ve 177. Maddeleri gereğince 1. Sınıf tacir olup olmadığı, bilanço usulüne göre defter tutup tutmadığı, tacir mi esnaf mı olduğu, tacir ise hangi defterleri tuttuğu hususunda kayıtlarının çıkartılarak Mahkememize gönderilmesi istenilmiştir.

.... İcra Dairesi'ne müzekkere yazılarak ... esas sayılı dosyasının UYAP sistemi üzerinden Mahkememize gönderilmesi istenilmiştir.

...Ortaklığı Genel Müdürlüğü'ne müzekkere yazılarak 01/11/2021 işlem tarihli, ... hesap numaralı 20.000,00.-TL miktarlı ödeme dekontu ve 12/01/2022 tarihli, ... işlem numaralı 44.170,00.-TL miktarlı ödeme dekontlarının suretlerinin mahkememize gönderilmesi istenilmiştir.

31/05/2023 tarihinde S.M.M.M. Bilirkişisi vasıtası ile bilirkişi raporu alınmıştır.

GEREKÇE:

Dava, .... İcra Müdürlüğü’nün ... Esas sayılı dosyasında menfi tespit istemine ilişkindir.

İcra İflas Kanunu md. 72’ye göre borçlu, icra takibinden önce veya takip sırasında borçlu bulunmadığını ispat için menfi tespit davası açabilir. Borçluyu menfi tespit davası açmaya zorlayan takibin haksız ve kötü niyetli olduğu anlaşılırsa, talebi üzerine, borçlunun dava sebebi ile uğradığı zararın da alacaklıdan tahsiline karar verilir. Takdir edilecek zarar, haksızlığı anlaşılan takip konusu alacağın yüzde yirmisinden aşağı olamaz. Borçlu, menfi tespit davası zımnında tedbir kararı almamış ve borç da ödenmiş olursa, davaya istirdat davası olarak devam edilir.

Menfi tespit davalarında davacı borçlu, davalı alacaklı ile arasında hiçbir hukuki ilişki bulunmadığını, borcun hiç doğmadığını iddia ediyorsa ispat yükü davalı alacaklı üzerindedir. Ancak davacı borçlu hukuki ilişkiyi ve borcu kabul etmekle beraber başka bir sebepten ötürü geçersiz olduğunu veya borcun sona erdiğini iddia ediyorsa ispat yükü davacı borçlu üzerindedir.

Menfi tespit davasının sonucuna göre davacı borçlu lehine tazminata hükmedilebilmesi için alacaklının borçlu hakkında icra takibinde bulunmuş olması, icra takibinin haksız ve kötü niyetle yapılmış olması ve borçlunun tazminat talebinde bulunmuş olması gerekir.

Borçlu aleyhine tazminata hükmedilebilmesi için ise icra takibinin durdurulması için tedbir kararı verilmiş ve bu kararın fiilen uygulanmış olması gerekir.

Dava konusu takip dosyasının incelenmesinde davalı alacaklı tarafından 29/10/2021 tarihli 74.800 TL bedelli fatura borcuna istinaden başlatılan bir takip olduğu, takibin usul ve yasaya uygun olduğu görülmüştür. Davacı taraf, davalı ile aralarındaki hukuki ve ticari ilişkiyi kabul etmekle beraber, ödeme iddiasında bulunarak borçlu olmadığını belirtmektedir. Menfi tespit davalarında genel kural alacaklının alacağını ispat etmesi gerektiği yönünde ise de, somut olayda ödeme iddiasında bulunan davacının bu iddiasını ve ödeme sonrasında borcunun kalmadığını ispat etmesi gerekir.

Dosya kapsamında yer alan belgeler ile tarafların ticari defterlerinde yer alan kayıtların incelenmesinde; taraflar arasındaki hukuki ilişkiye dayanılarak iki adet faturanın düzenlendiği, dava konusu fatura dışında 13/10/2021 tarihli ....000 TL bedelli bir başka faturanın bulunduğu anlaşılmıştır. Dava konusu olmayan 13/10/2021 tarihli faturanı .... İcra Müdürlüğü’nün ... Esas sayılı dosyasına konu edildiği görülmüştür. Davacı taraf, yaptığı ödemelere ilişkin 01/11/2021 ve 12/01/2022 tarihli iki adet belgeyi dosyaya sunmuştur. Davacı tarafın ticari defterlerinde, dosyaya sunulan iki belge dışında 22/12/2021 tarihli ... numaralı EFT makbuzunun ve 20/01/2022 tarihli 50.000 TL bedelli çekin de kayıtlı olduğu tespit edilmiştir. 22/12/2021 tarihli ... numaralı EFT makbuzu davacı tarafından dosyaya sunulmamakla birlikte, ilgili bankadan gelen yazı cevabına göre EFT makbuzunun davacı defterinde kayıtlı olan bilgilerle uyuşmadığı görülmüştür. 20/01/2022 tarihli 50.000 TL çekin de dosyaya sunulmadığı, çek üzerindeki keşideci ve lehtar bilgilerinin dosyanın taraflarından farklı olduğu, çekin arka yüzünün görüntüsünün bulunmaması sebebiyle cirantaların tespit edilemediği anlaşılmıştır. Açıklanan sebeplerle davacı tarafından dosyaya sunulan 01/11/2021 tarihli ve 12/01/2022 tarihli ödeme belgelerinin, taraflar arasındaki hukuki ilişkiye istinaden yapıldığı kabul edilmiş; ancak davacının ticari defterlerinde kayıtlı olan 22/12/2021 tarihli EFT makbuzu ve 20/01/2022 tarihli çekin taraflar arasındaki hukuki ilişkiye ilişkin olduğu ispat edilemediğinden mahkememizce kabul edilmemiştir. Davalı alacaklı vekilinin yapılan ödemelerin farklı bir hukuki ilişkiye ait olduğuna dair iddiası, bu hususta delil sunulmadığından yerinde değildir.

Davalı tarafından düzenlenen iki adet faturaya ilişkin yapılan kısmi ödemeler TBK md. 101 ve 102 uyarınca mahsup yapılarak değerlendirilmiştir. Buna göre, davalı alacaklının 13/10/2021 tarihli fatura için, dava konusu faturaya göre daha önce takibe geçtiği ve yapılan kısmi ödemelerin öncelikle bu faturadan mahsup edilmesi gerektiği kanaatine varılmıştır. Davacı borçlu tarafından yapılan 20.000 TL ve 44.170 TL ödemelerin öncelikle 13/10/2021 tarihli faturadan ve sonra dava konusu 29/10/2021 tarihli faturadan mahsubu ile davacının davalıya 50.630 TL bakiye borcunun kaldığı hesaplanmıştır.

Dava konusu takip dosyasında davalı alacaklının işlemiş faiz talebinde bulunmuş, ancak takip öncesinde borçlunun usulüne uygun olarak temerrüde düşürülmediği, faturalarda belirli bir vade tarihinin bulunmadığı anlaşılmıştır. Dolayısıyla takipte yer alan işlemiş faiz alacağı yerinde değildir.

Yukarıda açıklanan sebeplerle, dosya kapsamında sunulan ödeme belgeleri ve faturalara göre davacının, dava konusu takip dosyasında 24.170 TL asıl alacak ve 1.850 TL işlemiş faiz bedeli kadar toplam 26.020 TL borçlu olmadığı kanaatiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. Tarafların kısmen haklı olduğu görüldüğünden kötü niyet tazminatına ve İİK md. 72 uyarınca davalı alacaklı lehine tazminata hükmedilmemiştir.

HÜKÜM: Yukarıda izah edilen gerekçeye istinaden;

1. Davanın kısmen kabul kısmen reddine; davacı borçlunun .... İcra Müdürlüğü’nün ... Esas sayılı takip dosyasında davalı alacaklıya 26.020,00 TL borçlu olmadığının tespitine, fazlaya ilişkin talebin reddine,

2. Kötü niyet tazminatı talebinin reddine,

3. Harçlar kanunu gereğince kabul edilen değer üzerinden alınması gereken toplam 1.777,43. TL harçtan daha önceden ödenen toplam 1.309,00. TL harç düşüldükten sonra eksik kalan 468,43. TL harcın davalıdan alınarak hazineye irad kaydına,

4. Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiginden A.A.Ü.T göre hesaplanan 17.900,00. TL maktu vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

5. Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiginden A.A.Ü.T göre hesaplanan 17.900,00. TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,

6. Davacı tarafından yapılan; 80,70. TL Başvuru Harcı, 1.309,00. TL Peşin/nisbi Harcı, olmak üzere toplam 1.389,70TL harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

7. Davacı tarafından yapılan; 3.000,00. TL Bilirkişi ücreti, 130,50. TL Tebligat, Posta ve diğer masraflar, olmak üzere toplam 3.130,50. TL yargılama giderinin kabul red oranı dikkate alınarak 1.062,70. TL lik kısmının davalıdan alınarak davacıya verilmesine, bakiye yargılama giderinin ise Davacı üzerinde bırakılmasına,

8. Zorunlu arabuluculuk başvurusu nedeniyle devletçe karşılanacak 1.599,99. TL arabuluculuk ücretinin kabul red oranı dikkate alınarak 543,14. TL lik kısmının davalıdan tahsili ile hazineye irat kaydına, 1.056,85. TL'nin davacıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,

9. Fazla yatırılan ve sarf edilmeyen gider avansının dosya kesinleştiğinde ve talep halinde iadesine,

Dair, miktar itibari ile davalı için kesin, davacı için kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde istinaf yolu (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine başvuru yolu) açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.29/01/2024

Katip ...

e-imzalıdır

Hakim ...

e-imzalıdır