Karar Detayı

T.C.

İSTANBUL

18. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2024/568 Esas

KARAR NO : 2024/655

DAVA : 3. Şahıs Tarafından Açılan Menfi Tespit

DAVA TARİHİ : 03/10/2023

KARAR TARİHİ : 01/10/2024

Taraflar arasında görülen davanın mahkememizde yapılan açık yargılaması sonunda:

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

Davacı vekilinin mahkememize sunmuş olduğu dava dilekçesinde özetle; davalı tarafından .... İcra Müdürlüğünün 2022/... esas sayılı dosyası borçlusunun müvekkilindeki hak ve alacaklarına ilişkin müvekkiline 89/1, 89/2 ve 89/3 haciz ihbarnameleri gönderildiğini, ancak müvekkilinin icra dosyası alacaklısı olan davalıya ve icra dosya borçlusuna bir borcunun bulunmadığını, icra dosyası borçlusu olan ... ...'nin babası olduğunu, müvekkili adına "dosya borçlusu ... ...'nin hak ve alacaklarının haczi için "13.07.2023 tarihinde 89/1 1. Haciz ihbarnamesi tebliğ edilmiştir. Yapılmış olan tebliğ mazbatasının üzerinde tebligatın muhattabın "eşi" "baldız" isimli birine yapılmış olduğu posta memurunca şerh edildiğini, imza ise "... (baldız)" şerhi ile atıldığını, yapılan tebligatın usulsüz olduğunu, müvekkiline gönderilen usulsüz 89/1 tebligatın 03.10.2023 tarihinde müvekkilinin vekalet vermesi üzerine icra dosyasında yapılan araştırma sonucunda öğrenildiğini, birinci haciz ihbarnamesinin usulüne göre tebliğ edilmemesi sebebi ile 89/2 ve 89/3 haciz ihbarnameleri yok hükmünde olduğunu, müvekkilinin usulsüz olarak 89/3 haciz ihbarnamesi sebebi ile icra dosyasına borçlu olması söz konusu olamayacağını, icra dosyası borçlusunun müvekkilinden hiçbir hak ve alacağı bulunmadığını, dosya borçlusunun babası olduğunu, bu kapsamda müvekkiline gönderilen 89/1 haciz ihbarnamesinin usulsüz tebliğ edilmesi sebebi ile 89/2 ve 89/3 haciz ihbarnamelerinin usulen yok hükmünde olmasını, .... İcra Müdürlüğünün 2022/... Esas sayılı dosyası borçlusunun müvekkilinden hiçbir hak ve alacağı olmadığından dolayı borçlu olmadığının tespiti ile yargılama masrafları ve vekalet ücretininde davalı tarafa yükletilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekilinin mahkememize sunmuş olduğu cevap dilekçesinde özetle; davaya bakmakla yetkili mahkemenin Gaziosmanpaşa Nöbetçi Asliye Hukuk Mahkemeleri olduğundan öncelikle dosyaya yetkisizlik kararı verilerek dosyanın yetkili mahkemeye gönderilmesini, esasa ilişkin olarak, icra takibine konu tebligatların usulüne uygun olarak yapılmadığı davacı tarafından iddia edilmiş ise de davacının bu itirazını yetkili icra hukuk mahkemelerinde kanun yolunu kullanarak gündeme getirmesi gerektiğini, davacının iddialarının hukuka ve gerçeğe aykırı olduğunu, ilgili 89/1 haciz tebligatı usule ve hukuka uygun olduğunu, davacı borçlunun somut bir delil sunmadan sadece alacaklının alacağına kavuşmasını geciktirme amacıyla huzurdaki davanın açıldığını, haksız davanın reddi yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesini talep etmiştir.

Mahkememizce yapılan kontrolde; işbu davanın Asliye Hukuk Mahkemesine hitaben sunulan dava dilekçesi ile birlikte 03.10.2023 tarihinde açılmakla ...Asliye Hukuk Mahkemesinin 2023/... Esasına kaydının yapılmış olduğu, mahkemesince ön inceleme yapılmaksızın "Somut olayda davalı takip alacaklısının icra takibi kambiyo senedine istinaden yapılmış bir takip olduğu anlaşılmakla davanın Asliye Ticaret Mahkemesinde görülüp sonuçlandırılması gerekmekle" şeklindeki gerekçesi ile görevsizlik kararı verilmiş olduğu, süresi içerisinde davacı vekili tarafından dosyanın görevli mahkemeye gönderilmesi isteminde bulunulmakla dosyanın Asliye Ticaret Mahkemelerine tevzi edilmesi gerekirken sehven ... Tüketici Mahkemesine tevzi edilmekle mahkemesinin 2024/... Esasına kaydının yapıldığı ve dosya üzerinden verilen karar ile esasın kapatıldığı ve dosyanın mahkememizin işbu esasına kaydının yapılmış olduğu görülmüştür.

Tüm dosya kapsamı birlikte incelendiğinde; Dava, İİK m.89/3 hükmüne dayalı menfi tespit istemine ilişkindir.

Somut olayda yapılan kontrolde; davalı tarafından dava dışı ... ... aleyhine kambiyo senetlerine özgü haciz yolu ile .... İcra Dairesinin 2022/... Esas sayılı icra takip dosyası üzerinden takibe girişilmiş olduğu, işbu takip esnasında davacıya gönderilen 89/1, 2 ve 3. Haciz ihbarnameleri akabinde 89/3'e dayalı olarak davacı üçüncü kişi tarafından eldeki menfi tespit davasının açılmış olduğu anlaşılmıştır.

6100 Sayılı HMK'nın "Dava şartlarının incelenmesi" başlığını taşıyan 115. Maddesinin 1. Fıkrası "(1) Mahkeme, dava şartlarının mevcut olup olmadığını, davanın her aşamasında kendiliğinden araştırır. Taraflar da dava şartı noksanlığını her zaman ileri sürebilirler." uyarınca yargılamanın her aşamasında dava şartlarının bulunup bulunmadığının re'sen incelenmesi gerektiğinden aynı kanunun "Dava şartları" başlığını taşıyan 114. Maddesi uyarınca " (1) Dava şartları şunlardır:

a) Türk mahkemelerinin yargı hakkının bulunması.

b) Yargı yolunun caiz olması.

c) Mahkemenin görevli olması.

ç) Yetkinin kesin olduğu hâllerde, mahkemenin yetkili bulunması.

d) Tarafların, taraf ve dava ehliyetine sahip olmaları; kanuni temsilin söz konusu olduğu hâllerde, temsilcinin gerekli niteliğe sahip bulunması.

e) Dava takip yetkisine sahip olunması.

f) Vekil aracılığıyla takip edilen davalarda, vekilin davaya vekâlet ehliyetine sahip olması ve usulüne uygun düzenlenmiş bir vekâletnamesinin bulunması.

g) Davacının yatırması gereken gider avansının yatırılmış olması.

ğ) Teminat gösterilmesine ilişkin kararın gereğinin yerine getirilmesi.

h) Davacının, dava açmakta hukuki yararının bulunması.

ı) Aynı davanın, daha önceden açılmış ve hâlen görülmekte olmaması.

i) Aynı davanın, daha önceden kesin hükme bağlanmamış olması.

(2) Diğer kanunlarda yer alan dava şartlarına ilişkin hükümler saklıdır."

Asliye Ticaret Mahkemeleri ile diğer hukuk mahkemeleri arasındaki ilişki, 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu’ndan ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 6335 sayılı Kanun'la yapılan değişiklikten önceki halinden farklı olarak iş bölümü ilişkisi değil, görev ilişkisidir. Göreve ilişkin düzenlemeler, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 1. maddesi uyarınca kamu düzenine ilişkindir.

Mahkememizin işbu dosyası ile benzer mahiyette olan Yargıtay ... Hukuk Dairesinin Bölge Adliye Mahkemeleri Hukuk Dairelerinin Kesin Nitelikteki Kararları Arasındaki Uyuşmazlığın Giderilmesine yönelik 2023/... Esas, 2023/... Karar Sayılı, 06.11.2023 Tarihli "Uyuşmazlık 2004 sayılı Kanun'un 89 uncu maddesinin üçüncü fıkrasına istinaden gönderilen haciz ihbarnamesi nedeniyle ihbarnameye muhatap olan 3. kişi tarafından açılan borçlu olmadığının tespiti davasında, tarafların tacir ve temel ilişkinin ticari nitelikte bulunduğu ya da borcun kambiyo senedinden kaynaklandığı durumlarda görevli mahkemenin Asliye Ticaret Mahkemesi mi yoksa Asliye Hukuk Mahkemesi mi olduğu hususuna ilişkindir.

... Yukarıda açıklanan nedenlerle;

2004 sayılı Kanun'un 89 uncu maddesinin üçüncü fıkrasına istinaden gönderilen haciz ihbarnamesi nedeniyle ihbarnameye muhatap olan üçüncü kişi tarafından açılan menfi tespit davasında görevli mahkemenin; davanın tarafları arasında doğrudan bir ilişki bulunmaması ve uyuşmazlığın takip hukukundan kaynaklanması nedeniyle Asliye Hukuk Mahkemesi olduğuna, tarafların tacir olmasının veya temel ilişkinin ticari nitelikte bulunmasının veyahut borcun temelini oluşturan senedin kambiyo senedi niteliğinde olmasının mahkemenin görevinin belirlenmesinde bir etkisinin bulunmadığına, yukarıda belirtilen Bölge Adliye Mahkemeleri arasındaki uyuşmazlığın bu şekilde giderilmesine, 06.11.2023 tarihinde 5235 sayılı Kanun’un 35 inci maddesinin dördüncü fıkrası gereğince oybirliğiyle kesin olarak karar verildi." şeklindeki ilamı, ... Mahkemesi ... Hukuk Dairesinin 2022/... Esas, 2022/... Karar Sayılı, 10/11/2022 Tarihli "... Dava; 2004 Sayılı İİK'nın 89/3. maddesi gereğince davalı tarafa borçlu olunmadığının (menfi) tespiti istemine ilişkindir.

... Dava; İcra ve İflas Kanunun 89/3. maddesi hükmüne dayalı olarak açılmış olup; menfi tespit istemine ilişkindir. İş bu eldeki dava ticari dava değildir. Davacı ile davalı arasında doğrudan bir ticari ilişki bulunmamaktadır. Uyuşmazlık takip hukukundan kaynaklanmakta olup görevli mahkeme Asliye Hukuk Mahkemesidir. Yukarıda izah olunan ticari davalardan hiç bir kategoriye de girmediği, davanın ticari dava olmadığı da değerlendirilmiştir.

Saptanan ve hukuksal durum bu olunca TTK'nın 4. ve 5. maddeleri kapsamında "ticari dava" olarak nitelendirilemeyeceği ve davaya bakmanın Asliye Hukuk Mahkemelerinin görevi kapsamında olduğu anlaşılmıştır. HMK'nın 1. maddesi hükmüne göre; göreve ilişkin kurallar kamu düzeninden olup, aynı yasanın 114/1-c. bendi gereğince dava şartı olan bu husus, HMK'nın 115/1. maddesi gereğince mahkemece davanın her aşamasında kendiliğinde araştırılır, göreve ilişkin dava şartı noksanlığının sonradan giderilmesi mümkün değildir. Dava konusu talebin temelinin İİK m.89/3'e dayanan menfi tespit istemine dayandırıldığı anlaşılmakla ilk derece Mahkemesinin görevsizliği sebebi ile 6100 Sayılı HMK'nın 114/1-c. ve 115/1-2. maddeleri gereğince davanın usulden reddine kanunen karar verilmesi gerektiği tespit edilerek davacının istinaf isteminin kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının re'sen gözetilen sebeple 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-a/3. maddesi gereğince kaldırılarak, görevsizlik kararı verilmesi yönünde dosyanın yeniden görülmesi için kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar verilmesi kanaat ve sonucuna varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur. " şeklindeki gerekçeli ilamı ve benzer mahiyette olan ... Mahkemesi ... Hukuk Dairesinin 2023/... Esas, 2023/... Karar Sayılı, 16/02/2023 Tarihli ilamı bir bütün olarak incelendiğinde somut olayda 3. Kişi konumundaki davacı tarafından İİK m.89/3 hükmü uyarınca açılmış olan işbu davanın ticari dava olarak değerlendirilemeyeceği, davaya bakma görevinin İİK'nın 89/3. Maddesinde açıkça belirtilmediği gibi yerleşik içtihatlar uyarınca görevli mahkemenin genel görevli Asliye Hukuk Mahkemesi olduğu kabulü gerekeceğinden davaya bakma görevinin Asliye Hukuk Mahkemelerine ait olduğu kanaatine varılmakla aşağıdaki şekilde karşı görevsizlik kararı vermek gerekmiştir.

HÜKÜM: Gerekçesi Yukarıda Açıklanmış Olduğu Üzere;

1. Davacı tarafından davalı aleyhine açılan davanın, davaya mahkememizin görevli olmaması nedeniyle dava şartı yokluğundan USULDEN REDDİNE,

2. Davaya bakmaya ... Asliye Hukuk Mahkemesi'nin görevli olması nedeniyle mahkememizin GÖREVSİZLİĞİNE,

3. Mahkememizce verilen işbu kararın taraflarca kanun yoluna başvurulmaksızın kesinleşmesi halinde olumsuz görev uyuşmazlığının çözümü ve yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın HMK'nın 21/1. c, 22/2. maddeleri uyarınca ... MAHKEMESİ ... HUKUK DAİRESİNE GÖNDERİLMESİNE,

4. HMK'nın 331/2. maddesi uyarınca yargılama giderlerinin yetkili ve görevli mahkeme tarafından hüküm altına alınmasına,

Dair, tarafların YOKLUĞUNDA, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık yasal süresi içerisinde ... Mahkemesi'ne İstinaf yasa yolu açık olmak üzere dosya üzerinden yapılan inceleme sonucu karar verildi.01/10/2024

Katip ...

¸e-imzalıdır

Hakim ...

¸e-imzalıdır

• İş bu karar 5070 Sayılı Kanun hükümlerine göre güvenli elektronik imza ile imzalanmıştır.