İstanbul 16. Asliye Ticaret Mahkemesi 2024/190 E. 2024/410 K.

T.C.

İSTANBUL

16. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2024/190 Esas

KARAR NO : 2024/410

DAVA : Alacak (Acentelik Sözleşmesinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ : 16/09/2014

KARAR TARİHİ : 13/06/2024

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Acentelik Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkilinin akaryakıt sektöründe faaliyet gösterdiğini ve söz konusu alanda faaliyetinin gerçekleştirilmesi için dava dışı ...’in maliki bulunduğu ... İli, ... İlçesi, ... Köyü, ... Mevkki'nde kain tapuda 303 parselde kayıtlı taşınmaz üzerinde müvekkili lehine 29/11/2007 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere 18 yıl müddetle intifa hakkı tanındığını, müvekkili şirketin intifa hakkına sahip olduğu taşınmazda bayilik faaliyetini yürütecek davalı ... Şti. ile müvekkili arasında akdedilen protokol ile davalı şirkete 18 yıl için yatırım katılım bedeli adı altında ödeme yapılmasının kararlaştırıldığını ve bu davalı tarafından düzenlenen faturalar karşılığında 18 yıllık süre için geçerli olmak üzere yatırım katılım bedeli ödemesi yapıldığını, 2009 yılında müvekkilinin intifa hakkı sahibi olduğu taşınmazın ... ve... tarafından satın alındığını, ardından davalı ... Şirketinin bayilik faaliyetine son verdiğini ve müvekkili ile arasında akdettiği sözleşme ve sorumluluklarını davalı ... Ltd. Şti'ye temlik ettiğini, müvekkili ile bu davalı arasında 10/06/2009 tarihli bayilik sözleşmesinin akdedildiğini, davalı ... Şirketi vekili tarafından keşide edilen ... 4. Noterliği'nin ... tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarname ile 29/11/2007 tarihinde kurulan dikey ilişkinin sona erdiği, bayilik sözleşmesi, ek protokol, taahhütname, intifa hakkı sözleşmesi vs. tüm belgelerin feshedildiği ve intifanın kaldırılması için vekaletname gönderilmesi talebinin müvekkiline iletildiğini, müvekkili tarafından keşide edilen ... 34. Noterliği'nin ... tarihli ihtarnamesi ile davalı şirketin feshi nedeniyle muaccel hale gelen alacakların ödenmesinin davalılardan talep edildiğini, ihtara rağmen ödeme yapılmadığını, davalı ... Şirketinin bayilik ilişkisini feshi nedeniyle 18 yıllık süre için davalı ... Şirketine ödenen ve davalılar arasında akdedilen temlikname uyarınca iadesinden ... Şirketinin de sorumlu olduğu yatırım katılım bedelinin işlememiş süreye tekabül eden kısmının güncellenerek belirlenecek tutarının davalılardan tahsilinin gerektiğini beyanla müvekkili şirketin diğer hak ve alacaklarına ilişkin her türlü talep hakkı saklı kalmak kaydıyla, davalılardan ... Şirketine 18 yıllık süre için ödenen yatırım katılım bedellerinin, davalı ... Şirketinin 19/02/2013 tarihli feshi nedeniyle, işlememiş süreye tekabül eden kısmının denkleştirici adalet prensibi uyarınca mahkemece belirlenecek güncel tutarından şimdilik KDV dahil 661.289,52 TL'sinin davalılardan temerrüt tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen tahsil olunarak müvekkili şirkete ödenmesine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesi talep ve dava etmiştir.

CEVAP: Davalı ... Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı ile davalı ... Şirketi arasında 07/10/2007 başlangıç tarihli ve 5 yıl süreli akaryakıt bayilik sözleşmesi imza edildiğini, 06/12/2007 tarihinde bu davalı hesabına 182.900 USD yatırım katılım bedeli ödendiğini, 18/12/2007 ve 25/12/2007 tarihinde de 300.900 USD yatırım katılım bedeli ödendiğini, 29/11/2007 tarihinde 18 yıl süreli intida senedinin imzalandığını, 10/06/2009 tarihinde davacı ile müvekkili arasında bayilik sözleşmesi akdedildiğini, davacının, davalı ... Şirketi, ... A.Ş. (...) bayisi iken ve bayilik sözleşmesi sona ermemiş olduğu halde, ... A.Ş. ile olan bayilik sözleşmesini terk etmek şartı ile ... A.Ş. tarafından davalıya ödenen ve sözleşmenin erken terki halinde iade edilmesi gereken bayilik hizmet bedelinin, kendisi tarafından karşılanacağını taahhüt ettiğini, bu nedenle davacı tarafından ödenen bedelin transfer bedeli ile ... standartlarında istasyon yenileme bedeli olduğunu, iade edilecek bir bedel bulunmadığını, davacı ile diğer davalının kanuna karşı hile yaptıklarını, diğer davalının kanuna karşı hilesinin müvekkilini bağlamayacağını, davacının pazarın kaldıramayacağı kadar bayilik verdiğini, ticari faaliyetin yürütülme şansı kalmadığı için müvekkilinin sözleşmeyi feshetmek zorunda kaldığını, yatırımın bayiye ve bayilik sözleşmesini dayanak alan protokole istinaden yapıldığını, davacının yaptığı yatırımın fesih tarihine kadar sebepli olduğunu, fesih ile sebepsiz hale düştüğünü ve muaccel olduğunu, davacı tarafından bedelin iadesinin talep edildiği ihtar ile de diğer davalının temerrüde düştüğünü, davacının diğer davalının tanzimi ile kendisine teslim ettiği faturaları gider olarak kayıtlara işlediğini, faturalardaki miktar üzerinden gelir vergisini ödemekten sarfınazar ettiğini, iade edilecek miktarın hesaplanmasında davacının amortisman kayıtlarında gider olarak gösterdiği miktarın tenzil edilmesi gerektiğini, aksi halde davacının sebepsiz zenginleşmiş olacağını beyanla davanın reddine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkili ile davacı arasında imzalanan 17/10/2007 tarihli sözleşmenin, davacının muvafakatı ile 10/06/2009 tarihinde diğer davalıya temlik edildiğini, müvekkilinin 10/06/2009 tarihli sözleşmeye garantör olmayı kabul ettiğini, davacı ile diğer davalı arasında 29/11/2012 tarihli yeni bir sözleşme imzalandığını, bu sözleşmede müvekkilinin garantör sıfatının ve kefil imzasının bulunmadığını, bu sebeple müvekkiline husumet yöneltilemeyeceğini, davacı tarafça belirtilen yatırım bedelinin istasyonun inşaatında kullanıdığını, dolayısıyla yapılan yatırımın sözleşme süresine bakılmaksızın yapılması gereken yatırım olması nedeniyle Yargıtay kararları gereğince de davanın reddinin gerektiğini, sebepsiz zenginleşmenin oluşmadığını, sözleşme ilişkisinde kusurlu tarafın davacı taraf olduğunu beyanla haksız ve mesnetsiz davanın reddine, yargılama giderlerler ile vekalet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:

Mahkememiz tarafından deliller toplanılmış, ilgili belgeler celp edilerek dosya içerisine alınmıştır.

Mahkememizde açılan dava, akaryakıt bayilik sözleşmesi kapsamında ödenen yatırım bedelinden, sözleşmenin süresinden önce feshi nedeniyle, işlememiş süreye tekabül eden kısmın iadesi talebine ilişkindir.

Mahkememizin 2022/31 Esas 2022/381 Karar sayılı 26/05/2022 tarihli kararı ile; "Davanın Kısmen Kabulü ile 551.634,35 TL'nin 16/04/2013 tarihinden itibaren işletilecek avans faizi ile davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine," dair karar verildiği, verilen kararın davacı vekili ve davalı ... Şirketi vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine dosya Yargıtay'a gönderilmiş olup,

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi 2022/6569 Esas 2023/6561 Karar sayılı 08.11.2023 tarihli ilamı ile ;

"1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Dava, yatırım bedeli olarak ödenen paranın kullanılmayan kısmının iadesi istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri,

3. Değerlendirme

4. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalı ... Ltd. Şti. vekilinin tüm, davacı vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

5. Dava konusu intifa yatırım bedeline ilişkin faturalar KDV'li olarak düzenlenmiş olup, taraf defterlerine bu şekilde kaydedilmiştir. Dolayısıyla KDV'li bedel üzerinden hüküm kurulması gerekirken yazılı şekilde KDV'nin davalıların malvarlığına girmediği gerekçesiyle hüküm kurulması doğru görülmemiştir." gerekçesi ile mahkememiz kararı bozularak mahkememize gönderilmiş ve yukarıdaki esasa kaydı yapılmıştır.

Mahkememiz tarafından usul ve yasaya uygun yargıtay bozma ilamına 13/06/2024 günlü duruşmada uyulmasına karar verilmiş ve yargılamaya devam edilmiştir.

Mahkememizce bozmadan sonra yapılan yargılamada;

Mahkememizde açılan dava, akaryakıt bayilik sözleşmesi kapsamında ödenen yatırım bedelinden, sözleşmenin süresinden önce feshi nedeniyle, işlememiş süreye tekabül eden kısmın iadesi talebine ilişkindir.

Mahkememiz tarafından 2022/31 E. 2022/381 sayılı karar ile esasen verilen hükmün , " intifa yatırım bedeline ilişkin faturaların KDV'li olarak düzenlenmiş olduğu ve defterlere bu şekilde kaydedildiği, dolayısıyla KDV'li bedel üzerinden hüküm kurulması gerekirken yazılı şekilde KDV'nin davalıların mal varlığına girmediği gerekçesi ile KDV talebi yönünden istemin reddine karar verilmesi" doğru olmadığı gerekçesiyle mahkememiz kararı bozulmuş , diğer yönden kararı temyiz eden davalı ... Ltd. Şti vekilinin tüm temyiz itirazları reddedilmiş olup, mahkememizce bozma ilamına uyulmakla, davacı yan lehine usulü kazanılmış hak doğduğu tespit edilmiştir.

Mahkememizce yapılan değerlendirmede; davacı ile davalı ... Ltd. Şti. arasında bayilik sözleşmesinin 17/10/2007 tarihinde, davalı ...LTD. ŞTİ. İle ise 29/11/2012 tarihinde imzaladığı ve bitiş tarihi olarak 29/11/2025 tarihi olarak belirlendiği, davacı tarafından yatırım destek bedelinin 18 yıl için ödendiği, 19/02/2013 tarihinde davalı ... ŞTİ. Tarafından sözleşmenin feshedildiği, buna göre her iki bayilik sözleşmesi nedeniyle 17/10/2007 ila 19/02/2013 tarihleri arasında sözleşmenin toplam 1922 gün yürürlükte kaldığı, davalı defterlerine göre toplam 784.245,42 TL ödeme yapıldığı , sözleşmenin toplam süresinin 6480 gün olup, kalan gün sayısının 4.558 olup bu süreye göre, 551.634,35 TL bedelin sözleşmenin ayakta kaldığı süre dikkate alındığında , davacının davalılardan sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre sözleşmenin fesih tarihi itibariyle işbu bedelin iadesini talep haklarının bulunduğu ancak dava dilekçesinde temerrüt faizinin talep edildiği 16/04/2013 tarihi olup bu tarihin sözleşmenin fesih tarihinden sonra olduğu taleple bağlılık kuralı gereğince bu tarihten itibaren faize hükmedilmesi gerektiği, hesaplanan fazla ödeme miktarına KDV'nin ilave edilmesiyle, 551.634,35 TL + %18 KDV oranına göre hesaplanan 99.294,18 TL KDV olmak üzere toplam alacağın 650.928,53 TL olduğu mahkememizce benimsenerek yargıtay bozma ilamına uygun kazanılmış hak kuralları dikkate alınarak, bu miktara 16/04/2013 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine ilişkin aşağıdaki gibi hüküm tesis edilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmış ve aşağıdaki gibi hüküm tesis etmek gerekmiştir.

HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1. Davanın KISMEN KABULÜ ile;

551.634,35 TL alacak ile 99.294,18 TL KDV olmak üzere toplam 650.928,53 TL'nin 16/04/2013 tarihinden itibaren işletilecek avans faizi ile davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine,

2. Kabul edilen dava değeri üzerinden hesaplanan 44.464,93 TL karar. ilam harcından, davacı tarafça peşin yatırılan 20.017,20 TL harcın mahsubu ile bakiye 24.447,73 TL harcın davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile Hazine'ye gelir kaydedilmesine,. mahkememiz dosyası bozma kararı öncesi esası olan 2022/31 Esas 2022/381 Karar sayılı dosyasında tahsilde tekerrür etmemek üzere.

3. Davacı tarafça yapılan 3.083,30 TL yargılama giderinden davanın kabul oranına göre (% 98,43) hesaplanan 3.034,99 TL yargılama giderinin davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya ödenmesine, kalan kısmın davacı üzerinde bırakılmasına,,. mahkememiz dosyası bozma kararı öncesi esası olan 2022/31 Esas 2022/381 Karar sayılı dosyasında tahsilde tekerrür etmemek üzere.

4. Davalı ... Şirketi tarafından yapılan 1.347,50 TL yargılama giderinden davanın red oranına göre (% 1,57) hesaplanan 21,11 TL yargılama giderinin davacıdan alınıp davalı .... Şirketi'ne ödenmesine, kalan kısmın davalı üzerinde bırakılmasına,,. mahkememiz dosyası bozma kararı öncesi esası olan 2022/31 Esas 2022/381 Karar sayılı dosyasında tahsilde tekerrür etmemek üzere.

5. Davalı ... Şirketi tarafından yapılan 300,00 TL yargılama giderinden davanın red oranına göre (% 1,57) hesaplanan 4,70 TL yargılama giderinin davacıdan alınıp davalı ... Şirketi'ne ödenmesine, kalan kısmın davalı üzerinde bırakılmasına,,. mahkememiz dosyası bozma kararı öncesi esası olan 2022/31 Esas 2022/381 Karar sayılı dosyasında tahsilde tekerrür etmemek üzere.

6. Davacı taraf kendisini vekille temsil ettirdiğinden Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca hesap ve takdir olunan 97.129,99 TL vekalet ücretinin davalılardan müştereken ve müteselsilen alınıp davacıya ödenmesine,,. mahkememiz dosyası bozma kararı öncesi esası olan 2022/31 Esas 2022/381 Karar sayılı dosyasında tahsilde tekerrür etmemek üzere.

7. Davalılar kendilerini vekille temsil ettirdiğinden, reddedilen talep üzerinden Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca hesap ve taktir olunan 10.360,99 TL vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalılara ödenmesine,,. mahkememiz dosyası bozma kararı öncesi esası olan 2022/31 Esas 2022/381 Karar sayılı dosyasında tahsilde tekerrür etmemek üzere.

8. Taraflarca yatırılan avansların kullanılmayan kısmının, karar kesinleştiğinde, istek halinde ilgili tarafa iadesine,

9. Davacı tarafça yatırılan 24,30 TL başvuru harcı, 8.724,00 TL ıslah harcı ve 11.293,20 TL peşin harç olmak üzere toplam 20.041,5‬0 TL'nin davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya ödenmesine,,. mahkememiz dosyası bozma kararı öncesi esası olan 2022/31 Esas 2022/381 Karar sayılı dosyasında tahsilde tekerrür etmemek üzere.

Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı; davalıların yokluğunda, kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık yasal süre içerisinde Yargıtay yasa yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.13/06/2024

Başkan

¸e-imzalıdır

Üye

¸e-imzalıdır

Üye

¸e-imzalıdır

Katip

¸e-imzalıdır