İstanbul 16. Asliye Ticaret Mahkemesi 2019/632 E. 2023/691 K.

T.C.

İSTANBUL

16. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO:2019/632 Esas

KARAR NO :2023/691

DAVA:Alacak (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan)

DAVA DEĞERİ:110.000 USD karşılığı 578.600,00 TL

DAVA TARİHİ:31/12/2018

KARAR TARİHİ:30/11/2023

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

TALEP:

Asıl davada davacı vekili dava dilekçesinde özetle ; müvekkillerinin güneş enerjisi santrali kurma işi yaptıklarını, proje kapsamında güneş panellerinin temini için müvekkillerinden ... Gıda Hayvancılık İnşaat Turizm Taahhüt İhracat Sanayi ve Limited Şirketi ile davalı arasında üç adet sipariş formu düzenlendiğini, yapılan ikinci sözleşme için avans kararlaştırıldığı şekli ile 09/10/2017 tarihinde 130.000 USD olarak, üçüncü sözleşme için 16/07/2017 tarihinde avans olarak 55.000 USD ödeme yapıldığını, birinci sözleşme için ise ödenmesi gereken 255.897,6 USD'lik avans ödemesinin 24/11/2017 tarihinde 385.000 USD ve ekim ayı sonlarında 250.000 USD olarak fazlasıyla ödendiğini, süresinde teslimat yapılamayacağının anlaşılması üzerine üç sözleşmenin yerine geçmesi amacıyla davalı tarafından 04/11/2017 tarihinde üç yeni revize sözleşme imzalandığını, birinci sipariş formu ile kararlaştırılan ifa tarihinden on beş gün sonra tek revize sözleşmesi olan taahhüt edilen teslim tarihinden sekiz gün sonra 13/12/2017 tarihinde panellerin ... antrepodan teslim alındığını, ilk sözleşmelerin revize edilip sona erdirilmesi ve revize sözleşmelerinin yürürlüğe konulmasına rağmen karşı tarafın sözleşme bedellerinin ifa edilmemesi sebebiyle temerrüde düşürme maksadıyla çekilen ihtara da 23/01/2018 tarihli ihtarname ile cevap verildiğini, davalı talebinin yerinde olmadığını, müvekkili şirket tarafından kararlaştırılan güneş panelinin 8.704 adedinin teslim alındığını, 1.576.658,82 USD ödeme yapıldığını, revize sözleşmesinin bedeli gözönünde bulundurulduğunda 110.000 USD fazla ödeme yapıldığını belirterek bu alacağın temerrüt tarihinden itibaren hesaplanacak faizi ile birlikte müvekkiline iade edilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP:

Asıl davada davalı vekili cevap dilekçesinde özetle ; müvekkili şirketin dünyada giderek artan enerji ihtiyacının bir sonucu olarak elektrik ücretlerindeki hızlı yükseliş sebebiyle güneş enerjisine güvenerek yenilenebilir, çevre dostu ve düşük maliyetli enerji sağlamak adına ... panelleri ürettiğini, ... Grup Şirketlerinin 2014 yılından bu yana Türkiye'de faaliyet göstermekte, güneş paneli satışlarının yanı sıra kamu özel sektör işbirliği projelerinde yer alarak güneş enerjisi piyasasının gelişimine büyük katkılar sağladığını, davacı tarafın dava dilekçesinde yer verdiği üzere, davaya konu olaylar kapsamında davacı şirketleri temsil eden ...'ın müvekkili şirket yetkilileriyle irtibata geçerek, çeşitli projeler kapsamında kullanmak üzere müvekkili şirketteki fotovoltaik güneş panelleri satın almak istediklerini bildirdiğini, karşılıklı görüşmeler sonucunda varılan ticari mutabakat doğrultusunda, müvekkili şirket yetkililerinden ...'nın, ...'a davacı ... firmasını davaya konu satış işlemleri kapsamında 3 adet alım sipariş formu gönderdiğini, bunların; ... (...) marka 2,24 megavatlık ('mW”) 8.704 adet güneş paneli satışı için düzenlenen 26.09.2017 tarihli ve ... numaralı; ... (Ü Cells) marka 1,2 mW 4.416 adet güneş paneli satışı için düzenlenen 04.10.2017 tarihli ve ... numaralı ve ... (...) marka 1,2 mW 4.416 adet güneş paneli satışı için düzenlenen 13.10.2017 tarihli ve ... numaralı siparişler olduğunu, siparişlerinin davacı şirketlerin yetkililerine gönderilmesinden çok kısa bir süre sonra, müvekkili şirket yetkililerinin ... numaralı ve 04.10.2017 tarihli alım siparişinin numarasının sehven diğer bir müvekkili şirket müşterisinin alım siparişi numarasıyla aynı yazıldığını fark edildiğini, böyle olunca müvekkili şirketin yetkilisi ...'nın 09.10.2017 tarihinde davacı tarafa bir e-posta göndererek durumu ve söz konusu alım siparişinin müvekkili şirket kayıtlarına ...-2 şeklinde girdiğini bildirdiğini, buna ilişkin olarak davacı şirketlerin yetkilisinden yazılı bir onay alındığını, bahsi geçen Alım Siparişlerinin davacı şirketlerden ... yetkilileri tarafından imzalanması ve müvekkili şirkete ulaştırılmasıyla birlikte, müvekkili şirketin 3 adet alım sipariş teklifini kabul ederek imzalayan ve müvekkili şirkete gönderen davacı ... firması ile müvekkili şirket arasında alım Siparişlerinde belirtilen şartlarla 3 adet denizaşırı satış sözleşmesi kurulduğunu, buna karşın diğer davacı ... firması ile müvekkili şirket arasında kurulmuş herhangi bir sözleşme veya hukuki ilişkinin bulunmadığını, adet fotovoltaik güneş panelini 529.166,40 ABD Doları karşılığında ve 13.10.2017 tarihli alım siparişi tahtında 4.416 adet fotovoltaik güneş panelini ise 531.686,40 ABD Doları karşılığında müvekkili şirketten satın ve teslim almayı; alım siparişlerinin imzalanmasından itibaren 5 iş günü içerisinde alım sipariş bedellerinin %10'u ve %25'i tutarında avans ödemesi yapmayı ve bakiye tutarları ise kararlaştırılan teslim tarihlerinde müvekkili şirkete ödemeyi taahhüt ettiğini, müvekkili şirketin ise satış bedelinin eksiksiz şekilde ve zamanında ödenmesi karşılığında söz konusu ürünleri en geç alım siparişlerinde belirtilen teslim tarihlerinde ... Limanı'nda davacı ...'a teslim etmeyi üstlendiğini, davacı ... firması ... marka 2,24 megavatlık 8.704 adet güneş panelinin satışı için imzaladığı 26.09.2017 tarihli ve ...! numaralı alım siparişinden (satış sözleşmesinden) kaynaklı tüm hak ve yükümlülüklerini 11/12/2017 tarihli ekte bulunan iki ayrı devir protokolü ile ... A.Ş. ve ... A.Ş. Unvanlı firmalara devrettiğini, böylelikle ... firmasının söz konusu Alım Siparişinin dolayısıyla satış sözleşmesinin tarafı olmaktan çıktığını, işbu dava kapsamında devre konu 26.09.2017 tarihli Alım Siparişinden kaynaklı herhangi bir talep söz konusu olmadığından söz konusu devir işleminin işbu dava yönünden hukuken bir etkisinin de bulunmadığını, davacı şirketler yetkilisi ...'ın o tarihe kadar davaya konu satış işlemine hiçbir dahli olmayan eşi anlaşılmaz bir şekilde, müvekkili şirkete hiçbir yasal dayanağı olmayan ve ticari ciddiyetten uzak cevabi bir e-posta gönderdiğini, müvekkili şirket taleplerinin gerçeklerle ilgisi olmadığını, müvekkili şirketteki 110.000 ABD Doları'nın iade edilmesi gerektiği hususun bildirildiğini beyanla davanin reddedilmesini talep etmiş ve savunmuştur.

TALEP:

Karşı davada davacı vekili dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin davaya konu satış sözleşmelerini davacı karşı davalı ... firmasının kendi kusuruyla ödeme ve teslim almada temerrüde düşmesi sebebiyle fesih ettiğini, bu sebeple, davacı tarafın ödemekle yükümlü olduğu cezai şart ve zarar tutarları sebebiyle müvekkili şirketten herhangi bir alacağı olmadığı gibi davacı karşı davalı ... firmasının ödemede düştüğü temerrüt sebebiyle müvekkili şirkete 21.806,80 ABD Doları ve ticari faiz tutarını ödemekle yükümlü olduğunu, 04.10.2017 ve 13.10.2017 tarihli Alım Siparişlerinde alıcının ödemede temerrüde düşmesi hali için iptal cezası ile zarar ve masrafların tazminine ek olarak özel bir cezai şart düzenlemesinin de bulunduğunu, davaya konu Alım siparişlerinde yer alan ve her iki metinde de aynı lafza sahip sözleşme düzenlemelerinin düzenlendiğini, ödeme yükümlülüklerini ifada temerrüde düşen davacı karşı davalı ... firması'nın anılan sözleşme düzenlemesi uyarınca, her bir Alım Siparişinde kararlaştırılan ödeme tarihlerinden sözleşmelerin müvekkili şirket tarafından noter kanalıyla feshedildiği 01.02.2018 tarihine kadar işlemiş olan toplam 21.806,80 ABD Doları tutarındaki gecikme cezası (cezai şart) tutarını ihtarname tarihinden itibaren ABD Doları'na yasa gereğince işleyecek faiziyle birlikte müvekkili şirkete ödemekle yükümlü olduğunu, ancak karşı davalı ... firmasının 01.02.2018 tarihli ihtarnamede belirtilen bu tutari müvekkili şirkete ödememiş olup söz konusu tutarın ticari faiziyle birlikte karşı davalıdan tahsili için işbu karşı davayı açma zorunluluğunun hâsıl olduğunu, davanın görev itirazının kabulü ile görevsizlik sebebiyle Deniz ihtisas Mahkemesi sıfatını haiz ... Asliye Ticaret Mahkemesi'ne gönderilmesine; yetki itirazının görevli Deniz İhtisas Mahkemesi .... Asliye Ticaret Mahkemesi'ne gönderilmesine; yetkili ve görevli mahkemece davanın esastan reddine 21.806,80 ABD Doları ile bu tutara fesih ve ihtarname tarihi olan 01.02.2018 tarihinden ödeme gününe kadar Devlet Bankalarının ABD Doları ile açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranı üzerinden işleyecek faiz tutarının davacı karşı davalıdan tahsili ile müvekkili şirkete ödenmesine ve yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin karşı davalıya yükletilmesini talep ve dava etmiştir.

Karşı davada davalı vekili dilekçesinde özetle; müvekkili ... ve ... şirketleri ile davalı ... ... arasında akdedilmiş sözleşmenin niteliğini mahkemenizi yanıltmak suretiyle deniz aşırı satış sözleşmesi olarak ifade ettiğini, müvekkiller davalıdan yurt içi satış hükümlerine dayalı olarak güneş paneli temin etmek amacıyla anlaştıklarını, davalıdan konşimento istenmiş olması yalnızca gelen panelleri antrepodan bir an evvel teslim alabilmek için yapılacak teslim hazırlıkları için olduğunu, ... 1 sipariş formuna ilişkin 06.12.2017 tarihinde panellerin teslim edileceği konusunda taraflar aralarında anlaştıklarını, davalı taraf teslimatı yine kararlaştırmış oldukları 06.12.2017 tarihinde yapmadıklarını, teslimatın gemi üzerinde yapılması için müvekkile teklifte bulunduğunu, müvekkilleri hem yeni ithalatçı sayılacakları için yasal engeller dolayısıyla ithalat işlemlerini davalıya oranla en az 15 gün daha uzun sürede yapabileceklerini hem de mali yüklerinin artacağı ve teslim süresinin uzayacağı için müvekkiller bu teslimatın ... antrepoda yapılmasını istediklerini, ithalat yükümlerine karışmayacaklarını, teslimatın gözetimli olarak yapılmasını istediklerini davalı tarafa mail yolu ile açıkça bildirdiklerini, müvekkilin davalıya yapmış olduğu ödemeler toplamı ilk üç sipariş formu bedeline ek olarak yaklaşık 300 bin dolar daha davalı taraf verildiğinde ilk üç sözleşme bedeli karşıladığını, yapılan revizyon ile davalı taraf yapılan ödemelerin neredeyse tamamı (110 bin dolarlık dava konusu alacak dahil) Rev_1 sözleşmesinin bedeline tekabül ettiğini, davalı taraf burada da kendi kusurundan menfaat elde ettiğini, müvekkillerin akdedilen üç sözleşme için ( ...) toplamda 820.897,6-USD avans ödemesi yaptığını, davalıya taraflar arasında akdedilen sözleşmelerden ... sayılı ve 30/11/2017 teslim tarihli sözleşmenin zamanında ifa edilmemesi sonucunda; ilkinin ifasının gecikmesi diğer ifaların gecikmesi sonucunu doğurduğundan ikinci ve üçüncü sözleşmelerinin ifalarından beklenen bir menfaat kalmadığını beyanla taleplerin ifası, davanın kabulüne kabulüne karar verilmesini talep etmiş ve savunmuştur.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:

Mahkememiz tarafından, tarafların delil listesinde gösterdikleri tüm deliller toplanmış ve bilirkişi incelemesi yapılmıştır.

Mahkememizde açılan işbu dava, .... ATM'nin 18/09/2019 tarih, ... sayılı yetkisizlik kararı ile mahkememizin yukarıdaki esas numarasını aldığı , anlaşılmıştır.

Mahkememizde açılan işbu dava; Taraflar arasındaki üç adet sipariş formu ve güneş paneli alım sözleşmelerinden kaynaklı davalı tarafa ödenen 110.000,60USD fazla ödeme yapıldığı iddiası ile , davalıdan tahsili ile davacıya verilmesi talep ve dava edilmiştir.

Davalı ... tarafından açılan karşı davada; davalı karşı davacı şirketin davaya konu satış sözleşmelerini, davacı karşı davalı ... firmasının kendi kusuruyla ödeme ve teslim almada temerrüde düşmesi sebebiyle fesih ettiğini, bu sebeple, davacı tarafın ödemekle yükümlü olduğu cezai şart ve zarar tutarları sebebiyle müvekkili şirketten herhangi bir alacağı olmadığı gibi davacı karşı davalı ... firmasının ödemede düştüğü temerrüt sebebiyle müvekkili şirkete 21.806,80 ABD Doları ve ticari faiz tutarını ödemekle yükümlü olduğunu, 04.10.2017 ve 13.10.2017 tarihli Alım Siparişlerinde alıcının ödemede temerrüde düşmesi hali için iptal cezası ile zarar ve masrafların tazminine ek olarak özel bir cezai şart düzenlemesinin de bulunduğunu, davaya konu Alım siparişlerinde yer alan ve her iki metinde de aynı lafza sahip sözleşme düzenlemelerinin düzenlendiğini, ödeme yükümlülüklerini ifada temerrüde düşen davacı karşı davalı ... firması'nın anılan sözleşme düzenlemesi uyarınca, her bir Alım Siparişinde kararlaştırılan ödeme tarihlerinden sözleşmelerin müvekkili şirket tarafından noter kanalıyla feshedildiği 01.02.2018 tarihine kadar işlemiş olan toplam 21.806,80 ABD Doları tutarındaki gecikme cezası (cezai şart) tutarını fesih ve ihtarname tarihi olan 01.02.2018 tarihinden ödeme gününe kadar Devlet Bankalarının ABD Doları ile açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranı üzerinden işleyecek faiz tutarının davacı karşı davalıdan tahsili ile müvekkili şirkete ödenmesine karar verilmesini , talep ve dava etmiştir.

Mahkememizce tüm deliller toplandıktan sonra, dosya kendilerine tevdi edilen bilirkişi kurulu tarafından, davacının her bir talebi doğrultusunda alacağın varsa miktarının tespiti için bilirkişi raporları tanzim edilmiştir.

Bilirkişiler mali müşavir ..., hukukçu ...tarafından hazırlanan 27/01/2021 tarihli raporda özetle;" Davacı ... şirketince incelemeye ibraz edilen 2017 yılı yasal defterlerinin açılış ve kapanış tasdiklerinin yasal süresinde yaptırıldığının tespit edildiği, Davacı tarafça incelemeye ibraz edilen 2017 ve 2018 yılı yasal defterinin açılış tasdiklerini ve 2017 kapanış tasdikini yasal süresi içerisinde yaptırdığı, 2018 yılı kapanış tasdiki yaptırdığı fakat kapanış tasdik tarihi tespit edilemediği, davalı tarafça incelemeye ibraz edilen 2017 ve 2018 yılı yasal defterlerinin E- deftere tabi olduğu, E-Defter tabi yevmiye ve Kebir defterlerinin E-beratlarının yasal süresinde verildiği, sadece açılış tasdikine tabi Envanter defterinin ise açılış tasdiklerinin yasal süresinde yaptırıldığının tespit edildiği, raporumuzun 4.7 bölümünde yapılan detaylı açıklamalar çerçevesinde davalının dava konusu ürünleri ... Limanına 24.11.2017 tarihinde getirttiği, ancak davacının ödeme edimini yerine getirmemesi nedeniyle davalı tarafça 2. ve 3.sipariş anlaşmalarının fesh edildiğinin anlaşıldığı, davacı tarafça yapılan tüm ödemelerin 1.sipariş anlaşmasına mahsup edilerek davacı tarafça 1.sipariş ürünlerinin teslim alındığı birlikte değerlendirildiğinde; davacının 2. ve 3.siparişler yönünden temerrüde düştüğü hususunda takdir yüce mahkemeye ait olmak üzere asıl ve karşı dava yönünden alacak tutarlarının seçenekli olarak hesaplandığı,

Asıl Dava Yönünden Yapılan Hesaplamalar;

1.seçenek: taraflar arasında akdedilen anlaşmaların davacının ödeme yükümlülüklerini yerine getirmemesi nedeniyle davalının 2. ve 3. Sipariş anlaşmalarının haklı yere fesih ettiği kanaatine varılması durumunda asıl dava yönünden davacının davalıdan dava tarihi itibariyle talep edebileceği alacak talep edebileceği alacak tutarının 3.914,90 USD olarak hesaplandığı söz konusu alacağa dava tarihinde TCMB tarafından uygulanan Efektif Satış kuru uygulandığından 3.914,90 USD nin TL karşılığının (3.914,90*5,2783 TL) 20.664,02 TL olarak hesaplandığı,

2. seçenek: Sayın mahkemece taraflar arasında akdedilen anlaşmaların davalının geç teslimi nedeniyle davalının haksız yere fesih ettiği kanaatine varılması durumunda davacının davalıdan dava tarihi itibariyle talep edebileceği alacak tutarının 110.000,00 USD olarak hesaplandığı söz konusu alacağa dava tarihinde TCMB tarafından uygulanan Efektif Satış kuru uygulandığından 110.000,00 USD nin TL karşılığının (110.000,00*5,2783 ) 580.613,00 TL olarak hesaplandığı,

Karşı Dava Yönünden Yapılan Hesaplamalar:

1.seçenek: taraflar arasında akdedilen anlaşmaların davacının ödeme yükümlülüklerini yerine getirmemesi nedeniyle davalının haklı yere fesih ettiği kanaatine varılması durumunda Karşı dava yönünden davacının davalıdan dava tarihi itibariyle talep edebileceği alacak tutarının 21.806,80 USD olarak hesaplandığı, söz konusu alacağa karşı dava tarihi olan 11.02.2019 tarihinde TCMB tarafından uygulanan Efektif Satış kuru uygulandığından 21.806,80 USD nin TL karşılığının (21.806,80*5,2611 TL) 114.727,75 TL olarak hesaplandığı,

2. seçenek: taraflar arasında akdedilen anlaşmaların davalının geç teslimi nedeniyle davalının haksız yere fesih ettiği kanaatine varılması durumunda davalının karşı dava yönünden herhangi bir talepte bulunamayacağı kanaatine varılmıştır." şeklinde mütalaada bulunulduğu görülmüştür.

Bilirkişi gümrük müşaviri ... tarafından hazırlanan 01.11.2021 tarihli bilirkişi raporunda; ... Gıda Hay. İnş. Tur. Taah. İth. İhr. San. Ve tic. Ltd. Şti nin ... ...A.Ş. den sipariş formları ile toplam 17.536 adet güneş enerjisi paneli alım talebinde bulunduğu, ... A.Ş. nin ...-.../ 21.10.2017 no tarihli ara konşimento ile 299 kap 9504adet 12 konteyner brüt 190.290,93kg net 180.536,47kg güneş paneli ... limanına getirdiği ve 27.11.2017 tarih ve ... antrepo beyannamesiyle mila antrepoya konulduğu, devir ve ithal yoluyla 281kap 8.960 adet antrepodan ithal edildiği, antrepoda 18 kap 544adet güneş paneli kaldığı," yönünde mütalaada bulunduğu görülmüştür.

Bilirkişi gümrük müşaviri ... tarafından hazırlanan 07/04/2022 tarihli bilirkişi ek raporunda; davalı tarafça konşimentolar, antrepo beyannamesi ve eki faturaya göre ... Limanına 9504 adet güneş paneli 23.11.2017 tarihinde getirildiği, 24.11.2017 tarihinde boşaltılan güneş panelin, ... A.Ş. nin geçici depolama alanına konulduğu 27.11.2017 tarihinde .../27.11.2017 tarihli antrepo beyannamesiyle, antrepoya alındığı, ... ... tarafından 145 adedinin antrepoda devir yapıldığı .../19.04.2018, 47 adet, .../ 13.04.2018, 64 adet ve .../08.12.2017 serbest dolaşıma giriş beyannamesiyle 8704 adet, toplam 8.815 adet güneş paneli ithal edildiği, sonuç olarak 12.12.2017 tarihli araç bilgi formlarına göre 8704 adet güneş paneli davacıya teslimin 13.11.2017 tarihinde gerçekleştirildiği, teslimin taraflar arasında düzenlenen revize 1nolu sipariş formundaki teslim şartları ile teslim tarihine uygun olduğu," yönünde mütalaada bulunduğu görülmüştür.

Bilirkişiler lojistik uzmanı ..., hesap uzmanı ..., gümrük uzmanı ..., mali müşavir ..., elektrik mühendisi ... tarafından hazırlanan 04/04/2023 tarihli raporda özetle; ... ve diğer davacı şirketin; dava tarihi itibari ile davalıdan hangi sebeple ve ne miktarda fazla avans ödemesinden alacaklı olduğu ilgili şirketleri kanuni defterleri üzerinden tespitler aşağıdaki gibidir.

... Ltd. Şti. nin 2018 yılı kanuni defterleri dava dosyası içeriğinde yer almamıştır. Dava tarihi itibariyle ... A.Ş den alacak miktarı tespit edilememiştir (Bölüm 2.1.). Dava tarihi itibariyle ... A.Ş.nin ... A.Ş den (kur farkları dikkate alınmamıştır.) 701.659 USD Alacağı bulunmaktadır (Bölüm 2.2.). Dava Tarihi itibariyle ... AŞ. nin ... Ltd. Şti. ne 3.914,90 USD borcu bulunmaktadır (Bölüm 2.4.). Dava Tarihi itibariyle ... AŞ. nin ... A.Ş ne borcu, alacağı bulunmamaktadır. (Bölüm 2.4.). ... Enerji A.Ş.'nin davalıdan avans ödemesi nedeniyle veya herhangi bir sebeple para talep etme hakkının bulunup bulunmadığı; Raporun 2.3. bölümünde yer alan tespit ve eki belgelerden Davacılardan ... A.Ş. nin 11.12.2017 tarihli “Ödeme İşlem Bilgisi” belgesi ile alacaklarını ... Ltd. Şti. Ne devrettiği, buna ilişkin ... A.Ş. tarafından 01.01.2018-38 sayılı yevmiye kaydıyla alacak devrinin yapıldığı anlaşılmıştır. Dolayısıyla ... A.Ş. nin ... A.Ş. den avans ödemesi nedeniyle veya başka bir sebeple para talep etme hakkının bulunmadığı kanaatine varılmıştır. Hangi davacının ne sebeple ve ne miktar alacağının olduğunun belirlenmesi ve temerrüt tarihinin belirlenmesi;

Yukarıda da ifade edildiği gibi ... Şirketi alacaklarını ... Şirketine devretmiş ve davalı yana yaptığı ödemeleri de ... şirketi adına yapmıştır. Bu nedenle işbu davada tüm talep hakları davacı ... şirketine ait olduğu değerlendirilmektedir. Taraflar arasındaki ticari nitelikte hukuki ilişki olduğu, vadesinde alıcısına teslim edilmeyeceği anlaşılan/edilmeyen emtianın tesliminden alıcı/davacının vazgeçebileceği, 23.11.2017 tarihli mailde yazılanlar, ara konşimentolarda, antrepo ve gümrük beyanlarında yer alan miktarlara göre davalı şirketin geri bakiye iki siparişin ithalini gerçekleştirmediğini ve mevcut şartlara göre de ilk siparişin yenilendiği tarihten itibaren kalan süre içerisinde gerçekleştirmesinin de mümkün olmadığı, buna göre davalı yanca davalı yan aleyhine keşide edilen 07.03.2018 tarih ve 106.085,28 USD bedelli “sipariş fesih bedeli” açıklamalı fatura muhteviyatından davacı yanın sorumlu olmadığı, davacı yanın davalıdan talep edebileceği tutarın 110.000,18 olarak hesaplandığı, ancak davacı yanın dava dilekçesinde 110.000,00 USD karşılığı talepte bulunmasına göre dava tarihi itibariyle TCMB kurlarına göre karşılığının (110.000x5,2783)— 580.613,00 TL olduğunun değerlendirildiği; Davacı yan .... Noterliği aracılığı ile keşide ettiği 23.01.2018-... tarih ve sayılı ihtarnamesi ile 110.000 USD bakiye alacağının ihtarnamenin tebliği tarihinden itibaren 7 (yedi) gün içinde ödenmesi talep ettiği, ancak dava dosyasında bu ihtarın davalı şirkete tebliği tarihi bulunmadığı, bu nedenle beş gün makul tebliğ süresi ve yedi günlük ödeme süresi olmak üzere davalı şirketin 04.02.2018 tarihinde temerrüde düştüğü ve dava tarihine kadar davacıların temerrüt faizi alacaları toplamının 79.408,77 TL olduğunun değerlendirildiği; ... A.Ş'nin, karşı davalı ... Ltd. den, sözleşmenin ödeme edimlerinin geç ifa edilmesinden kaynaklanan özellikle ödemede gecikme nedeniyle temerrüt tarihinin tespiti ile, temerrüt tarihinden fesih tarihine kadar geçen süre için alım siparişlerindeki bedellerin geç ödenmesinden kaynaklı 21.806.80 USD'lik talebin haklı ve geçerli bir sebebe dayanıp dayanmadığı; talep koşulları ile, gecikme nedeni ile talep edebilecek alacak miktarının asıl alacak mı faiz alacağının olduğu açıklanarak tespiti; Davalı karşı davacının asıl davada talep edilen alacaktan mahsubunu talep edebileceği 2 ve 3 nolu sözleşmelerden kaynaklanan, sözleşmenin haklı veya haksız fesih sebebine dayalı cezai şart talep etme koşullarının oluşup oluşmadığı, oluşmuş ise miktarının tespiti ve mahsup koşullarının oluşup oluşmadığının tespitinin belirlenmesi, özellikle sözleşme haklı olarak davalı tarafından haklı olarak fesih halinde sözleşme koşullarına göre, davacıdan kimden ne miktarda cezai şart talep edebileceği tespiti; Asıl davaya ilişkin beyanlarımızdan birleşen davaya ilişkin davalı şirketin herhangi bir talepte bulunmasının yerinde olmayacağı, zira davacı şirketin dava dilekçesindeki beyanları ile 23.11.2017 tarihli mail yazışmasındaki beyanlarının; dava konusu emtiaya ilişkin ara konşimentolarda, gümrük ve antrepo beyanlarında yer alan miktarlar ile örtüştüğü, davalı şirket tarafından yapılan feshin haklı sebebe dayanmadığının değerlendirildiği ancak hukuki nitelemenin ve Sayın Mahkemede olduğu," yönünde mütalaada bulundukları görülmüştür.

Bilirkişiler lojistik uzmanı ..., hesap uzmanı ..., gümrük uzmanı ..., mali müşavir ..., elektrik mühendisi ... tarafından hazırlanan 23/10/2023 tarihli bilirkişi ek raporda özetle;Dava dilekçesi, cevap dilekçesi, taraf vekillerinin sair dilekçe ve beyanları, ticari defterler, faturalar, e-mailler, konşimentolar, gümrük beyanları, antrepo belgeleri önceki bilirkişi heyet raporu ve tüm dosya içeriği ile yukarıda arz edilen inceleme ve değerlendirme neticesinde; davacı yanın davalıdan talep edebileceği tutarın 110.000,18 USD olarak hesaplandığı, ancak davacı yanın dava dilekçesinde 110.000,00 USD karşılığı talepte bulunmasına göre dava tarihi itibariyle TCMB kurlarına göre karşılığının (110.000 x 5.2783)> 580.613,00 TL olduğunun değerlendirildi; Davacının temerrüt faizi alacakları toplamının TL cinsinden 79.408,77 TL olarak hesaplandığı, 3095 Sayılı Kanuni Faiz Ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanunun 4/a Maddesi “Sözleşmede daha yüksek akdi veya gecikme faizi kararlaştırılmadığı hallerde, yabancı para borcunun faizinde Devlet Bankalarının o yabancı para ile açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranı uygulanır” hükmü gereği aşağıdaki hesaplamaların yapıldığı, Döviz cinsinden hesaplamada 110.000,18 USD nin dikkate alındığı, Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankasının Elektronik Veri Dağıtım Sisteminden (EVDS) alınan veriler üzerinden, | Yıla Kadar Vadeli (USD) hesaplarına uygulanan faiz oranlarına göre aşağıdaki hesaplamaların yapıldığı, Hesaplamaların 2 ayrı şekilde yapıldığı ve aşağıda tablolarda yer aldığı gibi olduğu,

1. Aylık Faiz Oranına Göre Hesaplama (1 Yıla Kadar Vadeli (USD)%

¸

2. Yıllık Ortalama Faiz Oranına Göre Hesaplama

(( Yıla Kadar Vadeli (USD)(%) (Aylık Faiz Oranlarının ortalaması alınmıştır.))

¸Sayın Mahkemenin aynen ödemeyi kabul etmesi halinde 110.000,18 USD ye, 3095 Sayılı Kanuni Faiz Ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanunun 4/a Maddesi “Sözleşmede daha yüksek akdi veya gecikme faizi kararlaştırılmadığı hallerde, yabancı para borcunun faizinde Devlet Bankalarının o yabancı para ile açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranı uygulanır” hükmü gereği; 23.10.2023 tarihli rapor düzenleme tarihi itibariyle Aylık Faiz Oranına Göre 25.223,92 USD, Yıllık Ortalama Faiz Oranına Göre 25.111.00 USD faiz hesaplandığı," yönünde mütalaada bulundukları görülmüştür.

Mahkememiz tarafından yapılan değerlendirme sonucunda; taraflar arasında üç adet sipariş formu ve bu formlara dayalı üç sözleşme ile toplam 2.084.422,86 USD lik sözleşme yapıldığı, davalı tarafından toplam 17.536 adet güneş panelinin teslim edildiği , davacının işbu paneller için 1.456.658,88 USD ödemesi gerekirken, yapılan avans ödemeleri ve diğer ödemeler dahil toplam 1.576.658,82 USD ödeme yaptığı , böylece 109.999,94 USD fazla ödeme yapıldığı, ileri sürülerek, işbu fazla ödemenin davalıdan tahsili için davacı yanı yapılan avans ödemesinin sebepsiz zenginleşme nedeni ile iadesine karar verilmesini, davacı asıl davada talep etmektedir.

Davalı ise karşı davalı , davacı güneş paneli satın alan şirketlerin ödemede temerrüte düştüğü bu nedenle söz. Gereği 106.085,28 USD cezai şart ödemesi gerektiği, ayrıca oluşan temerrüt nedeni ile, ödemelerin gecikmesine bağlı 21.886,80 USD gecikme cezası talep ettiğini , beyan etmiştir.

Mahkememizce dosya kendilerine tevdi edilen bilirkişi kurulundan alınan 04/04/2023 tarihli raporda, davalı tarafından davacıya üç adet sipariş formuna dayalı olarak, 1. Sipariş için 8.704 adet , 2. Sipariş için 4.416 adet ve 3. Sipariş için 4.416 adet olmak üzere toplam 17.536 adet güneş enerjisi panelini usulüne uygun olarak davacı yana teslim ettiği , davacı taraf satış işlemlerinde temsile yetkili ...tarafından ...'ya gönderilen 23/11/2017 tarihli maille , ödemelerin 15 Aralık olarak kabule bağlandığını , ...bankanın büyük sıkıntı çıkardığını bu nedenle ... için derhal tamamlanarak bu paraları çekmeleri gerektiğini ifade ederek, daha önce sevk edeceklerini beyan ettikleri, ancak sevk edilmeyen son 2,4 MW paneli iptal etmek zorunda kaldığını, geç alım yapılmasında kendilerine faydası olmadığı gibi büyük bir KDV yükü doğacağını ve nakit akışını bozacağını belirterek , daha önceki kök ve ek raporlarda beyan edildiği gibi finans sıkıntısı bulunduğunu, ancak bu sıkıntının davalı şirketin 2 ve 3 nolu siparişleri vadesinden geç teslim edecek olmasından kaynaklandığını , çünkü 23/11/2017 itibariyle sevkıyatın başlamadığını , bilirkişilerce belirtilen gümrük, antrepo ve konişmento lardaki miktar ile ilgili birlikte değerlendirme yapıldığında, davalı yanca, davacı yan aleyhine keşide edilen 07/03/2018 gün ve 106.085,28 USD bedelli sipariş fesih bedeli açıklamalı fatura muhtebiyatından davacı yanın sorumlu olmadığı , davacı yanın davalıdan talep edebileceği 110.000,18 USD alacağın fazla ödeme olarak davalı yandan talep edilebileceğini, bunun dava tarihi itibariyle karşılığının 580.613 TL olup davacı yanın davalıya keşide ettiği .... NOTERLİĞİNİN 23/01/2018 tarih ve ... yevmiyeli ihtarnamesi gereğince, dosyadaki bilgilere göre , 04/02/2018 de davalı şirketin temerrüte düştüğü ve işbu temerrüt tarihi ile dava tarihi 31/12/2018 tarihi arasında toplam 79.408,77 TL dava tarihine kadar işlemiş faiz talep edebileceğini rapor etmiş olup, mahkememizce işbu raporun dosya kapsamına uygun olduğu , sonuç olarak davacı ... AŞ nin davalıdan avans ödemesi nedeni ile olan alacaklarını 11/12/2017 tarihli ödeme işlem bilgisi belgesi ile davacı ... LTD ŞTİ ye devir ve temlik ettiği , buna ilişkin ... AŞ tarafından 01/01/2018 tarih ve 38 sayılı yevmiye kaydı ile alacak devrinin defterlerine işlendiği mahkememizce ve bilirkişi kurulunca tespit edilmiş olup, buna göre asıl davada davacı ... AŞ nın yaptığı temlik nedeni ile temlik alan ... ltd Şti nin davalıdan 110.000 USD fazla avans ödemesi nedeni ile alacaklı olduğu , dava tarihi itibariyle davacı ... AŞ ile ... AŞ 'nin birbirinden borç ve alacağının bulunmadığı ... AŞ nin ... LTD ŞTİ 'ye dava tarihi itibariyle ticari defter ve kayıtlarına göre 3.914,90 USD borcu bulunduğu tespit edilmiş olup, ... LTD ŞTİ nin işbu davada temlik alınan fazla avans ödemesini talep ettiği , cari hesap alacağını istemediği ve fazla yapılan avans ödemesinin davalı şirketten tahsili ile ... LTD ŞTİ ye ödenmesi gerektiği sonucuna varılmış, temerrüt tarihi olarak .... NOTERLİĞİNİN 23/01/2018 tarih ve ... yevmiyeli ihtarnamesi gereğince 04/02/2018 tarihli olduğu benimsenmiştir.

Ayrıca yapılan temlik nedeni ile davacı ... .. AŞ 'nin dava tarihi itibariyle , dava konusu alacağı temlik etmiş olduğu görülmekle açtığı asıl davanın aktif husumet yönünden reddi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Davalı ... AŞ nin açtığı karşı dava ise taraflar arasındaki ticari nitelikteki hukuki ilişki nedeniyle, vadesinde alıcısına teslim edilemeyeceği anlaşılan ve teslim edilemeyen emtianın tesliminden alıcı davacının vazgeçebileceği 23/11/2017 tarihli mailde yazılanlar, ara konşementolarda , antrepo ve gümrük beyanlarında yer alan miktarlara göre davalı şirketin geri bırakılan bakiye iki siparişin ihtaratını gerçekleştirmediği , mevcut şartlara göre ilk siparişin yenilendiği tarihten itibaren kalan süre içerisinde gerçekleşmesinin de mümkün olmadığı, buna göre davalı yanca davacı aleyhine keşide edilen 07/03/2018 günlü ve 106.085,28 USD bedelli sipariş fesih bedelini talep etme hakkının bulunmadığı , davacı şirketin dava dilekçesindeki beyanları ile 23/11/2017 tarihli mail yazışmalarındaki beyanlarını , dava konusu emtiaya ilişkin ara konşementolarda , gümrük ve antrepo beyanlarında yer alan miktarların örtüştüğü, davalı şirketin yapılan fesih bildirimini haklı sebebe dayanmadığı mahkememizce bilirkişi raporunda yapılan tespitler doğrultusunda benimsenmiş , bu nedenle karşı dava konusu edilen alacağın , talep ve koşulları oluşmadığından karşı davanın açtığı , karşı davanın reddi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Bu nedenlerle , asıl davanın kabulüne , karşı davanın reddine ilişkin aşağıdaki gibi hüküm tesis etmek gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.

HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1. Asıl davanın;

a-Davacı ... GIDA ... LTD. ŞTİ. Yönünden açılan davanın KABULÜ ile;

110.000 USD 'nin 3095 sayılı yasanın 4/a maddesi gereğince USD'nca Devlet Bankalarınca USD için 04.02.2018 temerrüt tarihinden itibaren işleyecek TC Merkez Bankası 'nın USD'ye uygulandığı yıllık faiz üzerinden açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranı yürütmek suretiyle davalıdan tahsili ile davacıya VERİLMESİNE,

b-Davacı ... TİCARET AŞ yönünden aktif husumetten REDDİNE,

2. Davalı ... ...AŞ tarafından açılan karşı davanın REDDİNE,

Asıl davada;

a-)Davacı ... GIDA ... LTD. ŞTİ. yönünden,

3. Kabul edilen dava değeri üzerinden hesaplanan 39.525TL karar. ilam harcından, davacı tarafça peşin yatırılan 9.881,05TL harcın mahsubu ile bakiye 29.643,95TL harcın davalıdan tahsili ile Hazine'ye gelir KAYDEDİLMESİNE,

4. Davacı tarafça yatırılan 35,90TL başvuru harcı, 9.881,05TL peşin harç olmak üzere toplam 9.916,95TL harcın davalıdan alınıp davacıya ÖDENMESİNE.

5. Davacı tarafça yapılan 1.576TL yargılama giderinin davalıdan tahsili ile davacıya ÖDENMESİNE,

6. Davacı taraf kendisini vekille temsil ettirdiğinden Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca hesap ve takdir olunan 87.004,00TL vekalet ücretinin davalıdan alınıp davacıya ÖDENMESİNE,

7. 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'nun 18/A. 14. maddesi ile Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği'nin 26. maddesine göre; Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanan arabuluculuk ücretinin davada haksız çıkan taraftan karşılanması gerekmekle, 1.320,00. TL arabuluculuk ücretinin davalıdan alınarak HAZİNEYE GELİR KAYDINA,

b-)Davacı ... TİCARET AŞ yönünden,

8. Alınması gerekli 427,60TL karar. ilam harcın bu davacıdan tahsili ile Hazine'ye gelir KAYDEDİLMESİNE,

9. Davalı taraf ... ...AŞ vekili kendisini vekille temsil ettirdiğinden Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca hesap ve takdir olunan 17.900TL vekalet ücretinin bu davacıdan alınıp davalıya ÖDENMESİNE,

Karşı davada;

a-)Alınması gerekli 427,60TL karar-ilam harcından, davalı tarafça peşin yatırılan 1.950TL harçtan mahsubu ile bakiye 1.522,4TL harcın kararın kesinleşmesi ve talep halinde davalı ... ...AŞ'ne iadesine,

10-Davalı tarafça yapılan yargılama giderinin davalı üzerinde BIRAKILMASINA,

11-Davacılar kendisini vekille temsil ettirdiğinden Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca hesap ve takdir olunan 18.328,88TL vekalet ücretinin davalıdan alınıp davacılara ÖDENMESİNE,

12- Taraflarca yatırılan gider avansının kullanılmayan kısmının 6100 sayılı Yasanın 333. maddesi ile Yönetmeliğin 207. maddesi gereğince hükmün kesinleşmesinden sonra hesap numarası bildirilmiş ise elektronik ortamda hesaba aktarmak suretiyle; hesap numarası bildirilmemiş ise masrafı kalan paradan karşılanmak suretiyle PTT merkez ve işyerleri vasıtasıyla adreste ödemeli olarak yazı işleri müdürü tarafından iadesine,

13-6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'nun 18/A-14. maddesi ile Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği'nin 26. maddesine göre; Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanan arabuluculuk ücretinin davada haksız çıkan taraftan karşılanması gerekmekle, 1.320,00-TL arabuluculuk ücretinin karşı davada davacıdan alınarak HAZİNEYE GELİR KAYDINA,

Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık yasal süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesinde istinaf yasa yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.30/11/2023

Başkan ...

e-imzalıdır

Üye ...

e-imzalıdır

Üye ...

e-imzalıdır

Katip ...

e-imzalıdır