İstanbul 15. Asliye Ticaret Mahkemesi 2024/207 E. 2024/345 K.

T.C.

İSTANBUL

15. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2024/207 Esas

KARAR NO : 2024/345

DAVA : Tazminat (Sözleşmeden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ : 11/12/2012

KARAR TARİHİ : 06/06/2024

Mahkememizde görülen davanın yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA /Davacı vekili dava dilekçesinde ve özetle;

Müvekkili şirket ile davalı şirket arasında 16/04/2007 tarihinde imzalanan sözleşme gereğince Cezayir dahilinde müvekkilinin aracı acente olarak görev yaptığını, davalının Cezayir'den iş alması üzerine taraflar arasındaki sözleşmenin 16/04/2011 tarihine kadar uzatıldığını, Cezayir mevzuatındaki değişiklik nedeniyle ... nin kurulup taraflar 05/05/2011 tarihinde ek sözleşme yapıldığını, ... üzerinden yapılacak işlerinde sözleşme kapsamına alındığını, sürenin 31/12/2012 tarihine kadar uzatıldığını, ancak davalının yazışmaları, belgeleri, ihaleye verilen teklifleri göndermediğini, temsili göz ardı ettiğini, işleri kendi bildiği gibi yönetmeye çalıştığını, komisyon ödemelerinde sorun çıkardığını, davalının kendi başına iş yapmaya çalışması nedeniyle müvekkilinin çok sayıda iş kaybına ve bu bağlamda komisyon kaybına uğradığını,

... firmasının Mayıs 2011 tarihli ihalesinin yanlış teklif nedeniyle kaybedildiğini, ... firmasının Ekim 2011 tarihli ihalesinde 40 nolu malzeme fiyatının eksik bırakılması nedeniyle ihalenin geçersiz kılındığını ve komisyon kaybına uğrandığını beyanla; davalının taraflar arasındaki sözleşmeye aykırı davranışları nedeniyle uğranılan zarar olan tahsilatı yapılmamış komisyon alacağı, haksız fesih nedeniyle uğranılan kar kaybı ve portföy tazminatına esas olmak üzere fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 10.000,00 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davacı vekili 14/05/2015 tarihli ıslah dilekçesi ile talebi 81.720,48 Euro komisyon alacağı 55.125,93 Euro portföy tazminatı olmak üzere 136.846,41 Euro olarak ıslah ettiklerini açıklamış, dava tarihinden itibaren dövize uygulanan en yüksek faizi ile tahsiline karar verilmesini istemiştir.

Davacı şirket adına temsilcisi 06/04/2016 tarihli arttırım dilekçesi ile 115.658,40 Euro komisyon alacağı ve 55.125,93 Euro portföy tazminatı alacağı olmak üzere 170.784,33 Euro tazminatın dava tarihinden itibaren en yüksek temerrüt faizi ile tahsilini istediklerini bildirmiştir.

CEVAP /Davalı vekili cevap dilekçesinde ve özetle;

Taraflar arasındaki sözleşmeye ve ek sözleşmeye göre müvekkili şirketin borç ve yükümlülüğünün Cezayir 'de açılan ihale veya projenin müvekkili şirket lehine sonuçlanması halinde hizmet komisyonu ödenmesi olduğunu, ...'ın bu bedeli hak edebilmesi için kendisine yüklenen borç ve edimleri eksiksiz yerine getirmesinin gerektiğini, ticari şirketlerin şirket mukavelesinde yazılı işletme mevzuunun dılında faaliyette bulunamayacağının amir hüküm olduğunu, ...'ın faaliyet konuları arasında TTK.nun 102.maddesinde yer alan hükmü gereği nitelendirilmesinin mümkün olmadığını, ... firmasının açtığı ihalenin Cezayir resmi gazetesinde yer aldığını, davacı tarafıdan müvekkiline bildirilmediğini, davacının sözleşme hükümlerine aykırı davrandığını, edimlerini yerine getirmediğini, davacının ihlaleri müvekkiline bildirmediği gibi şartnameleri de almadığını beyanla davanın reddini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava; taraflar arasındaki 16/04/2007 tarihli acentelik sözleşmesinin haksız feshi nedeniyle komisyon alacağı, mahrum kalınan kar alacağı ve portföy tazminatı istemine ilişkindir.

Dava ... ATM nin 2012/ ... esas sayılı dosyasında açılmıştır. ... Ticaret Mahkemelerinin heyetli hale getirilmesi sonucu dava dosyası Mahkememizin 2014/ ... esasına kaydolunmuştur. Mahkememizce yapılan yargılama sonucunda; 2014/ ... E- 2018/ ... K sayılı ve 09/01/2018 tarihli karar ile davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.Mahkememiz kararı taraflarca istinaf edilmiştir.

... BAM ... HD nin 09/10/2019 tarih ve 2018/ ... - 2019/ ... sayılı ilamı ile istinaf taleplerini esastan reddetmiştir. Taraflarca karar temyiz edilmiştir. Yargıtay, ... Hukuk Dairesi 22/06/2020 tarih ve 2019/ ... E-2020/ ... Karar sayılı ilamında;

"davacı ile davalı arasında akdedilen 16.04.2007 ve 05.05.2011 tarihli sözleşmeler ile davacının, davalı şirketin Cezayir ülkesinde gireceği ihaleleri takip ederek davalıya bildireceği, ihale şartnamelerini davalıya göndereceği, davalının hazırlamış olduğu teklifleri ve teminat mektuplarını ihale kurumlarına sunacağı konusunda taraflar anlaşmış olup, davalı şirketçe, davacı acentesine gönderilen ...Noterliğinin 07.03.2012 tarihli ihtarnamede; Cezayir ülkesinde acente tarafından takip edilmesi gereken ihalelerin takip edilmediği, şartnamelerin alınmadığı, sözleşme ile davacıya yüklenen edimlerin ihlali halinde sözleşmenin feshedileceği bildirilmiş olup, ... Noterliğinin 21.03.2012 tarihli ihtarnamesi ile de, ... firmasının ... numaralı ihalesinin bildirilmediği ve ihale şartnamesinin davacı acente tarafından alınıp kendilerine gönderilmediği gerekçesiyle sözleşmenin feshedildiği bildirilmiştir. Dosya kapsamına göre; davalının acentecilik sözleşmesini feshine somut dayanak olarak ileri sürdüğü ... firmasının ... numaralı ihalesinin, davacı acente tarafından takip edilerek davalıya bildirildiği ve ihale şartnamesinin alındığını davacı tarafın ispat edemediği, bu sebeple davalının acentecilik sözleşmesini fesihte haklı olduğu anlaşılmış olup, bu durumda mahkemece, 6762 sayılı Ticaret Kanunu'nun 134. maddesi de gözetilerek davanın reddine karar verilmesi gerekirken, yanılgılı değerlendirmeye dayalı olarak yazılı şekilde karar verilmesi isabetli olmamıştır." gerekçesini açıklamış, mahkememiz kararını bozmuştur. Mahkememizce bozma ilamına uyulmamış, 17/12/2020 tarih ve 2020/ ... - 2020/ ... sayılı direnme kararı verilmiştir.

Davalı vekilinin temyizi üzerine Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 21/06/2023 tarih 2021/ ... - ... esas 2023/ ... karar sayılı ilamında:

"9. Yapılan açıklamalar ışığında somut olay değerlendirildiğinde; davacı ile davalı arasında 16.04.2007 tarihli aracı acentelik sözleşmesi imzalandığı ve davacının acente olarak davalının faaliyet alanındaki ihaleleri takip etmeye ve şartnameleri davalı adına almaya başladığı, taraflar arasında ticari ilişki devam ederken davalının pay sahibi olduğu Cezayir uyruklu ... isimli şirketin kurulduğu, anılan şirketin kurulmasından sonra 05.05.2011 tarihli ek sözleşme ile bu şirket tarafından alınan ihalelerden de davacıya komisyon ödeneceğinin kararlaştırıldığı anlaşılmaktadır.

10. Taraflar arasında akdedilen 16.04.2007 tarihli acentelik sözleşmesinin birinci maddesinde sözleşmenin konusunun, Cezayir Devlet firmaları tarafından açılan davalının faaliyetleriyle ilgili proje ve ihalelerin takibi olduğu belirtilmiştir. Sözleşmenin ikinci maddesinde davacının yükümlülükleri ise Cezayir'deki proje ve ihaleleri takip etmek ve ilgili şartnameleri davalı adına almak, davalı tarafından hazırlanan teklifleri Cezayir'deki makamlara iletmek, ihalelerle ilgili gelişmeleri takip etmek ve görüşmeler yapmak, yapılan görüşmelerden davalıyı haberdar etmek şeklinde düzenlenmiştir. Davalının yükümlülüğü ise Cezayir'deki ihalelerin ve projelerin tamamen veya kısmen dahi olsa davalı lehine neticelenmesi hâlinde davacıya belirtilen oranlarda komisyon ödemek olarak belirlenmiştir.

11. Taraflar arasında akdedilen 05.05.2011 tarihli ek sözleşme ile 16.04.2007 tarihli acentelik sözleşmesinin bazı maddeleri değiştirilmiş ve sözleşmenin süresi uzatılmıştır. Ayrıca ek sözleşmede belirtilmeyen konularda acentelik sözleşmesindeki maddelerin aynen geçerli olduğu belirtilmiştir. Ek sözleşmeyle sözleşmenin konusuna Cezayir Devlet firmaları yanında özel firmalar tarafından açılan proje ve ihaleler de dahil edilmiştir. Dört yıl olan sözleşmenin süresi ise 31.12.2012 tarihine kadar uzatılmıştır. Dolayısıyla ek sözleşme ile davacının yükümlülükleri değiştirilmemiş; belirtilmeyen konularda acentelik sözleşmesinin maddelerinin aynen geçerli olduğu düzenlendiğine göre ek sözleşme sonrası dahi davacının yükümlülükleri arasında Cezayir'deki proje ve ihaleleri takip etmek ve ilgili şartnameleri davalı adına almak bulunmaktadır.

12. Cezayir Devleti tarafından yapılan mevzuat değişikliği nedeniyle davalının pay sahibi olduğu Cezayir uyruklu ... isimli şirket kurulmuştur. Anılan şirketin kurulmasından sonra da taraflar arasındaki acentelik sözleşmesi devam etmiş ve 05.05.2011 tarihli ek sözleşme ile bu şirket tarafından alınan ihalelerden de davacıya komisyon ödeneceği kararlaştırılmıştır. Taraflar arasında akdedilen ek sözleşme ile sözleşmenin süresi 31.12.2012 tarihine kadar uzatılmıştır. Bu itibarla taraflar arasındaki acentelik sözleşmesi belirli sürelidir. Yukarıda belirtildiği üzere haklı bir sebebin varlığı hâlinde taraflardan her biri belirli süreli acentelik sözleşmesini her zaman feshedebilir.

13. Davalı tarafından davacıya gönderilen 21.03.2012 tarihli ihtarnamede ve cevap dilekçesinde fesih nedeni olarak ... şirketince açılan ... sayılı ihalenin sözleşmeye aykırı olarak bildiriminin yapılmaması gösterilmiş; davacı tarafından alınması gereken anılan ihale şartnamesinin ... çalışanları tarafından alınarak gönderildiği iddia edilmiştir.

14. Davacı tarafından ... şirketince açılan tüm ihalelerin davalıya bildirildiği, ek sözleşme ile şartnamenin alınmasının yükümlülükler arasından çıkarıldığı ileri sürülmüş ise de ispat yükü kendisine düşen davacı, dosya kapsamına sunduğu bilgi ve belgeler ile ... şirketince açılan ... sayılı ihaleyi davalıya bildirildiğini ispatlayamamıştır. Davacı tarafından sunulan e-mail yazışmalarında ... şirketince açılan ihalelere ilişkin bildirimler yer alsa da bunlar arasında ... sayılı ihale yer almamaktadır. Zira dosya kapsamına sunulan tüm e-mail yazışmaları ... sayılı ihale tarihinden önceki bir tarihtir. Ayrıca davacı acentenin ek sözleşme gereğince bildirim yükümlülüğünün yanında ilgili şartnameleri davalı adına alma yükümlülüğü de bulunmaktadır. İlgili şartnamenin ise davacı tarafından alınmadığı sabit olup uyuşmazlık konusu değildir.

15. Haklı sebep, fesih hakkını kullanan taraf bakımından acentelik sözleşmesini devam ettirmesini dürüstlük kuralı çerçevesinde beklenemeyecek duruma sokan ve çekilmez bir hâle getiren olgu ve olayları ifade etmektedir. Davacının sözleşmeye aykırı olarak ... şirketince açılan ... sayılı ihaleyi davalıya bildirmemesi ve ilgili şartnameyi davalı adına almaması tarafların konumu ve sözleşmenin konusu gözetildiğinde haklı sebep teşkil etmektedir.

16. Bu itibarla ilk derece mahkemesince; davalının acentecilik sözleşmesinin feshine dayanak olarak ileri sürdüğü ... şirketinin ... numaralı ihalesinin davacı acente tarafından takip edilerek davalıya bildirildiği ve ihale şartnamesinin alındığını davacı tarafın ispat edemediği, bu sebeple davalının acentecilik sözleşmesini fesihte haklı olduğu gözetilerek davanın reddine karar verilmesi gerekmektedir.

17. Hâl böyle olunca Hukuk Genel Kurulunca da benimsenen Özel Daire bozma kararına uymak gerekirken, önceki kararda direnilmesi usul ve yasaya aykırıdır. Bu nedenle direnme kararı bozulmalıdır." gerekçesi ile mahkememiz kararını bozmuştur.

Mahkememizce HGK nun 21/06/2023 tarihli kararı gereğince Yargıtay, ... Hukuk Dairesi 22/06/2020 tarih ve 2019/... E-2020/... Karar sayılı ilamında açıklanan gerekçelerle davanın reddine ilişkin aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

H Ü K Ü M ;Yukarıda açıklanan nedenlerle /

1. Davanın reddine,

2. Karar tarihinde yürürlükte bulunan harçlar tarifesi gereğince peşin alınan 8.360,28. TL nin 427,60. TL maktu karar harcından mahsubu ile kalan 7.932,68. TL harcın karar kesinleştiğinde talep halinde davacıya iadesine,

3. Davalı vekili lehine karar tarihindeki avukatlık asgari ücret tarifesi üzerinden hesap olunan 61.435,51. TL nispi vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalıya verilmesine,

4. Davalının yapmış olduğu 150. TL tebligat ve müzekkere giderlerinin davacıdan alınarak davalılara verilmesine,

5. Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına,

6. HMK 333. md. uyarınca yatırılan ve bakiye kalan gider avansının kararın kesinleşmesi sonrası talebi halinde yatırana iadesine,

Davacı vekili ve davalı vekilin yüzlerine karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içinde da Yargıtay'da temyiz yolu açık olmak üzere oy birliği ile verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı. 06/06/2024

Başkan ...

¸e-imzalıdır

Üye ...

¸e-imzalıdır

Üye ...

¸e-imzalıdır

Katip ...

¸e-imzalıdır