İstanbul 15. Asliye Ticaret Mahkemesi 2021/656 E. 2024/32 K.

T.C.

İSTANBUL

15. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO :2021/656 Esas

KARAR NO:2024/32

DAVA:İtirazın İptali

DAVA TARİHİ:15/10/2021

KARAR TARİHİ:23/01/2024

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali davasının yapılan açık yargılaması sonunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

DAVA

Davacı vekilinin dava dilekçesi özetle; Davacı ile davalı arasında "...'" ne ait sözleşme imzalandığını, müvekkili iş bu sözleşme ile Alt Temel ve PTM Serilmesi ve Sıkıştırılması işini üstlendiğini, taraflar arasındaki sözleşmeye göre müvekkili Alt Temel Serilmesi Sıkıştırılması işi için 6,5TL birim fiyattan 30.000 TON için 195.000TL, PMT Serilmesi Sıkıştırılması işi için ise yine 6,5TL birim fiyattan 40.000 TON için 260.000TL olmak üzere KDV Hariç toplam 455.000TL ödenmesi koşuluyla anlaştıklarını, iş bedelinin belirlenmesinde işin yapımı için gerekli olan ağır makine ve teçhizatın iş mahalline taşınma ve geri getirilme bedelleri de dikkate alınarak sözleşmedeki taahhüt miktarları asgari olmak üzere garanti altına alındığını, Toplam imalatIN ortalama 70.000 ton olduğunu, İşe başlama tarihi itibari ile 2 ay olarak hesaplandığını, ürenin uzaması halinde ya da anlaşmazlık durumunda taşeron makinelerini sahadan kaldırabilir yüklenici bu durumla alakalı herhangi bir yaptırım yapamaz ve itiraz hakkı olmadığını, Bu sebepten ötürü taşeronun herhangi bir masrafı ya da zararı söz konusu ise yüklenici masrafları ve zararları karşılamak zorundadır." şeklinde düzenlendiğini, bu esastan hareketle aylık garanti miktarı Alt Temel ve PMT SERİMİ (HERŞEY DAHİL, iş mak. nakli dahil) = 35.000 ton/ay" şeklinde davalı tarafın garanti verdiğini, müvekkilin sözleşme konusu işe sözleşmeye uygun olarak 19.04.2021 günü başladığını ve 30 Haziran 2021 gününe kadar çalıştığını, işin yapım süresi, davalı/borçlu tarafça yapılan sözleşme ile 2 ay olarak belirlenmiş ise de toplamda davalı 70 gün sonra işin bittiğini bildirerek çalışmanın sona erdiğini bildirdiğini, yapım süresinde müvekkili, davalı tarafın verdiği talimatlara uygun işini yarım bırakmadığını verilen işleri eksiksiz tamamladığını, müvekkili bu kalan 10 günlük iş süresinde de makinelerini ve işçilerini vaat edilen miktarda iş yaptırılacağı beklentisi ile işyerinden ayırmadığını, işyeri giderleri ile işçi ücretlerini de ödediğini, ancak bu süre içinde ve sonunda davalı davacıya başka iş kalmadığını bildirerek iş alanını terk etmesini istediğinden müvekkili ağır iş makina ve teçhizatı ile işçilerini de alarak işyerinden ayrılmak zorunda kaldığını, bu süreç içerisinde davalı taraf davacıya garanti etmiş olduğu miktarda malzeme temin etmediğini, yalnızca 25.094,49 tonluk imalat malzemesi temin ederek bunun serme ve sıkıştırma bedelini ödediğini, bu gelişme üzerine, sözleşmede garanti edilen 70.000 tondan yapımından feragat edilen 44.905,51 tonluk iş bedeli için müvekkili tarafından ... numaralı 18.08.2021 tarihli toplam 344.425,27-TL'lik elektronik fatura düzenlenerek davalıya tebliğ edildiğini, davalı tarafça işbu faturaya süresi içerisinde itiraz edilmediğini, faturanın kesinleştiğini, davalı tarafla yapılan görüşmelerde, davalı taraf bu ödemeyi yapamayacağını beyan ettiğini, alacağın tahsili için tarafça .... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyasından, davalı hakkında icra takibi başlatıldığını, itiraz üzerine takibin durduğunu, bu nedenle itirazının iptali ile takibin devamına, Davalının %20'den aşağı olmamak üzere icra inkâr tazminatına hükmedilmesine Karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı taraf cevap dilekçesinde özetle, Müvekkili şirket üretimini yaptığı malzemelerin satışı ile ilgili olarak işveren ... Adi Ortaklığı idare ... Çevre Şehircilik İl Müdürlüğü ile 25.03.2021 tarihinde "... Beldesi Sınırları İçerisine Nakledilmesi Yapım İşinde" Yol için İhtiyaç olan malzemeleri (dolgu malzemesi ve alt temel malzemesi) tedarik, şantiye sahasına nakliyesi, malzemeyi sermesi (finişerle), silindirle sıkıştırması, arazözle sulama yapılması işi" ile ilgili sözleşme imzaladığını, müvekkili şirket ile davacı şirket arasında aktedilen sözleşmenin konusu alt temel malzemesinin serimi ve sıkıştırılması işi olduğunu, sözleşme davacı şirket tarafından hazırlandığını, söz konusu sözleşme çerçevesinde, yaklaşık 35.000.ton alt temel malzemesinin serileceği konusunda anlaşma yapıldığını, müvekkili şirketin almış olduğu işin toplam miktarı yaklaşık 35.000.ton olduğunu, ... Adi Ortaklığı ile yapılan sözleşme ile sabit olduğunu, müvekkili şirketin yüklenmiş olduğu iş yaklaşık 35.000.ton olmasına karşın, taşeron firma ile yaklaşık 70.000.ton üzerinden anlaşma yapılmasının mantığa ve ticari icaplara uymadığını, davacı şirket tarafından hazırlanan sözleşme metni incelendiği zaman, sözleşme metninin net olmadığının görüldüğünü, sözleşme, müvekkili şirket yetkilisi bu durumu sorduğu zaman, "ne kadar iş yaparsak onun parasını alacağız, birim fiyat 6,5.TL, bu fiyat üzerinden ne kadar iş yaparsak onun parasını alacağız" şeklinde açıklama yapıldığını, sözleşmede, iş garantisi verildiğine ilişkin olarak açık bir düzenleme olmamasına karşın, davacı yan, hem sözleşmeyi farklı anlamlara gelecek şekilde yazmış, hem sözleşme ile ilgili olarak yapılan sözlü beyanda sadece yapılan işin ücretinin alınacağı beyan edilmiş olmasına karşın, sözleşmede yazılı muğlak ifadelerden yola çıkılarak fark fatura düzenlenmesi ve ilave para talep edilmesi dürüstlük kurallarına uymadığını, davacı şirket dava dilekçesinde, PMT ve Alt Temel için toplam 70.000.Ton imalat yapılacağı anlaşması yapıldığı iddia edilmekle birlikte, hem ... Adi ortaklığı ile yapılan sözleşmede, PMT serimi yapılacağına ilişkin bir anlaşması olmadığını, hem de, dava dilekçesi ekinde ve tarafça sunulan dilekçe ekinde sunulan belgelerden görüleceği üzere, davacı şirket tarafından herhangi bir PMT teslimi ve imalatı işi yapılmadığını, davacı şirket başka bir firma için yapmış olduğu şablon sözleşmeyi müvekkiline imzalattığını, müvekkili kesinlikle davacı şirketten PMT serimi talep etmediğini, davacı şirket tarafından da PMT serimi yapılmadığını, davacı şirket, hiç teslimini ve imalatını yapmadığı PMT ile ilgili müvekkili şirketten ödeme talep etmekte olduğunu, davacı şirketin sözleşme kapsamında çalıştığı gün sayısı 30-35 günü geçmemekte olduğunu, davacı şirket, müvekkili şirketin faturaya itiraz etmediğini beyan etse de müvekkili şirket faturanın kendisine teslim edildiği günü takip eden gün içerisinde, fatura KEP aracılığı ile davacı firmaya iade edildiğini ve .... Noterliği'nin 19.08.2021 tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile faturaya itiraz edildiğini, davacı şirket müvekkil şirketin adresinde bulunmadığı iddia etse de müvekkili şirketin adresinden kaçması, mal kaçırması gibi bir durum söz konusu olmadığını Beyan ederek Davanın reddine karar verilmesinin talep etmiştir.

DELİLLER

Delil olarak; icra dosyası, fatura, cari hesap ekstresi, bilgi ve belgeler, ticari defter kayıtları ve bilirkişi incelemesine dayanılmış olup, gösterilen deliller toplanarak dosya arasına konulmuştur.

Alınan 13/11/2023 tarihli bilirkişi raporunda özetle, Davacı şirketin ibraz olunan ticari defterlerinden sahibi lehine delil vasfına haiz olduğu, Davalının ticari defter ibrazında bulunmadığı,Davacının ticari defterlerine göre davacının takip tarihi itibariyle davalıdan 344.425,27TL asıl alacağı olduğu, Davacının ibraz olunan ticari defter kayıtlarına göre 30.04.2021 tarihli ... numaralı "4.211 Ton PMT SERME SIKIŞTIRMA BEDELİ" açıklamalı KDV dahil 32.298,37 TL bedelli, 31.05.2021 tarihli ... numaralı "11.352 Ton PMT SERME SIKIŞTIRMA BEDELİ" açıklamalı KDV dahil 87.069,84 TL bedelli ve 30.06.2021 tarihli ... numaralı "9.531,49 Ton PMT SERME SIKIŞTIRMA BEDELİ KDV dahil 73.106,53 TL" bedelli olmak üzere toplam 25.094,49 ton miktarında asfalt serimine ilişkin fatura bedelleri davalı tarafından ödenmiş olmakla söz konusu faturaların davalı aleyhine borç doğurduğu, Gerek söz konusu fatura bedelleri ödenmiş olduğundan gerekse de uyuşmazlığın kökeni davacının taraflar arasındaki sözleşmenin 15. Maddesine dayanarak düzenlediği 18.08.2021 tarihli ... numaralı "44.905,51 Ton FİYAT FARKI" açıklamalı KDV Dahil 344.425,27TL bedelli faturaya dayandığı, Bu nedenle esas ele alınması gereken 18.08.2021 tarihli ... numaralı KDV Dahil 344.425,27TL fatura olup söz konusu fatura davalıya tebliğ edilmiş olmakla birlikte davalı tarafından faturaya KEP aracılığı ile davacı firmaya iade edildiği ve .... Noterliği'nin 19.08.2021 tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile faturaya itiraz edildiği dosyaya sunulu belgelerden anlaşıldığı, bu itibarla davacının takibe konu alacağının dayanağı olan fatura içeriği bedelin faturaya da mesnet olan taraflar arasındaki sözleşme kapsamında talep edilip edilemeyeceği akdolunan sözleşme kapsamında değerlendirilmesi gerektiği, Davalının kabul ederek ödediği faturalar ile davalıya teslim edilen işin miktarı 25.094,49 ton olup taraflar arasındaki sözleşmenin 15. Maddesinde davacıya eksik olarak tevdi edilen iş miktarının 44.905,51 ton olduğunu sonucuna ulaşıldığı, Mahkemece taraf arasındaki sözleşmenin 15. maddesi ceza koşulu (=cezai şart) hükmü olarak değerlendirilmesi durumunda davacının KDV dahil olmak üzere toplam 344.425,27TL davalıdan asıl alacağı olabileceği, Ancak Mahkemece taraflar arasındaki sözleşmenin 15. Maddesi cezai şart hükmü değil de "götürü tazminat hükmü" olarak değerlendirilmesi durumunda davacının eksik yaptığı iş miktarını yapmış olsaydı katlanacağı (akaryakıt, sarf malzeme vb.) giderleri iş bedelinin %75'i nisbetinde olabileceği bilirkişi kadri marufunda olup davacının talep edebileceği miktarın 344.425,27TL - 258.318,96TL = 86.106,31TL olabileceği,Teknik ve kesin hesap yönünden yapılan değerlendirmede alt yükleniciye yaptırılmayan iş/imalat bedeli üzerinden kar mahrumiyeti olacağı ve bu kar mahrumiyeti de KDV dahil 86.106,31 TL olarak hesaplanmış olup davacının bu bedeli isteyebileceği, Takipten önce temerrüt oluşmadığından işlemiş faiz talebinin yersiz olduğu, Davacının alacak iddiasının benimsenmesi durumunda; Merkez bankası verilerinden, 01.09.2021 takip tarihi itibari ile avans faizi oranının %16,75 olduğu anlaşıldığından davacının belirlenen asıl alacağına takip tarihinden itibaren %16,75 ve değişen oranlarda kademeli olarak avans faizi yürütülebileceği Sonuç ve kanaatine varılmıştır.

GEREKÇE

Dava, İİK. 67 ve devamı maddeleri uyarınca açılan itirazın iptali istemidir.

İtirazın iptali davası, müddeabihi takip konusu yapılmış ve borçlunun itiraz etmiş olduğu alacak olan, bir eda davasıdır. Mahkemenin davanın reddi ya da kabulü yönünde verdiği karar, maddi anlamda kesin hüküm teşkil edeceğinden; davanın reddi halinde alacaklı, borçluya karşı aynı alacaktan dolayı yeni bir alacak davası açamayacağı gibi, davanın kabulü halinde borçlu da, alacaklıya karşı bir menfi tespit veya istirdat davası açamayacaktır.

Bu nedenledir ki, mahkeme itirazın iptali davasında tarafların iddia ve savunmalarını genel hükümlere göre inceleyerek, borcun varlığını ve miktarını araştırmak zorundadır.

Yasal dayanağını İİK'nın 67. maddesinden alan itirazın iptali davası, alacaklının icra takibine karşı borçlunun yaptığı itirazın iptali ile İİK’nın 66. maddesine göre itiraz üzerine duran takibin devamını sağlamayı amaçlamaktadır. Takip hukukundan doğan bu davada tespit edilecek husus, borçlunun icra takibine yapmış olduğu itirazında haklı olup olmadığının belirlenmesidir.

Sözleşmenin 15. Maddesi "Taşeronun (müvekkil ...) yapacağı imalat miktarları yüklenicinin (...) garantisi altında olup, aşağıda yazılı olan miktarlar aylık üretim miktarlarıdır bu miktarlarda azalma olması durumunda yüklenici taşeronun hakkedişini aşağıda belirtilen miktarlara göre yapmak ve ödemek zorundadır. Toplam imalat ortalama 70.000 tondur. İşe başlama tarihi itibari ile 2 ay olarak hesaplanmıştır. Sürenin uzaması halinde ya da anlaşmazlık durumunda taşeron makinelerini sahadan kaldırabilir yüklenici bu durumla alakalı herhangi bir yaptırım yapamaz ve itiraz hakkı yoktur. Bu sebepten ötürü taşeronun herhangi bir masrafı ya da zararı söz konusu ise yüklenici masrafları ve zararları karşılamak zorundadır." Şeklindedir.

Taraflar arasındaki ihtilafın, taraflar arasındaki taşeron sözleşmesinin 15. Maddesi kapsamında taahhüt edildiği iddia olunan 70.000 ton miktarın davacıya ne kadarlık kısmının yaptırıldığı, 70.000 ton miktardan ne kadarlık kısmının yaptırılmadığı, bu kapsamda davacının davaya konu takip kapsamında alacağının olup olmadığı varsa miktarının ne kadar olduğu, sözleşmenin 15. Maddesindeki "garanti taahhüdünün", garanti hükmü mü, tazminat hükmü mü ya da cezai şart hükmü mü olduğu hususlarında toplandığı anlaşılmıştır.

Dosyanın münderecatından taraflar arasındaki sözleşme 15. Maddesine göre toplam 70.000,00 ton imalatın 2 ay içerisinde yapılacağı bağıtlanmış olup bu miktar iş garanti edilmiştir. Ancak yalnızca 25.094,49 tonluk imalat malzemesi temin ederek bunun serme ve sıkıştırma bedelinin ödediği, Sözleşmede garanti edilen 70.000 tondan yapımından feragat edilen/eksik bırakılan 44.905,51 tonluk işin yaptırılmadığı anlaşılmaktadır.

Götürü tazminat, ceza koşulunun aksine, zarardan bağımsız değildir. Götürü tazminat alacağının talep edilebilmesi için, borçlunun asıl borcu kusurlu olarak ihlal etmiş olması gerekir. Buna göre somut olayda davalı garanti edilen 70.000 ton imalatın yerine 25.094,49 ton malzeme temin ederek kusurlu olarak 44.905,51 tonluk işi yaptırmamıştır.

Bu kapsamda tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde somut olayda, taraflar arasındaki sözleşme 15. Maddesine göre toplam 70.000,00 ton imalatın 2 ay içerisinde yapılacağı bağıtlanmış olup bu miktar iş garanti edilmiş, yalnızca 25.094,49 tonluk imalat malzemesi temin ederek bunun serme ve sıkıştırma bedelinin ödediğini, Sözleşmede garanti edilen 70.000 tondan yapımından feragat edilen/eksik bırakılan 44.905,51 tonluk işin yaptırılmadığı anlaşılmakla (alt yüklenicinin yapmadığı iş/imalat bedelinin tamamını istemesi sektördeki iş geleneğine, teknik kurallara ve hakkaniyete uygun düşmemekle ceza koşulu niteliğinde değerlendirmeden) davacının eksik yaptığı iş miktarını yapmış olsaydı katlanacağı (akaryakıt, sarf malzeme vb.) giderleri iş bedelinin %75'si nisbetinde olabileceği bilirkişi raporunda kadri marufunda kabul edilmekle buna göre davacının talep edebileceği miktarın 344.425,27TL - 258.318,96TL = 86.106,31TL olabileceği sonucuna varılarak (davacı alt yüklenici yapmadığı iş miktarı için karından mahrum olacağından bu karı talep etme hakkı bunduğuna kanaat getirilerek alınan rapora göre Sektörde makinalı işlerde alt yüklenici karı max. %25 olmakla Davacı alt yüklenicinin yapmadığı işten mahrum kaldığı kar 86.106,31 TL hesaplanmakla ) dosyaya sunulan bilgi belgelerde davacı tarafından davalıya gönderilmiş ihtarname tebliği 20/08/2021 tarihi olup ödeme için 1 haftalık bir süre verilmekle buna göre temerrüt tarihi 28/08/2021 olup takip tarihi olan 01/09/2021 tarihine kadar işlemiş faiz %16,75 oran ile 158,06 TL olarak hesaplanmakla takibin hesap edilen 86.106,31 TL asıl alacak ve 158,06 TL faizi üzerinden devamına karar verilerek takip konusu alacağın likit ve hesap edilebilir nitelikte olmaması nedeniyle icra inkar tazminatına hükmedilmeyerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

H Ü K Ü M : Yukarıda açıklanan nedenlerle;

1. Davanın KISMEN KABULÜ ile,

Davalının .... İcra Dairesinin ... Esas sayılı dosyasındaki itirazının KISMEN İPTALİNE, takibin 86.106,31-TL asıl alacak ve 158,06 TL işlemiş faiz üzerinden takip koşulları ile DEVAMINA,

2. İcra inkar tazminatı talebinin REDDİNE,

3. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Kanunu Genel Tebliği gereğince hesap olunan 5.881,92. TL karar ve ilam harcının davacı tarafından peşin yatırılan harçtan mahsubu ile eksik kalan 1.479,79. TL harcın davalıdan tahsili ile Hazineye irat kaydına,

4. Arabulucu Ücret Kararı gereği Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 1.320,00.. TL'nin davalıdan alınarak Hazineye irat kaydına,

5. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince hesaplanan 17.900,00. TL nispi vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince hesaplanan 44.599,56-TL nispi vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,

6. Davacı tarafından yapılan toplam (ilk gider, başvuru ve peşin harç, tebligat gideri, bilirkişi ücreti) 15.308,43 TL yargılama giderinin kabul ret oranına göre (%23,85) 3.651,06 TL davalıdan alınarak davacıya verilmesine, bakiyesinin davacı üzerinde bırakılmasına,

7. HMK.nun 333 (1) maddesi uyarınca davacı tarafça yatırılan gider avansından bakiyesinin kararın kesinleşmesi sonrası resen mahkememizce davacıya iadesine,

Dair, gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren iki haftalık yasal süre içinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi'ne hitaben yazılacak dilekçeyle istinaf yolu açık olmak üzere karar verildi. 23/01/2024

Katip ...

e-imza

Hakim ...

e-imza