İstanbul 14. Asliye Ticaret Mahkemesi 2024/590 E. 2024/589 K.

T.C.

İSTANBUL

14. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2024/590 Esas

KARAR NO : 2024/589

DAVA : Kıymetli Evrak İptali (Zayi Nedeniyle)

DAVA TARİHİ : 18/09/2024

KARAR TARİHİ : 19/09/2024

Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Zayi Nedeniyle) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacı şirketin ... Bankası ... kodlu İstanbul Şubesi’nin ... IBAN numaralı hesabı üzerinden keşide edilmek üzere teslim alınan ... seri numaralı çekin zilyedi olup aynı zamanda keşidecisi konumunda olduğunu, müvekkili şirket yetkilisi tüm çek koçanlarını ilgili banka şubesinden teslim almış, sonrasında yalnızca yukarıda bilgileri verilen çek yaprağının koçanda bulunmadığını farkettiğini, müvekkilinin zilyedi olduğu iş bu çek henüz düzenlenmeden boş vaziyette iken rızası hilafına elinden çıktığını, zayi olan çek müvekkil şirket yetkilileri tarafından yapılan tüm aramalara rağmen bulunamadığını, müvekkil şirketin ilerde telafisi mümkün olmayan zararlara uğramaması adına rızası hilafına elinden çıkan iş bu çekin ödenmemesi adına ödeme yasağı konulmasını, ardından bahse konu çekin zayi nedeniyle iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir

Dava, keşideci tarafından tanzim olunan boş çekin kaybolduğu iddiasına dayalı iptal davasıdır.

İptal davası açma hakkı, TTK'nın 651.maddesi uyarınca, çeke bağlı alacağı bulunan hamile aittir. İptal kararını alan hamil, TTK'nın 652. maddesinde düzenlendiği üzere, hakkını senetsiz ileri sürebilir ya da borçludan yeni bir kıymetli evrak düzenlenmesini isteyebilir. İptal davasının amacı budur. Çek keşidecisinin TTK'nın 818/1-s maddesi yollamasıyla TTK'nın 757 maddesi gereğince iptal davası açma hakkı bulunmamaktadır. (Y.11.H.D. 2014/1464E-2018/7019K emsal kararı)

Kıymetli evrak iptali davasının kanunda düzenlenen şartları ve amacı değerlendirildiğinde, davacının keşideci konumunda bulunacağı çek yapraklarının iptali için dava açmasında hukuki yararı bulunmamaktadır. Davacının ileride karşılaşabileceği ihtimali dava ve takipler, bu davayı açmasında hukuki yarar olarak görülemez. Zira bu davada verilebilecek iptal kararı üçüncü kişiler yönünden kesin hükmün sonuçlarını doğurmaz.

Yargıtay ... Hukuk Dairesinin 23/01/2015 tarih, 2014/... esas ve 2015/... karar sayılı ilamı; 15/04/2015 tarih, 2015/... Esas ve 2015/... Karar sayılı ilamı; 03/06/2015 tarih, 2015/... Esas ve 2015/... Karar sayılı ilamlarında belirtildiği üzere keşidecinin çek iptali davası açma hakkı bulunmamaktadır.

Boş çek yaprağı, kambiyo evrakı niteliğinde bulunmadığından çek iptali davasına konu edilemez. Çekin kaybolduğu ve çek yaprağının imzalanıp doldurulması halinde çeke dayalı menfi tespit davası açılması gerekmektedir.

Yargıtay ... Hukuk Dairesinin 17/04/2013 tarih, 2012/... Esas ve 2013/... Karar sayılı ilamı; 26/06/2012 tarih, 2011/9069 Esas 2012/10993 Karar sayılı ilamı; 17/12/2013 tarih, 2013/9917 Esas 2013/23042 Karar sayılı ilamı; 18/11/2013 tarih, 2013/6068 Esas 2013/20772 Karar sayılı ilamlarında da belirtildiği üzere bu davanın açılabilmesi için davacının keşideci değil, hukuki hamil olması gerekir, keşidecinin doğrudan doğruya çek iptali davası açma hakkı bulunmayıp keşidecinin keşide ettiği çekin bedelini hamile ödeyerek çeki geri alması da kendisine hamil sıfatı kazandırmaz. HMK 114/1.h.bendinde, hukuki yarar dava şartları arasında sayılmıştır. HMK 115/1.maddesine göre, mahkeme dava şartlarının mevcut olup olmadığını, davanın her aşamasında kendiliğinden araştırır ve dava şartlarında eksiklik bulunması halinde davanın usulden reddine dair kararını yargılamanın her aşamasında verir. Bu hukuki gerekçelerle, çek iptali davalarında dava dilekçesi üzerinden duruşma açılmadan davanın reddine karar verilebilecektir. (İstanbul 14.H.D. 2017/1052 E- 2018/65K)

Yasal dayanakları ortaya konularak yapılan bu açıklamalardan sonra somut olaya gelindiğinde, davacı keşidecisi olduğu bir adet boş çekin kaybolduğu iddiası ile çek iptali talep etmektedir. Bu itibarla, davacı adına çeki zilyedinde bulundurduğu haklı hamillik iddiasının dinlenemeyecek, keşideci çek iptali davası açamayacaktır. Ayrıca çek vasfında olmayan ve keşideci tarafından henüz keşide edilmemiş boş çek yaprağının tedavüle konmuş sayılmayacağı, 3.kişiler tarafından kaybolan çek yaprağının imzalanıp doldurulması halinde çeke dayalı menfi tespit davası da açılabileceği, bu kapsamda dava hasımsız olup basit yargılama usulüne tabi olduğu ve duruşma açılmadan ret kararı verilebileceği kanaatiyle davanın açıklanan nedenlerle reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda ayrıntılı açıklandığı üzere;

1. Davanın REDDİNE,

2. Harç peşin alındığından yeniden harç alınmasına yer olmadığına,

3. Yatırılan ve kullanılmayan gider avansının karar kesinleştiğinde resen iadesine,

Dair, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık yasal süresi içerisinde ... Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu kabil olmak üzere dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda oy birliği ile karar verildi.20/09/2024

Başkan ...

¸e-imzalıdır

Üye ...

¸e-imzalıdır

Üye ...

¸e-imzalıdır

Katip ...

¸e-imzalıdır

Bu belge elektronik imza ile imzalanmış olup ayrıca ıslak imza uygulanmayacaktır.“5070 sayılı Yasanın 5. ve 22. maddeleri gereğince elektronik imza ile oluşturulan belgeler elle atılan ıslak imza ile aynı hukuki sonucu doğurur.”