İstanbul 14. Asliye Ticaret Mahkemesi 2020/744 E. 2024/337 K.

T.C.

İSTANBUL

14. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2020/744 Esas

KARAR NO : 2024/337 Karar

DAVA : Tazminat (Sözleşmeden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ : 30/12/2020

KARAR TARİHİ : 14/05/2024

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Sözleşmeden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

Davacı vekilinin Mahkemeye sunmuş olduğu dava dilekçesini özetle; Davacının LPG sektöründe 350 bayisi bulunan muteber bir üyesidir. Bu sektörde davacı davalı ile 02.02.2017 tarihli Bayilik sözleşme imzalanmış olup, 02.02.2022 tarihine kadar geçerlidir. Sözleşmenin 17 Md sinde erken fesih halinde cezai şart kararlaştırılmıştır. Davalı kendi kusuru ile sözleşmeyi tek taraflı fesh etmiştir. Bu sebeple erken fesihten kaynaklanan alacak vardır. Bundan kaynaklanan alacağın ödenmemiştir. Bu nedenle fazlaya ilişkin haklarımız saklı kalmak koşulu ile Tüplerin iade edilmemesi nedeniyle şimdilik 1.000.-Tl, Kar mahrumiyeti nedeniyle şimdilik 1.000.-Tl Cezai Şart alacağı için 5.000.-Tl nin olmak olmak üzere toplam 7.000.-Tl faizi ile yargılama masrafları ile ücreti vekaletin davalıya yüklenmesine karar verilmesini talep ve dava etmişlerdir.

Davalı vekilinin Mahkemeye sunmuş olduğu cevap dilekçesini özetle; Davacı ...Ş’nin Ayvalık ...de bulunan bir bayiyi 2011 yılında devralmış, başka bir bayiyi daha devraldığını, davalı devir edenlerin borçlarını ödemek üzere senet verdiğini, son senet 30.08.2018 tarihinden henüz kısa bir süre geçmesine rağmen davacı sözleşmeyi haklı hiçbir neden olmaksızın fesh ettiğini, davacının davası haksız kazanç elde etmeye yönelik olduğunu, bu nedenle cezai şart ve tazminat istemi haksız olduğunu, davanın reddi ile mahkeme masrafları ve ücreti vekaletin davacıya yüklenmesi, karşı dava olarakta davacının elinde haksız olarak bulunan 30.818,05 TL tutarlı teminatımızın kendisine hiçbir borçlarının olmamasına rağmen iddia ettiği 324,07 TL mahsup edildikten sonra 30.493,98 TL’nin 19.07.2019 tarihinden itibaren ticari temerrüt faizi ile birlikte tahsiliine karar verilmesini talep etmiştir.

Dava, taraflar arasında akdedilen bayilik sözleşmesinde davalı bayinin 30 günden fazla süre ile LPG alımı yapmaması sebebiyle haklı olarak feshedildiği iddiası ile açılan ceza-i şart, yoksun kalınan kar ve iade edilmeyen tüp bedellerinin tazmini istemine ilişkindir. Karşı dava ise; davalı bayi tarafından verilen teminat mektubunun iadesi istemine ilişkindir.

Kar Mahrumiyeti; Yargıtay yerleşik içtihatları doğrultusunda kar mahrumiyeti süresi feshedilen sözleşmenin, fesihten sözleşmenin sonuna kadar olan bölümü için değil davacının aynı bölgede benzer bir bayilik kurabilmesi için gerekli makul süre kadar olmalı ve brüt kar değil net kar olarak hesaplanmalıdır. Kar mahrumiyetinden tenkis yapılmaz.

Cezai Şartın tenkisi; Tacirler arasındaki sözleşmelerde cezai şart kararlaştırılmış ise, cezai şarttan indirim yapılmayacağı yasa gereğidir. Ancak, hüküm altına alınacak cezai şart, cezai şartı ödeyecek tarafın ekonomik mahvına neden olacak nitelikte ise uygun bir indirim yapılması gerekir. Ancak bilindiği üzere davacı tarafından davası, cezai şart isteminin fazlaya ilişkin hakları saklı tutulduğundan, davacının talep edebileceği tüm cezai şart miktarı hesaplanarak davalının ekonomik mahvına sebep olup olmayacağı bu miktar üzerinden talep edilmelidir.

Bu açıklamalar ışığında davacı ve davalının sunmuş oldukları tüm deliller dosya içerisine alınmış, tüm deliller toplandıktan sonra alanında uzman mali bilirkişiden rapor alınmıştır.

Davalının ticari defter ve kayıtlarının incelendiği, talimat bilirkişisinin düzenlendiği 09/07/2021 tarihli 2 sayfadan ibaret raporunda özetle; Dosyada davalı ...'nın yasal defterlerinin tutulduğu muhasebe bürosunda 2018 ve 2019 yılına ait ticari defterleri incelenmiş; taraflar arasında ticari ilişki vardır. Davalı - karşı davacı ...'ın Ticari Defterlerinin açılış ve kapanış tasdiklerinin T.T.Kanunu ve V.U.K. nda belirtilen tarihlerde, süresinde ve usulüne uygun olarak yaptırılmıştır. Davalı -karşı davacı ..., davacı ...Ş'ne 2.nci bir bayinin açıldığını bildirmesinden sonra Davalı -karşı davacı ...'ın davacı Ipragaz A.Ş 'nden LPG alışları 2018 Mayıs ayına oranla 2019 Mayıs ayında %50 oranı civarında azalmıştır. Davalı-karşı davacı ...'ın ticari defterlerinde boş tüplerin kaydedildiği, herhangi bir hesabı yoktur. Dosyaya ekli davacı ...Ş. imzalı Cari Hesap belgesinde 30-06-2019 tarihi itibariyle Davalı-karşı davacı ...'ın 324,07 TL borçlu olduğu bildirilmiştir.

Bilirkişinin düzenlediği 16/11/2022 tarihli 9 sayfadan ibaret raporunda özetle; Davacının 2017, 2018, 2019 ve 2020 yılı ticari defterlerinin usulüne uygun tutulduğu, dava dosyasına sunulu belgelere davalı yanın elinde 1.130 adet 2 kg'lık, 1.824 adet 12 kg'lık, 3 adet 24 kg’lık, 41 adet 45 kg’lık, 9 adet 2 kg’lık Bizimgaz, 25 adet 2 kg’lık Marinegas olmak üzere toplam 3.032 adet LPG tüpü mevcut olduğu, dava dosyası içeriğinde tüplerin imalat fiyatlarını gösterir herhangi bir belge ve veri dosyada mevcut olmadığından, bilirkişiliğimizce, teslim edilmeyen tüp bedelleri savı yönünden bir saptama yapılamadığı ve dolayısıyla istemin bu yönünün hesap edilemediği. Taraflar arasında akdedilen 02.02.2017 tarihli Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (lpg) Tüplü Bayiliği Anlaşması Ve Genel Şartnamesi’nin davacı yan tarafından haklı olarak fesih edilmiş olduğuna karar verilir ise davacı yanın davalı yandan; 413.984,38 TL kar mahrumiyeti alacağı, 99.660,00 TL cezai şart alacağı… olmak üzere toplam, 513.644,38 TL (giderim ve sözleşme cezası zımnında…) alacaklı olduğu, ancak, bu konstrüksiyonda dahi, davacının “zararı azaltma görevi” de gözetilerek (bu konuda bkz: TBK md. 114/II’nin yollaması ile, TBK md. 50/II, 51/I ve 52/I ve ayrıca YHGK, 1996/11-372 E, 485 K. sayılı 12.6.1996 tarihli içtihadında yer bulan ilkeler) davacının savların özünün muhik olduğunun sayın Mahkemece benimsendiği durumda bile, talimat yolu ile alına Rapor’un içeriği gözetilerek, davacının bu konuda talep edebileceği kar mahrumiyetinin % 50 oranına kadar tenzilinin ve cezai şartın da hakeza, dosyaya talimat yoluyla alınan rapor içeriği ve yukarıda yer verilen ilmi ve kazai içtihatların tatbik koşullarının somut olay yönünden münhasıran sayın Mahkemece yapılacak irdelenmesine bağlı olarak, münhasıran yüce Mahkemece % 50 oranına kadar tenzili koşullarının olup olmadığının belirlenmesi cenahından hüküm kurulabileceğinin üzerinde durulmasının değerlendirilmesinin mümkün görülebileceği görüş ve kanaatinde rapor sunulmuştur.

Bilirkişinin düzenlediği 27/03/2023 tarihli 6 sayfadan ibaret raporunda özetle;16/11/2022 tarihli raporunda belirtildiği üzere dava konusu edilen tüplerin iadesinin gerçekleşmediğine ilişkin yazılı bir delil dosya içeriğinde bulunmadığı, şeklinde raporunu sunmuştur.

Mali müşavir ve Akaryakıt uzmanı bilirkişilerin düzenlediği 15/12/2023 tarihli raporunda özetle; davalının, dosya kapsamında mali incelemeler doğrultusunda, Mayıs ayında 738 kg LPG aldığı tespit edilmiştir. Bu doğrultuda, Davacının keşide ettiği ihtarname ile yapılan fesih ihbarının, sektörel geçerli bir nedenle yapılmadığı, sonucuna ulaşılmaktadır. Davacının sektörel geçerli bir nedene dayanmadan sözleşmeleri feshetmesi nedeniyle Cezai Şart ve Kar mahrumiyeti talep edip edemiyeceğinin hukuki tavsifi Münhasıran Sayın Mahkemeye aittir. Öncelikle, davacı ..., tüplü LPG sektörel uygulamaları ve mali mevzuat gereği, davalıya teslim ettiğini iddia ettiği tüpleri, davalı tarafından imzalanmış depozito makbuzları ile ispatla mükelleftir. Dava dosyasında, davalı tarafından imzalanmış “TÜP DEPOZİTO MAKBUZLARI” bulunmamaktadır. Davacı ..., Tüp depozito makbuzlarına dayanmaksızın davalı yanın elinde 1.130 adet 2 kg'lık, 1.824 adet 12 kg'lık, 3 adet 24 kg’lık, 41 adet 45 kg’lık, 9 adet 2 kg’lık Bizimgaz, 25 adet 2 kg’lık Marinegas olmak üzere toplam 3.032 adet LPG tüpü mevcut olduğunu ileri sürmektedir. Davacı tarafından, Tüp Depozito Makbuzlarının dava dosyasına sunulması gerektiği, takdiri Sayın mahkemeye ait olmak üzere arzederim. Dava dosyası içeriğinde tüplerin imalat fiyatlarını gösterir herhangi bir belge ve veri dosyada mevcut olmadığından, Bilirkişiliğimizce, teslim edilmeyen tüp bedelleri savı yönünden bir saptama yapılamadığı ve dolayısıyla istemin bu yönünün hesap edilemediği, Bu yönden ...Ltd. Şti' ye müzekkere çıkarılarak tüp fiyatlarının talep edilmesi gerektiği, Takdiri Sayın Mahkemeye ait olmak üzere arz ederiz. Mali Yönden Nihai Değerlendirme ile dava, ilgili fesih ihtarı doğrultusunda açılmış olduğundan hareketle, davacının kar mahrumiyeti ve cezai şart'a yönelik alacak taleplerinin işbu dava kapsamında talep edip edilebileceği sayın Mahkeme tarafından kabulü halinde; Kar mahrumiyetinin ve cezai şartın tutarlarının taraflar arasında imzalandığı belirtilen 02.02.2017 tarihli “Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) Tüplü Bayiliği Sözleşmesinin” dosyaya sunulması durumunda hesaplanabileceği, görüş ve kanaatinde raporunu sunmuştur.

Davacı vekilinin 28/03/2024 tarihli ıslah dilekçesini özetle; sözleşmenin feshinden kaynaklı tazminat alacağımızın 513.644,38 TL üzerinden ıslah tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte karşı davamızın kabulüne, iade edilmeyen tüplerden kaynaklanan talebimiz 1.000,00 TL üzerinde hesaplanmasına, söz konusu bilirkişi raporunun lehe hususlarının hükme esas alınmasına, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı üzerinde bırakılmasın karar verilmesini talep etmiştir.

Tüm dosya kapsamının bir arada değerlendirilmesi neticesinde; davacı tarafından davalı ile 02/02/2017 ile 02/02/2022 tarihleri arasında geçerli olmak üzere Sıvılaştırılmış Petrol Gazları Tüplü Bayiliği Sözleşmesinin imzalandığı, davalının 30 günden uzun süreli LPG alımı yapmaması nedeniyle sözleşmeyi feshettiği, bu nedenle iade edilmeyen tüp bedellerinin, kar mahrumiyetinin ve cezai şartın talep edildiği, mahkememizce aldırılan 16/11/2022 tarihli bilirkişi raporu ve bu rapora bağlı alınan ek raporlarının dosya kapsamına uygun olmadığı, tarafların iddia ve savunmalarının değerlendirilmediği, kar mahrumiyetinin aynı bölgede benzer bir bayilik kurabilmesi için gerekli makul süre kadar olmalı ve brüt kar değil net kar olarak hesaplanması gerekliliğine göre hesaplanmadığı, en önemlisi davaya konu olmayan sözleşme üzerinden raporun tanzim edildiğinden hükme esas alınmadığı, mahkememizce aldırılan 15/12/2023 tarihli bilirkişi raporu ile tespit edildiği üzere dava dilekçesinde “deliller” başlığı altında yazılı 02.02.2017 tarihli Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) Tüplü Bayiliği Sözleşmesinin dosya kapsamında bulunmadığı, dosyada mevcut olan Bayilik sözleşmesi “Damga vergisi yatırıldığına dair bir ibare olmayan“Bizimgaz Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) Tüplü Bayii Anlaşması ve Genel

Şartnamesi” olduğu ve işbu sözleşme dava konusuyla ilgili olmadığı, Tüplü LPG Bayi, hangi dağıtım şirketinin markalı tüpünü satıyorsa o dağıtım şirketi ile bayilik sözleşmesi imzalamak zorundadır, davalı bayinin de hem Bizimgaz hem de İpragaz ile ayrı ayrı tüplü LPG bayilik sözleşmesi yaptığı, ancak ispat yükü üzerinde bulunan davacının bayilik sözleşmesini dosyamıza sunmadığı, kaldı ki her ne kadar davacı tarafından davalının 2019 yılı mayıs ayı içerisinde LPG alımı yapmadığı iddia edilmiş ise de davalının dosya kapsamında mali incelemeler doğrultusunda, Mayıs ayında 738 kg LPG aldığı tespit edildiğinden sözleşmenin davacı tarafından haklı nedenle feshedilmediği, 2019 yılı(dönemi), Mayıs ayında bitmediği, Ayvalığın turistik bir yer olduğu, kış aylarında nüfus azalıp, yaz aylarında arttığı, artan nüfus oranında da tüplü LPG kullanımının artacağı, dolayısıyla henüz 2019 yılı bitmeden davalının satışlarında olağan üstü bir düşüş varmış gibi iddia edip, taraflar arasında akdedilen sözleşmenin feshedilmesi, sektörel teamül ve uygulamalar noktasında kabul edilebilir geçerli bir neden olarak ileri sürülemeyeceği, tüplü LPG sektörel uygulamaları ve mali mevzuat gereği, davalıya teslim ettiğini iddia ettiği tüpleri, davalı tarafından imzalanmış depozito makbuzları ile ispatla mükellef olduğu, iade edilmeyen tüpler kapsamında talep edilen tazminat hesabı, davacı ...’ın mali kayıtlarından değil, sadece depozito makbuzu ibraz edilen tüpler üzerinden yapılması gerektiği davacı tarafından bu yönde delil ibraz edilmediği anlaşıldığından gerek taraflar arasındaki sözleşmenin sunulmaması gerekse de feshin yukarıda anlatılan nedenlerle haklı olmaması sebebiyle davanın reddine karar vermek gerekmiştir.

Karşı dava yönünden taraflar arasındaki sözleşmenin dosya kapsamında bulunmadığı, davalı tarafından davacıya teminat mektubu verildiğine ilişkin hiçbir ibareye rastlanılmadığı, bu hususun davalı tarafından ispat edilemediği anlaşıldığından karşı davanın reddine karar vermek gerekmiştir.

HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1. Davanın reddine

2. Karşı davanın reddine,

3. Esas Davada; 427,60. TL karar harcının peşin alınan 10.925,72‬. TL den düşümü ile kalan 10.498,12‬. TL nin karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,

4. Esas Davada; Davalı taraf kendisini dava ve duruşmalarda vekili ile temsil ettirdiği anlaşılmakla AAÜT gereğince 78.050,21. TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,

5. Karşı Dava yönünden; 427,60. TL karar harcının peşin alınan 520,77 . TL den düşümü ile kalan 93,17‬. TL nin karar kesinleştiğinde ve talep halinde karşı davacıya iadesine,

6. Karşı Dava yönünden; Karşı davalı taraf kendisini dava ve duruşmalarda vekili ile temsil ettirdiği anlaşılmakla AAÜT gereğince 17.900,00. TL vekalet ücretinin karşı davacıdan alınarak karşı davalıya verilmesine,

7. Tarafların zorunlu arabuluculuk sürecinde anlaşmamaları nedeniyle 6325 sayılı Kanunun 18/A. 13. 14 maddesi uyarınca zorunlu arabuluculuk gideri olan 1.320,00. TL'nin davacıdan tahsil edilerek hazineye gelir kaydına,

8. Taraflar tarafından yapılan yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,

9. Tarafların gider avansından artan bakiyesinin karar kesinleştiğinde ve talep halinde taraflara iadesine,

Dair, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftalık yasal süresi içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.

Katip .

e-imzalıdır

Hakim ...

e-imzalıdır