İstanbul 12. Asliye Ticaret Mahkemesi 2014/1288 E. 2024/64 K.

T.C.

İSTANBUL

12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO:2014/1288 Esas

KARAR NO :2024/64

DAVA:Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ:08/10/2014

KARAR TARİHİ:08/02/2024

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

DAVA :Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı şirket ile aralarında 18/09/2010 - 18/09/2015 tarihleri arasını kapsayan bir akaryakıt bayilik sözleşmesi imzaladıklarını, davalının ... bayisi olarak faaliyet göstermeye başladığını, davalı tarafından 11/06/2014 tarihinde ... Noterliğinin ... yevmiye numarasına kaydan gönderilen ihtarname ile sözleşme süresinden önce haksız şekilde davalının sözleşmeyi feshettiğini, sözleşmenin feshini takiben ... Taşımacılık Tic. San. İth. ve İhr. A.Ş.’nin bayisi olarak faaliyetine başladığını, halen bu şirketle bayilik ilişkisinin devam ettiğini, davalı şirketin akde aykırı davranışı sebebiyle ...’nun kar mahrumiyeti ve cezai şart alacaklarının tahsiline karar verilmesi üzerine bu davanın açıldığı özetle; 11/06/2014 - 18/09/2015 tarihleri arasındaki dönem için kar mahrumiyet karşılığı olan 99.000,00 TL'nin (...’un sorumluluğu 20.000.- USD veya Türk Lirası karşılığı ile sınırlı olmak üzere) ve cezai şart olan 30.000 USD’nin tahsilini talep etmiştir.

CEVAP : Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle: davalı hakkında açılan davanın haksız ve hukuka aykırı olduğunu Rekabet Kurulunun kararlarında 18/09/2005 tarihinden önce akdedilen 5 yıldan uzun süren sözleşmelerin 18/09/2010 tarihine kadar geçerli olduğunu, dolayısıyla ikinci kez yapılan bu 5 yıllık sözleşmenin geçerli olmadığını, ayrıca davacının satış destek primi uygulamasındaki iskonto oranının diğer bayilere göre düşük olduğunu, bu durumda mevcut piyasadaki rekabet koşullarında uygun satış miktarı ve karlılığı anlamında ciddi sorunlar yaşadıklarını, davacı firmadan her ay tank temizliği adı altında davalıdan ücret tahsil edildiğini, davalının haklı nedenlerle sözleşmeyi feshettiğinden davacının kar mahrumiyeti talebinin haksız olduğunu, özetle; açılan davanın tamamen yersiz bulunduğundan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:

Dava dilekçesi, cevap dilekçesi ve sair tüm evraklar hep birlikte incelenmiştir.

Mahkememizce dosyanın bilirkişiye tevdi edildiği, bilirkişi tarafından sunulan 08/12/2019 tarihli raporda özetle;

"A) CARİ HESAP YÖNÜNDEN;

• Davalı tarafından ihtarnamenin düzenlendiği 11 Haziran 2014 tarihi itibari ile Davalı taraf Davacıdan 462,60 TL Alacaklıdır.

• Davacı tarafından ihtarnameden sonra Davalı tarafa 23.6.2014 – 19.9.2014 tarih aralığında Toplam 4 adet “Promasyon Giyim- Otomasyon Bakımı/Hizmeti” açıklamaları ile Toplam: 2.174,02 TL fatura düzenlenmiştir.

• İhtarnameden sonra düzenlenen bu faturalardan 19.9.2014 tarihli iki adet fatura Muhteviyatı itibari ile hizmet alınmayan döneme ait işlemler olup 698,90 TL Fazla Fatura edilmiş olduğu,

• Cari Hesap olarak Nette Davacının 1.012,52 TL Alacağı olduğu ve 22.2.2018 tarihinde TAHSİL olarak işlendiği ve hesabın SIFIR olduğu,

• Davalının Cari Hesaptan kaynaklı Davacıdan 698,90 TL ALACAKLI olduğu,

B) KAR MAHRUMİYETİ YÖNÜNDEN;

• Yargıtay kararı gereğince “sözleşme ile almayı taahhüt ettiği ürünü” anlatımı ile Kar Mahrumiyeti Hesaplanabilmesi için Sözleşme düzenlendiği anda Akaryakıt Ana Dağıtım Firması tarafından Bayisinden “YILLIK ALIM TAAHHÜTNAMESİ” alma koşulunu belirtmiş olup, bu dava özelinde taraflar arasında yapılmış YILLIK ALIM TAAHHÜTNAMESİ olmadığı,

• Taraflar arasında Yıllık Alım Taahhütnamesi olmadığından KAR MAHRUMİYETİ isteyemeyeceği,

• Sayın Mahkeme Kar Mahrumiyeti Hesaplanmasına karar verirse Yargıtay kararı gereğince Kabul edilen “MAKUL SÜRE” olarak kabul edilebilecek sürelere göre Ortalama fiyatlara göre hesaplamalar;

i) Sektörel uygulama gereği 3 aylık süre için Kar Mahrumiyeti 21.873,06 TL,

ii) Sektörel uygulama gereği 6 aylık süre için Kar Mahrumiyeti 45.095,44 TL,

iii) 11.6.2014 ile 18.9.2015 tarih aralığı içinde Kar Mahrumiyeti 121.627,42 TL,

C) CEZAİ ŞART YÖNÜNDEN;

• Sayın Mahkemece taraflar arasındaki Bayilik Sözleşmenin Davalı tarafça Haklı nedenle feshedilmediğine karar vermesi durumunda, 14.9.2010 tarihli Protokolün 14. Maddesinin a bendinde belirtildiği şekilde Sözleşmenin süresinden önce feshedildiğinden Cezai Şart olarak 30.000.- USD ödemesi gerektiğine,

• Cezai şart tutarının Protokol gereğince “BAYİ; Ödeme tarihindeki T.C. Merkez Bankası Döviz Satış Kuru üzerinden” Davalının ödemesi gerektiğine,

• Diğer Davalı ...’un verdiği Taahhütname ile “…... .... Tarım Tic. Ve San. Ltd. Şti.’nin ... A.Ş. karşı doğmuş ve/veya doğacak her türlü borçlarının 20.000.- USD müşterek borçlu ve müteselsil kefil olarak ödeyeceğimi…” kabul etmiş olduğu," şeklinde görüş bildirilmiştir.

Mahkememizce daha önce sunulan bilirkişi raporuna karşı tarafların itiraz ve beyanları doğrultusunda yeniden değerlendirilmek üzere bilirkişiye tevdi edildiği, bilirkişi tarafından sunulan 10/05/2021 tarihli dilekçesinde özetle;

"08.12.2019 tarihli kök bilirkişi raporundaki görüşlerimin aynen korunduğu,

• Davalının Cari Hesaptan kaynaklı Davacıdan 698,90 TL ALACAKLI olduğu,

B) KAR MAHRUMİYETİ YÖNÜNDEN;

• Sayın Mahkeme Kar Mahrumiyeti Hesaplanmasına karar verirse, Kök rapordaki hesaplamaların haricinde Davacının Talepte Bağlılık Kuralı gereğince, Davacının m3 bazlı Ortalama Kar Mahrumiyeti fiyatları esas alınarak yapılan hesaplamalar;

i) Sektörel uygulama gereği 3 aylık süre için Kar Mahrumiyeti 14.258,84 TL,

ii) Sektörel uygulama gereği 6 aylık süre için Kar Mahrumiyeti 28.362,71 TL,

iii) 11.6.2014 ile 18.9.2015 tarih aralığı içinde Kar Mahrumiyeti 71.914,21 TL,

• Davacı tarafın paylaştığı Tonaj ve Fiyatlara göre

i) 3 aylık süre için Kar Mahrumiyeti 19.673,15 TL,

ii) 6 aylık süre için Kar Mahrumiyeti 39.132,46 TL,

iii) 11.6.2014 ile 18.9.2015 tarih aralığı içinde Kar Mahrumiyeti 99.007,25 TL, olacağı hesaplanmıştır.

C) CEZAİ ŞART YÖNÜNDEN;

• Sayın Mahkemece taraflar arasındaki Bayilik Sözleşmenin Davalı tarafça Haklı nedenle feshedilmediğine karar vermesi durumunda, 14.9.2010 tarihli Protokolün 14. Maddesinin a bendinde belirtildiği şekilde Sözleşmenin süresinden önce feshedildiğinden Cezai Şart olarak 30.000.- USD ödemesi gerektiğine, (Dava tarihi-8.10.2014- itibari ile T.C. Merkez Bankası Döviz Satış Kuru 2,2771) 68.313.- TL’a olarak hesaplanmıştır.

• Cezai şart tutarının Protokol gereğince “BAYİ; Ödeme tarihindeki T.C. Merkez Bankası Döviz Satış Kuru üzerinden” Davalının ödemesi gerektiğine,

• Diğer Davalı ...’un verdiği Taahhütname ile “…... .... Tarım Tic. Ve San. Ltd. Şti.’nin ... A.Ş. karşı doğmuş ve/veya doğacak her türlü borçlarının 20.000.- USD müşterek borçlu ve müteselsil kefil olarak ödeyeceğimi…” kabul etmiş olduğu. (Dava tarihi-8.10.2014- itibari ile T.C. Merkez Bankası Döviz Satış Kuru 2,2771) 45.542.- TL’a)

D) Davalının Ekonomik Mahvına Sebebiyet Verip Vermeyeceği hk;

Davalı tarafa ait Mali idareden gelen bilgilendirmeler ışığında, Dava konusu edilen ve Davacının dava sonunda oluşabilecek alacağı yaklaşık (14.258,84+68.313-698,90=) 81.872,94 TL ve bu tutara uygulanacak faiz rakamının Davalının ekonomik mahvına sebep Olmayacağı," şeklinde görüş bildirilmiştir.

Mahkememizce dosyanın bilirkişi heyetine tevdi edildiği, bilirkişi heyeti tarafından sunulan 15/05/2023 tarihli bilirkişi raporunda özetle;

" a.) Yanlar arasında akdedilmiş 14.09.2010 tarihli “Protokol”e dayalı 18.09.2010 tarihli “... A.Ş. İstasyonlu Bayilik Sözleşmesi”nin, davalı bayi tarafından ... Noterliği’nden keşide edilmiş 11.06.2014 tarih ve ... Y.Nolu ihtarname ile feshinin haksız fesih niteliğinde olduğu,

b.) Davalı bayinin haksız feshi nedeniyle, yanlar arasındaki 14.09.2010 tarihli “Protokol” ve 18.09.2010 tarihli “... A.Ş. İstasyonlu Bayilik Sözleşmesi” hükümleri gereğince davacı dağıtıcı lisanslı şirkete kar mahrumiyeti ödemesi yapılabileceği,

Bayilik sözleşmesinin feshine esas 11.06.2014 tarihinden itibaren davalı bayinin mukim bulunduğu yerde davacı şirketin 3 aydan az olmayacak ve 6 aydan çok olmayacak bir süre içerisinde yeni bir bayilik ilişkisi kurabileceği kanaatiyle, Buna göre;

-6 aylık kar mahrumiyeti bedelinin 41.291,55 TL olarak tespit edilmiştir.

Sayın Mahkeme Kar Mahrumiyeti Hesaplanmasına karar verirse, Davacının “Talepte Bağlılık Kuralı” gereğince, Davacının m3 bazlı Ortalama Kar Mahrumiyeti fiyatları esas alınarak yapılan 6 aylık hesaplamaya göre 39.132,46 TL olarak tespit edilmiştir.(Bakınız 10 Mayıs 2021 tarihli EK Rapor)

c.) Yanlar arasında akdedilmiş 14.09.2010 tarihli Protokolle hüküm altına alınmış ve davalı bayinin ekonomik mahvına sebebiyet vermeyeceği düşünülen 30.000.- USD tutarlı cezai şart bedelinin, sözleşmeyi haksız fesh etmiş davalı tarafından ödeme günündeki rayiç üzerinden TL karşılığının davacı şirkete ödenebileceği, Cezai şart tutarının Protokol gereğince “BAYİ; Ödeme tarihindeki T.C. Merkez Bankası Döviz Satış Kuru üzerinden” Davalının ödemesi gerektiğine,

Sayın Mahkeme Dava tarihi itibari ile hesaplanmasına karar verirse, Dava tarihi 17.10.2014 tarihi itibari ile T.C. Merkez Bankası Döviz Satış Kuru 2,2770 TL’den (30.000.- USD x 2,2770 TL=) 68.310.- TL’a olarak hesaplanmıştır.

d.) Davalı ... tarafından imza edilen Taahhütname gereğince, davacı şirketin, davalı bayiden olan kar mahrumiyeti ve cezai şart alacağı toplamından, ödeme günündeki rayiç TL karşılığı itibarı ile 20.000.-USD kadarına kadar olan tutar için davalı ...’un kefaleti nedeni ile diğer davalı ... Ltd.Şti. ile birlikte sorumlu olacağı,

Sayın Mahkeme davalı bayiden olan kar mahrumiyeti ve cezai şart alacağı toplamından ... kefaleti nedeni ile kefalet tutarı kadar ödeme yapmasına karar verirse, Dava tarihi 17.10.2014 tarihi itibari ile T.C. Merkez Bankası Döviz Satış Kuru 2,2770 TL’den (20.000.- USD x 2,2770 TL=) 45.540.- TL’lik kısma ..., davalı şirketle beraber kefaletten dolayı ödeme yapması gerekeceğinden TL tutar hesaplanmıştır.

e.) Davacı yanın heyetimizce incelenerek değerlendirilen kar mahrumiyeti alacağı ile cezai şart alacağı ve diğer davalı ...’un kefaletine dayalı 20.000.- USD limit dahilindeki alacağı için, davalı bayinin ve kefilin temerrütlerinin gerçekleştiği dava tarihi olan 17.10.2014 tarihinden itibaren, TL alacağına 3095 sayılı Yasa gereğince avans faizinin, döviz cinsinden olan alacaklar için de aynı Yasanın 4/a maddesine göre devlet Bankalarının USD cinsinden açılmış bir yıl vadeli mevduat hesaplarına uygulanan en yüksek faiz oranının işletilebileceği," şeklinde görüş bildirilmiştir.

Dava ve cevap dilekçeleri, bilirkişi raporları, bayilik sözleşmesi, ek protokol, bilirkişi raporları cevabi yazılar ve tüm dosya kapsamının yapılan incelemesinde; davanın 18/09/2010 tarihli bayilik sözleşmesinin feshinden kaynaklı kar mahrumiyeti ve cezai şart alacağına ilişkin olduğu, tarafların 18/09/2010 tarihinde 5 yıl süre ile bayilik sözleşmesi imzaladıkları, sözleşmenin bitiş süresinin 18/09/2015 tarihi olarak belirlendiği, 11/06/2014 tarihinde davalı ... şirketince işbu bayilik sözleşmesinin feshedildiğinin davacıya ihbar edildiği, diğer davalı Yusuf'un işbu bayilik sözleşmesine kefil sıfatıyla imza attığı, mahkememizce konusunda uzman bilirkişi heyetine feshin koşullarının oluşup oluşmadığı ile oluşması halinde kar mahrumiyeti ve cezai şart koşullarının belirlenmesi amacıyla görevlendirme yapıldığı, taraflar arasında düzenlenen 14/09/2010 tarihli protokol ve 18/09/2010 tarihli bayilik sözleşmesi uyarınca davacının kar mahrumiyeti isteyebileceği, sözleşmenin feshedildiği 11/06/2014 tarihinden itibaren 3 aydan az olmayacak ve 6 aydan çok olmayacak bir süre içerisinde yeni bir bayilik ilişkisi kurabileceği bu nedenle 6 aylık kar mahrumiyetinin hüküm altına alınabileceği, davalının yapmış olduğu feshin herhangi bir haklı gerekçesi olmadığı anlaşıldığından kar mahrumiyeti talebinin kabul edildiği, davalının yeni sözleşmeyi haksız nedenle feshetmesi ve makul bir gerekçede sunmaması nedeniyle 14/09/2010 tarihinde hüküm altına alınan 30.000,00 USD cezai şartın kabul edildiği, yapılan bilirkişi incelemesinde bu cezai şartın davalı bayinin ekonomik mahvına sebebiyet vermeyeceği, davalı Yusuf'un kefil sıfatıyla sözleşmelere imza atması nedeniyle kar mahrumiyeti zararının tamamına ancak cezai şart yönünden 20.000,00 USD kefil sınırı belirlendiğinden davalı Yusuf'un 20.000,00 USD ile sorumlu tutulduğu anlaşılmakla aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda ayrıntılı olarak izah edildiği üzere;

1. Davacının kar mahrumiyeti talebinin kısmen kabul kısmen reddi ile, 41.291,55 TL'nin 3095 sayılı yasanın 4A maddesine göre devlet bankasının USD cinsinden açılmış 1 yıl vadeli mevduat hesaplarına uygulanan en yüksek faiz oranı işletilerek davalılardan alınarak davacıya verilmesine,

2. Davacının cezai şart alacağının kabulü ile 30.000 USD'nin 3095 sayılı yasanın 4A maddesine göre devlet bankasının USD cinsinden açılmış 1 yıl vadeli mevduat hesaplarına uygulanan en yüksek faiz oranı işletilerek davalılardan alınarak davacıya verilmesine, Davalı ...'un kefareti dikkate alınarak ...'un 30.000 USD kadar sorumlu tutulmasına,

3. Alınması gerekli 2.820,62. TL karar ve ilam harcından peşin alınan 2.859,05. TL harcın mahsubu ile fazla alınan 38,43‬. TL eksik harcın davacıdan alınarak Hazineye irat kaydına,

4. Davacı tarafça başlangıçta yapılan 2.888,05. TL gider ile yargılama aşamasında yapılan 5.209,75‬. TL olmak üzere toplam 8.097,80. TL yargılama giderinden davanın kabul ve ret oranına göre hesaplanan 1.996,91. TL yargılama gideri ve peşin yatan harç gideri 2.859,05. TL'nin toplamı olan 4.855,96. TL yargılama giderinin davalıdan alınıp davacıya verilmesine, geriye kalan kısmın davacı üzerinde bırakılmasına,

5. Gider avansının kullanılmayan kısmının karar kesinleştiğinde ve talep halinde ilgili tarafa iadesine,

6. Davacı taraf vekille temsil olunduğundan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca hesap ve taktir olunan 17.900,00. TL vekalet ücretinin davalıdan alınıp davacıya verilmesine,

7. Davalı taraf vekille temsil olunduğundan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca hesap ve taktir olunan 20.179,75. TL vekalet ücretinin davacıdan alınıp davalıya verilmesine,

Dair, HMK 345 maddesi uyarınca kararın taraflara tebliğ edildiği tarihten başlayarak iki hafta içinde HMK 342 maddesi gereğince düzenlenmiş dilekçe ile HMK 343 maddesi uyarınca mahkememize veya başka bir mahkemeye yapılacak başvuru ile HMK 341/1 maddesi uyarınca İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde İSTİNAF yolu açık olarak taraf vekillerinin yüzlerine karşı verilen karar açıkça okunup anlatıldı. 08/02/2024

Katip ...

e-imzalıdır

Hakim ...

e-imzalıdır