İstanbul 12. Asliye Ticaret Mahkemesi 2023/856 E. 2024/386 K.

T.C.

İSTANBUL

12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO:2023/856 Esas

KARAR NO :2024/386

DAVA:Ticari Şirket (Bilgi Alma ve İnceleme Hakkı İhlali)

DAVA TARİHİ:22/12/2023

KARAR TARİHİ:14/05/2024

Mahkememizde görülmekte olan Ticari Şirket (Bilgi Alma ve İnceleme Hakkı İhlali) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

Davacı vekili dava dilekçesinde; ".... Asliye Ticaret Mahkemesinin 09.11.2023 tarih, ... sayılı kararıyla “Davacı ...’in ... İnşaat San. ve Tic. A.Ş'nin olağanüstü genel kurul toplantısı için çağrı yapmak ve gündemi düzenlemek için kayyım olarak tayinine karar verildiğini, atanan kayyım tarafından olağanüstü genel kurulun 13.12.2023 tarihinde yapılmasına karar verilmiştir.13.12.2023 tarihinde yapılan genel kurul toplantısı sırasında davacı hissedar ... vekili Av. ... tarafından; şirketin en son 21.03.2022 tarihinden bugüne kadar hangi tür ticari faaliyetlerde bulunduğu, hangi yatırımları yaptığı, bunlardan ne gibi kazançlar veya zararlar ettiği, cari giderlerin ve gelirlerin neler olduğu, şirketin tek ve önemli miktarda malvarlığı olan İstanbul İli, ... İlçesi, ... Mah., 32 numaralı parselde bulunan taşınmazın hangi gerekçelerle satışının yapılmak istendiği, bu hususta mutlaka nitelikli çoğunlukla genel kurul kararı gerekeceği ve yönetim kurulunun bu konuda yetkisiz olarak tasarruf edilmesi halinde bunun hukuki ve cezai sorumluluk konusu olacağı belirtilerek gerekçelerin verilmesi, şirketin ana sözleşmesi'nin 8. maddesinde, yönetim kurulunun en az bir, en çok üç üyeden oluşacağı hükümüne yer verildiği, 21.03.2022 tarihinde yapılan Genel Kurul sonucunda yönetim kurulunun ... ve ...'den oluşması yönünde karar alındığı, ancak yönetim kurulu üyesi olan ..., 14.06.2022 tarihinde vefat etmesi nedeniyle iki kişiden oluşması gereken yönetim kurulu fiilen ortadan kalktığı halde Şirketin tek yönetim kurulu üyesi olan ... tarafından yetkisiz olarak, keyfi ve tek başına yönettiği, bu kişinin yetkisi olmadığı halde bu süreçte ne tür işlemler yaptığı, işlemlerin şirketi zarara uğratıp uğratmadığı, şirketin 2022 yılı faaliyet raporları ile finansal tablolarının neden hazırlanmadığı, müvekkil tarafından davalar açılmadan önce genel kurulun neden toplantıya çağrılmadığı, Olağanüstü Genel Kurul Toplantı gündeminin numaralı başlığı altında genel kuruldan talep edilen yönetim kurulu üyelerine TTK'nın 395. ve 396. maddelerinde öngörülen şirketle işlem yapma-borçlanma yasağı ile rekabet yasağı konusunda izin verilmesinin gerekçelerinin ne olduğu, konularında yönetim kurulu üyesinden bilgi vermesi talep edilmiştir. Genel kurul sırasında şirket pay sahibi müvekkil davacının vekili tarafından yukarıda belirtilen hususlarda bilgi edinme hakkı kapsamında bilgi talep edilmiştir. Yönetim kurulu üyesi Nuri Deliismal tarafından "21.03.2022 tarihinde yapılan genel kurulda yetkili olduğum, keyfi şekillde şirketi yönetmediğim; ... Asliye Ticaret Mahkemesi 09.11.2023 tarih ...Esas sayılı genel kurul toplantı çağrısı talebinde bulunduğum açıkça görülmektedir." şeklinde beyanda bulunulmuştur. Müvekkil davacının TTK'nın 437/ 2. maddesinde öngörülen bilgi edinme hakkı cevapsız bırakılmak suretiyle kanuna aykırı hareket edilmiştir. Anonim ortaklıklarda, pay sahiplerinin genel kurul sırasında oylarını ve diğer haklarını etkili ve isabetli bir şekilde kullanabilmeleri için ortaklığın gidişatı ve mevcut durumu hakkında bilgi sahibi olması gerekmektedir. Kanun koyucu da bu düşüncelerle genel kurul toplantısı yapıldığı sırada paydaşların yönetim kurulu üyelerinden bilgi alma haklarına ilişkin TTK'nın 437/2. maddesinde düzenleme yapma yoluna gitmiştir. Buna göre, pay sahibi genel kurulda, yönetim kurulundan, şirketin işleri; denetçilerden denetimin yapılma şekli ve sonuçları hakkında bilgi isteyebilir. TTK'nın 437/2. maddesi uyarınca, Yönetim kurulunca verilecek bilgilerin baştan savma değil, hesap verme ve dürüstlük ilkelerine uygun, özenle ve gerçek olması gerekir. TTK'nın 437/3. maddesinde, pay sahibinin bu isteğinin sadece istenilen bilgi verildiği takdirde şirket sırlarının açıklanacağı veya korunması gereken diğer şirket menfaatlerinin tehlikeye girebileceği gerekçesi ile reddedilebileceği hükmüne yer verilmiştir. Aynı maddenin 5. fıkrasında ise bilgi alma veya inceleme istemleri cevapsız bırakılan, haksız olarak reddedilen, ertelenen ve bu fıkra anlamında bilgi alamayan pay sahibi, reddi izleyen on gün içinde, diğer hâllerde de makul bir süre sonra şirketin merkezinin bulunduğu asliye ticaret mahkemesine başvurabileceği ifade edilmiştir. Yukarıda belirtildiği üzere, Yönetim Kurulu üyesi ... tarafından müvekkil davacının bilgi istediği konulara ilişkin hiç bir bir bilgi verilmemiş, baştan savma bir beyanda bulunulmuştur. Genel kurul tarafından da bu hususta bir karar ittihaz edilmemiştir. Dolayısıyla, müvekkil davacının bilgi edinme hakkı kapsamında sorduğu sorular cevapsız bırakılmak suretiyle yasal hakkı olan bilgi edinme hakkı ihlal edilmiştir. Bu nedenle, TTK'nın 437/5. maddesi uyarınca işbu davanın açılması zarureti ortaya çıkmıştır. Mahkemece, bilgi edinme hakkı kapsamında sorular sorulara davalı tarafça yazılı olarak cevap verilmesi için talimat verilmesi ve ayrıca sorulan sorular kapsamında tarafımızca hazır edilecek mali müşavir ve avukatlar aracılığıyla şirket nezdinde bulunan, belge, defter, bilançolar, yazışmalar ve her türlü kayıtların ilgili kısımlarının suretlerinin veya elektronik veri taşıyıcısındaki bilgilerinin kopyasının tarafımıza verilmesi yönünde karar verilmesini talep etmekteyiz.13.12.2023 tarihli olağanüstü genel kurul toplantısı sırasında davacının bilgi edinme hakkı kapsamında sorduğu; şirketin en son 21.03.2022 tarihinden bugüne kadar hangi tür ticari faaliyetlerde bulunduğu, hangi yatırımları yaptığı, bunlardan ne gibi kazançlar veya zararlar ettiği, cari giderlerin ve gelirlerin neler olduğu, şirketin tek ve önemli miktarda malvarlığı olan İstanbul İli, ... İlçesi, ... Mah., 32 numaralı parselde bulunan taşınmazın hangi gerekçelerle satışının yapılmak istendiği, bu manada satış için herhangi bir firma veya emlak ofisiyle görüşülüp görüşülmediği, şirketin yönetim kurulu üyesi olan ..., 14.06.2022 tarihinde vefat etmesi nedeniyle iki kişiden oluşması gereken yönetim kurulu fiilen ortadan kalktığı halde şirketin tek yönetim kurulu üyesi olan ... tarafından yetkisiz olarak, keyfi ve tek başına yönettiği, bu kişinin yetkisi olmadığı halde bu süreçte ne tür işlemler yaptığı, işlemlerin şirketi zarara uğratıp uğratmadığı, şirketin 2022 yılı faaliyet raporları ile finansal tablolarının neden hazırlanmadığı, müvekkil tarafından davalar açılmadan önce genel kurulun neden toplantıya çağrılmadığı, Olağanüstü genel kurul toplantı gündeminin (4) numaralı başlığı altında genel kuruldan talep edilen yönetim kurulu üyelerine TTK’nın 395. ve 396. maddelerinde öngörülen şirketle işlem yapma-borçlanma yasağı ile rekabet yasağı konusunda izin verilmesinin gerekçelerinin ne olduğu, konularında yazılı, gerçeğe uygun ve tam bir cevap vermesi için davalıya talimat verilmesine, yukarıda sorulan sorular kapsamında tarafımızca hazır edilecek mali müşavir ve avukatlar aracılığıyla şirket nezdinde bulunan, belge, defter, bilançolar, yazışmalar ve her türlü kayıtların ilgili kısımlarının suretlerinin veya elektronik veri taşıyıcısındaki bilgilerinin kopyasının tarafımıza verilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalıdan tahsiline karar verilmesi" şeklinde talep etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde: "Anonim Şirketlerin Genel Kurul Toplantılarının Usul ve Esasları ile bu toplantılarda bulunacak bakanlık temsilcileri hakkında yönetmelik hükümleri gereğince davacı adına temsilci sıfatı ile toplantıya katılan temsilciler usulüne uygun düzenlenmiş vekaletname ibraz etmediklerini, huzurdaki davanın reddi gerektiğini, Anonim Şirketlerin Genel Kurul Toplantılarının Usul ve Esasları İle Bu Toplantılarda Bulunacak Bakanlık Temsilcileri Hakkında Yönetmeliğin 18/2 maddesi "Gerçek veya tüzel kişi pay sahiplerini temsilen genel kurula katılacakların ayrıca temsil belgelerini de ibraz etmeleri zorunludur." hükmü içermekte aynı maddenin 7. fıkrası "Halka açık olmayan şirketlerde gerek nama gerek hamiline yazılı pay senetleri sahiplerinin vekilleri vasıtasıyla toplantıda temsil edilebilmeleri için vekâletnamenin noter onaylı şekilde düzenlenmesi (…) gerekir" düzenlemesine yer vermiştir. Vekaletnamenin unsurları ve geçerlilik süresi aynı yönetmeliğin 21/1 fıkrasında "Vekaletnamede; şirketin unvanı, ait olduğu genel kurul toplantısının tarihi, vekilin adı ve soyadı, pay sahibinin pay adedi ile adı ve soyadı veya unvanı ve imzasının bulunması şarttır. Bu bilgilerden herhangi biri bulunmayan özel veya genel vekâletnameler geçersizdir." düzenlemesine yer vermiştir. 13.12.2023 günü yapılan toplantıya davacı ... temsilci olarak katılan ... tarafından Anonim Şirketlerin Genel Kurul Toplantılarının Usul ve Esasları ile bu toplantılarda bulunacak Bakanlık Temsilcileri Hakkında Yönetmeliğin hükümleri gereğince şirketin unvanın, genel kurul toplantısının tarihinin, vekilin adının soyadının olduğu, pay sahibinin pay adedi ile adı soyadının ve imzasının bulunduğu noter tarafından onaylanmış bir temsil belgesi sunulmamış, söz konusu temsil belgesi olmadan toplantıya katılınılmıştır. Genel kurulda bilgi alma hakkının kullanılması amacı ile sorulan sorular temsil yetkisi olmayan temsilci tarafından sorulduğundan yok hükmündedir. Şirket genel kurul toplantısında bilgi alma hakkı kapsamında soru sorulan temsilci tarafından temsile ilişkin şekil koşulu yerine getirilmediğinden huzurdaki davanın reddi gerekir. Kabul anlamına gelmemekle birlikte Türk Ticaret Kanunu 437' nci maddesinde koşulları oluşmamıştır. Bilgi Almak Amacı İle Sorulan Soruların Bir Kısmı Dürüstlük Kuralına Ve Hakkında Kötüye Kullanılmaması İlkesine Aykırılık Teşkil Eden Sorulardır. Her hakkın kullanımında olduğu gibi pay sahibine tanınmış olan bilgi alma hakkı da bazı sınırlar içerisinde kullanılabilecektir.Bilgi alma hakkının sınırlarından birini de hakkın kötüye kullanılması yasağı oluşturmaktadır. Kaynağını Türk Medeni Kanunu’ nun 2. maddesindeki dürüstlük kuralından alan hakkın kötüye kullanılması yasağı genel emredici bir üst norm niteliğinde olduğundan bütün hakların kullanımı noktasında bir sınır oluşturur ve bilgi alma hakkı bakımından da gözetilmesi gereken emredici bir düzenlemedir. Hakkın kötüye kullanılması yasağı bilgi alma hakkının sübjektif sınırı olarak da ifade edilebilir. Bu nedenle hakkın kötüye kullanılıp kullanılmadığının her bir pay sahibi açısından somut olayın şartlarına göre değerlendirilmesi gerekmektedir. Davacı tarafından .... Asliye Ticaret Mahkemesinin ...Esas sayılı dosyası ile TTK 531. maddesi dayalı olarak müvekkil şirket aleyhine bir fesih davası ikame edilmiştir. Söz konusu davada, davacı tarafından dava dilekçesinde şirket feshine gerekçe olarak yapılan açıklamalarda, şirketin gelir getirici bir faaliyetinin olmadığı, mevcut öz sermeyesini harcadığı davacının iddiaları arasındadır. Söz konusu gerekçelere dayalı olarak müvekkil şirket aleyhine .... Asliye Ticaret Mahkemesinin ...Esas sayılı dosyası ile dava açan davacı bu sefer şirket genel kurulunda, "Şirketin en son 21.03.2022 tarihinden bugüne kadar hangi tür ticari faaliyetlerde bulunduğu, hangi yatırımları yaptığı, bunlardan ne gibi kazançlar veya zararlar ettiği, cari giderlerin ve gelirlerin neler olduğu," sorusunu yöneltmektedir. Davacı tarafından genel kurulda sorulan sorulara müvekkil şirket tarafından İstanbul ... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... E sayılı dosyasına sunulan cevap dilekçesi ile gerekli cevaplar verilmiştir. Söz konusu soruların cevapları davacı tarafından bilenmesine rağmen tekrar müvekkil şirket genel kurulunda bunun gündeme getirilmesi hakkın kötüye kullanılması yasağı kapsamında değerlendirilmedir. T.T.K. Madde 437. Maddenin içeriği incelendiğinde, bu madde kapsamındaki Bilgi Edinme Hakkının, Finansal tabloların, yönetim kurulunun yıllık faaliyet raporunun değerlendirileceği ve tartışılacağı yıllık Olağan Genel Kurul toplantılarında kullanılması gerektiği aşikardır. Oysaki Davacıların bilgi edinme hakkını kullanmak istedikleri genel kurul, davalı müvekkili şirketin Yönetim Kurulu Üyelerinin seçimine yönelik yapılan Olağanüstü bir genel kurul toplantısıdır. Söz konusu Olağanüstü Genel Kurul toplantısında, davacıların bilgi edinme hakkını kullanabilmeleri de mümkün olmadığı gibi, talepleri aynı zamanda kötü niyetlidir. Pay Sahibi Anlaşılabilir Soru Sorma Külfeti Altındadır. Bilgi Edinmek Amacı İle Sorulan Sorular Varsayıma Dayalı İddialar Üzerine Sorulmuştur. Pay sahibi ayrıca anlaşılabilir soru sorma külfeti altındadır.Öğretimizde, pay sahibinin "bilgi talebini açıkça ve talebinin unsurlarını ferdileştirerek" ortaya koyması gerektiği belirtilmiştir. Kaya, pay sahibinin bilgi talebinin hangi şartlara bağlı olduğunun (hakkın kapsamı), hakkın tanınma amacından yola çıkılarak tespit edilebileceğini, bu bakımdan hakkın tanınmasındaki temel amacın pay sahibinin ortaklığın içinde bulunduğu durumu gerçeğe uygun bir şekilde takdir edip bu doğrultuda haklarını bilinçli kullanmasını sağlamak olduğunu, dolayısıyla buradan yola çıkarak pay sahibinin bilgi alma hakkını keyfe keder kullanamayacağını, bilgiyi ancak haklarını bilinçli bir şekilde kullanması için gerekli ise talep edebileceğini belirtmektedir. Davacının genel kurulda bilgi talep ettiği sorulardan biri de "Şirketin tek ve önemli mal varlığı olan İstanbul İli ... İlçesi ... Mh 32 numaralı parselde bulunan taşınmazın hangi gerekçelerle satışının yapılmak istendiği, bu manada satış için herhangi bir firma veya emlak ofisiyle görüşülüp görüşülmediği" sorusudur. Davacı tarafından bilgi talep edilen soru, hiçbir belgeye dayanmayan tamamen varsayıma dayalı bir sorudur. Duyama ilişkin olarak sorulan soru "bilgi talebinin açıkça ve talebinin unsurlarını ferdileştirerek" sorulması ilkesine aykırılık teşkil eder. Talep unsuru davacı tarafından ferdileştirilmemiştir. Bilgi Almak Amacı İle Sorulan Sorular Şirket Sırrı Niteliğindedir. Şirketlerde etkin bir yönetim ve başarılı bir işletmesel faaliyetin yürütülebilmesi için, yönetimin hareket edebildiği serbest bir alan yaratılmalıdır. Yönetimin etkin şekilde işlemesi, yeni teknolojik gelişmeler, ortaklığın stratejik yönelimleri gibi makul bazı mahremiyet alanlarının korunmasıyla olanaklıdır. Dolayısıyla ticari sır alanının korunması yukarıda bahsedilen başarının temel koşullarından olmaktadır.Öğretimizde, "bir şirketin ekonomik gizlilik ve özel yaşam alanının bulunması, aynen gerçek kişilerde olduğu gibi, onun başarılı olmasının olmazsa olmaz (condictio sine qua non) şartı" olarak nitelendirilmiştir. Bilgi alma hakkının sınırı 437. maddenin 3. fıkrasında açık bir ifadeyle şu şekilde düzenlenmiştir:‘‘bilgi verilmesi, sadece, istenilen bilgi verildiği takdirde şirket sırlarının açıklanacağı veya korunması gereken diğer şirket menfaatlerinin tehlikeye girebileceği gerekçesi ile reddedilebilir". Düzenlemede iki sınır öngörülmüştür, bunlar şirket sırları ve korunması gereken diğer şirket menfaatleridir. Şirketin ekonomik gizlilik alanları üçüncü kişilere olduğu gibi paysahiplerine de kural olarak kapalıdır. Davacının bilgi talep ettiği bir sorusu da "Olağanüstü genel kurul toplantı gündeminin (4) numaralı başlığı altında genel kuruldan talep edilen yönetim kurulu üyelerine TTK’nın 395. ve 396. maddelerinde öngörülen şirketle işlem yapma-borçlanma yasağı ile rekabet yasağı konusunda izin verilmesinin gerekçelerinin ne olduğu," dur. TTK mad. 395/(1) "Yönetim kurulu üyesi, genel kuruldan izin almadan, şirketle kendisi veya başkası adına herhangi bir işlem yapamaz." düzenlemesine yer vermişken; mad 396/ (1) "Yönetim kurulu üyelerinden biri, genel kurulun iznini almaksızın, şirketin işletme konusuna giren ticari iş türünden bir işlemi kendi veya başkası hesabına yapamayacağı gibi, aynı tür ticari işlerle uğraşan bir şirkete sorumluluğu sınırsız ortak sıfatıyla da giremez" düzenlemesine yer vermiştir. Davacının olağanüstü genel kurul toplantısında cevaplanması istemi ile yöneltmiş olduğu sorular, müvekkil şirketlerin etkin bir yönetim ve başarılı bir işletmesel faaliyet yürütülebilmesi için almış olduğu kararlara ilişkin olup şirket sırrı niteliğinde bulunduğundan cevaplandırılmamıştır. Temyiz isteminin reddine dair verilen 29.09.2015 tarihli ek kararı, davacı vekili temyiz etmiştir. Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, 29/09/2015 tarihli ek mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, davacı vekilinin tüm temyiz itirazları yerinde değildir...." şeklindeki gerekçede, ticari sır niteliğindeki hususlar ile ilgili olarak bilgi edinme hakkının kullanılamayacağını ispat etmektedir. Davacılar, davalı şirket aleyhine .... Asliye Ticaret Mahkemesinin ...Esas sayılı dosyasında davalı şirketin feshini talep ettikleri düşünüldüğünde, davacıların menfaati ile davalı şirketin menfaati arasında tezatlık bulunmaktadır. TTK. 437. maddesinin 3. fıkrasında, bilgi verilmesinin, korunması gereken diğer şirket menfaatlerinin tehlikeye girebileceği gerekçesi ile reddedilebileceği de belirtildiğinden, bu fıkra uyarınca da davacıların taleplerinin reddi gerekmektedir. Davacı Tarafından Sorulan Sorular Olağanüstü Genel Kurul Gündeminde Olmayan Konulara İlişkin Olarak Sorulmuştur. Müvekkili şirket eski yönetim kurulu üyesi ... tarafından .... Asliye Ticaret Mahkemesine yapılan başvuru üzerine 09.11.2023 tarih, 2023/522 E., 2023/618 K. sayılı kararıyla “Davacı ...’in ... İnşaat San. ve Tic. A.Ş.’nin olağanüstü genel kurul toplantısı için çağrı yapmak ve gündemi düzenlemek için kayyım olarak tayinine” karar verilmiş, olağanüstü toplantı gündemi: Açılış ve toplantı başkanlığının seçimi, toplantı başkanına Genel Kurul Tutanağının imzalanması hususunda yetki verilmesi, Yeni Yönetim kurulu üyelerinin seçimi, görev süreleri ve ücretlerinin belirlenmesi, yönetim kurulu üyelerine TTK 395 ve 396. Maddeleri gereğince izin verilmesi konusunda karar alınması şeklinde belirtilmiştir. Davacı tarafından yönetim kurulu üyesi ...'e yöneltilen "Olağanüstü genel kurul toplantı gündeminin (4) numaralı başlığı altında genel kuruldan talep edilen yönetim kurulu üyelerine TTK’nın 395. ve 396. maddelerinde öngörülen şirketle işlem yapma-borçlanma yasağı ile rekabet yasağı konusunda izin verilmesinin gerekçelerinin ne olduğu," sorusu haricindeki sorular olağanüstü toplantı gündeminde bulunmayan konulara ilişkindir. Kabul anlamanı gelmemekle birlikte davacının inceleme talebi için Türk Ticaret Kanununda düzenlenmiş olan koşullar oluşmamıştır. Davacının 13.12.2023 tarihli genel kurulda temsil yetkisi olmadan yapmış olduğu işlemlerin yok hükmünde olduğuna dair yapmış olduğumuz açıklamaları yineliyoruz.Anonim Şirketlerin Genel Kurul Toplantılarının Usul ve Esasları ile bu toplantılarda bulunacak Bakanlık Temsilcileri Hakkında Yönetmelik hükümleri gereğince genel kurul toplantısında temsil hakkı bulunmayan davacıların şekil koşulunu yerine getirmedikleri için inceleme taleplerinin bu nedenle reddi gerekmektedir. İnceleme hakkı, pay sahibinin şirket defter ve yazışmalarını bizzat incelemek suretiyle bilgilenmesine olanak sağlayan, aktif bilgi alma hakkını tamamlayan ve teyit eden nitelikte, doğrudan yasadan doğan bir pay sahipliği hakkıdır.(Kaya, Bilgi Alma, 289) Bilgi alma ve inceleme talepleri pay sahibinin aydınlatılması gibi ortak bir amaca hizmet etmekle birlikte birbirinden bağımsız nitelik arz eden iki ayrı haktır. İnceleme talebinde bulunurken, inceleme talebinde bulunan pay sahibinin inceleme konusunu mümkün olduğunca açık bir şekilde belirlemesi, bu talebin tutanağa bağlanması ve genel kurulun açık izni veya yönetim kurulunun konuyla ilgili kararının bulunması gerekmektedir. Bu koşullar gerçekleştirildikten sonra inceleme konusunda olumlu yada olumsuz bir karar genel kurul ya da yönetim kurulu tarafından verilecektir. Davacı tarafından TTK m. 437/IV ayrıntılı olarak düzenlenmiş şekil koşullarına uyulmamış, somutlaştırılmış gerekçelere dayalı bir inceleme talebini yazılı olarak genel kurul ya da yönetim kuruluna iletmemiş, bu konuda bir başvuruda bulunulmadan dava açma yoluna gidilmiştir. Davacı vekili hazır edilecek mali müşavir ve avukatlar aracılığıyla şirket nezdinde bulunan, belge, defter üzerinde inceleme yapılmasını talep etmektedir. Davacı vekili tarafından incelemesi yetkisinin kim için istendiği, isimleri soy isimleri ve unvanları açıkça belirtilmemiş, "avukatlar ve hazır edilecek mali müşavir" şeklinde ucu açık, soyut bir talepte bulunulmuştur. Kabul anlamına gelmemekle birlikte inceleme taleplerinin sayın mahkeme tarafından kabul edilmesi durumunda inceleme yetkisinin kimlere verileceğinin açıklattırılması gerekmektedir. 13.12.2023 tarihli olağan üstü genel kurul toplantısın da soru soran pay sahibi temsilcisinin usulüne uygun olarak düzelenmiş vekaletname ile toplantıya katılmamış olması nedeni ile huzurda açılmış olan davanın reddine, müvekkili şirket genel kurulunda yöneticiye yöneltilen soruların bir kısmının TMK 2 nci maddesine aykırı olması, bir kısmının TTK 437/IV maddesi gereğince ticari sır niteliğinde bulunması, bir kısım soruların ise bilgi talebinin açıkça ve talebinin unsurlarını ferdileştirerek sorulmaması, bir kısım sorularında olağanüstü genel kurul gündeminde bulunmaması nedenleri ile bilgi alma taleplerinin reddine, şirket defterleri üzerinde inceleme yapılması ilişkin talebin, davacının genel kuruldan bu konuda bir beyanının bulunmaması, olağanüstü genel kurula katılan davacı temsilcisinin usulüne uygun hazırlanmış bir vekaletnamesinin bulunmaması nedenler ile reddine, davacının tüm talepleri haksız ve hukuki dayanaktan yoksun olduğundan davanın reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı tarafa yüklenmesine karar verilmesini" şeklinde cevap dilekçesi sunulmuştur.

DELİLLER VE GEREKÇE :

Dava, davacının TTK 437/5 maddesine göre davalı şirketin defter ve kayıtları üzerinde bilgi ve inceleme yetkisi verilmesi istemine ilişkindir.

Davalı şirketin sicil dosyası incelenmiş, davacının davalı şirketin ortağı olduğu, bu nedenle dava hakkının bulunduğu, 13/12/2023 tarihli olağanüstü genel kurul toplantı tarihi gözetilerek 22/12/2023 dava tarihi itibariyle , TMK 437/5 maddesine göre davanın 10 günlük dava açma süresinde açıldığı anlaşılmıştır.

TTK 437 maddesi ;'' Finansal tablolar, konsolide finansal tablolar, yönetim kurulunun yıllık faaliyet raporu, denetleme raporları ve yönetim kurulunun kâr dağıtım önerisi, genel kurulun toplantısından en az onbeş gün önce, şirketin merkez ve şubelerinde, pay sahiplerinin incelemesine hazır bulundurulur. Bunlardan finansal tablolar ve konsolide tablolar bir yıl süre ile merkezde ve şubelerde pay sahiplerinin bilgi edinmelerine açık tutulur. Her pay sahibi, gideri şirkete ait olmak üzere gelir tablosuyla bilançonun bir suretini isteyebilir.

Pay sahibi genel kurulda, yönetim kurulundan, şirketin işleri; denetçilerden denetimin yapılma şekli ve sonuçları hakkında bilgi isteyebilir. Bilgi verme yükümü, 200 üncü madde çerçevesinde şirketin bağlı şirketlerini de kapsar. Verilecek bilgiler, hesap verme ve dürüstlük ilkeleri bakımından özenli ve gerçeğe uygun olmalıdır. Pay sahiplerinden herhangi birine bu sıfatı dolayısıyla genel kurul dışında bir konuda bilgi verilmişse, diğer bir pay sahibinin istemde bulunması üzerine, aynı bilgi, gündemle ilgili olmasa da aynı kapsam ve ayrıntıda verilir. Bu hâlde yönetim kurulu bu maddenin üçüncü fıkrasına dayanamaz.

Bilgi verilmesi, sadece, istenilen bilgi verildiği takdirde şirket sırlarının açıklanacağı veya korunması gereken diğer şirket menfaatlerinin tehlikeye girebileceği gerekçesi ile reddedilebilir.

Şirketin ticari defterleriyle yazışmalarının, pay sahibinin sorusunu ilgilendiren kısımlarının incelenebilmesi için, genel kurulun açık izni veya yönetim kurulunun bu hususta kararı gerekir. İzin alındığı takdirde inceleme bir uzman aracılığıyla da yapılabilir.

Bilgi alma veya inceleme istemleri cevapsız bırakılan, haksız olarak reddedilen, ertelenen ve bu fıkra anlamında bilgi alamayan pay sahibi, reddi izleyen on gün içinde, diğer hâllerde de makul bir süre sonra şirketin merkezinin bulunduğu asliye ticaret mahkemesine başvurabilir. Başvuru basit yargılama usulüne göre incelenir. Mahkeme kararı, bilginin genel kurul dışında verilmesi talimatını ve bunun şeklini de içerebilir. Mahkeme kararı kesindir. Bilgi alma ve inceleme hakkı, esas sözleşmeyle ve şirket organlarından birinin kararıyla kaldırılamaz ve sınırlandırılamaz.”şeklinde düzenlemiştir.

Her yükümlüye sorumlu olduğu konularda soru sorulabilir. Bilgi alma gündem ile sınırlı değildir. Kural olarak sözlü yapılır ama yazı ile güçlendirilebilir. Bilgi alma hakkının inceleme hakkına dönüşebilmesi için genel kurulun açık izni veya yönetim kurulu kararı gereklidir. İnceleme konusu kural olarak sadece pay sahibinin sorusunu ilgilendiren kısımlarda şirketin ticari defterleri ile yazışmalarıdır. Buna karşılık, şirket sırları ile korunması gereken şirket menfaatleri, bilgi vermenin sınırını oluşturur. Bilgi verme bu gerekçelerle reddedilebilir.

MK m.2 uyarınca , sahibi bilgi alma ve inceleme hakkını kötüye kullanmamalıdır. Onlarca soru sorulması ,sır olduğu aşikar olan konularda pay bilgi veya belge istenmesi, genel kurulun çalışamaz duruma sokulması gibi davranışlar dürüstlük kuralına aykırıdır. Verilecek bilgi pay sahipliği haklarının kullanılması bakımından gerekli ise soru cevaplandırılır. Merak gidermek veya ortaklık dışı çevrelere yarar sağlamak için soru sorulamaz.... Pay sahiplerinin ortaklıkla ilgili sorularının cevapları yani verilecek bilgiler hesap verme ve dürüstlük ilkeleri bakımından özenli ve gerçeğe uygun olmalıdır. Bağlı ortaklıklar ile ilgili bilgiler de özenli ,gerçeği aynen ve dürüstçe yansıtan hesap verme ilkelerine uygun ve doyurucu nitelik taşımalıdır. (Poroy/Tekinalp/Çamoğlu Ortaklıklar Hukuku II,14.Bası,sayfa 60-61)

Pay sahibi sadece açık bir red halinde değil, taleplerinin cevapsız bırakılması veya cevabın ertelenmesi durumunda da hem bilgi alma hem inceleme hakkını almak için mahkeme yoluna başvurabilir.

Somut olayda, davacı genel kurulda sorulan sorularıyla ilgili olarak bilgi edinme haklarının tam olarak karşılanmadığını belirterek mahkemeden bilgi alma ve inceleme yetkisi talep etmiş olup, dosyaya sunulan belgeler ve getirtilen genel kurul tutanaklarından 13/12/2023 tarihli Olağanüstü Genel Kurul toplantısında davacı temsilcisinin sorduğu sorulara cevap verilmediği, toplantının olağanüstü genel kurul olduğuna dair cevap verildiği, olağanüstü genel kurul toplantısında bilgi alma ve inceleme hakkının kullanılamayacağına dair bir düzenleme olmadığı, bu haliyle sorularının cevapsız bırakılmış olduğu anlaşılmış olmakla, sorulara verilecek cevapların içeriklerinin şirket sırrı niteliğinde olmayacağı görülmekle, bilgi alma ve inceleme hakkının mahkememiz aracılığı ile kullanılması gerektiği kanaatine varılmış olup, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM:Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1. Davanın TTK 437. Maddesi gereğince kabulüne,

a. Şirketin en son 21.03.2022 tarihinden bugüne kadar hangi tür ticari faaliyetlerde bulunduğu, hangi yatırımları yaptığı, bunlardan ne gibi kazançlar veya zararlar ettiği, cari giderlerin ve gelirlerin neler olduğu,

b. Şirketin malvarlığı olan İstanbul İli, ... İlçesi, ... Mah., 32 numaralı parselde bulunan taşınmazın hangi gerekçelerle satışının yapılmak istendiği, bu manada satış için herhangi bir firma veya emlak ofisiyle görüşülüp görüşülmediği,

c. Şirket'in yönetim kurulu üyesi olan ...'in 14.06.2022 tarihinde vefat etmesi sonrasında şirketin ... tarafından yönetildiği süreçte ne tür işlemler yaptığı, işlemlerin şirketi zarara uğratıp uğratmadığı, şirketin 2022 yılı faaliyet raporları ile finansal tablolarının neden hazırlanmadığı, genel kurulun neden toplantıya çağrılmadığı,

d. Olağanüstü genel kurul toplantı gündeminin (4) numaralı başlığı altında genel kuruldan talep edilen yönetim kurulu üyelerine TTK’nın 395. ve 396. maddelerinde öngörülen şirketle işlem yapma-borçlanma yasağı ile rekabet yasağı konusunda izin verilmesinin gerekçelerinin ne olduğu, hakkında bilgi alınması ve bu hususların incelenmesi için şirket bilançoları, kar/zarar hesapları, ilgili yevmiye/envanter/defter-i kebir ticari defterleri üzerinde, davalı şirket merkezinde dizi pusulasıyla davacı tarafından belirlenecek (en fazla 2) uzmana tevdi edilmesi suretiyle davacının bilgi alma- inceleme hakkının kullanılmasına,

2. İnceleme için davalı şirket merkezinde , davalı şirket tarafından uygun bir yer teminine ,

3. Teslim olunan kayıtlar ve belgeler hakkında bilgi verebilecek bir şirket çalışanın davalı şirket tarafından görevlendirilmesine,

4. Davacılar tarafından gerekçeli kararın vekillerine tebliğinden itibaren iki hafta içinde uzmanların ve incelemeye başlama gününün belirlenerek noter kanalıyla davacı tarafından , davalı şirkete tebliğine, ( bu tebliğ işlemi ile incelemeye başlama günü arasında davalının gerekli hazırlıkları yapması bakımından en az 3 iş günü bulunması gereğinin gözetilmesine,)

5. İncelemenin belirlenen günden başlayarak en çok birbirini izleyen 5 iş günü içinde mesai saatleri içinde yapılıp sonuçlandırılmasına, ( 4.Maddeye göre davalıya yapılacak tebliğ ile inceleme günü arasında ön görülenden kısa süre kalırsa sürenin 3. İş gününün bitiminden başlamasına),

6. Alınması gereken harç 427,60 TL olup, peşin alınan 269,85 TL harcın mahsubu ile, bakiye 157,75 TL harcın davalıdan alınarak hazineye aktarılmasına,

7. Davacılar tarafından başlangıçta yapılan 578,10 TL toplam harç ve yapılan 108,75 TL posta ve tebligat ücretinden oluşan toplam 686,85 TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

8. Davacı vekille temsil edildiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT'ne göre 17.900,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

9. Taraflarca yatırılan gider avansından kullanılmayan kısmın karar kesinleştiğinde istek halinde ilgilisine iadesine,

Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda TTK 437/5 maddesi uyarınca KESİN OLARAK oybirliği ile karar verildi.14/05/2024

Başkan ...

e-imzalıdır

Üye ...

e-imzalıdır

Üye ...

e-imzalıdır

Katip ...

e-imzalıdır