İstanbul 12. Asliye Ticaret Mahkemesi 2015/1146 E. 2024/134 K.

T.C.

İSTANBUL

12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO:2015/1146 Esas

KARAR NO:2024/134

DAVA :Alacak (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ:17/11/2015

KARAR TARİHİ:23/02/2024

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

DAVA :Davacı vekili dava dilekçesinde özetle;Davacı şirket vekilinin Sayın Mahkemeye sunmuş olduğu 17.11.2015 tarihli dava dilekçesinde özetle; davacı şirketin yurtdışında taahhüt ve inşaat İşleri ile uğraştığını, davalının ise plastik kalıp ambalaj üretim ve satış işleri ile iştigal ettiğini, davacı şirketin Türkmenistan Sağlık Bakanlığı ile Eylül 2014 tarihinde sözleşme yapmasının akabinde ... Eyaletinin Bereket bölgesinde kurulacak olan "..." kapsamında kullanılmak üzere davalı firmadan söz konusu fabrikada üretimi yapılacak olan "polypropen" hammaddesi kullanılarak elde edilecek kalem için gerekli olan mekanik düzenek kalıplar tedariki hususunda anlaşıldığını, davalı şirket İle davacı şirket arasında 31.05.2012 tarihli "... için Kalıplama Sözleşmesi" imzalandığını, her ne kadar kalıpların bir kısmı yurt dışındaki adrese sevk edilmiş ise de ayıplı ifadan ve kalıp üretimine yönelik yanlış imalattan dolayı sözleşme konusu kalıplardan yararlanma İmkanı ve ihtimali kalmadığını, davacı şirketin Türkmenistan Devleti'ne taahhüt işi yaptığını, bu kapsamda gerekli olan ... kalıp imalatını sipariş ettiğini, ancak kalıptan verim ve fayda elde edilemediğini, Kalıpların montaj ve deneme üretiminde ...'nun hazır bulunmadığı, Kalıpların montajı esnasında su girişi-çıkış bağlantılarının sağlıklı yapılmadığı, Sözleşmeye ve taahhüde uygun kalıp İmalatı yapılmadığından baskı zamanı yavaş seyrettiği, Kalıp imalatında kullanılan malzemelerin kalitesiz ve evsafına uygun olmayan

elementlerden oluşmuş olup kalıp işlevi görmediği, Sözleşme uyarınca teknik destek ve eğitim verileceği kararlaştırılmış olmasına rağmen teknik destek ve eğitim verilmediği, Kalıpların teknik çizimlerinin teslim edilmediği, Davacı şirket vekilinin Sayın Mahkemeye sunmuş olduğu 17.11.2015 tarihli dava dilekçesinde özetle; davacı şirketin yurtdışında taahhüt ve inşaat İşleri ile uğraştığını, davalının ise plastik kalıp ambalaj üretim ve satış işleri ile iştigal ettiğini, davacı şirketin Türkmenistan Sağlık Bakanlığı ile Eylül 2014 tarihinde sözleşme yapmasının akabinde ... Eyaletinin Bereket bölgesinde kurulacak olan "..." kapsamında kullanılmak üzere davalı firmadan söz konusu fabrikada üretimi yapılacak olan "polypropen" hammaddesi kullanılarak elde edilecek kalem için gerekli olan mekanik düzenek kalıplar tedariki hususunda anlaşıldığını, davalı şirket İle davacı şirket arasında 31.05.2012 tarihli "... için Kalıplama Sözleşmesi" imzalandığını, her ne kadar kalıpların bir kısmı yurt dışındaki adrese sevk edilmiş ise de ayıplı ifadan ve kalıp üretimine yönelik yanlış imalattan dolayı sözleşme konusu kalıplardan yararlanma İmkanı ve ihtimali kalmadığını, davacı şirketin Türkmenistan Devleti'ne taahhüt işi yaptığını, bu kapsamda gerekli olan ... kalıp imalatını sipariş ettiğini, ancak kalıptan verim ve fayda elde edilemediğini, Kalıpların montaj ve deneme üretiminde ...'nun hazır bulunmadığı, Kalıpların montajı esnasında su girişi-çıkış bağlantılarının sağlıklı yapılmadığı, Sözleşmeye ve taahhüde uygun kalıp İmalatı yapılmadığından baskı zamanı yavaş seyrettiği, Kalıp imalatında kullanılan malzemelerin kalitesiz ve evsafına uygun olmayan

elementlerden oluşmuş olup kalıp işlevi görmediği, Sözleşme uyarınca teknik destek ve eğitim verileceği kararlaştırılmış olmasına rağmen teknik destek ve eğitim verilmediği, Kalıpların teknik çizimlerinin teslim edilmediği,Davacı şirket vekilinin Sayın Mahkemeye sunmuş olduğu 17.11.2015 tarihli dava dilekçesinde özetle; davacı şirketin yurtdışında taahhüt ve inşaat İşleri ile uğraştığını, davalının ise plastik kalıp ambalaj üretim ve satış işleri ile iştigal ettiğini, davacı şirketin Türkmenistan Sağlık Bakanlığı ile Eylül 2014 tarihinde sözleşme yapmasının akabinde ... Eyaletinin Bereket bölgesinde kurulacak olan "..." kapsamında kullanılmak üzere davalı firmadan söz konusu fabrikada üretimi yapılacak olan "polypropen" hammaddesi kullanılarak elde edilecek kalem için gerekli olan mekanik düzenek kalıplar tedariki hususunda anlaşıldığını, davalı şirket ile davacı şirket arasında 31.05.2012 tarihli "... için Kalıplama Sözleşmesi" imzalandığını, her ne kadar kalıpların bir kısmı yurt dışındaki adrese sevk edilmiş ise de ayıplı ifadan ve kalıp üretimine yönelik yanlış imalattan dolayı sözleşme konusu kalıplardan yararlanma İmkanı ve ihtimali kalmadığını, davacı şirketin Türkmenistan Devleti'ne taahhüt işi yaptığını, bu kapsamda gerekli olan ... kalıp imalatını sipariş ettiğini, ancak kalıptan verim ve fayda elde edilemediğini, Kalıpların montaj ve deneme üretiminde ...'nun hazır bulunmadığı, Kalıpların montajı esnasında su girişi-çıkış bağlantılarının sağlıklı yapılmadığı, Sözleşmeye ve taahhüde uygun kalıp İmalatı yapılmadığından baskı zamanı yavaş seyrettiği, Kalıp imalatında kullanılan malzemelerin kalitesiz ve evsafına uygun olmayan elementlerden oluşmuş olup kalıp işlevi görmediği, Sözleşme uyarınca teknik destek ve eğitim verileceği kararlaştırılmış olmasına rağmen teknik destek ve eğitim verilmediği, Kalıpların teknik çizimlerinin teslim edilmediği, üretilen kalemlerden birinin davalı şirketin imal ettiği deneme kalıplarının sorunsuz bir

şekilde çalıştığını tevsik ettiğini, dosyaya ibraz edildiği üzere davalı şirketim genel müdürü ...'ya gönderilen elektronik posta mesajının davacı şirket yetkililerinden Emin Kılıç tarafından kullanım hatasının ima edildiğini tevsik ettiğini, dosyaya ibraz edildiği üzere Selim Gülatik tarafından davalı şirkete gönderilen 16.10.2014 tarihli elektronik posta mesajının ekinde yer alan görüntülerin davaya konu kalıplara kullanım hatası nedeniyle zarar verilmiş olduğunu tevsik ettiğini, dosyaya ibraz edildiği üzere ... ... tarafından davacı şirkete gönderilen elektronik posta mesajlarının davalı şirketin ücret karşılığında davacıya teknik destek hizmeti verme çabasında olduğunu tevsik ettiğini, dosyaya ibraz edildiği üzere davalı şirket tarafından davacıya kesilen 27.10.2014 tarihli ve 8.729,57 TL bedelli faturanın davacının davalı şirketten kolon pimi ve diğer malzemeleri ücreti karşılığında temin ettiğini tevsik ettiğini, dosyaya ibraz edildiği üzere elektronik posta mesajının davacı şirket çalışanı ...'in davalı şirkette eğitim amaçlı çalıştığını tevsik ettiğini, dosyaya ibraz edilen belgelerin davalı şirket çalışanı ...'in Türkmenistan'a gittiğini tevsik ettiğini, dosyaya ibraz edilen belgelerin davalı şirket tarafından kalıp üretiminde kullanılan malzemelerin sertifikalarının davaya konu kalıp üretiminde alanında en iyi malzemeler olduğunu tevsik ettiğini, tanık ...'ın davalı şirketin teknik ekibinin tecrübeli elemanlarından ... ile birlikte makinenin kurulumu, kalıpların monte edilmesi ve personele makine kullanımının gösterilmesi için Türkmenistan'a gidildiğini, davaya konu kalıpların ayıpsız bir şekilde davacıya teslim edildiğini ve kalıpların montajının

kusursuz bir şekilde davacıya teslim edildiğini ve kalıpların montajının kusursuz bir şekilde yapıldığı hususlarını beyanları ile kanıtlayacağını, işbu sebeple fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla davalı şirkete sözleşme kapsamında ödenen 625.000 TL ile müvekkili şirketin sözleşmeden kaynaklı zarar-ziyanını temin etmek için 100.000 TL'nin şimdilik 50.000 TL'sinin ticari avans faiziyle birlikte tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Davacı ile Müvekkil Şirket arasında 31 Mayıs 2012 tarihinde “... için Kalıplama Sözleşmesi” (CSözleşme”) akdedilmiştir. Sözleşme'ye göre Müvekkil Şirket, Davacı'nın Türkmenistan Sağlık Bakanlığı ile yapmış olduğu sözleşmeye dayanarak Türkmenistan'ın Balkanabat Eyaleti'nin Bereket Bölgesi'nde kurulacak olan “...” CProje”) uyarınca, söz konusu fabrikada üretimi yapılacak kalem için mekanik düzenek kalıpları imal ettiğini, sözleşme'ye göre Müvekkil Şirket tüm yükümlülükleri eksiksiz bir şekilde yerine getirmek suretiyle, Proje için kapak, tüp ve tıpadan oluşan 3 adet deneme kalıbı ve 3 adet seri üretim kalıbı imal ederek bunları Davacı'ya 12 Aralık 2013 tarihinde ayıpsız ve kusursuz bir şekilde teslim ettiği, Davacı'nın huzurdaki dava ile ileri sürdüğü iddia ve talepleri tamamen gerçek dışı ve kötü niyetli olup haksız kazanç sağlama amacı taşıdığı, Müvekkil şirket aleyhine kötü niyetli olarak ikame edilen hukuki mesnetten yoksun davanın reddine, yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin davacı yana tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:

Dava, taraflar arasındaki 31.05.2012 tarihli “ ... için Kalıplama Sözleşmesi” kapsamında yurt dışındaki adrese sevk edilmiş olan kalıplarıdaki ayıplı ifadan ve kalıp üretimine yönelik yanlış imalattan dolayı sözleşme konusu kalıplardan yararlanma imkân ve ihtimali kalmadığı iddiası ile davalı şirkete sözleşme kapsamında ödenen 625.000 TL ile sözleşmeden kaynaklı zarar-ziyanını temin etmek için 100.000 TL'nin şimdilik 50.000 TL'sinin tahsili talepli alacak davasıdır.

Mahkememize sunulan bilirkişi raporundan özetle; "Taraflarca incelemeye ibraz edilen 2012, 2013, 2014 ve 2015 yılı yasal defterlerin açılış ve kapanış tasdiklerinin kanuni sürelerinde yaptırıldığı tespit edilmiştir. Davacı tarafça ayıplı olduğu belirtilen makineler ile bu makinelere ilişkin faturaların davalı tarafça davacıya teslimine ilişkin olarak ve davacı tarafça davalıya ödenen 625.000.- TL bedel hususunda taraflar arasında bir ihtilaf bulunmamaktadır. Hem davalı tarafça davacı adına düzenlenen fatura ve hem de davacı tarafça yapılan ödeme tarafların yasal defterlerinde kayıtlıdır. Tarafımızca iddia, itiraz, sözleşme hükümleri denetlenerek ve dava konusu olan makineler üzerinde gerekli incelemeler yapılarak makinelerin sözleşme hükümleri kapsamında imal edilip edilmediği hususunda çelişkiler bulunduğu anlaşılmıştır. Şöyle ki; sözleşme gereğince kalıpların montaj makine imalatçı firma tarafından onaylandığı ispatlanamadığı, sözleşme gereğince 20.000 adet, taraflar arasındaki yazışmalara göre 100.000 adet deneme üretimine dair herhangi bir onay, tespit ve sürece dair bir belgenin dosya kapsamına ibraz edilmemiş olduğundan ve tarafımızca dava konusu ürünlerin yerinde inceleme çalışmaları esnasında kalıpların çalıştırılmadığından ve tarafımıza çalışır halde gösterilemediğinden dolayı bu noktada açık ve net tespitler yapılamamıştır. Makinelerde sözleşme hükümlerine göre üretim yapılıp yapılmadığı hususunda; Dava konusu kalıplarla üretilen ürünlerde gerek üst kapak gerek arka tıpanın hava sızdırması nedeniyle kalem içindeki mürekkebi oluşturan İyotun kaçması sonucunda kalemlerin kullanım ömürlerinin üretim yılından en az 2 yıl olması gerekirken 1 hafta-10 gün olduğu belirtildiği, söz konusu kalıplarla üretilen kalemlerde yapılan tetkiklerde kalemlerin gerek kapak gerek tıpa bölümlerinde hava alması dolayısıyla mürekkep sızmaları (siyah boyalanma) açıkça görülmüştür. Görsel no: 1. Kalem üzerindeki etikette üretim tarihi 11.2014 ve son kullanma tarihi 11.2016 olarak yazıldığı ve kullanım ömrünün 2 yıl olması gerektiği gözlenmiştir. Davacı şirketin dava dışı başka bir firmaya yaptırmış olduğu kalıplarla üretilen kalemler incelendiğinde ise kalıp tasarımlarında farklılıklar ve güncellemeler bulunduğu ve izah edilen sızdırma sorunlarını önleyici tasarımsal değişikler yapılmış olduğu, tıpa ve kapaklara hava sızdırmasını engelleyici çentikler eklenerek bu sorunların giderildiği tespit edilmiştir. Dolayısıyla ilk yapılan kalem tasarımının talep edilen nihai ürüne uygun olmadığından söz edilebileceği kanaatindeyiz. Dava konusu kalıpların çalışır ve sorunsuz bir şekilde davacı şirkete teslim edildiğine dair herhangi bir tutanağın dosya kapsamında yer almadığı, bu durumun sözleşmenin 12.10 no.lu maddesine aykırı olduğu, ayrıca taraflar arasındaki yazışmalar, tanık beyanları ile dosya kapsamındaki belgeler itibariyle davalı şirketçe dava konusu kalıplara ilişkin olarak davacı şirketin teknik personeline yeterli düzeyde eğitim verilmediğinin açık olduğu ve dava konusu kalıptarda üretim esnasında meydana gelen sorunlara yönelik olarak davalı şirketin sözleşme hükümlerine aykırı davranarak yerinde servis hizmeti sorumluluğunu yerine getirmediği anlaşıldığı, Üretimin sözleşmede kararlaştırılan miktar ve sürede yapılmaması halinde bu durumun neden kaynaklandığının, makinelerin ayıplı olup olmadığı hususlarında ise; Kalıp tasarımının hatalı olabileceği, kalıp tasarımından kaynaklı mürekkep sızdırmaların açık olduğu, şöyle ki; montajı tamamlanan kalemin sarsıntı sonucu kapağın açıldığı veya gevşediği görüldüğü, bu durumun da içinde bulunan iyotun uçmasına neden olduğu gözlendiği, Davalı üretici firmanın kalıpların montajı sonrasında davacı şirketçe talep edildiği üzere gerekli teknik desteği sözleşme hükümlerine aykırı bir şekilde vermediği, Dava konusu kalıpların makineye bağlanması aşamasında uygulanan montaj sisteminin çok hassas bir uygulama ile bağlanması gerekirken, uygulanan montaj şeklinin üzere çok basit bir yöntemle gerçekleştirildiği, kalıp dengesinin sağlanmadığından, ayrıca kalıp ve makine üzerinde hata oluşumuna çok müsait bir durum oluşturabileceği, hususlarının tespit edildiği kanaatine varılmıştır.

Mahkememiz celse arası ara kararı ile Dava konusu olan makina kalıplarının bulunduğu ... Gümrük Müdürlüğü'ndeke antrepoda taraf vekilleri ile iletişime geçilmek ve talepleri olması halinde katılımlarının da sağlanmak sureti ile, öncelikle yerinde önceleme yapılarak kalıpların hali hazındaki durumunun gözlemlenerek kalıpların çalışıp çalışmadığının test edilebilir durumda olup olmadığının belirlenmesi, Kalıpların teste uygun olması halinde, davacı tarafından (bilirkişilerin de görüşünün alınarak) bu kalıpların testinin yapılabileceği bir ortam, laboratuvar vb yerin temin edilerek, temin edilecek bu ortamda taraf vekillerinin de katılımı sağlanarak kalıpların çalışıp çalışmadığının, davacı iddialarında olduğu gibi ayıplı, eksik olup olmadığının belirlenmesi ve bu hususta gerekli fotoğraf, video kayıtlarının da rapora eklenmek sureti ile ek rapor düzenlenmesi istenilmiştir.

Bilirkişiler ek raporda; "Dava konusu kalıplar üzerinde inceleme yapmak üzere 28.09.2023 tarihinde ‘... adresinde bulunan ... A.Ş. adlı antrepoya gidilerek gerekli incelemeler yapılarak, ürünlerin görselleri çekilerek (foto ve video) yapılan tespit ve değerlendirmeler ışığında; Dava konusu ayıplı olduğu iddia edilen makinaya ait kalıpların Resim 1’de görüldüğü üzere atıl olarak bir kenarda bekletildiği, kalıplarda korozif bir takım aşınmaların olduğunun tespit edildiği; Mevcut haliyle çalıştırılıp talep doğrultusunda ayıplı ve/veya eksik olup olmadıklarının tespitinin mevcut haliyle mümkün görülmediği; Davacı ve davalı taraf vekilleri ile yapılan görüşmede, dava konusu ürünleri test edilebilir hale getirmenin kendi sorumluluklarında olmadığı, bu nedenle dava konusu kalıplar üzerinde gereken test ortamının sağlanamadığı için talep edilen ayıplı, eksik olup olmadığının belirlenmesi hususunda herhangi bir yorum yapmanın mümkün görülemeyeceği" görüş ve kanaatine varılmıştır.

Netice olarak alınan bilirkişi raporları taraf beyanları sunulan bilgi ve belgeler bir bütün halinde değerlendirildiğinde;

31.05.2012 tarihinde davalı şirket ile davacı şirket arasında "... için Kalıplama Sözleşmesi" imzalandığı, sözleşmenin 4.3 maddesi çerçevesinde montaj makine imalatçısı firma olan Rudi ... ... (... olarak anılan) ile tarafların bilgisi dahilinde dava konusu kalıplara ilişkin olarak 22.08.2013, 19.09.2013, 04.10.2013 ve 21.10.2013 tarihlerinde eposta yazışmalarının bulunduğu, 21.10.2013 tarihli mail içeriğine göre ... firması tarafından yapılan testler sonucu dava konusu kalıplar ile üretilen ürünlerin sızdırmazlık testinden geçerek onaylanmış olduğu ve bu durumun tamamen tarafların bilgisi dahilinde olduğu, dava konusu kalıpların davalı üretici firmada test edildiğine ilişkin video görüntülerinin dosyadaki CD içeriğinde mevcut olduğu, 02.01.2014 tarihinde ... seri no.lu fatura içeriğinde göre dava konusu 32 Kavite kapak kalıbı 32 kavite tıpa kalıbı ve 32 kavite tüp kalıbının 36 kanal sıcak yolluk sistemi ile birlikte 625.000,00 TL bedel ile davalı şirket tarafından davacı şirket adına faturalandırılmış olduğu, 03.01.2014 tarihli 'GB ...' seri numaralı gümrük kaydına göre ... Gümrük Müdürlüğüne 6 Kap 3 Adet ... Marka 32 Kavite kapak kalıbı 32 kavite tıpa kalıbı ve 32 kavite tüp kalıbının davacı şirkete gönderilmiş olduğu, 23.01.2014 tarihli eposta içeriğine göre davacı şirket teknik elemanı olar ...'in davalı şirkette çalıştığı (veya eğitim gördüğü) anlaşıldığı, Taraflar arasındaki eposta yazışmalarından anlaşılacağı üzere 19.08.2014 tarihinde davalı şirketin teknik personeli olan ...'in dava konusu kalıplarının kurulumu ve devreye alınması İçin Türkmenistan'a gittiği anlaşılmıştır.

16.10.2014 tarihli eposta içeriğine göre davacı şirketçe dava konusu kalıp ile ilgili problemli yerlerin resminin çekilerek ek ile davalı şirkete gönderilmiş olduğu, 27.10.2014 tarihli fatura içeriğine göre davalı şirketçe Kalem Gövde!/ Kalıp Pimi ile Kalem Gövde/Erkek olarak kalıplara ilişkin parçaların 8.729,57 TL bedel karşılığında davacı şirket adına ... nolu fatura ile faturalandırılmış olduğu, 08 Ocak 2015 tarihli eposta içeriğine göre davacı şirketçe Eylül 2014 itibari ile kalıpların çalışmaya başladığı beyan edilmiş olduğu, tıpa ve kapak kalıpların sorunsuz kullanıldığı fakat tüp kalıplarının bu tarihten itibaren; "İstenen 12sn saniye çevrim hızına ulaşamadı, Belki de kullanım hatalarından dolayı ve daha sonrası süreçte 32 kavite 74100 çalışmadı. Bugün itibari ile 15 adedi kullanılamıyor. Durumdan sizin haberiniz var üçüncü tüp ile kapaklar nizami olarak kapanmadı." beyanları bulunduğu, ayrıca işbu eposta İçeriğinden davalı şirketçe söz konusu kalıpların İstanbul'a gönderilmesinde ısrar edildiği, ancak teknik olarak Türkmenistan'da yapılacak bir şey olmasa bile davacı şirketin müşteri olarak işvereninin talebi doğrultusunda davalı şirket teknik elemanının Türkmenistan'a gelmesi talep edildiği, bu epostaya karşılık olarak yine 08 Ocak 2015 tarihli eposta içeriğine göre; davalı şirketçe tüm kalıpların davalı şirket bünyesinde 12sn altı çevrim hızında çalışır bir biçimde görüldüğü, onaylandığı ve davacı şirketin onayı sonrasında 100.000 adet Alman ... firmasına üretilmiş olduğu, uygunluk verilerek Türkmenistan'a ithal edildiği, bu aşamada yaşanan sorunların kök nedeninin kullanım hatası olduğu, davalı şirkete gönderilen görseller ve aktarılanlar sonrasında sorunların tespit edildiği, kalıpların çekirdek malzemelerinin de (ürüne formunu veren parçaların) geriye dönülemez biçimde zarar görmüş olduğu ve kalıpları seri çalıştırabilmek için tamamının değiştirilmesi ve bunlara bağlı diğer malzemelerin de edilebiliyorsa tamir edilmesi, edilemiyor ise yenilenmesi gerektiği, tespitlerin kati olduğu ve Türkmenistan'daki teknik altyapının bu hasarların telafisi için yeterli olmadığı, bu sebepten kalıpların davalı şirkete gelerek tetkik edilmesi ve çıkan hasarın maliyetinin oluşturulmasının mecburi olduğu, bu aşamada Türkmenistan'a gönderilecek teknik personelin de bu tespitler ötesinde bir çalışma yapamayacağı, ayrıca ödeme konusunda kalan bakiyenin kapanması için özen gösterilmesi gerektiği beyan edildiği görülmüştür.

12.01.2015 tarihli eposta içeriğine göre davalı şirketçe dava konusu kalıplara ilişkin olarak kalıp ebatları ile malzeme bilgilerinin davacı şirkete gönderilmiş olduğu, 09.03.2015 tarihli eposta içeriğine göre özet olarak davacı şirketçe kalıp ölçüler arasında tutarsızlıklar olduğu, gövde kapak kilit sisteminde eksikliğin bulunduğu, gerek gövde gerek kapaktaki imalat ve kullanım kaynaklı sorunlarırı çözülememesi halinde bu kalıpların çöpe atılıp tekrar yapılması sonucu çıkacağı beyan edildiği, işbu epostaya karşılık olarak davalı şirketçe 09.03.2015 tarihli eposta ile; kalıpların İstanbul'a gönderilmesi gerektiği, Türkmenistan'da müdahale olanağının bulunmadığı, kalıp ölçülerinin uygun olduğu, sapmaların tolerans dahilinde olduğu, kalıpların kullanım hatasından kaynaklanan kusurlarının giderilmesi için kalıphaneye alınıp revize edilmesi gerektiği, kalıpların davacı şirkete çalışır biçimde teslim edildiği ve Türkmenistan'da kurumları yapılarak yine çalışır vaziyette iş teslimi yapıldığı, Alman ... firmasının ve davacı şirketin onay olmaksızın iş teslimi yapılmasının mümkün olmadığı, davacı şirket yetkililerin de bilgisi dahilinde sorunun kök sebebinin kapak ve tıpa kalıplarının bindirilmesinden kaynaklanan kusurlar olduğu hususunda mutabık kalındığı, öte yandan davalı şirketçe davacı şirketten bakiye alacağın tahsil edilemediği beyan edildiği anlaşılmıştır.

Mahkememizce yerinde inceleme suretiyle aldırılan rapor içeriğine göre; Dava konusu kalıplar davalı şirket teknik personeli ... kontrolü ve teknik katılımı ile Davacı, Bilirkişilerinde hazır bulunduğu 1. Makine üzerindeki; montajı, elektrik bağlantıları ve soğutma sistemleri bağlandıktan sonra makine çalıştırıldığını fakat makine kalıplarının ve elektrik aksamının sağlıklı çalışmaması, kalıbın malzeme geçişlerinin pas ve pislik gibi temizlenmeden takılmasından dolayı ürün malzeme akışının gerçekleşmediği ve sağlıklı çalışmadığı, rezistans kablolarının tek tek kontrolünün yapılması gerektiği, kalıbın sökümü ve kontroller yapılması gerektiği, bu sürecin tahmini 36 saat süre alacağı fakat bu işlemlerden sonrada doğabilecek aksaklıklarında olabileceği öngörüldüğünden, kalem setinin tamamının kontrol edilebilmesi ( gövde, kapak ve tıpa ve bunların montajlı hali), değerlendirilmesinin yapılabilmesi için diğer dava konusu iki makine kalıplarının da bağlanması gerektiği fakat dava konusu diğer iki kalıbında benzer temizlik, bakım ve kontroller yapılması gerektiği anlaşıldığından 29.01.2019 tarih saat:00.10 itibari ile keşif çalışmalarına son verilmiş teknik olarak test yapılamamış, Davacı, Davalı ve Bilirkişi heyeti tarafından tutanakla sonlandırılmış olmakla, yapılan yerinde incelemede makina çalıştırılarak elde edilecek ürünler üzerinde ayıp hususunda doğrudan gözleme dayalı bir test yapılamadığı anlaşılmıştır.

Kalıpların montajı ve deneme üretimlerinde ...'nun hazır bulunacağı sözleyme 12.11 maddesinde belirtilmesine rağmen, bu kişi yerine davalı çalışanı ...'in gönderilmesine davacı tarafın bizzat bir itirazı olmamıştır. Bu yönüyle davacının sözleşmeye aykırılık iddiası MK 2 ye uygun düşmemektedir.

Davalı şirkte, 3 adet deneme kalıbından çıkan ürünleri Almanya'daki ... firmasına göndermiş ve ürünler üzerinde yapalın inceleme sonucunda kalıpların nihai halini almasından önce ürünlerde tadil edilmesi gereken kısımlar olduğu gerekçesi ile geri bildirimde bulunmuş, davalının ... firmasından aldığı geri bildirimler üzerine ürün üzerinde gerekli güncellemeleri yaparak “...'un nihai onayıyla” Sözleşme'ye uygun kalıpları tamamlamıştır. ... firmasının onayı, kalıpların ayıpsız ve kusursuz olduğunu ortaya koymaktadır. Zira ... firması davacının yetkilendirdiği firma olup, onaya ilişkin belgeler cevap dilekçesi eklerinde sunulmuştur.

Kalıpların montajı esnasında su girişi-çıkış bağlantılarının sağlıklı yapılmadığı iddiası yönünden sözleşmede davalıya bu yönde yüklenmiş bir yükümlülük olmadığı görülmüştür.

Sözleşmeye ve taahhüde uygun kalıp İmalatı yapılmadığından baskı zamanının yavaş seyrettiği iddiası ile kalıp imalatında kullanılan malzemelerin kalitesi elementlerden oluşmuş olup kalıp işlevi görmediği iddiası yönünden, daha önceki deneme ve seri üretim onay süreçleri dikkate alındığında davacı tarafın bu iddiası soyut olup bu hususlarda BK 474 madde kapsamında makul sürede tespit ve davalıya bildirim bulunmamaktadır.

Kalıpların kullanımına ilişkin bilgilendirme yapılmadığı, sözleşme uyarınca teknik destek ve eğitim verileceği kararlaştırılmış olmasına rağmen teknik destek ve eğitim verilmediği iddiaları ileri sürülmüş ise de, taraflar arasındaki yazışmalar, davalı çalışanlarının bu konular için Türkmenistan'a gitmiş oldukları dosya içeriğine göre sabit olduğundan bu hususlara yönelik iddiaları yerinde görülmemiştir.

Kalıpların teknik çizimlerinin teslim edilmediği iddiası yönünden; bu hususta davalı taraf yapılmış bir uyarı bulunmadığı görülmekle, bu husus sözleşmenin feshini gerektirmeyecek olup, ayıp iddiasına etkisi olmayacaktır.

Nihai olarak, yukarıda yapılan bütün açıklamalar, bilirkişiler yerinde yapılan incelemede doğrudan makinalar çalıştırılarak gözleme dayalı bir tespit yapılamamış olması karşısında dava konusu kalıpların hatalı üretimden kaynaklandığı ve ayıplı olduklarına dair mahkememizde kesin bir kanaat oluşmadığından, ispatlanamayan davanın reddine karar vermek gerekmiştir.

H Ü K Ü M : Gerekçesi yukarıda ayrıntılı olarak düzenlendiği üzere;

1. Davanın REDDİNE,

2. Alınması gerekli 427,60 TL karar ve ilam harcından peşin alınan 853,88 TL ile tamamlama harcı 9.820,00 TL harcından mahsubu ile fazla alınmış olan 10.246,28 TL harcın karar kesinleştikten sonra istek halinde davacı tarafa iadesine,

3. Davacı tarafça yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,

4. Davalı tarafça karşılanan 15.000,00 TL bilirkişi ücretinden oluşan yargılama giderinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,

5. Davalı taraf vekille temsil olunduğundan karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca hesap ve taktir olunan 93.500,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınıp davalıya verilmesine,

6. Karar kesinleşene kadar yapılacak yargılama giderlerinin davacı gider avansından karşılanmasına, karar kesinleştikten sonra bakiye gider avansının istek halinde davacıya iadesine,

Dair, HMK 345 maddesi uyarınca kararın taraflara tebliğ edildiği tarihten başlayarak iki hafta içinde HMK 342 maddesi gereğince düzenlenmiş dilekçe ile HMK 343 maddesi uyarınca mahkememize veya başka bir mahkemeye yapılacak başvuru ile HMK 341/1 maddesi uyarınca İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf yolu açık olarak davacı vekili ile davalı vekilinin yüzüne karşı oy birliği ile verilen karar açıkça okunup anlatıldı. 23/02/2024

Başkan ...

e-imzalıdır

Üye ...

e-imzalıdır

Üye ...

e-imzalıdır

Katip ...

e-imzalıdır