İstanbul 12. Asliye Ticaret Mahkemesi 2020/717 E. 2023/981 K.

T.C.

İSTANBUL

12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO:2020/717 Esas

KARAR NO:2023/981

DAVA:Alacak (Acentelik Sözleşmesinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ:22/12/2020

KARAR TARİHİ:21/12/2023

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Acentelik Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Taraflar arasında imzalanan 18.09.2015 tarihli bayilik sözleşmesi, ürün alım taahhütnamesi ve ticari koşullar sözleşmesi gereği yıllık 1.150 Ton beyaz ürün (motorin — benzin ) ... satışı taahhüdü verilmiş ve bu taahhüdün gerçekleştîrilememesi halinde ton başına 60 USD cezai şart ödeneceği kararlaştırılmıştır. 23.09.2020 tarihli fatura ile ... ... ... A.Ş. tarafından 303.637,56- TL cezai şart belirlenmiş ve 30.09.2020 tarihinde teminat mektubu nakte çevrilmek suretiyle tahsil edilmiştir. Hangi yıllar ne kadar eksik ürün satıldı, ne kadar hesaplandı ve USD kuru ne kadar hesaplandı, tarafımıza bir bilgi verilmemiştir. Haksız ve usule uygun olmayan bir işlem sergilenerek teminat mektubu nakde çevrilmiştir. 18.09.2015 tarihli otogaz bayilik sözl. ürün alım taahhüt. ve ticari koşullar sözl. gereği yıllık 400 Ton Lpg satış taahhüdü verilmiş ve bu taahhüdün gerçekleşmemesi halinde ton başına 90- USD cezai şart ödenecektir. 223.09.2020 tarihli fatura ile ... A.Ş. tarafından 284.593,78- TL cezai şart belirlenmiş ve 30.09.2020'de teminat mektubu nakde çevrilerek tahsil edilmiştir. Hangi yıllar ne kadar eksik ürün satıldı,ne kadar hesaplandı ve USD kuru ne kadar tarafımıza bir bilgi verilmemiştir. Öncelikle taraflar arasındaki tüm anlaşmalar ve alışverişler TL olarak gerçekleştirilmiştir. USD olarak belirlenen cezai şartlar geçersizdir. Geçersiz olan cezai şart bedellerinin tamamının tarafımıza iade edilmesi gerekmektedir. Bu itirazımızın kabul görmemesi halinde ; Davalı şirketler eksik kalan yıllara ilişkin herhangi bir ihtarname çekmemiş, ihtirazi kayıt koymadan mal vermeye devam etmiş ve bayi de cezai şartın kalkacağına dair bir güven oluşturmuştur. Talep edilmeyen yıllara ilişkin olarak cezai işlem uygulanması Yargıtay'ın yerleşik içtihatlarına aykırılık teşkil etmektedir. Son yıl eksik kalan taahhüt miktarında ülkemizde 2020-3'de covid-19 nedeniyle mücbir sebep doğmuş ve bu nedenle eksik ürün satışi meydana gelmiştir. Mart ayındaki pandemi salgını etkisi sözleşme bitimine kadar 6 ay kadar sürmüştür. Cezai şartın fahiş olmasından davacı ekonomik yıkıma neden olacaktır. Takdiri indirim yapılmalıdır. Davalılar tarafından teminat mektubunun nakde çevrilmek suretiyle tahsil edilen cezai şart tutarından, davalının vereceği bilgilere göre belirlenecek olması nedeniyle belirsiz alacak davası olarak şimdilik; 100 Usd *100- Usd - 200- Usd'nin davalılardan müştereken alınarak müvekkil şirkete ödenmesini talep etmekteyiz. Davalı ... A.Ş. ile yukarıda açıklanan sözleşme ve ticari koşullar doğrultusunda kar payı, ...'ca hbelirlenmiş “ürün satış fiyatı ... tarafından ödenen yasal ve zorunlu giderler “ sonrası tavan fiyata göre aradaki kar payının % 75'i müvekkilime ve % 25'i davalıya ait olacak şekilde akdedilmiştir. Davalı ödenen yasal ve zorunlu gider masrafları asla açıklanmamış ve her fatura döneminde farklı bedeller yansıtılmıştır. Örnek olarak en son satın alınan 17.09.2020 tarihli ürün faturasında ; LPG alış fiyatı 3,00- TL ve satış fiyatı 4,12- TL olmaklar 1,12 TL toplam Sözleşmemize göre %75 bayi, %25 * yasal ve zorunlu giderler dağıtıcı Fatura bedeli 25.850,90- TL / | 4,173 kg x 0,56 kesavet * )7.451,79 litre Lpg *3.469- TL alış, Satış 4,12- TL olduğuna göre — 3,469 < 0,651- TL bize bırakıları %75 kar payı Yani ... 3,00- TL' ye aldı ve bize 3,469- TL' ye sattı. 0,469- TL'nin ne kadarı kar payı ve ne kadarı yasal ve zorunlu gider, veya başka bir anlatımla ; 0,651- TL bize 6 75 kar olduğunda 0,217- TL ...' e olması gerekli. Bu durumda 0,469 — 0,217 — 0,252- TL yasal ve zorunlu gider olarak ortaya çıkmakta | masraf kardan fazla olmakta ) 18.09.2015 - 17.09.2020 arası tüm Lpg faturalarında kesilen zorunlu ve yasal giderler toplamı 485.810,84- TL olmakla her faturaya ilişkin tutar, dilekçemiz ekinde ayrı ayrı hesaplanmıştır. Bu bedelin ne kadarının yasal ve zorunlu gider olduğu tarafımıza açıklanmadığından tarafımıza fazla gider yansıtıldığını düşünmekteyiz ve bu alacağında davalının vereceği bilgilere göre hesaplanacak olması nedeniyle belirsiz alacak davası olarak şimdilik 1.000- TL talep etmekteyiz. Taraflar arasındaki Lpg ve ... sözleşmeleri gereği 5 yıllık sözleşme karşılığı 941.711,86- TL tutarlı yatırım ve katılım bedeli kararlaştırılmış, 13.10.2015 tarihli fatura kesilmiş, müvekkilime 06.11.2015 tarihinde 867.547,73- TL ödenmiş ve eksik kalan 7 4.164,13- TL ödenmemiştir. Eksik ödenen bu kısımdan 74.164,13- TL' nin davalı davalılardan müşterek ve müteselsilen alınarak tarafımıza ödenmesini talep etmekteyiz. Beyaz ( motorin- benzin ) ürün alım taahhüdü nedeniyle haksız olarak tahsil edilen cezai şart bedelinden HMK 107 gereğince şimdilik 100- Usd' nin 30.09.2020 tarihinden itibaren işleyecek en yüksek banka mevduat faizi ile davalı ... ... Dağıtım A.Ş.' den, Lpg alım taahhüdü nedeniyle haksız olarak tahsil edilen cezai şart bedelinden Hmk 107 göre şimdilik 100- Usd' nin 30.09.2020 'den itibaren işleyecek en yüksek banka mevduat faizi ile davalı ... A.Ş.' den, Lpg kar dağıtım payından kaynaklı yasal ve zorunlu gider bedelinden Hmk 107 gereği şimdilik 1.000- TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek en yüksek banka mevduat faizi ile davalı ... A.Ş.' den, Yatırım ve katılım bedeli olarak 13.10.2015 tarihli faturadan eksik ödenen 74,164,13- TL'nin ödeme tarihi olan 06.11.2015 tarihinden itibaren işleyecek en yüksek banka mevduat faizi ile tüm taleplerimizin davalılardan müşterek ve müteselsil olarak tarafımıza ödenmesi ; yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Taraflar arasında imzalanan Bayilik sözleşmeleri, davacının her iki müvekkil için ayrı ayrı düzenlenern Ürün Alım Taahhütnameleri ile davacı, sözleşme süresince ürün alım taahhütlerini yerine getirmediğinden müvekkil nezdinde muaccel hale gelen kar kaybı alacaklarının iadesini talep edemez. Müvekkil ... ... Dağ. A.Ş.ile davacı arasındaki ticari ilişki ; Dava dışı ... ... Petrol A.Ş. ile davalı arasında “ ... Yolu ... ... Sit. Karşısı ... * adresinde ve “ ... İli Merkez İlçesi, ... ... Mah. ... mev. kain tapuda 2047 Ada, 1 Par, kayıtlı “ gayrimenkul üzerine kurulu ... satış ve servis istasyon. İşleticiliğini hususunda 18.09.2015 tarihli ve ( 18.09.2020'e kadar ) geçerli bayilik Sözl. Ve yine aynı tarihli Çerçeve Protokol akdedilmiştir. Bayilik Sözl. ve ekleri, tüm hak ve borçları ile birlikte 19.06.2018 tarihli devir Mutabakatı ile ... ... Dağıtım A.Ş.' ye devredilmiştir. Taraflar arasındaki Sözleşme süre sonunda yenilenmediğinden 18.09.2020 tarihinde sona ermiştir.Davalı taraf, Bayilik Sözl. ek olarak düzenlenen 18.09.2015 tarihli Ürün alım Taahh. ile yıllık asgari 1.150 ton ve sözleşme süresince toplam 5.750 ton beyaz ürünü ( kurşunsuz benzin * normal benzin * motorin ) ...' den almayı, eksik kalan ton üzerinden 60 - USD kar mahrumiyetini ödemeyi ; kar mahrumiyetini ...'ce her bir anlaşma döneminin hitamında veya bizzat belirleyeceği dönemlerde, anlaşmanın ifasıyla birlikte talep edilebileceğini veya anlaşmanın hitamında veya anlaşmanın her ne sebeple olursa olsun sona ermesine müteakip ... tarafından aynı ticari böl ede veni bir bayilik tesis edili edilemeyeceğine bakılmaksızın, talep edilebileceği ...' in anılan kar mahrumiyeti tutarını mutabakat dahilinde anlasşma süresi sonunda toplam olarak talep edehileceğini kabul ve taahhüt etmiştir. Davalı taraf vermiş olduğu taahhüde aykırı davranarak ... Petrol A.Ş'den alması gereken 662,81 ton ürünü almamıştır. Davacıt taraf eksik ton başına 60-USD ödemeyi kabul ve taahhüt etmiştir. Sözleşmenin sona erdiği tarihte müvekkilin mevcut kar kaybının 37.748,86 USD olduğu ve davalı alacağının muaccel hale geldiği sabittir. Davalının imzaladığı Ürün Alım Taah, göre davalının eksik ürün alınan her yıl için ayrı ayrı ihtirazı kayıt ileri sürmeksizin kar mahrumiyeti alacağını davalıdan toplu olarak talep edebileceği açıkça ortadadır. davalı tarafırdan davalıya gönderilen 25.11.20 19 tarihli bildirim ile, müvekkilin eksik alımdan kaynaklı haklarının saklı tutulduğu da davacıya bildirilmiştir. Müvekkil ... ile davaci arasında “ ... sanayi Sitesi Karşısi ... * adresinde ve “ ... İli Merkez İlçesi, ... 2. ... Mahallesi, ... mevkiinde tapuda 2047 Ada, 1 Parselde kayıtlı gayrimenkul üzerinde kurulu bulunan otogaz satış Ve servis istasyonunun işleticiliğini hususunda 18.09.2015 tarihli ve 5 yıl ( 18.09.2020 tarihine kadar ) geçerli Bayilik Sözleşmesi akdedilmiştir. Taraflar arasındaki Sözleşme süre sonunda yenilenmediğinden 18.09.2020 tarihinde sona ermiştir. Davalı taraf müvekkil ile aralarında imzalanan 18.09.2015 tarihli Bayilik Sözleşmesi' ne ek olarak düzenlemiş olduğu 18.09.2015 tarihli Ürün Alım Taahhütnamesi ile yıllık asgari 400 ton ve sözleşme süresince toplam 2.000 ton otogaz ürününü ...' dan almayı, eksik kalan ton üzerinden 90-USD tutarınca kar mahrumiyetini ödemeyi ; söz konusu kar mahrumiyeti tutarını ... tarafından hjer bir anlaşma döneminin hitamında veya bizzat belirleyeceği dönemlerde, anlaşmanın ifasıyla birlikte talep edilebileceğini veya anlaşmanın hitamında veya anlaşmanın sona ermesine müteakip ... tarafından aynı ticari bölgede yeni bir bayilik tesis edilip edilemeyeceğine bakılmaksızın, talep edilebileceğini ; ...'ın kar mahrumiyetini mutabakat dahilinde anlaşma süresi sonunda toplam olarak talep edebileceğini kabul ve taahhüt etmiştir. Davalı taraf taahhüdüne aykırı davranarak müvekkil şirketten alması gereken 413,954 ton ürünü almamıştır. taahhüt çerçevesinde kar kaybı olup davacı eksik ton başına 90-USD ödemeyi kabul ve taahhüt etmiştir. Sözleşmenin sona erdiği tarihte müvekkilin mevcut kar kaybının 37.255,86 USD olduğu sabittir. 6098 sayılı Türk Borçlar Kan. 179/2., Mad. Ceza koşulu : Bir sözleşmenin hiç veya gereği gibi ifa edilmemesi durumu için bir ceza kararlaştırılmışsa, aksi sözleşmeden anlaşılmadıkça alacaklı, ya borcun ya da cezanın ifasını isteyebilir. Ceza, borcun belirlenen zaman veya yerde ifa edilmemesi durumu için kararlaştırılmışsa alacaklı, hakkından açıkça feragat etmiş veya ifayı çekincesiz olarak kabul etmiş olmadıkça, asıl borçla birlikte cezanın ifasını da isteyebilir. Borçlunun, kararlaştırılan cezayı ifa ederek sözleşmeyi, dörime veya fesih suretiyle sona erdirmeye yetkili olduğunu ispat etme hakkı saklıdır. Dayaya konu sözleşmede de aksi yönde esas belirlenmiş ve davalı tarafından müvekkil şirkete verilen Ürün Alım Taahhütnamesinde ; müvekkilin söz konusu bedeli bizzat belirleyeceği dönemlerde anlaşmanın ifası ile birlikte talep edebileceği açıkça kabul edilmiştir. Yine taahhütnamede “ ... .... A.Ş.' nin anılan kar mahrumiyeti tutarını mutabakatımız dahilinde anlaşma süresi sonunda toplam olarak talep etmesine muvafakat ettiğimizi, ... tarafından feragatname verilmedikçe .../in herhangi bir hak ve alacağından feragat etmiş sayılmayacağı..Beyan, kabul ve taahhüt ederiz. “Hükümleri yer almaktadır Yargıtay 19. Hukuk Dairesi'nin 31.05.2018 tarih, 2017/... £. 2018/... sayılı çok yakın tarihli i tihadında, sözleşmede cezai şartın anlaşma süresinin sonunda toplam olarak tale edilmesine ilişkin hüküm bulunması halinde bu hükme göre sonuca gidilmesi gerektiğine hükmedilmiştir. Müvekkillerin kar mahrumiyeti alacağı cezai şart niteliğinde olmayıp indirime elverişli değildir. davacının ikrarı ile sabit olduğu üzere tahsil edilen kar mahrumiyeti tutarları davacının mahvına da neden olmamıştır. Davacı halen ticari faaliyetlerine devam etmektedir. Davacının iddiasının aksine ... taraflarca akdedilen “ Ticari Koşullar “ başlıklı belgede mutabık kalınan şartlara aykırı bir eylemi söz konusu değildir. Ticari Koşullar başi. belgede toplam dağıtım karının sabit olacağına dair düzenleme yoktur. Toplam dağıtım karı her gün değişebilen bir orandır. davacının tüm alımları peşin olmayıp, kararlaştırılan kar paylaşım oranları peşin alımlar için öngörülmüştür. Müvekkil tarafından Ürün Edinme Bedeli kapsamında davacıya yansıtılan yasal ve zorunlu giderler taraflar arasındaki Sözleşme ve Ticari Koşullar' a uygun şekilde yansıtılmıştır. Davacıya düzenlenen faturaların Ticari Koşullar başlıklı belgeye aykırı düzenlendiği kabul edilse dahi, davacı geriye dönük olarak müvekkilden talepte bulunamayacaktır. Davacı, davaya konu faturalara itiraz etmemiş, ihtirazi kayıt ileri sürmeksizin fatura bedellerini müvekkile ödemiştir. Davalı tarafından, satış karşılığında kesilen faturalardan, sözleşmede kararlaştırılan birim fiyattan yüksek bedel uygulanarak fazla tahsilat fazla tahsilat yapılmış ise de, davacı bu faturaları ihtirazi kayıt koymadan davalıya ödemiştir. TTK 21/2 maddesi uyarınca, faturalara 8 gün içerisinde itiraz edilmediği taktirde faturadaki gösterilen birim fiyat kabul edilmiş sayılır. Davacı fatura içeriğine itiraz etmeyip ödeme yaptığından, davalıdan fazla ödemenin iadesini isteyemez. ( Yargıtay 19. HD 27.04.2016 Tarih 2015/... Esas ve 2016/... Karar sayılı ilamı ). Yargılama süresince her iki tarafın ticari defter kayıtlarının incelenmesi ile çıkacağı üzere müvekkil tarafından sözleşmeye aykırı davranılmadığı gibi, dava konusu fatura bedelleri davalı tarafından ihtirazi kayıt ileri sürülmeksizin ödenmiş ve faturalara kanuni süresi içerisinde itiraz da edilmemiştir. Bu nedenle davacının davasının reddine karar verilmelidir..Çerçeve protokol ün 7. maddesi uyarınca kararlaştırılan yatırım katılım bedeli tutarı davacıya eksiksiz şekilde ödenmiştir. Dava dışı ... ile davacı arasında imzalanan Çerçeve Protokolün Yat. Katılım Bedeli * başlıklı 7. Mad. ile 5 yıllık .../otogaz bayilik faaliyetinde bulunulması için davacıya 2773.000 USD * KDV yatırım katılım bedeli ödemesi kararlaştırılmıştır. Çerçeve protokol' ün 7. Mad. ...'in taraflar arasındaki ticari ilişki kapsamında davacının ... nezdindeki borçlarından resen M sup etmek suretiyle ödeme hakkına haiz olduğu kararlaştırılmıştır. Dava konusu edilen 74.164,13 TL yatırım katılım bedeli davacının müvekkil şirketler nezdindeki borçlarından mahsup edilmek suretiyle davacıya ödenmiştir. Dosya kapsamında müvekkil ticari defter ve kayıtları üzerinde yapılmasını talep ettiğimiz bilirkişi incelemesi neticesinde kararlaştırılan yatırım katılım bedelini davacıya ödendiği ortaya çıkacaktır. Çerçeve protokol'ün 7. Mad. kararlaştırılan yatırım katılım bedelinin ... tarafından ödeneceği kararlaştırılmış, tutar davacıya ödenmiştir. Öncelikle, davanın belirsiz alacak davası olarak ikame edilemeyeceğinden reddine, Her halükarda davanın esastan reddine, Yargılama giderleri, masraflar ve vekalet ücretinin Davacı’ya yükletilmesine karar verilmiştir.

DELİLLER VE DEĞERLENDİRMELER;

Taraflar arasında bayilik anlaşması ürün alım taahhütnamesi akdedildiği, bu anlaşma gereğince davalının bayilik lisansı alarak faaliyete geçtiği, esik alım iddiası ile cezai şart tazminatının olup olmadığı davalı haksız ise davacının istemlerinin uygun olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.

Cezai şart tacir borçlunun ekonomik olarak mahvına sebep olacak derecede ağır ve yüksek ise bu husus genel adap ve ahlâka aykırı sayılacağından, mahkemece cezai şartın tamamen veya kısmen iptaline karar verilmesi mümkün ise de; bir akdin, taraflardan biri için iktisadi yıkım teşkil ettiği ve bu sebeple ahlâk ve adaba aykırı olduğu, taraflar veya hâkimin bu husustaki subjektif görüşüne değil, doğru ve makul kimselerin vasati görüşlerine göre tayin ve takdir edilmelidir. Zira, mücerret tacirin hayatını başka yolda düzenlemek, özellikle masraflarını azaltmak ve bazı ihtiyaçlarından vazgeçmek mecburiyetinde kalması, ahlâk ve adaba aykırılığın kabulü için yeterli değildir. Mahkeme, ahlâk ve adaba aykırılığı tayin ve takdir edebilmek için taahhüt olunan işin değerini, tarafların ve özellikle borçlunun cezaî şartın kabul edildiği tarihteki iktisadî durumunu konusunda uzman bilirkişiler aracılığı ile tespit etmeli, ahlâk ve adaba aykırılığı takdir ederken, tarafları ahlâka aykırı muamelelerden sakınmaya sevketmek ve aynı zamanda fena misal ve numunelerin ahlakı bozmasına engel olmak amacını dikkate almalıdır. Nitekim, adap ve ahlâka aykırılığın tayini bir hukuk sorunudur. Hukuk sorununun çözülmesi, mahkemeye ait bir görevdir. Bu görev yerine getirilirken, cezai şartın taahhüt edildiği tarihte yukarıda açıklanan araştırmaların hüküm kurmaya elverişli olacak şekilde yapılması ve hangi dayanakla karar verildiğinin ise denetime elverişli olacak şekilde gerekçeli kararda tartışılması gerekmektedir.

Mahkememizce resen belirlenen bilirkişi heyetine dosya tevdi edilerek rapor tanzimi istenmiş heyet raporunda "Taraflar arasındaki 18.09.2015 tarihli sözleşme ayrılmaz eki olan Ticari Koşullar başlıklı belge incelendiğinde toplam dağıtım karının sabit olacağına dair hüküm yoktur. Dağıtıcı firma beyanına göre Toplam dağıtım karı her gün değişebilen bir orandır. davacının tüm alımları peşin olmayıp, kararlaştırılan kar paylaşım oranları peşin alımlar için öngörülmüştür. Yine ticari koşullar başlıklı belge özel hükümlerin 2. Maddesi dağıtıcı firma ... piyasası koşullarında meydana gelen değişiklikler ve gelişmeler , mücbir sebepler karşısında iş bu taahhütnamedeki yazılı satış şartlarını tek taraflı olarak değiştirebilme hakkına haizdir demektedir. Dağıtıcı Firma vekili beyan ettiği gibi — dağıtıcı firma tarafından Ürün Edinme Bedeli kapsamında bayiye yansıtılan yasal ve zorunlu giderler taraflar arasındaki Sözleşme ve Ticari Koşullara uygun şekilde yansıtılmış ve yukarıda belirtildiği gibi taraflar arasındaki sözleşme ayrılmaz eki olan ticari koşullar belgesine göre karşısında iş bu taahhütnamedeki yazılı satış şartlarını tek taraflı olarak değiştirebilme hakkına haizdir. Davacı bayii davaya konu faturalara itiraz etmemiş, ihtirazi kayıt bildirmeksizin faturaları kendi defterlerine kaydetmiş ve fatura bedellerini ödemiştir. Bu konuda davalı bayinin sözleşme ve ticari koşullar doğrultusunda davalı tarafından yasal ve zorunlu giderlerin hiçbir zaman açıklanmadığı ve her fatura döneminde farklı bedeller yansıtıldığı iddiası yerinde değildir. Son karar sayın mahkemenindir. Kalıcı teknik yatırımlar ( pompa, dispenser, yeraltı tankları, otomasyon sistemi vs. ), ... istasyonunun çalıştırılabilmesi için gerekli olan yatırımlardır. Sözleşmenin herhangi bir nedenle feshedilmesi durumunda kalıcı teknik yatırımlar dağıtıcı şirket tarafından talep edilemez, Bu yatırımlar dağıtıcı şirket tarafından, kendi ürünlerinin ... istasyonunda satılabilmesi için istasyonun tesis edilmesi sürecinde sözleşme süresine bakılmaksızın yapılması gereken yatırımlardır. Bu konuda Yargıtay kararı mevcuttur. (Yargıtay 19. HD 05.04.2012 tarih, 2011/... Esas ve 2012/... nolu kararı ile kalıcı teknik yatırımlar) Davalı ... ... A.Ş beyanında Dava dışı ... ile davacı ... arasındaki Çerçeve Protokolün 'Yatırım Katılım Bedeli' başlıklı 7. Mad. ile 5 yıllık .../otogaz bayilik faaliyetinde bulunulması için davacıya 27 3.000 USD *KDV yatırım katılım bedeli ödemesi kararlaştırıldı,bu madde ile davacının ... nezdindeki borçlarından resen mahsup etmek suretiyle ödeme hakkına haiz olduğu kararlaştırıldığı, Dava konusu edilen 74.164,13 TL yatırım katılım bedeli davacının davalı şirket borçlarından mahsup edilerek davacıya ödendiğini, Dosya kapsamında davalı şirket ticari defter ve kayıtları bilirkişi marifeti ile incelenirse kararlaştırılan yatırım katılım bedelini davacıya ödendiğinin ortaya çıkacağını beyan ettiğini Sayın Mahkemenin Heyetimizden tarafların ticari defter ,belge ve kayıtlarının incelenmesi talebi olmadığından dolayı bu konuda inceleme yapılmamıştır .Davalı ... ... A.Ş toplamda davalı ...'den 18.09.2015 tarihli sözleşme ... bayilik sözleşmesi ve sözleşme eki ürün alım taahıhütnamesine göre 35.847,84 USD cezai şart talep etme hakkı bulunmaktadır. Son karar Sayın mahkemenindir. Davalı ... ... A.Ş toplamda davalı ...'den 18.09.2015 tarihli sözleşme otogaz bayilik sözleşmesi ve sözleşme eki ürün alım taahhütnamesine göre talep edilen cezai şart ile ilgili Sözleşmenin yürürlük tarihinden itibaren davalının eksik ürün alımı var ise bunu talep edebilmesi için her yılın sonundan itibaren yeni dönemin başlangıcında bayi' ye ürün vermeden önce geçmiş dönem için cezai şart alacağını saklı tuttuğuna dair ihtirazı kayıt koyması ya da bu anlama gelen bir ihtarname göndermesi gerekmektedir. Bu durumda davalı ... Otogaz A.Ş'nin 18.09.2015 tarihli otogaz sözleşmesi ve sözleşme eki ürün alım taahhütnamesine göre eksik alımdan kaynaklanan cezai şart bedelini davacı ... Ltd.'den talep etme hakkı bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır." şeklinde rapor sunulmuştur.

Taraflarca yapılan itiraz ve beyanlar neticesinde dosya ek rapor için heyete tevdi edilmiş heyet raporunda " ... A.Ş - 2015-2016-2017- 2018-2019-2020 yıllarına ait ticari defterlerinin açılış tasdiki ve yevmiye defteri kapanış tasdikinin süresi içinde tasdik ettirdi; Bundan dolayı ... ... A.Ş — 2015-2016-2017-2018-2019-2020 yıllarına ait ticari defterlerinin son karar sayın mahkemeye ait olmak üzere davacının ticari defter ve kayıtlarının kendi lehine delil olma özelliğinin bulunduğu tespit edilmiştir. ... Petrol A.Ş 2015-2016-2017-2018 yıllarına ait ticari defterlerinin açılış tasdiki ve yevmiye defteri kapanış tasdikinin süresi içinde tasdik ettirdiği, Bundan dolayı ... Petrol A.Ş 2015-2016-2017-2018 yıllarına ait ticari defterlerinin son karar sayın mahkemeye ait olmak üzere davacının ticari defter ve kayıtlarının kendi lehine delil olma özelliğinin bulunduğu tespit edilmiştir. Taraflar arasındaki devir mutabakatı ile ... ... A.Ş'ye devredilmiştir. ... ... A.Ş — 2018-2019-2020 yıllarına ait ticari defterlerinin açılış tasdiki ve yevmiye defteri kapanış tasdikinin süresi içinde tasdik ettirdiği, Bundan dolayı ... ... A.Ş 2018-2019-2020 - yıllarına ait ticari defterlerinin son karar sayın mahkemeye ait olmak üzere davacının ticari defter ve kayıtlarının kendi lehine delil olma özelliğinin bulunduğu tespit edilmiştir 2- Tarafımca yapılan ticari defter incelemesinde Dava konusu edilen 74.164,13 TL yatırım katılım bedeli davacının müvekkil şirketler nezdindeki borçlarından mahsup edilmek suretiyle davacıya ödenmiştir. Çerçeve protokol'ün 7. Mad. kararlaştırılan yatırım katılım - bedelinin ... tarafından ödeneceği kararlaştırılmış, tutar davacıya ödenmiştir. Davalı ... ... A.Ş yasal defterlerine göre 13.10.2015'de bayi .... ortak yatırım bedeli olarak 798..960,90 TL *143.650,96 KDV olarak toplam 941.711,86 13.10.2015'de .... nolu yevmiye fişinde tahakkuku ettirilmiştir. Ve 320.100101 ... cari hesabına alacak kaydedilmiştir. Bu bedel 06.11.2015'de 867.547,73 TL lik kısmı ... A.Ş tarafından ...'e ödenmiştir. Bu yevmiye defteri 06.11.2015 tarihinde ... nolu fişle kayıt edilmiştir. Kalan bakiye 74.164,13 TL'dir. 05.11.2015'de ... nolu fişle 25.871,21 TL ... bayiliği, 48.292,92 TL otogaz faaliyetinden olan borcundan mahsup edildiği tespit edilmiştir. .Çerçeve protokol' ün 7. Maddesi uyarınca kararlaştırılan yatırım katılım bedeli tutarı davacıya ödendiği tespit edilmiştir. Son karar sayın mahkemenindir. Kök raporda da belirtildiği üzere Ticari Koşullar başlıklı belge incelendiğinde toplam dağıtım karının sabit olacağına dair hüküm yoktur. Dağıtıcı firma beyanına göre Toplam dağıtım karı her gün değişebilen bir orandır. davacının tüm alımları peşin olmayıp, kararlaştırılan kar paylaşım oranları peşin alımlar için öngörülmüştür. Yine ticari koşullar başlıklı belge özel hükümlerin 2. Maddesi dağıtıcı firma ... piyasası koşullarında meydana gelen değişiklikler ve gelişmeler , mücbir sebepler karşısında iş bu taahhütnamedeki yazılı satış şartlarını tek taraflı olarak değiştirebilme hakkına haizdir demektedir. Dağıtıcı Firma vekili beyan ettiği gibi dağıtıcı firma tarafından Ürün Edinme Bedeli kapsamında bayiye yansıtılan yasal ve zorunlu giderler taraflar arasındaki Sözleşme ve Ticari Koşullara uygun şekilde yansıtılmış ve yukarıda belirtildiği gibi taraflar arasındaki sözleşme ayrılmaz eki olan ticari koşullar belgesine göre karşısında iş bu taahhütnamedeki yazılı satış şartlarını tek taraflı olarak değiştirebilme hakkına haizdir. Davacı bayii davaya konu faturalara itiraz etmemiş, ihtirazi kayıt bildirmeksizin faturaları kendi defterlerine kaydetmiş ve fatura bedellerini ödemiştir. Bu konuda davalı bayinin sözleşme ve ticari koşullar doğrultusunda davalı tarafından yasal ve zorunlu giderlerin hiçbir zaman açıklanmadığı ve her fatura döneminde farklı bedeller yansıtıldığı iddiası yerinde değildir. Son karar sayın mahkemenindir. ... A.Ş ve ... ... A.Ş sözleşeme eki Her iki Ürün Alım Taahhütnamesi'nin "g" bendinde:".... 'nin anılan kar mahrumiyeti tutarını mutabakatımız dahilinde anlaşma süresi sonunda toplam olarak talep etmesine muvafakat ettiği... beyan, kabul ve taahhüt ederiz." hükmü yer almaktadır. Yargıtay 19. Hukuk Dairesi'nin 31.05.2018 tarih, 2017/... E. 2018/... K. sayılı çok yakın tarihli içtihadında, sözleşmede cezai şartın anlaşma süresinin sonunda toplam olarak talep edilmesine ilişkin hüküm bulunması halinde bu hükme göre sonuca gidilmesi gerektiğine hükmedilmiştir. Buna göre yapılan hesaplamaya göre Davacı ... Ltd Şti. Ürün Alım Taahhütnamesindeki alım taahhüdüne aykırı davranarak davalı ... ... A.Ş'den alması gereken 662.643 ton ürünü almadığı, taahhüt çerçevesinde cezai şart oluştuğu, davacı tarafın eksik ton başına 60- USD ödemeyi kabul ve taahhüt ettiği , Sözleşme'nin sona erdiği tarihte davalı ... ... A.Ş'nin Davacı ... Ltd Şti'den mevcut cezai şart alacağının 39.758,58 USD olduğu tespit edildiği b- Davacı ... Ltd Şti. Ürün Alım Taahhütnamesindeki alım taahhüdüne aykırı davranarak davalı ...'den 413,954 ton eksik alım yapmıştır. Taahhüde göre ton başına 90-USD cezai şart ödeneceği kararlaştırılmıştır. 413,954 ton *90 USD : 37.255,86 USD eksik gaz alımından dolayı Davalı ... A.Ş'nin Davacı ... Ltd Şti'den cezai şart alacağı oluşmuştur." şeklinde ek rapor sunulmuştur.

Taraflar arasındaki dava konusu uyuşmazlığa yönelik ... 2 AHM ye talimat yazılarak mali inceleme yapılması talep edilmiş talimat raporunda "Tarafıma tevdi edilen dava dosyasında bulunan belgeler ve yasal defterlerin incelenmesi neticesinde, Davacı taraf yasal defterleri muhasebe usul ve tekniklerine uygun tutulduğu, açılış ve kapanış tasdiklerinin zamanında yapıldığı tespit edilmiştir. Davacı ... ... ile davacı ... ... A.Ş. firması arasında 18.09.2015 tarihinde "Şeyhasman Mahallesi Atatürk Yolu Sanayi Sitesi Karşısı ..." adresindeki ... istasyonunda satmak üzere imzalanan ... Çerçeve Protokol anlaşmasının “MADDE 12: MÜCBİR SEBEPLER başlığı altında Mücbir sebep olayının oluşunun öğrenildiği tarihten itibaren veya oluşundan itibaren en geç beş (5) gün sonrasına kadar, etkilenen taraf bu olay hakkında diğer tarafa; bildiriten Mücbir Sebep Hali'nin tüm detaylarını, tahmin etkilerini, muhtemel kapsamını ve anılan Mücbir Sebep olayının aşılması için atılması gerekli adımların ne olacağı ve normal iş düzenine nasıl dönüleceği hususunda diğer Taraf'a ihbarda bulunacaktır.” Denilmektedir. Bu maddeye istinaden dava dosyasında böyle bir ihtara rastlanılmamıştır. Davalı ve Davacı arasında imzalanan ... “Ürün Alım Taahhütnamesinin” (a) Bendinde ; Anlaşma süresinin hitamında ve/veya her bir yıllık anlaşma süresinin sonunda hesaplanacak eksik kalan miktar üzerinden ton başına 60-USD (altmışAmerikanDoları) tutarının ödeme gününde uygulanmakta alan Merkez 8ankası döviz satış kuru üzerinden hesaplanacak Türk Lirası karşılığında kâr mahrumiyetini ödemeyi, kabul ve taahhüt ettiği görülmektedir. Davalı ve Davacı arasında imzalanan LPG (Likit Petroi Gazı) “Ürün Alım Taahhütnamesinin” (a) Bendinde ; Anlaşma süresinin hitamında ve/veya her bir yıllık anlaşma süresinin sonunda hesaplanacak eksik kalan miktar üzerinden ton başına 90-USD (doksanAmerikanDoları) tutarının ödeme gününde uygulanmakta olan Merkez Bankası dâviz satış kuru üzerinden hesaplanacak Türk Lirası karşılığında kâr mahrumiyetini ödemeyi, kabul ve taahhüt ettiği görülmektedir. Davacı ... TARIM ÜRÜNLERİ VE ALETLERİ GIDA OTOMOTİV SANAYİ VE TİCARET LİMİTED ŞİRKETİ ile davalı ... AKARYAKİT DAĞITIM A.Ş. firması arasında 18.09.2015 tarihinde "... Mahallesi ...Sanayi Sitesi Karşısı ..." adresindeki ... istasyonunda satmak üzere imzalanan LPG Ürün Alım Tashhütnamesindeki ürün alımını eksik ton alımı gerçekleştirdiği tespit edilmiş, ... Ürün Alım Taahhütnamesindeki ürün alımını son 2 yıl asgari düzeyde gerçekleştirememiş fakat toplam süre içerisinde 935 TON fazla alım gerçekleştirdiği görülmüştür." şeklinde rapor sunulmuştur.

Yargılama gideri ve vekalet ücreti yönünden; 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-11 maddesi uyarınca, taraflardan birinin geçerli bir mazeret göstermeksizin ilk toplantıya katılmaması sebebiyle arabuluculuk faaliyetinin sona ermesi durumunda toplantıya katılmayan taraf, son tutanakta belirtilir ve bu taraf davada kısmen veya tamamen haklı çıksa bilge yargılama giderinin tamamından sorumlu tutulur. Ayrıca bu taraf lehine vekalet ücretine hükmedilmez, aynı yasanın arabuluculuk ücreti 18/a-12 fıkrası uyarınca anlaşmaya varılamaması halinde ise ileride haksız çıkacak taraftan tahsil olunmak üzere Adalet Bakanlığı bükçesinden karşılanır. Somut olayda davacı haksız bulunduğundan yargılama giderlerinin tamamından sorumlu tutulmuştur.

Netice olarak dava dilekçesi, sunulan deliller, toplanan evraklar alınan bilirkişi kök, ek ve talimat raporları hep birlikte incelendiğinde hüküm kurmaya ve denetime elverişli bilirkişi raporundaki hesaplamalar doğrultusunda dava konusu edilen 74.164,13 TL yatırım katılım bedeli davacının davalı şirketler nezdindeki borçlarından mahsup edilmek sureti ile davacıya ödendiği, çerçeve protokolün 7 maddesi uyarınca kararlaştırılan yatırım katılım bedelinin ... firması tarafından davacıya ödeneceğinin kararlaştırıldığı netice olarak ödendiğinin anlaşıldığı, Davalı ... ... A.Ş yasal defterlerine göre 13.10.2015'de bayi ... ortak yatırım bedeli olarak 798..960,90 TL *143.650,96 KDV olarak toplam 941.711,86 13.10.2015'de ... nolu yevmiye fişinde tahakkuku ettirilmiştir. Ve 320.100101 ... cari hesabına alacak kaydedilmiştir. Bu bedel 06.11.2015'de 867.547,73 TL lik kısmı ... A.Ş tarafından ...'e ödenmiştir. Bu yevmiye defteri 06.11.2015 tarihinde 266945 nolu fişle kayıt edilmiştir. Kalan bakiye 74.164,13 TL'dir. 05.11.2015'de 266473 nolu fişle 25.871,21 TL ... bayiliği, 48.292,92 TL otogaz faaliyetinden olan borcundan mahsup edildiği tespit edilmiştir. .Çerçeve protokol' ün 7. Maddesi uyarınca kararlaştırılan yatırım katılım bedeli tutarı davacıya ödendiği tespit edilmiştir. Ticari Koşullar başlıklı belge incelendiğinde toplam dağıtım karının sabit olacağına dair hüküm yoktur. Dağıtıcı firma beyanına göre Toplam dağıtım karı her gün değişebilen bir orandır. davacının tüm alımları olmayıp, kararlaştırılan kar paylaşım oranları peşin alımlar için imüştür. Yine ticari koşullar başlıklı belge özel hükümlerin 2. Maddesi dağıtıcı firma ... piyasası koşullarında meydana gelen değişiklikler ve gelişmeler , mücbir sebepler karşısında iş bu taahhütnamedeki yazılı satış şartlarını tek taraflı olarak değiştirebilme hakkına haizdir demektedir. Dağıtıcı Firma vekili beyan ettiği gibi dağıtıcı firma tarafından Ürün Edinme Bedeli kapsamında bayiye yansıtılan yasal ve zorunlu giderler taraflar arasındaki Sözleşme ve Ticari Koşullara uygun şekilde yansıtılmış ve yukarıda belirtildiği gibi taraflar arasındaki sözleşme ayrılmaz eki olan ticari koşullar belgesine göre karşısında iş bu taahhütnamedeki yazılı satış şartlarını tek taraflı olarak değiştirebilme hakkına haizdir. Davacı bayii davaya konu faturalara itiraz etmemiş, ihtirazi kayıt bildirmeksizin faturaları kendi defterlerine kaydetmiş ve fatura bedellerini ödemiştir. Bu konuda davalı bayinin sözleşme ve ticari koşullar doğrultusunda davalı tarafından yasal ve zorunlu giderlerin hiçbir zaman açıklanmadığı ve her fatura döneminde farklı bedeller yansıtıldığı iddiası yerinde değildir. ... A.Ş ve ... ... A.Ş sözleşeme eki Her iki Ürün Alım Taahhütnamesi'nin "g" bendinde:".... 'nin anılan kar mahrumiyeti tutarını mutabakatımız dahilinde anlaşma süresi sonunda toplam olarak talep etmesine muvafakat ettiği... beyan, kabul ve taahhüt ederiz." hükmü yer almaktadır. Yargıtay 19. Hukuk Dairesi'nin 31.05.2018 tarih, 2017/... E. 2018/... K. sayılı çok yakın tarihli içtihadında, sözleşmede cezai şartın anlaşma süresinin sonunda toplam olarak talep edilmesine ilişkin hüküm bulunması halinde bu hükme göre sonuca gidilmesi gerektiği hükmedilmiştir. Buna göre yapılan hesaplamaya göre a- Davacı ... Ltd Şti. Ürün Alım Taahhütnamesindeki alım taahhüdüne aykırı davranarak davalı ... ... A.Ş'den alması gereken 662.643 ton ürünü almadığı, taahhüt çerçevesinde cezai şart oluştuğu, davacı tarafın eksik ton başına 60- USD ödemeyi kabul ve taahhüt ettiği , Sözleşme'nin sona erdiği tarihte davalı ... ... A.Ş'nin Davacı ... Ltd Şti'den mevcut cezai şart alacağının 39.758,58 USD olduğu tespit edildiği b- Davacı ... Ltd Şti. Ürün Alım Taahhütnamesindeki alım taahhüdüne aykırı davranarak davalı ...'den 413,954 ton eksik alım yapmıştır. Taahhüde göre ton başına 90-USD cezai şart ödeneceği kararlaştırılmıştır. 413,954 ton *90 USD : 37.255,86 USD eksik gaz alımından dolayı Davalı ... A.Ş'nin Davacı ... Ltd Şti'den cezai şart alacağı oluşmuştur. Toplanan tüm deliller incelenen ticari defter ve kayıtlar alınan talimat ve esas mahkemesi raporların yaptırılan bilirkişi incelemeleri neticesinde davacı şirketin davalılardan alacağı olmadığının sabit olduğu, bilirkişi raporları ile de bu durumun tespit edildiği, böylece davacının davaya konu taleplerinde haklı olmadığı , davasını ispat edemediği mahkememizce değerlendirilmekle aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM: Gerekçesi açıklandığı üzere;

1. Davacının ;

2. Beyaz (motorin. benzin) ürün alım taahhüdü nedeniyle haksız olarak tahsil edilen cezai şart bedelinden Hmk 107 gereğince şimdilik 100. Usd'nin 30.09.2020 tarihinden itibaren işleyecek en yüksek banka mevduat faizi ile davalı ... ... Dağıtım A.Ş.'den,

3. Lpg alım taahhüdü nedeniyle haksız olarak tahsil edilen cezai şart bedelinden Hmk 107 gereğince şimdilik 100. Usd'nin 30.09.2020 tarihinden itibaren işleyecek en yüksek banka mevduat faizi ile davalı ... A.Ş.'den,

4. Lpg kar dağıtım payından kaynaklı yasal ve zorunlu gider bedelinden Hmk 107 gereği şimdilik 1.000. TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek en yüksek banka mevduat faizi ile davalı ... A.Ş.'den,

5. Yatırım ve katılım bedeli olarak 13.10.2015 tarihli faturadan eksik ödenen 74.164,13. TL'nin ödeme tarihi olan 06.11.2015 tarihinden itibaren işleyecek en yüksek banka mevduat faizi ile tüm taleplerimizin DAVALILARDAN MÜŞTEREK VE MÜTESELSİL OLARAK DAVACIYA ÖDENMESİNE YÖNELİK TALEPLERİNE İLİŞKİN DAVASININ TALEPLERİ YÖNÜ İLE AYRI AYRI SÜBUT BULMADIĞINDAN REDDİNE,

6. Dava konusu olup, kabul edilen değer üzerinden alınması gereken 269,85 TL harcın önceden davacıdan alınan peşin harç 1.390,92 TL harçtan mahsubu ile fazla alınmış olan 1.121,07‬ TL harcın karar kesinleştikten sonra istek halinde davacıya iadesine,

7. Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına,

8. Davalılar kendilerini vekille temsil ettirdiğininden karar tarihinde yürürlükte bulunan tarifeye göre reddedilen dava değeri üzerinden hesaplanan 17.900,00 TL vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile kendisini vekille temsil ettiren davalılara ödenmesine,

9. Tarafların zorunlu arabuluculuk sürecinde anlaşmamaları nedeniyle 6325 sayılı kanunun 18/A. 13 maddesi uyarınca zorunlu arabuluculuk gideri olan 1.320,00 TL'nin davacıdan tahsil edilerek hazineye gelir kaydına,

Dair, HMK 345 maddesi uyarınca kararın taraflara tebliğ edildiği tarihten başlayarak iki hafta içinde HMK 342 maddesi gereğince düzenlenmiş dilekçe ile HMK 343 maddesi uyarınca mahkememize veya başka bir mahkemeye yapılacak başvuru ile HMK 341/1 maddesi uyarınca İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf yolu açık olarak davacı vekilinin ve davalı vekilinin yüzüne karşı verilen karar açıkça okunup anlatıldı 21/12/2023

Katip ...

Hakim ...