İstanbul 11. Asliye Ticaret Mahkemesi 2016/69 E. 2024/312 K.

T.C.

İSTANBUL

11. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO:2016/69 Esas

KARAR NO :2024/312

DAVA:Menfi Tespit (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ:22/01/2016

KARAR TARİHİ:09/05/2024

Yukarıda tarafları ve konusu yazılı davanın mahkememizce yapılan açık yargılaması sonrasında;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı ... A.Ş. tarafından müvekkili şirket aleyhine .... İcra Müdürlüğü'nün ... E sayılı dosyasından başlatılan kambiyo senetlerine özgü başlatılan takipten dolayı müvekkilinin borçlu olmadığını; müvekkili ile davalı ... ... Ltd. Şti.arasında yapılmış 05/02/2015 tarihli protokol kapsamında, müvekkili şirket tarafından bu davalıya 387.000 USD tutarında 8 adet çek verildiğini ancak, protokole konu malların teslim edilmediğini, bu kez taraflar arasında çeşitli tarihlerde yapılmış ara protokoller gereği takibe konu çeklerinde bulunduğu 13 adet çek verildiğini ancak, yine davalı şirket tarafından malların teslim edilmediğini, çeklerin bedelsiz kaldığını, çeklerin de iade edilmediğini; davalı ... ... Ltd. Şti.'nin davalı bankaya olan kredi borcunun teminatı olarak takibe konu çekleri aldığını, davalı bankanın çeklerin yetkili hamili olmadığını, çekten doğan haklardan yararlanamayacağını ileri sürerek dilekçesinde ayrıntılı olarak bildirdiği diğer nedenlerle 11.01.2016 tarihli, ... çek nolu 25.000,00 USD, 20.01.2016 tarihli ... çek nolu 25.000,00 USD, 08.02.2016 tarihli ... çek no.lu 25.000,00 USD, 18.02.2016 tarihli ... çek no.lu 25.000,00 USD olmak üzere toplam 100.000 USD bedelli 4 adet çek nedeniyle müvekkilinin davalılara borçlu olmadığının tespitine ve davalı bankanın tazminata mahkumiyetine karar verilmesini talep ve dava etmiş; 25/02/2016 tarihli dilekçesi ile 18/02/2016 tarihli ve 25.000 USD bedelli çek bedelinin ödendiğini, yine 02/11/2016 tarihli dilekçesi ile 11/01/2016 tarihli ve 25.000 USD bedelli çek bedelinin ödendiğini, bu çek bedellerinin ödeme tarihlerinden itibaren işleyecek faiziyle birlikte davalılardan istirdadına karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı banka vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkili bankanın dava konusu çeklerin yetkili hamili olduğunu ve çeklerin kambiyo senedi vasfında olduğunu, dava konusu çeklerin temlik cirosuyla teslim alındığını, müvekkilinin iyi niyetli üçüncü kişi konumunda olduğunu ileri sürerek dilekçesinde bildirdiği diğer nedenlerle davanın reddini savunmuştur.

Diğer davalı şirket davaya cevap vermemiştir.

.... İcra Dairesinin ... Esas sayılı dosyanın incelenmesinden, takip alacaklısı davalı banka tarafından, davacı borçlu hakkında 11/01/2016 vade tarihli, 25.000 TL bedelli çeke dayalı kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla icra takibine girişildiği; diğer dava konusu çekler yönünden herhangi bir icra takibinin bulunmadığı görülmüştür.

Dava; davacı ile davalı şirket arasında yapılmış 05/02/2015 tarihli protokol ve ek protokoller gereği, davalı şirketten sipariş edilip henüz teslim edilmeyen mallara karşılık avans olarak davalıya önceden verilen dava konusu çeklerden dolayı borçlu olunmadığının tespiti istemine ilişkindir.

Yargılama sırasında .... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 23/05/2019 tarih ve ... sayılı kararı ile davalı ... VE TEKSTİL SAN. TİC. LTD. ŞTİ.'nin iflasına karar verildiği ve iflas işlemlerinin ....İcra Dairesinin ... İflas dosyasından yürütüldüğü görülmüştür.

Bilindiği üzere, kural olarak İİK'nın 72.maddesine dayalı olarak açılan menfi tespit davalarında borçlu olunmadığı ileri sürülmüş ise; alacağın varlığını ve miktarını kanıtlamak yükümlülüğü alacaklıdadır. Ancak, alacağın kambiyo senedine dayanması halinde bu genel kuralın istisnası olarak borçlu olunmadığının kanıt yükümlülüğü, iddiayı ileri süren borçlu taraftadır.

Uyuşmazlığın niteliği itibari ile çözümü uzmanlık gerektirdiğinden, davaya konu çeklerden dolayı davacının davalılara borçlu olup olmadığının tespiti için bilirkişi raporu alınmasına karar verilmiş; taraf ticari defter ve kayıtları, getirtilen-sunulan belgelerle birlikte dosya, konusunda uzman bilirkişi bankacı ...'e tevdi edilmiş; adı geçen bilirkişi tarafından düzenlenen 23/01/2017 tarihli raporun dosya arasında olduğu görülmüştür.

Alınan bilirkişi raporunda özetle; dosyada mevcut delil durumuna göre davalı ... ... Şti.'nin dava konusu çekler nedeniyle herhangi bir alacağının bulunmadığı, dava tarihi itibariyle teslim edilmeyen mallar yönünden davacı şirketin anılan davalıdan alacaklı olduğu, taraflar arasındaki ticari ilişki kapsamında davalıya verilen çeklerin, malların teslim edilmemesi nedeniyle bedelsiz kaldığı, bu durumda dava konusu ..., ... ve ... seri numaralı her biri 25.000 USD bedelli 3 adet çekin bedelsiz kaldığı, davalı bankanın ... seri nolu 25.000 USD bedelli çekte en son ciranta sıfatıyla yetkili hamil konumunda olduğu, bu nedenle bu çek yönünden icra dosyasına ödenen 93.348 TL'nin davalı bankadan istirdat edilip edilmeyeceğinin takdirinin mahkemenin takdirinde olduğu yönünde görüş bildirilmiştir.

Alınan bilirkişi raporu gerekçeli, denetlenebilir, dosya içeriğine uygun, itirazları cevaplar nitelikte ve uyuşmazlığı çözmeye yeterli görüldüğünden, rapora itirazlar yerinde görülmemiş, mahkememizce de benimsenmiş ve hükme esas alınmıştır.

Tarafların karşılıklı iddia ve savunmaları, incelenen takip dosyası, alınan ve benimsenen bilirkişi raporu ve toplanıp değerlendirilen delillere göre; benimsenen bilirkişi kurulu raporunda dayanak ve gerekçeleriyle açıklandığı üzere, davacı ile davalı ... ... Ltd. Şti. arasındaki ticari ilişki kapsamında, davalı şirketten satın alınan ancak, henüz teslim edilmeyen mallar için dava konusu çeklerin keşide edilerek avans olarak davalı şirkete verildiği, adı geçen şirket tarafından da davalı bankadan kullandığı kredi borcunun teminatı olarak ciro edilip davalı bankaya verdiği dosya kapsamı ile sabittir.

Bedeli çeklerle ödenen malların alıcıya (davacıya) teslimi satıcı (davalı şirket) tarafından kanıtlanamadığına göre çekler bedelsiz kalmış olup, davalı şirket yönünden davanın kabulü cihetine gidilmiştir.

Davalı banka, çekleri ciro yoluyla almak suretiyle iyiniyetli hamil olduğunu ve davalı şirkete yönelik iddiaların kendilerine karşı ileri sürülemeyeceğini savunmuş ise de;

Çeklerin, davalı şirketin kullandığı kredi borcunun teminatı olarak rehin cirosuyla teslim alındığı; 6102 sayılı TTK'nın 818.maddesinde poliçeye ilişkin hükümlerin çek hakkında da uygulanacağı belirtilmiş olup, anılan maddede rehin cirosunun düzenlendiği 689.madde düzenlemesine atıf bulunmadığından, çeklerde rehin cirosu caiz değildir. Bu durumda davalı bankanın bu konudaki savunmasının yerinde olmadığı ve TTK'nın 818.md yollamasıyla 687.maddesinde düzenlenen iyiniyetli 3.kişi hamile tanınan haklardan yararlanamayacağı kanaatine varıldığından, davalı banka yönünden de davanın kabulüne karar vermek gerekmiştir. Bu açıklamalara göre;

Dava konusu 18/02/2016 keşide tarihli ... nolu çek yönünden yapılan inceleme sonrasında; Davacı vekilinin 25/02/2016 tarihli dilekçesi ile dava konusu 18/02/2016 tarihli ve 25.000 USD bedelli çekin dava tarihinden sonra 18/02/2016 tarihinde haricen ödendiğini beyan ettiği, ödeme tarihinde anılı çeke yönelik başlatılmış herhangi bir takip bulunmadığı, başka bir ifadeyle davacının icra baskısı altında bulunmadığı, bu nedenle davacı tarafça yapılan haricen ödemeden dolayı eldeki davanın bu çek bedeli yönünden İİK'nın 72/7.md gereğince istirdat davasına dönüşmeyeceği, öte yandan davacının dava açmakta korunmaya değer bir hukuki yararının bulunması dava şartı olup, dava şartının yargılama boyunca var olması gerektiği, çek bedelini ödemesi nedeni ile bu çeke ilişkin menfi tespit istemi yönünden de hukuki yararı kalmadığı kanaatine varıldığından hukuki yarar dava şartı yokluğu nedeniyle davacı taraf isteminin usulden reddine karar vermek gerekmiştir.

Dava konusu diğer çekler yönünden yapılan inceleme sonrasında;

Yukarıda açıklandığı üzere, taraflar arasındaki ticari ilişki kapsamında davacı tarafça davalı ... ... Ltd. Şti.'den satın alınan malların teslim edilmediği, dolayısıyla davacı tarafça davalı şirkete verilen dava ve takip konusu edilen ... numaralı, 11.01.2016 tarihli ve 25.000,00 USD bedelli çek ve takibe konu edilmeyen ... numaralı, 20.01.2016 tarihli ve 25.000,00 USD bedelli ve ... numaralı, 08.02.2016 tarihli ve 25.000,00 USD bedelli çeklerden dolayı davacının davalılara borçlu olmadığı anlaşıldığından bu çekler yönünden davanın kabulü ile davacının davalılara borçlu olmadığından tespitine; yargılama sırasında takibe konu ... numaralı, 11.01.2016 tarihli ve 25.000,00 USD bedelli çek bedelinin ödenmiş olması ve davanın istirdat davasına dönüşmesi nedeniyle, davacı tarafça yapılan 93.348,00 TL ödemenin İİK.nın 72/7.maddesi gereğince ödeme tarihi olan 12/10/2016 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalı ... A.Ş'den tahsiline; davalı bankanın takipte kötüniyetli olduğu kanıtlanamadığından ve bu nedenle davacı taraf lehine kötüniyet tazminat talebinin koşulları oluşmadığından, davacı tarafın tazminat isteminin reddine ilişkin aşağıdaki kararı vermek gerekmiştir.

H Ü K Ü M : Yukarıda gerekçesi açıklandığı üzere;

1. Dava konusu yapılan 18/02/2016 keşide tarihli ... nolu çek yönünden, hukuki yarar dava şartı yokluğu nedeniyle davacı taraf isteminin Usulden Reddine,

2. Diğer dava konusu yapılan çeklere ilişkin Açılan Davanın Kabulü ile,

a)....İcra Müdürlüğü'nün ... Esas Sayılı dosyasında takibe konulan 25.000,00 USD bedelli çek ile icra takibine konu edilmeyen ve bilgileri gerekçeli kararda yazılacak olan her biri 25.000,00 USD bedelli 2 adet çek olmak üzere dava konusu yapılan toplam 3 adet çekten dolayı davacının davalılara borçlu olmadığının tespitine,

b)Dava konusu ve ....İcra Müdürlüğü'nün ... Esas Sayılı dosyasında icra takibine konu yapılan çek bedelinin, yargılama sırasında ödenmiş olması nedeniyle ödenen 93.348,00 TL'nin, İİK.nın 72/7.maddesi gereğince ödeme tarihi olan 12/10/2016 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalı ... A.Ş'den alınarak davacıya ödenmesine,

c)Koşulları gerçekleşmediğinden, davacı tarafın tazminat isteminin reddine,

3. Alınması gerekli 15.291,88. TL karar ve ilam harcından 5.208,64. TL peşin harcın mahsubu ile geriye kalan 10.083,24. TL harcın davalılardan müştereken ve müteselsilen alınıp maliyeye gelir kaydına,

4. Davacı tarafça başlangıçta yatırılan peşin harç 5.208,64 TL'nin davalılardan alınıp davacıya verilmesine,

5. Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince hesap ve takdir olunan 35.579,00 TL vekalet ücretinin davalılardan alınıp davacıya verilmesine,

6. Davalı ... A.Ş. kendisini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince ret miktarına hesap ve takdir olunan 17.900 TL vekalet ücretinin davacıdan alınıp davalı bankaya verilmesine,

7. Davacı tarafından yatırılan 29,20 TL başvuru harcı, 4,30 TL vekalet harcı, 1.000 TL bilirkişi ücreti ve 813,65 TL tebligat gideri olmak üzere toplam 1.847,15 TL'nin kabul ve ret oranına göre 1.385,36 TL'sinin davalılardan alınıp davacıya verilmesine,

8. Davacı tarafından yatırılan gider avansından arta kalan kısmın karar kesinleştiğinde davacıya iadesine,

Dair, davacı vekili ve davalı ... vekilinin yüzünde, diğer davalı tarafın yokluğunda, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere oy birliğiyle verilen karar açıkca okunup, usulen anlatıldı. 09/05/2024

Başkan ...

e-imzalı

Üye ...

e-imzalı

Üye ....

e-imzalı

Katip ...

e-imzalı